Tiếng Việt tuyệt vời. Thầy Lưu Như Hải

Tiếng Việt tuyệt vời.

Thành ngữ "Chơi đẹp." Những nhóm chữ tương ứng (chưa hẳn là tương đương) trong tiếng Pháp "franc jeu" và tiếng Anh "fair play".

Vậy thành ngữ "chơi đẹp" muốn nói điều gì? Tuy không nói thành lời nhưng khái niệm chơi đẹp đã lung linh nơi đầu óc cậu bé bảy, tám tuổi rồi. Ví dụ, khi đá banh mà đá vào chân đối thủ là chơi không đẹp; khi chơi bài tam cúc hay xì-lát mà có ai ăn gian thì đứa trẻ tự nhiên thấy ghét; khi làm bài tập ở trong lớp mà có người bên cạnh cọp bi là em thấy bực. Lớn lên, người bình thường thấy việc chướng tai gai mắt thì : "Giữa đường thấy việc bất bình mà tha." (Xem truyện Lục Vân Tiên của Nguyễn Đình Chiểu). Ai đọc truyện Kiều của Nguyễn Du cũng sinh lòng khâm phục Từ Hải nhưng căm ghét Hồ Tôn Hiến, Mã Giám Sinh, Tú Bà, Sở Khanh ... Nói cách khác, ai chơi đẹp là chơi sòng phẳng, chơi công bình trên một sân chơi bằng phẳng với cơ hội đồng đều cho mọi người. Đó là con người tử tế, lương hảo, công bình, minh bạch.

Ngược lại là chơi xấu, gian lận, bất hảo, không công bình, mờ ám, khuất tất, lừa đảo... Đó là nói về từng cá nhân riêng biệt. Mở rộng và nâng cao lên tầm vóc một tập thể, một chế độ, một quốc gia thì cũng có hai thái cực: chơi đẹp và chơi xấu. Ngoài những tính từ miêu tả phẩm chất mới nói ở trên thì nói chung cũng có hai thái cực:

(1) Thi hành đúng những điều khoản mà hai phe đã ký kết trong giao kèo /thỏa ước/hiệp định ... Thí dụ không trả thù, không bách hại những người trước kia thuộc phe bên kia, không vi phạm thỏa ước ngừng bắn để mọi người ăn tết cổ truyền của dân tộc, không vi phạm công ước quốc tế về nhân quyền mà các nhà nước đã tự nguyện ký kết ... Như vậy là chơi đẹp.

(2) Ngược lại là chơi xấu!

Kết luận: Chân lý đơn giản như thế mà hôm nay vẫn còn có người chưa nhận ra thì thật là ..... (Xin vui lòng điền vào chỗ trống cho hợp nghĩa. Cảm ơn.)
 
NHƯ HẢI
back to top