Văn học nghệ thuật

Văn học nghệ thuật (1216)

Find out the latest local and worldwide news.

Children categories

Thơ

Thơ (74)

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Sed id auctor orci. Morbi gravida, nisl eu bibendum viverra, nunc lectus.

Xem bài viết...
Âm nhạc

Âm nhạc (53)

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Sed id auctor orci. Morbi gravida, nisl eu bibendum viverra, nunc lectus.

Xem bài viết...
Truyện

Truyện (338)

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Sed id auctor orci. Morbi gravida, nisl eu bibendum viverra, nunc lectus.

Xem bài viết...

Một nghệ sĩ được tái sinh từ vết thương của chiến tranh Việt Nam

Một nghệ sĩ được tái sinh từ vết thương

của chiến tranh Việt Nam

Nghệ sĩ cựu chiến binh Việt Nam Jesse Trevino trước tác phẩm "Mi Vida" của ông tại bảo tàng Nghệ thuật Mỹ Smithsonian ở Washington, DC, hôm 14/3. Người nghệ sĩ 73 tuổi mất cánh tay phải khi chiến đấu ở Việt Nam nhưng đã vượt qua nỗi đau để học vẽ bằng tay trái.
 
Jesse Trevino là một sinh viên hội họa ở New York trước khi bị động viên và đưa sang chiến trường Việt Nam. Từ chiến trường trở về với nhiều vết thương trên người và chỉ một cánh tay lành lặn, ông đã rơi vào khủng hoảng.
 
“Tôi căm giận tất cả thế giới,” người sau này trở thành một trong những nghệ sĩ nổi tiếng và được yêu mến nhất ở San Antonio, Texas, nhớ lại.
 
BM
  
Trevino đã phải đối mặt với cuộc chiến hai lần: một ở Việt Nam và một ở ngay chính quê hương mình. Là một cựu binh thương tật không được chào đón khi trở về Mỹ, Trevino đã rơi vào trầm cảm và không biết làm gì với cánh tay không thuận còn lại.
 
Nhưng nghệ thuật đã giúp ông quên đi nỗi đau chiến tranh và vượt qua chính mình để có được một sự nghiệp thành công, mà nếu được chuyển thể thành kịch bản cho một bộ phim Hollywood thì có lẽ sẽ bị khước từ vì nó khác thường đến nỗi không thể tin được.
 
Ra trận
 
BM
Hai tác phẩm nghệ thuật của Jesse Trevino vẽ năm 1984 (trái) và 2014 (phải).
 
Sinh ra ở Monterrey, Mexico, năm 1946, gia đình Trevino chuyển tới San Antonio sinh sống khi ông mới 4 tuổi. Với tài năng nghệ thuật của mình, Trevino đã chiến thắng nhiều cuộc thi và giành được xuất học bổng tại trường nghệ thuật Art Students League ở New York năm 1965.
 
Một năm sau đó, Trevino bị gọi nhập ngũ và được điều đến Việt Nam, nơi ông bị nhiều vết thương rất nặng.
 
Đầu năm 1967, ông bị trúng một viên đạn bắn tỉa, rồi sau đó vấp phải một bẫy mìn và toàn thân văng đi xa 9m với 10 mảnh đạn găm trên người. Bị tê liệt toàn thân và đẫm trong máu, Trevino tưởng mình đã chết trong lần bị thương đó trên một cánh đồng lúa ở Việt Nam. Nhưng ông thề rằng nếu còn sống sót ông sẽ quay trở lại San Antonio chứ không phải New York, nơi ông sẽ vẽ về con người và những nơi chốn thân quen nhất đối với ông.
 
BM  
 
Khi tôi trở về, chẳng ai quan tâm đến tôi cả,” Trevino nói. “Không có một ai chờ đợi tôi để nói ‘cám ơn’ hoặc một điều gì đó. Tôi cảm thấy tức giận với cả thế giới.” Khi trở về San Antonio, Trevino lại phải đối mặt với một cuộc chiến khác: nỗi đau về thể xác lẫn tinh thần.
 
Với 350 vết khâu trên người, Trevino sống với những vết thương gây đau đớn hàng ngày. Sau nhiều năm với những nỗ lực phục hồi không được, năm 1970, ông đã phải đi đến một quyết định xé ruột khi chặt bỏ bàn tay và phần trên của cánh tay phải. Ông hy vọng việc bỏ đi phần cánh tay này sẽ giúp ông thoát khỏi sự đau đớn. Nhưng sau đó ông bị ám ảnh rằng ông không thể tạo ra nghệ thuật thực sự với bàn tay trái của mình.
 
BM
  
“Khi tôi mất cánh tay phải, tôi không thể vẽ được nữa,” Trevino nói. “Toàn bộ cuộc đời tôi thế là xong.”
 
Trong suốt 6 tháng sau khi mất đi cánh tay phải, ông rơi vào tuyệt vọng. Những giận dữ và thất vọng được ông thể hiện trên 1 bức tường đen trong phòng ngủ. Đó là lúc “Mi Vida” ra đời.
 
 
“Mi Vida”
 
BM
"Mi Vida" được Trevino vẽ trong 2 năm từ 1971-1972.

Với sự động viên của một người bạn cùng sự giúp đỡ của gia đình, Trevino quyết tâm học vẽ bằng bàn tay trái. Tuy nhiên, phải mất 3-4 năm sau ông mới bắt đầu lại một cuộc đời mới, trong đó ông đã hoàn thành chương trình đại học ở San Antonio trước khi lấy bằng thạc sĩ và tiến sĩ.
 
Bức chân dung một người bạn có tên Armando Albarran, người bị mất hai chân khi chiến đấu tại Việt Nam và cũng là người đã động viên ông trở lại với con đường nghệ thuật, là bức họa đầu tiên Trevino vẽ bằng tay trái.
 
BM
  
Nhưng tác phẩm nghệ thuật lớn đầu tiên của ông là “Mi Vida” mà ông gọi đó là “Cuộc đời tôi” được bắt đầu vào năm 1971.
 
Trên bức tường với nền sơn màu đen cao gần 2,5m và rộng 4,2m, Trevino vẽ một tấm huân chương Purple Heart (Trái tim Tím) rất lớn treo lủng lẳng trên một cánh tay giả ở chính giữa. Purple Heart là tấm huân chương của quân đội Mỹ nhân danh tổng thống được trao cho những ai bị thương hoặc thiệt mạng trong lúc phục vụ trên chiến trường.
 
Trong những tháng sau đó, ông thêm vào dưới nền của trái tim khuôn mặt của một người con gái mà ông yêu sau khi gặp lại cô – một bạn học cũ thời phổ thông của ông nhưng sau đó đã mất trong một tai nạn xe hơi. Dần dần, ông lại vẽ thêm vào những đồ vật như lon bia, điếu thuốc lá, tách cà phê và cả những viên thuốc giảm đau. Đó là những thứ giúp ông chống chọi lại những cơn đau về thể chất và những khó khăn khi hòa nhập lại với cuộc sống đời thường và nghệ thuật sau khi trở về từ Việt Nam.
 
BM
  
“Nó là tấm chân dung của cuộc đời tôi,” Trevino nói về “Mi Vida”, bức tranh tường hiện đang được trưng bày tại Bảo tàng Nghệ thuật Mỹ Smithsonian ở thủ đô Washington trong một triển lãm về chiến tranh Việt Nam. “Mất vài năm tôi mới hoàn thành được nó. Tôi trút hết những giận dữ cũng như những buồn bực của mình trong đó.”
 
Tuy nhiên đó là tác phẩm duy nhất Trevino vẽ về chiến tranh Việt Nam.
 
Tôi vẽ rất nhiều thứ khác nhau. Tôi vẽ về San Antonio – nơi tôi sống, về văn hóa, và tất cả những thứ đó. Tôi không vẽ cái gì về chiến tranh nữa.”
 
BM
  
Những tác phẩm nghệ thuật của Trevino rực rỡ trong các sắc màu mạnh, bắt nguồn từ lịch sử và văn hóa của cộng đồng người Mỹ gốc Mexico. Nhiều trong số những tác phẩm ấy đã có mặt trong các bộ sưu tập của các bảo tàng và đem về cho ông những giải thưởng danh giá.
 
"Nghệ thuật của Jesse là một sự biểu đạt quan trọng của chủ nghĩa biệt lệ Mỹ liên văn hoá," theo nhận định của Gabriel Velasquez, một kiến trúc sư quen biết và làm việc với Trevino nhiều năm.
 
BM
  
"Trevino trở về từ cuộc chiến tranh với những vết thương, những mất mát, và cả những cái được từ việc đề cao tất cả những thứ mà sau này trở nên vô cùng quan trọng đối với con người và đối với nghệ thuật của ông," Velazquez nói.
 
Mong được vẽ ở Việt Nam
 
Trong những tháng ngày đau đớn về thể xác lẫn tinh thần, Trevino không bao giờ nghĩ ông muốn quay trở lại Việt Nam, nơi ông mất đi cánh tay phải và mất đi hy vọng có thể tiếp tục theo đuổi nghệ thuật.
 
“Tôi không muốn trở lại nơi tôi đã bị thương,” Trevino nói khi nhớ lại thời gian chống trọi với sự tuyệt vọng.
 
Đối với Trevino, mỗi ngày, mỗi giây phút ở Việt Nam là “địa ngục,” mặc dù ông cho biết, là một nghệ sĩ, ông trân trọng vẻ đẹp của đất nước và con người Việt Nam.
 
BM
  
“Nhưng nghệ thuật đã làm tôi quên đi (chiến tranh) Việt Nam và những gì xảy ra với tôi (ở Việt Nam). Tôi không còn nghĩ về nó nữa.”
 
Trevino đã phải bắt đầu lại từ đầu sau khi trở về từ chiến trường Việt Nam nhưng ông cảm thấy may mắn vì ông đã có thể làm được tất cả những thứ đó.
 
“Tôi tham gia chiến tranh Việt Nam và trở thành một người nghệ sĩ tốt hơn chính mình trước đây,” Trevino nói và giải thích rằng ông đã tìm hiểu để biết tại sao ông lại đến Việt Nam và những gì xảy ra với ông từ những nghiên cứu ở trường học sau khi trở về.
 
Những gì xảy ra với Trevino đã làm ông thức tỉnh.
 
“Đó là một phần của cuộc đời tôi. Nó làm thay đổi con người tôi – làm tôi trở thành con người tốt hơn, một nghệ sĩ tốt hơn. Nó thức tỉnh tôi.”
 
 
BM
Jesse Trevino bên các tác phẩm nghệ thuật của mình.
 
"(Trevino) sống với nỗi đau. Ông sáng tác nghệ thuật qua nỗi đau," Velasquez, hiện là giám đốc điều hành hiệp hội cộng đồng Avenida Guadalupe ở San Antonio, nói. "Cuộc đời của ông là một minh chứng cho những tội lỗi của cuộc chiến tranh nhưng cũng là sự chiến thắng của tinh thần con người."
 
BM

 

Và giờ đây, người nghệ sĩ 73 tuổi muốn được trở lại Việt Nam. Ông muốn tạo ra một tác phẩm nghệ thuật cho người Việt.
 
 
“Tôi muốn vẽ một bức tranh tường cho người Việt Nam hay một tác phẩm nghệ thuật gì đó cho chính phủ (Việt Nam),” Trevino nói. 
 
“Nó sẽ là một cái gì đó mà người dân (Việt Nam) sẽ thưởng thức như một tác phẩm nghệ thuật cho công chúng.”
 
 
Kim Quy sưu tầm
 
Xem thêm...

Mẹ… đừng yêu con quá

Happy Mother's Day May 12, 2019

Mẹ… đừng yêu con quá

Truyện Ngắn của Nguyễn Thị Thanh Dương

Long vừa từ cuộc hẹn với Ngọc Ngà, người vợ sắp cưới trở về nhà, lòng chàng vui vui vì bước đầu gặp thuận lợi. Ngọc Ngà đồng ý đám cưới xong sẽ ở chung với mẹ chồng một thời gian đầu cho phải phép vì Long là con một, sau đó ngày rộng tháng dài hai vợ chồng sẽ mua nhà ở riêng, Ngọc Ngà thích xây dựng một tổ ấm riêng của mình dù nó to nhỏ thế nào nàng cũng vui.

Về nhà Long lên tiếng ngay với mẹ:

– Mẹ ơi, con vừa đi gặp Ngọc Ngà, chúng con bàn về đám cưới……

 

– Ngày giờ đã định xong hết rồi, còn gì nữa mà bàn hả con?

Long hí hửng:

– Là cưới xong chúng con sẽ ở chung với mẹ đó.

Long tưởng mẹ sẽ vui mừng như mình nhưng bà thản nhiên:

– Tất nhiên rồi, nhà này của con, con không ở thì ai vào đây mà ở chứ.

Long cụt hứng, chẳng lẽ chàng kể công với mẹ là con đã mất bao lời dịu dàng phân bày và cả năn nỉ Ngọc Ngà mới thông cảm đồng ý ở chung. Thời đại này, nhất là ở Mỹ cuộc sống riêng tư là hàng đầu, có nàng dâu nào muốn ở chung với nhà chồng, với mẹ chồng đâu.

Chàng hãnh diện khoe:

– Mẹ sẽ có nàng dâu quý Ngọc Ngà, con cưng cành vàng lá ngọc của nhà người ta về nhà mình….

Mẹ chàng vẫn thản nhiên và cũng hãnh diện:

– Con cũng là kim cương hột xoàn của mẹ chứ thua kém gì. Trên thế giới có những viên kim cương nổi danh, vô giá. Con của mẹ cũng vô giá….

Long quen được mẹ yêu mà vẫn cảm động:

– Thế thì mẹ sẽ có cả hai thứ quý trong nhà, con dâu và con trai của mẹ.

Gia đình đến Mỹ được khoảng tám năm thì cha Long qua đời khi Long mới 12 tuổi, mẹ chàng làm công nhân trong một hãng xưởng. Mẹ luôn thương yêu và khuyên nhủ Long hãy ngoan và chăm chỉ học hành.

Mẹ sống rất tằn tiện để tiếp tục trả góp căn nhà cũ rẻ tiền đang ở và nuôi con tới khi khôn lớn .

Mỗi khi nghĩ về mẹ Long đều ngạc nhiên, thấy mẹ thật tài giỏi, thật tuyệt vời, một phụ nữ nhà quê trình độ học vấn thấp, mẹ tự xông xáo tìm việc làm chỗ này chỗ kia mà toàn là hãng xưởng Mỹ (mẹ bảo làm hãng Mỹ giờ giấc và quyền lợi đàng hoàng). Khi bị lay off mẹ đang được hưởng tiền thất nghiệp mà luôn nhấp nhỏm như người ngồi trên đống lửa, lo tìm việc tứ tung. Nếu nhân viên sở An sinh xã hội để ý nhìn vào giấy khai thuế hàng năm của mẹ chắc phải khen thầm bà này chăm chỉ làm việc hết mình.

Dù khi xin việc hay khi ra ngoài xã hội có vốn liếng mấy chữ tiếng Anh mà mẹ cũng đều xong việc, chẳng biết mẹ đã nói tiếng Anh thế nào mà họ hiểu được. Thỉnh thoảng mẹ mới cần nhờ đến Long giúp đỡ.

Long đã học xong kỹ sư và đi làm vài năm, có chút tiền trong tay mới dám tính tới chuyện cưới vợ.

Ngọc Ngà cũng tốt nghiệp đại học, nàng đang làm việc cho một công ty trong cùng thành phố.

o O o

Căn nhà nhỏ rất cũ, rộng chỉ 1,350 sqft… Ngày dâu về ở chung mẹ chồng đã hớn hở giới thiệu với con dâu và vẽ ra một tương lai đầm ấm:

– Nhà có những 3 phòng, mẹ ở một, còn 2 phòng tha hồ cho hai con sử dụng, đẻ một hai đứa con ở cũng vừa, nếu đẻ nhiều hơn thì mẹ ngủ chung với cháu hay ngủ ngoài phòng khách cũng được. Ăn thì nhiều chứ ở bao nhiêu, miễn là tiết kiệm tiền các con ạ.

Ngọc Ngà đã thở dài nói riêng với chồng:

– Thời nay căn nhà nhỏ cũng từ 2,000 sqft. trở lên, căn nhà của mẹ vừa cũ vừa nhỏ mà mẹ tính chuyện lâu dài chúng ta sẽ ở đây tới khi sinh vài đứa con ư?

Long dỗ dành vợ:

– Thì mình cứ tới đâu hay tới đấy, cuộc sống luôn có những thay đổi mà em.

Ngày đầu tiên người mẹ đã nghiêm chỉnh nói với hai con:

– Kể từ hôm nay gia đình chúng ta có 3 người, hai con đi làm tiền bạc để riêng dành dụm mai này lo cho con cái, mọi sinh hoạt trong cuộc sống mẹ… bao hết.

Ngọc Ngà ngạc nhiên kêu lên:

– Chúng con phải đóng góp phần mình cho công bằng chứ.

Long giãy nảy lên:

– Kìa mẹ, đừng lo toan như con vẫn là thằng bé 12 tuổi của mẹ ngày xưa.

Người mẹ dõng dạc:

– Mặc kệ con bao nhiêu tuổi, hai con làm bao nhiêu tiền. Mẹ 50 tuổi chưa già, vẫn đi làm ra tiền, căn nhà này đã trả xong, tiền mẹ làm ra để lo cho các con chứ cho ai? Bao giờ mẹ già yếu hay không đi làm được nữa hãy tính.

Cả nhà cùng rời nhà đi làm buổi sáng, chiều người mẹ về sớm nhất vì chỗ làm gần nhà. (Xin việc làm bà luôn “ưu tiên” hãng nào địa chỉ, zip code gần nhà mới nộp đơn. Nơi quá xa bà miễn dòm ngó vì lẽ bà không dám lái xe đường xa).

Bà lo bữa cơm chiều xong hai con mới về đến, con dâu chỉ việc dọn dẹp bếp và rửa chén bát khi ăn cơm xong.

Những món ăn mẹ chồng nấu quanh quẩn rau luộc hay rau nấu canh tôm khô, giá rau rẻ theo mùa, thịt kho trứng, cá kho, tôm rim… món nào cũng mặn đối với Ngọc Ngà, nàng chẳng dám kêu ca và luôn tự nhủ “Hãy cố chịu đựng chỉ một thời gian ngắn thôi mà”.

Nàng ngạc nhiên thấy mẹ chồng tự làm đủ thứ, cuối tuần bà hì hục xay thịt heo làm giò, hay xay cá làm chả cá, bà còn biết tráng bánh cuốn bằng chảo không dính, làm bánh bông lan bằng nồi cơm điện.

Thì ra bà học làm những món này trên youtube, có khi tới khuya còn thấy bà ngồi ngoài phòng khách xem youtube trên ti vi, chắc đang say mê nghiền ngẫm một món ăn mới.

Những món mẹ chồng làm không ngon bằng chợ, bà biết thế nên đã từng phân bua với hai con:

– Tuy mẹ làm không ngon, không hoàn hảo, nhưng bảo đảm vệ sinh an toàn sức khỏe, không dùng hàn the bột ngọt bột nổi và nhất là tiết kiệm tiền. Tội gì để nhà hàng để chợ búa ăn lời khi mình có thể làm được.

Thế là mỗi cuối tuần để vui lòng mẹ, vợ chồng Long phải ăn ở nhà do mẹ đảm đang trổ tài và tiết kiệm ngân quỹ gia đình

Hôm thì mẹ nấu phở, nấu bún riêu, bún măng, có khi đổi món ăn bánh xèo, bánh cuốn, ăn xôi khúc, xôi vò… đủ cả. Sợ con chưa vừa ý bà còn bảo:

– Hai đứa thích ăn món gì khác thì cứ… order mẹ làm cho, một buổi tối mẹ lên youtube là biết làm ngay.

Ngọc Ngà than thở với chồng:

– Thế này thì mình không có cơ hội bước chân ra hàng quán nữa. Nói anh đừng buồn nhé, những món ăn một buổi tối xem youtube của mẹ thì làm sao ngon cho được, chúng ta thỉnh thoảng phải ăn những món… dở dở ương ương.

Long chỉ biết bào chữa cho mẹ mình:

– Anh biết thế, nhưng được cái mẹ nấu nướng với… tất cả tấm lòng.

Một buổi sáng Thứ Bảy Ngọc Ngà thức dậy sớm, nàng muốn giúp mẹ chồng dọn dẹp cho sạch cái tủ lạnh mà mẹ đã chất chồng và nhồi nhét đủ thứ trong tất cả các ngăn mát vì mỗi lần nàng mở tủ lạnh cần tìm món gì thì gặp bao nhiêu là chướng ngại vật.

Nàng lôi ra mấy cái hộp nhỏ, hộp đựng tí cá kho không biết của tuần lễ nào còn dư lại, hộp khác đựng vài con tôm, đựng tí nước tương ăn dở dang, mẩu chanh héo vàng, bó sả còn mấy cọng xơ xác, nửa củ hành tây, nửa quả ớt, nửa quả dưa leo… Tội nghiệp những “một nửa” này, mẹ giam giữ chúng bơ vơ trong tủ lâu ngày và dường như đã quên mất sự hiện diện của chúng.

Ngọc Ngà thẳng tay vứt bỏ tất cả vào thùng rác, nàng lau chùi lại các ngăn tủ lạnh thoáng mát cho sạch sẽ, chốc thể nào mẹ chồng cũng hài lòng.

Nhưng không, Ngọc Ngà ở trong phòng đã nghe tiếng bà thảng thốt la toáng lên:

– Ối giời ôi… con ôi là con ôi… Sao lại vứt bỏ hết các thứ mẹ đã cất để dành trong tủ lạnh rồi.

Ngọc Ngà chạy ra bếp:

– Có những thứ lặt vặt mẹ để quên trong tủ lạnh lâu quá con mới vứt bỏ thôi.

– Ai bảo con là mẹ quên, con có muốn mẹ nhắc lại các thứ mà con đã đang tay vứt bỏ đi không, hả?

– Những thứ ấy có đáng gì đâu mẹ.

Người mẹ tự ái lên, đay nghiến:

– Phải, với con thì chúng không đáng gì, nhưng với mẹ tất cả đều là tiền, mẹ chắt chiu tiết kiệm như thế bao lâu nay nuôi chồng con ăn học nên người đấy.

Bà cụ thể hơn:

– Quả chanh quả ớt không đáng gì nhưng con có thể mang ra khỏi chợ một quả ớt, một quả chanh khi chưa trả tiền không?

Ngọc Ngà chạy vào phòng và bật khóc tức tưởi. Long đã chứng kiến tất cả, chàng thương vợ nhiệt tình muốn lấy lòng mẹ chồng lại bị tổn thương, nhìn nét mặt còn giận dữ của mẹ Long như đứng giữa ngã ba đường.

Làm sao Ngọc Ngà hiểu nổi cách mẹ chàng đã sống và tiết kiệm, mỗi khi thịt cá, rau quả sale rẻ mẹ mua chất đầy trong tủ lạnh dù nhu cầu chưa cần đến. Những hộp, những chai lọ không bao giờ mẹ vứt bỏ mà cất đi để dùng lại khi cần đựng chút gì là mẹ có ngay hộp hay lọ đúng kích cỡ, tiện lợi vô cùng. Những bao bịch đi chợ về mẹ dùng đựng rác cũng đủ, có bao giờ mẹ phải mua bao rác đúng kiểu của nó đâu.

Ðám mây mờ nào trên bầu trời rồi cũng tan đi, mẹ chồng nàng dâu lại bình thường như cũ, nhất là khi Ngọc Ngà báo tin mang thai, mẹ chồng vui mừng chăm sóc con dâu.

Bà nấu những món ăn có lợi cho thai phụ và baby, bà dặn dò con dâu phải biết nghỉ ngơi và đi đứng cẩn thận cho khỏi vấp ngã.

Bà xôn xao dự tính làm như chính bà sắp đi đẻ, để dành vacation cả năm, bà sẽ có 3 tuần lễ ở nhà chăm sóc con dâu và cháu nội. Hơn thế nữa bà sẽ xin đổi làm ca chiều thay vì ca sáng để chăm sóc cháu nội cho tới khi bố hay mẹ nó đi làm về. Thế là đứa bé luôn được ấp ủ trong vòng tay người thân, khỏi phải đi gởi trẻ và lại… tiết kiệm được bộn tiền.

Cháu nội trai của bà đã ra đời, tên Mỹ trong giấy tờ bà không biết thế nào là hay nên vợ chồng Long toàn quyền đặt theo ý mình, còn tên Việt Nam ở nhà bà gọi nó là Cu Tèo như bố nó ngày xưa là Cu Tí.

Bà gần gũi cháu và thương yêu nó như ngày xưa đã thương yêu cha nó. Cu Tèo là hình ảnh cu Tí ngày xưa của bà.

Bà luôn bồng bế cháu, nựng nịu cháu, nó khóc một chút là bà xót xa dỗ dành, lấy bình sữa cho cháu bú bất kể lúc nào, bà sợ cháu đói, cháu “khổ”.

Vợ chồng Long sốt ruột, họ muốn nuôi con theo kiểu khác, không chiều chuộng quá đáng, không cho bé quen hơi vòi vĩnh.

Mẹ chồng luôn mang kiến thức, kinh nghiệm mấy chục năm về trước của bà nội, bà ngoại hay bà cố nào đó để chỉ bảo con dâu nên mẹ và con dâu thường xuyên có những bất đồng.

Ngọc Ngà mấy lần vùng vằng đòi chồng ra ở riêng, chàng luôn đứng về những lý lẽ chính đáng của vợ, mẹ đã bao che cho gia đình này kỹ quá, vợ chồng Long không thể tự lập sống theo ý mình, kể cả việc nuôi đứa con mình sinh đẻ ra.

Có một người bạn của Long, bà nội ở nhà chăm sóc cháu mới hơn 1 tuổi, bà vừa bế cháu vừa ăn đậu phộng rang, thằng bé chẳng biết gì cũng với tay đòi ăn, bà cưng chiều cháu liền đút cho nó một hai hột đậu phộng, thằng bé đã phải đi cấp cứu trong tình trạng khó thở ho sặc sụa vì mắc kẹt hột đậu phộng trong họng.

Long tưởng tượng ra nét mặt kinh ngạc và thất vọng của mẹ, lẻ loi và cô đơn của mẹ trong căn nhà này nếu Long nói lời ra riêng nên chưa dám nói.

Người mẹ quá thương yêu con, đứa con trai duy nhất mồ côi cha lúc còn bé, bao nhiêu tình thương yêu trên cuộc đời này mẹ đã dành hết cho chàng. Ðôi lúc Long lại…trách mẹ, giá ngày xưa góa bụa ở tuổi còn trẻ mới ngoài 30 mẹ đừng ở vậy nuôi con, mẹ cứ tái giá ngay lập tức, sinh liên tiếp vài đứa con nữa và… bớt thương chàng đi một chút có lẽ chàng không lâm vào cảnh khó xử như ngày nay.

Cuối tuần này mẹ chồng than nhức đầu, Ngọc Ngà không bỏ lỡ cơ hội, nàng nói với mẹ chồng:

– Mẹ uống thuốc rồi nghỉ ngơi cho khỏe. Trưa nay mẹ đừng nấu nướng gì nhé, để con lo.

Hai vợ chồng cùng baby ra phố, sau khi mua sắm và đi chợ, vợ chồng Long ghé vào nhà hàng. Thỉnh thoảng lại được ăn những món ngon đúng ý mình thật tuyệt vời, chỉ là món bình thường, tô phở tái nạm gầu gân sách mà Long biết chẳng bao giờ mẹ chàng có thể nấu ngon bằng dù bà cố bắt chước mua đủ thứ như nhà hàng đã làm.

Ngọc Ngà ăn dĩa bánh cuốn nóng,  sao mà ngon thế, miếng bánh cuốn vừa mỏng vừa dai, miếng chả quế vừa béo vừa thơm. Ở nhà mẹ chồng tráng bánh cuốn chảo cũng nóng đấy nhưng bột bánh không dai, có giò chả đấy nhưng làm tại nhà chưa đạt tiêu chuẩn. Tổng hợp lại là một dĩa bánh cuốn kém chất lượng mà vẫn phải ăn.

Ăn xong Ngọc Ngà order hộp cơm tấm sườn bì chả kèm theo ly chè sương sa hột lựu mang về cho mẹ. Hy vọng về nhà mẹ đã đỡ mệt và ăn ngon lành hai thứ này.

Quả thật mẹ chồng đã khỏe lại, bà ngồi lù lù nơi bàn có vẻ như đang chờ đợi vợ chồng Long về. Vừa thấy mặt là người mẹ trách mắng:

– Sao hai con không để cu Tèo ở nhà với mẹ, đày đọa nó ra ngoài đường nắng gió thế…

Long nói với mẹ:

– Chúng con muốn mẹ nghỉ ngơi nên mang cu Tèo đi chợ luôn, Ngọc Ngà đã mua đầy đủ rau ria cá thịt như mẹ đã từng mua.

Bà bắt bẻ:

– Nhưng hai con đi những chợ nào? Con có biết là cùng một món đồ mà mỗi chợ bán một giá khác nhau và chúng ta có thể tiết kiệm được vài đồng dễ dàng không?

Rồi bà kể kinh nghiệm…ngày xưa:

– Lúc còn ở Việt Nam mẹ đi chợ biết trả giá, kỳ kèo thêm một bớt hai nên luôn mua được giá rẻ.

Liếc nhìn hộp cơm tấm và ly chè sương sa của mình với ánh mắt… lạnh lùng, người mẹ xót xa:

– Hai món này mẹ làm ở nhà được mà, youtube chỉ dẫn hàng đống kìa. Ly chè sương sa giá “cắt cổ” những $4.99.

Long khoe:

– Nhưng là món ngon mẹ thích do Ngọc Ngà chọn mua cho mẹ đấy, ai cũng làm ở nhà như mẹ thì hàng quán dẹp tiệm cho rồi.

Người mẹ lại tự ái lên:

– Con còn cố cãi mẹ à? Ðáng lẽ con phải nhắc nhở vợ lần sau đừng phung phí như thế chứ.

Ngọc Ngà xụ mặt xuống và đi về phòng, cả buổi sáng vui vẻ bỗng tan biến mất khi về đến nhà.

Mẹ chẳng hài lòng, vợ thì giận dỗi, Long bực bội thốt lên:

–  Mẹ quá đáng lắm, cũng phải để chúng con sống theo ý mình chứ.

Người mẹ sững sờ nhìn con trai trong vài giây và cay đắng:

– À thì ra bấy lâu nay công tôi thương yêu lo lắng vun xới cho cái nhà này là làm phiền con mình đấy.

Lần này Ngọc Ngà nhất định đòi ra ở riêng. Long cũng xiêu lòng theo, mẹ chàng vẫn còn trẻ và còn sức khỏe để sống một mình. Bao giờ mẹ già thì vợ chồng con cái chàng lại về sống chung để lo cho mẹ. Bây giờ chàng phải sống cho chính mình, cho gia đình riêng bé nhỏ của mình và tránh những xung đột, những sứt mẻ tình cảm mẹ chồng nàng dâu có thể xảy ra trong tương lai.

Vài hôm sau Long nói với mẹ quyết định dọn nhà, người mẹ đã ràn rụa nước mắt:

– Nhà này của các con, còn đi đâu nữa?

Nhìn mẹ chồng khóc Ngọc Ngà chạnh lòng, năn nỉ:

– Mẹ ơi, chúng con chỉ muốn tự lập cho quen, dù ở đâu chúng con vẫn là con là cháu của mẹ.

Ngọc Ngà nhất định chọn thuê căn apartment ở thành phố lân cận, chỗ làm ở giữa nhà cũ và nơi ở mới, thời gian đến chỗ làm không thay đổi nhưng từ nhà cũ đến apartment phải mất 1 giờ xe. Nàng biết bà mẹ chồng không dám lái xe đi xa, lại là đến thành phố lạ.

Ngọc Ngà nói cho chồng hiểu:

– Không phải em muốn kẻ đầu sông người cuối sông, nếu ở gần, mẹ thương con nhớ cháu ngày nào cũng đến thăm thì cũng như không, chẳng thay đổi được gì. Chúng ta sẽ chủ động về thăm mẹ khi muốn, chắc chắn là mẹ buồn nhưng mẹ sẽ quen thôi, cũng như cha mẹ em sống ở tiểu bang khác cả năm mới gặp chúng ta một hai lần có sao đâu.

Ngày vợ chồng Long dọn đồ đạc đi, người mẹ cố níu kéo bồng bế cháu nội đến giây phút chia tay, Long phải hết lời hứa hẹn và an ủi mẹ mới cất bước nổi ra xe về nơi kia.

 

Ðược sống riêng theo ý mình thật là tuyệt vời, Ngọc Ngà quên những lời mẹ chồng luôn dặn dò chắc nịch như đinh đóng vào cột:

– Chớ bao giờ mua những thứ vô bổ không thiết thực trong đời sống con nhé. Thí dụ như những bức tranh vô giá của danh họa Picasso cho dù có…. onsale đại hạ giá rẻ bèo cũng chẳng nghĩa lý gì đối với chúng ta. Muốn treo tranh con cứ treo hình thằng cu Tèo nhà mình là đẹp nhất.

– Chớ bao giờ mua những rau quả trái mùa con nhé. Hãy nhịn đến giữa mùa giá rẻ tha hồ ăn.

Rau muống trái mùa những $3.99 một pound nàng vẫn mua về, chỉ nhặt lấy ngọn rau cho mềm để xào tỏi. Ôi nếu mẹ chồng mà nhìn thấy những cọng rau muống đắt giá này bị nàng bỏ đi chắc chắn bà sẽ đau lòng lắm.

Nhãn tươi Florida, Hawaii đầu mùa $6.99 một pound nàng mua về mấy pound ăn chơi. Bà biết sẽ đau ruột lắm…

Cuối tuần vợ chồng nàng đi phố và ăn tiệm, chẳng tội tình gì nàng phải chui vào bếp nấu nướng trong hai ngày nghỉ cuối tuần.

Ngọc Ngà thấy mình hạnh phúc hoàn hảo nếu không có chuyện gởi cu Tèo cho day care, buổi sáng vợ chồng nàng phải dậy sớm sửa soạn cho con và mang nó đến đó. Buổi chiều cũng vội vã đến day care đón con cho đúng giờ. Hôm nào kẹt xe bụng dạ càng sốt ruột lo âu.

Cu Tèo mới về nơi ở mới vài tháng mà nó cũng hao người đi vì  “vất vả” như bố mẹ, sáng nó đang ngủ ngon lành bị mẹ đánh thức dậy “bắt” bú sữa, Ngọc Ngà cho con bú no mới yên tâm chứ trông đợi gì cô nhà trẻ, rồi thay tã lót, thay áo quần và ra ngoài đường phố bất kể sớm mai ấy gió lạnh hay mưa sa.

Chiều Cu Tèo cũng bị cô nhà trẻ bế thốc lên khi đang say sưa ngủ để giao trả cho bố mẹ.

Sau mấy tháng ở riêng vợ chồng cùng tổng kết, được sống theo ý mình thích thật đấy nhưng thêm bận rộn lại hao tốn bộn tiền, nào tiền thuê nhà, tiền gởi trẻ, tiền ăn uống, chợ búa. Muốn mua nhà phải để dành thêm một thời gian nữa mới có tiền down kha khá.

Chiều nay về đến nhà Ngọc Ngà lao vào bếp lo cơm nước như mọi ngày, con khóc đói sữa cũng chưa có ngay như bà nội nó phục vụ hầu hạ hôm nào.

Long phải thốt lên:

– Hồi ở với bà nội cu Tèo sung sướng bao nhiêu. Chúng ta đi làm về cơm nước mẹ nấu sẵn, chúng ta chỉ việc thảnh thơi chăm lo cho con.

Ngọc Ngà ỉu xìu:

– Em biết rồi, thế mà trước khi lấy chồng em không hề muốn ở chung, giờ em mới hiểu ở chung với cha mẹ con cháu được đỡ đần biết bao nhiêu, nhất là người thương con thương cháu quá nhiệt tình như mẹ anh. Tâm hồn em cũng đang… giằng co đây, nhưng được cái này thì phải mất cái kia thôi, chả lẽ lại quay về với mẹ? kịch bản cũ tái diễn chán lắm, mà anh đừng ngồi đấy than thở nữa, pha sữa cho con đi..

Long bối rối

– Mấy thìa sữa, mấy nước hả em?

Ngọc Ngà gắt gỏng:

– Ngày nào anh cũng pha sữa cho con mà còn hỏi là thế nào?

– Nó gào khóc, em hối thúc càng làm anh sốt ruột và quên hết…

Trong nhà đang ầm ĩ tiếng cu Tèo khóc, tiếng Long lẩm bẩm thở than và cả tiếng dao thớt khua thì bên ngoài bỗng có tiếng gõ cửa đồng thời với tiếng chuông cửa không ngừng nghỉ. Ngọc Ngà phán đoán:

– Giờ này chỉ mấy đứa đi phát tờ giấy quảng cáo cho nhà hàng hay bảo hiểm nhà xe, anh khỏi cần mở cửa.

– Anh cũng đoán thế, mà anh có ba đầu sáu tay đâu vừa pha sữa cho con vừa ra mở cửa cho họ được .

Tiếng gõ cửa càng dồn dập, tiếng chuông cửa càng dai dẳng hối thúc, Long quăng mọi thứ trên bàn ra mở cửa để cho kẻ phá rối một bài học, nhưng chàng há hốc miệng ngạc nhiên mãi mới kêu lên:

– Mẹ… thì ra… là mẹ…

– Phải, mẹ đây.

Bà bước vào nhà, một cái liếc mắt rảo quanh là bà biết việc gì cần làm. Bà bế ngay thằng cu Tèo dỗ cho nó nín khóc, một tay bế cháu một tay bà pha bình sữa chỉ trong chớp mắt là xong trong khi Long vẫn ngẩn ngơ tự hỏi làm cách nào mẹ chàng…dám lái xe đường xa đến thành phố lạ này?

Cho cháu bú bình sữa, người mẹ thong thả bảo hai con:

– Hai đứa đừng ngạc nhiên đứng sững như trồng cây chuối thế. Các con tưởng “ngăn sông cách chợ” thế này là mẹ chịu thua không đi thăm con cháu được hả. Mẹ tìm bản đồ trên iPhone để lái xe đến đây, mẹ nấu đồ ăn theo youtube dở thì mẹ nấu lại, mẹ đi đường theo bản đồ chỉ dẫn, đi sai thì mẹ đi lại cũng sẽ đến nơi. Cánh cửa nào nỡ khép khi ta quyết tâm đi đến hả con.

Ngọc Ngà cảm động lí nhí:

– Cám ơn mẹ đã đến thăm chúng con

Long ngợi khen:

– Con từng thán phục mẹ không biết nhiều tiếng Anh mà vẫn nói được tiếng Anh cho thiên hạ hiểu, hôm nay mẹ thêm tài không biết đi đường xa mà vẫn đến một thành phố lạ, đến nhà chúng con được. Mẹ có… bí quyết gì?

– Ối giời, mẹ nói tiếng Anh phải phụ họa khua chân múa tay, “vũ điệu” ngắn dài cho tới khi nào người ta hiểu mới thôi chứ có bí quyết gì đâu…Còn hôm nay lái xe đường xa, con có biết là trên highway mẹ đã đi lộn mấy exit không? Vòng mấy lượt U turn không? Chỉ vì không nghe kịp lời chỉ dẫn. Vào thành phố mẹ căng thẳng suýt vượt đèn đỏ mấy lần không? Lái xe loạng quạng vì mãi tìm tên đường bị người ta bấm còi xe inh ỏi làm mẹ hết hồn mấy phen không? Nhưng nghĩ đến thằng cu Tèo mẹ lại tỉnh người ra..

Mẹ ngọt ngào tiếp:

– Mẹ không chỉ đến thăm mà còn bàn với hai con chuyện nhà mình. Suốt mấy tháng các con dọn đi mẹ buồn lắm, mẹ đã hiểu ra thương yêu và lo lắng cho con cháu nhiều quá đôi lúc cũng xâm phạm quyền riêng tư của chúng. Long đã nói đúng, mẹ cám ơn con.

Long ân hận:

– Mẹ ơi con đã lỡ lời.

– Ðể mẹ nói tiếp, mẹ muốn các con lại về với mẹ. Từ hôm nay mẹ sẽ sống khác, hai con cứ sống theo cách của mình, đường đời còn lại của mẹ đi cùng hai con thôi.

Ngọc Ngà cảm động đến long lanh giọt lệ:

– Chúng con cũng đang tự trách mình đã dọn ra riêng, chúng con muốn về với mẹ cho cu Tèo được bà nội phụ tay chăm sóc.

– Còn điều này nữa, căn nhà của chúng ta đã quá cũ, ngày đó bố mẹ mới qua Mỹ vài năm, đồng tiền eo hẹp nên chọn mua nhà vừa nhỏ vừa cũ cho rẻ tiền. Hôm nay đã khác, chúng ta sẽ bán căn nhà ấy đi và mua căn mới rộng rãi hơn cho thoải mái hai con ạ. Nãy đi trên highway mẹ thấy bảng cắm nhiều builder nổi tiếng, kiểu nhà đẹp lắm, các con hãy đến xem và chọn căn nào thích nhất. Mẹ còn đi làm, sẽ phụ các con tiền trả mortgage hàng tháng, mẹ quyết không để nhà băng ăn lời chúng ta dài hạn đâu.

Ngọc Ngà tế nhị:

– Ngày nào trên đường đi làm con cũng thấy những căn nhà mơ ước ấy, mẹ sẽ giúp chúng con tìm được căn nhà cho gia đình chúng ta mẹ nhé. Con cám ơn mẹ nhiều lắm.

Long hào hứng:

– Phải nhờ mẹ…trả giá kỳ kèo bớt một thêm hai, tiết kiệm được đồng nào hay đồng ấy chứ mấy tay bán nhà nhìn theo tâm lý người mua, chúng con không kinh nghiệm bằng mẹ đâu.

Thằng cu Tèo bú no nhoẻn cười nhìn bà nội. Ngọc Ngà đang nhanh tay nấu nướng cho kịp bữa cơm chiều ấm cúng.

Bà vừa hôn cháu vừa nói với hai con:

– Mẹ biết rằng mẹ sẽ đến được đây nhưng…không về được vì trời tối, lạ đường lạ phố, nên mẹ đã lên kế hoạch là tối nay mẹ ngủ lại với thằng cu Tèo, mẹ nhớ nó quá…cu Tèo ơi, cu Tèo của bà ơi…

 

Hồng Anh sưu tầm

Xem thêm...

Gửi tới tất cả những người mẹ trên thế giới này: "Cám ơn mẹ!"

Gửi tới tất cả những người mẹ trên thế giới này:

"Cám ơn mẹ!"

Trong cuộc sống, đôi khi chúng ta vẫn xem sự hiện diện của những người mẹ là một điều hiển nhiên mà quên mất việc bày tỏ sự biết ơn với người phụ nữ vĩ đại ấy vì những điều nhỏ nhặt mà họ đã và đang làm để giúp cho chúng ta có thể trưởng thành được như ngày hôm nay. Mẹ đã động viên chúng ta, giúp đỡ chúng ta, cùng chúng ta khóc, cùng chúng ta cười. Đôi khi chúng ta không biết rằng một lời cám ơn đơn giản lại chứa đựng một giá trị lớn lao vô cùng. Vì thế Xin gửi đến tất cả những người mẹ trên thế gian này! Cám ơn mẹ vì đã là mẹ của con!

Cám ơn mẹ vì đã mang con đến với thế giới này

Cám ơn mẹ vì đã trao cho con một cuộc sống đáng quý vô cùng, để cho con học được bao nhiêu điều hay, gặp được thật nhiều con người thú vị. Và trên hết, đã để cho hai mẹ con mình được gặp nhau!

Cám ơn mẹ vì đã nấu cho con thật nhiều món ăn ngon

Cám ơn mẹ vì đã thức dậy vào mỗi sớm mai để chuẩn bị bữa sáng lẫn bữa trưa cho con trước khi con đến trường. Cám ơn vì bữa ăn nhẹ ngon lành sau mỗi chiều con tan lớp và cả bữa ăn tối thật tuyệt vời nữa.

Cám ơn mẹ vì đã luôn muốn con tự yêu lấy bản thân mình trước khi học cách yêu thương người khác

Cám ơn mẹ vì đã dạy cho con học cách yêu thương, vì câu nói "Để biết yêu thương người khác, trước hết con phải yêu thương chính bản thân con."

Cám ơn mẹ vì đã dạy cho con cách quản lý tiền bạc

Cám ơn mẹ vì khoản tiền trợ cấp và không bao giờ cho thêm dù chỉ một xu lẻ. Điều đó đã dạy cho con biết giá trị của đồng tiền và xóa tan đi tư tưởng "mọi thứ trên đời này đều là miễn phí" trong đầu của con.

Cám ơn mẹ vì đã luôn vị tha dẫu cho con có làm tổn thương cảm xúc của mẹ

 

Cám ơn mẹ vì "làn da thật dày" mỗi khi nghe con nói những điều gây tổn thương và luôn cố tỏ ra như không hề buồn bã. Con biết mẹ có thể để cho con chết đói hoặc tự tìm đường đến trường sau mỗi cuộc tranh cãi ngớ ngẩn, nhưng không, mẹ vẫn làm bữa trưa cho con và đưa con đến trường.

Cám ơn mẹ vì đã dạy cho con cách giải quyết mọi xung đột hàng ngày

Cám ơn mẹ vì đã dạy con cách im lặng và không hành động cảm tính về những thứ không có ý nghĩa đối với con. Cám ơn vì đã dạy cho con biết cách đứng lên và đấu tranh vì những điều mà con tin tưởng.

Cám ơn mẹ vì đã dạy cho con cách làm người

Cám ơn mẹ vì đã dạy cho con biết cách cư xử, biết nói "làm ơn" và "cám ơn" với mọi người. Giờ đây con đã hiểu được một con người không biết cách cư xử sẽ tồi tệ đến thế nào, và con luôn tự hào rằng mẹ đã dạy cho con cách làm người đúng đắn.

Cám ơn mẹ vì đã hiểu rõ có những điều "chỉ hai mẹ con mình biết"

Cám ơn mẹ vì đã luôn luôn lắng nghe con tâm sự, luôn giữ bí mật về những điều thầm kín mà ngoài mẹ ra con không còn tin tưởng ai khác để giãi bày.

Cám ơn mẹ vì đã dày công chỉ dạy cho con về định nghĩa của hai chữ "công bằng"

Cám ơn mẹ vì đã dạy cho con biết không phải tất cả mọi thứ trên cuộc đời này đều tự nhiên mà diễn ra theo ý muốn của con. Con cần phải làm việc chăm chỉ để biến ước mơ thành hiện thực và không nên tự quyền.

Cám ơn mẹ vì đã dạy cho con biết thế nào là kiên nhẫn

Cám ơn mẹ vì đã dạy cho con biết cách chờ đợi và học cách kiên nhẫn, bởi lẽ đó chính là điều mà mẹ đã ngày ngày phải trải qua trong cuộc sống này.

Cám ơn mẹ vì đã luôn trả lời mọi câu hỏi của con và dạy cho con biết đặt câu hỏi là một điều thật tuyệt

Cám ơn mẹ vì đã trả lời mọi câu hỏi "tại sao, thế nào, là ai, cái gì" của con. Cám ơn vì đã dạy cho con biết đặt câu hỏi là một điều nên làm bởi tri thức là một công cụ tuyệt vời trong cuộc sống, và con sẽ chẳng bao giờ biết được nếu như con không hỏi.

Cám ơn mẹ vì một tình bạn thật tuyệt vời


Cám ơn mẹ vì đã luôn là một người bạn thân thiết của con. Mẹ luôn bên con mỗi khi con vui, con buồn, khi con chán chường thất vọng hay khi con giận dữ. Cám ơn vì đã là người bạn tốt nhất của con, dẫu cho thật nhiều năm về sau con mới có thể nhận ra điều đó.

Cám ơn mẹ vì đã dạy con luôn phải là chính mình


Cám ơn mẹ vì đã cho con biết sẽ ổn thôi nếu con luôn là chính mình. Mẹ đã dạy cho con cách tự hài lòng với chính bản thân và trở thành một bản thân tốt nhất nếu như con muốn.

Cám ơn mẹ vì đã trở thành người ủng hộ lớn nhất trong mọi sự kiện của cuộc đời con

Cám ơn mẹ vì sự hiện diện lớn lao trong cuộc đời con, cùng con đi qua mỗi cột mốc quan trọng trong đời và luôn ủng hộ con, chứng kiến con đường mà con trưởng thành.

Cám ơn mẹ vì đã luôn nở nụ cười

Cám ơn mẹ vì những nụ cười mà mẹ đã dành cho con từ khi con sinh ra cho đến tận ngày hôm nay. Và chỉ đơn giản là, cám ơn mẹ vì đã cười.

Kim Phượng st

Image result for hình bìa về mother

Xem thêm...

NHỚ VỀ MỘT THUỞ XƯA CÒN SAIGON…

NHỚ VỀ MỘT THUỞ XƯA CÒN SAIGON…

Phan Nguyên Luân

▂ ▃ ▅ ▆ █ █ ▆ ▅ ▃ ▂

Bộ mặt Sài gòn, lúc 1955, người ta còn thấy những thầy Cảnh Sát được gọi là Mã Tà, đứng huýt còi ở các ngã tư đường. Vậy mà chẳng bao lâu chữ gọi mã tà đó đã biến mất.

Và sau này, sẽ còn nhiều cái biến mất như thế.

saigon

Khi chiếm Sàigòn, người Pháp đã sáng tác ra logo này. Hình ảnh hai con cọp trong logo thể hiện đây là vùng đất hoang sơ. Nhưng dòng chữ Latinh Paulatim Crescam có nghĩa là: “Cứ từ từ, tôi sẽ phát triển”. Hình ảnh con tàu hơi nước ở giữa logo cho biết đây là vùng đất nhiều kênh rạch. Phía trên có vương miện 5 cánh như thông báo Sàigòn sẽ giao thương với năm châu bốn biển. Logo Sàigòn 1870 thể hiện cách nhìn hoang sơ và triển vọng Sàigòn của người Pháp. Tới thời VNCH, Sàigòn là "Hòn Ngọc Viễn Đông"

khanhly

Đêm Nhớ Về Sài Gòn - Khánh Ly 

…Ðể đêm đêm... nhớ về Sàigòn
Thấy mình vừa trở lại quê hương
Ðã gặp người một trời yêu thương
cho lòng thêm chút ấm
Thấy bạn bè thèm ngồi bên nhau
Nhắc chuyện người chuyện đời thương đau
Tình chia trong đêm sầu"
 
lethu

Cho Tôi Được Một Lần - Lệ Thu 

"Cho tôi được một lần
Nhìn quê hương ngời sáng
Ðời thôi oán thôi hờn
Mến thương cùng kiếp người"
 
bomatsg

Bộ mặt Sàigòn, lúc 1955, người ta còn thấy những thầy Cảnh Sát được gọi là Mã Tà, đứng huýt còi ở các ngã tư đường. Vậy mà chẳng bao lâu chữ gọi mã tà đó đã biến mất. Và sau này, sẽ còn nhiều cái biến mất như thế. Nhiều cái biến mất như thế để Sài Gòn như hôm nay. Người ta vẫn còn thấy những xe thổ mộ đủng đỉnh, kêu lóc tóc vui tai với các lục lạc của xe ngựa kéo trên các con đường từ chợ Bến Thành xuống tận Ngã Tư Bảy Hiền, hay từ Bến thành đi chợ Bà Chiểu. Nó vẫn như ngang nhiên thách đố với các tuyến đường xe buýt nay đã chật ních người. Nó vẫn có những khách hàng quen thuộc là những người thuộc giới bình dân, giới buôn thúng bán mẹt.

xelam

Nó chỉ dần dần biến mất lúc nào không ai hay khi mà những chiếc xe Lambretta ba bánh nhập cảng từ Ý đã được chế biến lại cùng chạy trên những tuyến đường đó. Xe Lam nhanh hơn, chở tới 12 người, 10 người ngồi ở đằng sau, khi cần, có thể ghé thêm hai người ngồi bên cạnh tài xế. Vậy tất cả là 13 người chứ không 12. Xe lại có nhiều chuyến hơn, cứ đầy là chạy và ngồi thoải mái hơn. Đặc biệt bên hai thành xe có ghi hai câu: Hữu Sản Hóa, Đợt Tự Chủ. Nếu tôi nhớ không lầm chính sách hữu sản hóa này là ở dưới thời ông Kỳ làm Thủ Tướng.

xengua

Nhưng xe xích lô máy, xích lô đạp, đặc sản miền Nam vẫn tồn tại trong suốt 20 năm miền Nam còn. Người trung thành nhất với xích lô đạp, phải chăng là thi sĩ Vũ Hoàng Chương?

Có thể ông nghèo vì hút thuốc phiện, nhưng mỗi lần đi dạy ở trường Chu Văn An ông luôn luôn đến trường bằng xe xích lô đạp. Quần áo luôn luôn là ủi thẳng nếp, thắt cravate, tay áo manchette bằng vàng, đầu chải bóng. Người chạy xích lô đạp thường tranh nhau mời ông không phải vì ông là thi sĩ, mà vì người ông nhẹ như bấc, không chắc ông có cân nặng bằng nửa số ký của người khác không? Tác giả Lửa Từ Bi hồi 75 đã đi tù Cộng Sản. Ông nhẹ như bấc, không biết người Cộng sản sợ ông nỗi gì, sợ một người nhẹ như bấc mà đầy đọa ông trong tù. Hỡi những kẻ ngồi lom khom viết bài bênh “Cụ Hồ” nghĩ gì về việc đầy đọa trong tù một thi sĩ trói gà không chặt? Lúc họ thả thì vài ngày sau, ông giã từ cõi thế. Chắc ông cũng chả muốn sống làm gì?

xichlodap

Và có ai ngờ rằng, xích lô đạp vẫn có chỗ của nó sau hơn nửa thế kỷ sinh tồn. Sau giải phóng, rất nhiều nhà văn, nhà báo, chuyên viên, giáo sư đổi ra đạp xích lô. Đó cũng là một góc cạnh về thế hệ thanh niên miền Nam đọa đầy dưới gót của đôi dép râu? Và tự nhiên nay nó trở thành biểu tượng nếp sống văn hóa của một thời. Hà Nội nay nhan nhản xích lô đạp dành cho khách du lịch chạy vòng vòng quanh khu phố cổ Hà Nội. Người ngoại quốc danh tiếng nào đến Việt Nam thì cũng có dịp ngồi trên đó cả. Vợ chồng Brad Pitt và Angelina Jolie cũng có dịp ngồi xe xích lô cho biết mùi vị Việt Nam. Nhưng cái đổi thay rõ nét nhất là cái áo dài con gái thay thế cho chiếc áo bà ba, chiếc quần hai ống rộng. Chẳng bao lâu sau, chẳng biết từ lúc nào toàn miền Nam mà đặc biệt các nữ sinh Trung Học, từ Sàigòn ra Trung, từ Sàigòn xuống Lục tỉnh. Chỉ áo dài là áo dài. Áo dài Trưng Vương, áo dài Gia Long, áo dài Nguyễn Bá Tòng, áo dài Nữ trung học Lê văn Duyệt, áo dài Nguyễn Đình Chiểu, Mỹ Tho, áo dài Tống Phước Hiệp, Vĩnh Long, áo dài Nữ Trung Học Nha Trang và nhất là áo dài Đồng Khánh Huế. Và nó cũng mở đầu cho thiên tình khúc tuyệt vời Ngày Xưa Hoàng Thị của Phạm Thiên Thư:

nusinhgl

Em tan trường về
Đường mưa nho nhỏ..
Anh đi theo hoài
Gót giày thầm lặng
Đường chiều úa nắng
Mưa nhẹ bâng khuâng
Em tan trường về
Cuối đường mây đỏ
Bước em thênh thang
Ôm nghiêng cặp sách
Vai nhỏ tóc dài
Áo em ngày nọ
Phai nhạt mây màu
Chân tìm theo nhau
Còn là vang vọng…

Nó biểu tượng cho cái gì tinh khiết, trinh nữ, tinh tuyền và mời gọi. Nó che giấu bằng hai vạt áo dài mà như thể mở, biện chứng kín mà hở. Nó mời mọc mà kín đáo chối từ, nó bày tỏ phái tính, sexy đến ứ cổ họng với nét nổi lên của chiếc quần lót hằn lên tuổi dậy thì. Không có y phục phụ nữ nào trên thế giới lại sexy đến như thế. Ngay cả sau này với mini-jupe cũng không sánh bì.

Nó không cần đến những Cardin, Courrèges, St. Laurent, Paco Robanne. Cùng lắm, nó chỉ thua Le Panty, Monokini, quần lót Le petit bâteau của thập niên 1970 Nhưng những thứ này phải “ăn gian” từng centimét mới có được như thế.

gái saigon xưa

 Áo dài không ăn gian. Cạnh đó là hàng nút bấm mong manh như lối ngõ vào bên trong nằm hở ra cạnh sườn. Nó không những chỉ là một nét đẹp con gái mà nó trở thành biểu tượng cho một nếp sống văn hóa Việt Nam. Sau này, không biết bao nhiêu những tranh ảnh, bìa báo Xuân, báo Tết chụp hình các thiếu nữ trẻ miền Nam trong chiếc áo dài truyền thống đó. Và người ta có thể hãnh diện về điều này mà không có gì phải hổ thẹn khi nói đến. Tuổi thanh xuân thiếu nữ đi liền với nét đẹp con gái ấy. Nó phản ánh thế hệ thanh thiếu nữ thời ấy mà hễ bất cứ ai không còn là con gái, xồ xề một chút, vùng đùi, vùng mông nở nang một chút là mặc áo dài thường khó coi. Sự đòi hỏi của tôi có khắt khe quá chăng? Nhưng chính sự đòi hỏi khắc nghiệt ấy làm tăng giá trị chiếc áo dài miền Nam tuổi trẻ. Nhiều phụ nữ, các bà mặc trong các dịp lễ hội. Thấy làm sao ấy.

 

Rất tiếc sau 75, ra ngoài đường, Sài gòn vắng bóng chiếc áo dài. Cũng là vắng bóng tuổi trẻ miền Nam? Hay tuổi trẻ miền Nam không còn nữa? Người ta không còn phân biệt ai là con gái, ai là đàn bà được nữa, đến như thể ai cũng là đàn bà, đến như thể ai cũng mất cả rồi. Khi không còn những áo dài đó, Sàigòn buồn thiu. Như cây rừng không còn lá. Tuổi trẻ miền Nam thời ấy biểu tượng vẫn là hình ảnh cô thiếu nữ mặc áo dài trắng quần trắng. Đừng thứ màu khác, đừng xanh đỏ lò loẹt. Vén tà áo dài sang bên, hở một bên, kín một bên, cho thấy đùi trinh nữ, cho thấy tuổi dậy thì, hai đùi nhẹ khép lại khi bước đi hay khi ngồi trên chiếc xe vê lô sô lếch thời thượng.

Bây giờ, tôi không thấy những bước đi kiêu sa thiếu nữ như thế nữa. Đó là hình ảnh cô gái, mình ong thon thon ngồi trên chiếc xe Solex trông giống như một con bọ ngựa biết bay. Phất phới, tung gió, nhẹ lướt, mái tóc hất lại đằng sau, đầu buộc bím màu xanh tím, để lại đằng sau những cái nhìn dõi suôi bắt không kịp. Và những đôi mắt thèm thuồng. Ingarary gọi đó là một chuỗi diễn hành phái nữ tính (Mascarade de la féminité) Giấc mơ em mặc jupe hồng… thôi rồi Sài Gòn ơi! Xin mượn lời thơ của Nguyên Sa:

velosolex

Có phải em mang trên áo bay
Hai phần gió thổi, một phần mây
Hay là em gói mây trong áo
Rồi thở cho làn áo trắng bay?
Em cười tà áo bay trên
Đám mây ở dưới nỗi phiền muộn xa
Anh ngồi chỗ hẹn hôm qua
Đám mây ngồi cạnh bài thơ nhẹ nhàng,
Giấc mơ mặc áo lụa vàng
Nơi anh nằm ngủ có hàng Thùy dương (Nhẹ Nhàng)

Trong khi đó thì những cậu con trai cỡi xe Vespa, đời ED, đôi kính mầu đen, chiếc áo Montagut, mầu xanh đậm rồ ga hay lượn uốn éo. Nếu Solex là con gái, thì Vespa là con trai. Nếu Solex là con bọ ngựa thì Vespa là con bọ hung. Solex là nữ tính, Vespa là nam tính. Nếu con gái ăn quà thì con trai Bát phố. Bát phố phải chăng là nói nhại từ tiếng Pháp battre le pavé? Thôi thì là gì cũng được. Và xin mượn lại chữ nghĩa của nhà văn Nguyễn Xuân Hoàn:

… Từ xa phố chợ đến giờ
Chân thôi bỏ lệ gõ bờ lộ quen
 
aodaixua

Bát phố là một thứ giải trí chiều Thứ Bảy của con trai Sàigòn. Mà điều căn bản là có mặt. Làm gì, bận bịu gì cũng bỏ đi Bonard bát phố. Sinh viên, học sinh các lớp Tú Tài, lính tráng đi hành quân ở xa về, công chức các bộ, các nha đều đi dạo phố, ngắm người hay rửa mắt. Mà phần lớn bọn họ là độc thân, chưa có vợ con. Nếu sang một tí thì vào Givral ngồi, tàm tạm thì một ly nước mía Viễn Đông cũng xong.

Đi dạo phố trở thành một thói quen, một nếp sống của con trai Sài Gòn. Ngoài Sài Gòn, tôi chỉ thấy ở Huế có sinh hoạt bát phố tương tự. Nhưng ở Huế, số con gái đi dạo phổ kể là đông và đi từng nhóm hai ba cô. Họ sợ bị bắt nạt chăng? Cô nào cũng có chiếc nón không phải để che nắng, che mưa mà để che cái nhìn trộm của con trai. Gái Huế đi dạo trên đường Trần Hưng Đạo mới thật là một diễn hành phái tính.

10 lần ra Huế thì y như rằng ra đi là để lại một cái gì? Con gái biểu tượng nhất, cái look theo nghĩa bây giờ là hình ảnh cái thân hình dong, lưng thẳng, găng tay trắng, cặp kính màu, áo dài trắng, phải áo dài trắng mới được, mới con gái, mới trinh nữ, mới thanh khiết. Vạt áo dài phía sau vắt ngang sang bên kia để hở một bên phần đùi trông cộn hẳn lên trên chiếc Vê lô solex màu đen. Đi xe vê lô solex chứng tỏ con nhà khá một tý, sang trọng và đài các. Cái dáng ngồi solex trông rất con gái, rất phái tính.

Người phụ nữ sinh ra là để như vậy. Les femmes seraient faites ainsi. Quyến rũ bằng chính thân xác mình. Nhờ áo dài đó mà phụ nữ, cô nữ sinh trở thành phụ nữ hơn. La robe lui permettait de devenir plus féminine. Phải nói là thời thượng và ấn tượng lắm. Cộng thêm cái thói ăn quà vặt. Ăn qùa vặt là rất con gái, rất trẻ, rất bắt mắt.. Khi cô nữ sinh ăn quà thì tưởng là ăn quà thật. Nhưng đôi khi cũng chỉ là cái cớ sự cho sự trình diễn, sự được nhìn. Nó như chờ đợi một điều gì đó. Điều mà Thị Nở đã chờ đợi từ tuổi 15, 16 thời con gái, nay đà 30 và bao nhiêu thế hệ con gái cũng đã chờ đợi như thế. Như cơn mưa mùa hạ. Như chồi non hé nụ. Như em chờ anh lúc này. Chí Phèo chỉ đến hoàn tất công việc chờ đợi ấy.. Cuộc đời đôi khi đơn giản là như thế.

vespa

Vespa Sài Gòn (thập niên 1960)

Ngoài hai thứ đó ra, con gái cũng đi dạo phố. Con trai đi dạo phố là để ngắm. Con gái đi dạo phố xuất hiện như một trình diễn, ăn diện, mốt, kiểu để được nhìn, để được thừa nhận, để nhận phần lớn là những lời tán tỉnh, khen tặng. Đó là cả một cái guồng máy của sự xuất hiện. L’engrenage du paraitre.

Và cuối cùng, thú vui giải trí chung cho cả con trai lẫn con gái vẫn là ciné và tiệm sách. Ciné là nơi hẹn hò để trai gái gặp nhau cuối tuần để trò chuyện, để tỏ tình, để lén lút hôn nhau. Những nụ hôn mật ngọt ấy. Quên sao được. Những mối tình của giới trẻ thời đó đến đó và dừng lại ở đó. Sau đó để lại một chút gì. Để kỷ niệm, để nhớ, để mãi mãi là như thế. Nay gặp nhau cuối đời, lòng như chợt tỉnh, như chấu ủ bếp lửa bừng lên từ đám tro tàn. Gặp nhau muộn phiền, thương hoài ngàn năm. Viết đến đây lại chợt nghĩ đến Nguyên Sa. Ông đã nói hộ cho tuổi trẻ Sài Gòn:

Nắng Sài gòn anh đi mà chợt mát
Bởi vì em mặc áo lụa Hà Đông
Anh vẫn yêu màu áo ấy vô cùng

Tuổi trẻ miền Nam là như thế. Lành mạnh mà không thiếu lãng mạn, tình tứ. Dắt tay nhau mà đi. Làm thơ tình. Gởi gắm nhắn nhe.

Chân díu bước mà mắt nhìn vương vướng
Nàng đến gần tôi chỉ dám quay đi
Cả những giờ bên lớp học trường thi
Tà áo khuất thì thầm chưa phải lúc (Tuổi Mười Ba)

Nhưng may thay, mọi người Việt Nam, nhất là thanh niên, giới trẻ, lúc bấy giờ đều có một giấc mơ là làm thế nào để có một miền Nam phát triển và phú cường để đối địch với miền Bắc.

leyna

Cafe Givral, Kem Pôle Nord, Brodard, và Vũ Trường Tự Do

Và mặc dầu còn có những bất cập đủ thứ, tôi vẫn phải nhìn nhận rằng, những năm tháng còn lại, kể từ ngày ấy, mỗi giây phút năm tháng sống, học hành, lớn lên thành người thời Đệ Nhất Cộng Hòa Việt Nam vẫn là những năm tháng ân sủng cho tuổi trẻ của tôi và những bạn bè cùng trang lứa. Chúng tôi đã lớn lên từ đó, trở thành người hữu dụng cũng từ đó. Như lời Phạm Duy tỏ bày:

”Dưới thời Cộng Hòa thứ nhất, từ khi chế độ nhà Ngô thành lập và tiến dần tới thời thịnh trị rồi mạt vận, miền Nam, nếu chưa được là thiên đường của đông đảo văn nghệ sĩ đi tìm tự do thì cũng là nơi đất lành chim đậu Một thế hệ văn nghệ sĩ mới đã thành hình và họat động dữ dội bên những vị đàn anh di cư từ miền ngoài. Phòng trà, tiệm bánh, quán nước như Kim Sơn, Mai Hương, La Pagode, Givral, Brodard… là nơi không hẹn mà văn nghệ sĩ tới gặp nhau hằng ngày”.

Trong 9 năm cầm quyền thời Tổng Thống Ngô Đình Diệm, chỉ có 3 lần có những biến động chính trị. Nhưng chỉ riêng năm 1964, có 13 lần miền Nam rơi vào những biến động có thể làm lung lay nền Cộng Hòa. Nói như thế để thấy rằng sự ổn định chính trị nằm ở thời điểm nào. Người nào không nhìn nhận những điều ấy thì chỉ thiệt thòi cho chính họ thôi, bởi vì họ tự mình bôi xóa tuổi trẻ của chính họ.

Nhiều người đã bôi xóa như thế để chạy theo vài ảo tưởng chính trị, hoặc nếu ở ngoại quốc thì chạy theo những xu hướng thiên tả vốn chẳng dính dáng gì đến thực tế chiến tranh Việt Nam. Phần tôi nghĩ rằng, chúng tôi không bước đi những bước đi đơn độc. Chúng tôi có bạn đồng hành, đồng trang lứa, có những người lính, người sĩ quan VNCH cùng lớn lên ở đấy, đang xả thân thay cho chúng tôi. Và cho dù cuối cùng để mất miền Nam thì những giá trị tinh thần ấy vẫn còn đó.

Phan Nguyên Luân

Kim Phượng st

 

Xem thêm...
Theo dõi RSS này