Khoa học kỹ thuật

Khoa học kỹ thuật (197)

Vì sao biểu tượng của ngành Y lại là con rắn?

Vì sao biểu tượng của

ngành Y lại là con rắn?

Nhiều người thắc mắc, tại sao biểu tượng trong ngành Y dược lại là con rắn mà không phải là con vật hay thực thể khác? Khi thì thấy hai con, lúc lại một con rắn quấn quanh một cây gậy, có khi thì cái ly (hay gặp trong ngành dược)?

Để trả lời cho đến tường tận câu hỏi trên kỳ thực là một câu chuyện dài và rất phức tạp, vì các nhà nghiên cứu Cổ học và Y khoa đã tranh cãi về nguyên uỷ của biểu tượng ấy suốt nhiều thập kỷ qua, nói chung chưa hẳn ngã ngũ nhưng cũng đã có dấu hiệu sáng tỏ.

Từ truyền thuyết về rắn…

Theo truyền thuyết cổ Hy Lạp, Esculape – con trai của thần Apollo (thần Thái Dương) và Coronis, con gái vua Phlégyas xứ Thê-bê – được xem là ông tổ của ngành Y dược. Esculape không những có khả năng chữa bệnh mà còn có cả biệt tài làm cho người chết sống lại.

Thần Esculape (tiếng Latin) còn có tên gọi khác là Asclépios (tiếng Hy Lạp) nhiều khả năng chào đời ở Thessalie thuộc miền Bắc Hy Lạp vào khoảng năm 1260 trước Công nguyên. Truyền thuyết cho rằng, mẹ ông qua đời khi đang còn mang thai ông và cha ông đã phải mổ lấy con ra khỏi bụng mẹ.

Vì mẹ mất nên Esculape bị đem bỏ lên núi gần thành phố Epidaure, nhờ được dê cho bú và chó canh chừng nên đã sống sót. Sau đó ít lâu, Esculape được cha mang đến cho Chiron, vị Nhân Mã (đầu người, hình ngựa) nuôi dạy. Do bản tính ưa quan sát và lớn lên trong khung cảnh thiên nhiên nên Esculape sớm nhận ra các loại cây cỏ có dược tính chữa bệnh hoặc có thể cải tử hoàn sinh.

Tranh: Thần Apollo giao Asclépios cho nhân mã Chiron.

Tác giả: Christopher Unterberger, người Áo.

Cũng theo truyền thuyết, một ngày nọ, Esculape trên đường đi thăm bạn gặp một con rắn, ông đã đưa cây gậy ra và con rắn liền bám lấy rồi bò lên quấn quanh cây gậy. Esculape thấy vậy đã cầm cây gậy đập xuống đất để giết chết con rắn. Ngay sau đó, ông lại thấy một con rắn khác bò tới cứu, miệng ngậm một loại thảo dược và sử dụng nó giúp con rắn đã chết sống lại. Từ đó, Esculape để tâm tìm kiếm các loại cây cỏ trong núi để chữa bệnh cho con người.

Thần Zeus, chúa tể của các vị thần Hy Lạp cổ đại, sợ Esculape quá tinh thông y học sẽ giúp cho loài người trở thành bất tử nên sai anh em nhà Cyclopes tạo mũi tên sấm sét để trừng phạt. Nhờ thần Apollo kêu xin, thần Zeus đã tha tội và cho Esculape tham dự vào hàng tinh tú trong chòm sao Nhân mã (Sagittaire). Từ đó, Esculape được xem như thần bổn mệnh của các thầy thuốc.

Một bức tượng Esculape cùng cây gậy và con rắn
(ảnh: Wiki)

Đến ông tổ của ngành y dược

Thần Esculape lấy vợ là Lampetie và sinh được 2 con gái là Hygeia và Panacée, 3 con trai là Thelesphore, Machaon và Podalire. Tất cả 5 người con của ông đều tạo dựng được danh tiếng không kém cha.

Một bức tượng nữ thần Hygeia

Cũng theo truyền thuyết, Hygeia đã nuôi rắn thần để chữa bệnh và về sau trở thành nữ thần biểu tượng cho việc giữ gìn sức khỏe con người, do đó môn vệ sinh học được đặt tên là Hygène. Cô con gái thứ hai – Panacée – là nữ thần có khả năng chữa mọi bệnh tật, do đó thuốc chữa bệnh được gọi là Panacée. Hai người con trai đều tham gia cuộc chiến thành Troy và đã được Homère ca ngợi trong tập trường ca Iliad. Machaon có tài chữa mọi vết thương cho các chiến binh, còn Podalire là một thầy thuốc ngoại khoa tài năng. Con trai của Podalire là Hipocoon, tổ tiên của Hippocrate, sau này được tôn vinh là bậc y tổ của thế giới.

Trong nhiều thế kỷ, có thể vào thời kỳ Pindare, đầu thế kỷ thứ 5 trước Công Nguyên; Esculape mới được tôn thờ như một vị thần linh của y học Hy Lạp. Cũng có lẽ từ thời điểm này, những đền thờ đầu tiên được xây dựng để ghi ơn ông, đồng thời còn được dùng làm nơi khám chữa bệnh. Chữ Esculape về sau đã trở thành danh từ chung để chỉ những người hành nghề y dược.

Để tưởng nhớ Esculape, hậu thế đã dựng bức tượng của ông, tay cầm chiếc gậy làm bằng cây nguyệt quế và một con rắn quấn chung quanh. Con rắn này có tên là Elaphe longissima, một loài rắn lành có màu sắc đẹp, sống phổ biến ở châu Âu. Cũng theo truyền thuyết, loài rắn đã được đưa đến La Mã để cứu nguy cho người dân bị nạn dịch hạch đang gieo rắc nỗi khiếp đảm lúc bấy giờ. Có người còn cho rằng, những con rắn của thần Esculape đã chữa bệnh cho người bằng cách liếm các vết thương của người bệnh trong lúc họ đang ngủ.

Và biểu tượng của ngành Y – dược

Dựa vào truyền thuyết trên, ngành y đã dùng biểu tượng con rắn quấn quanh cây gậy phép của Esculape. Con rắn quấn quanh cây gậy tượng trưng cho sự khôn ngoan, khả năng chữa trị bệnh và kéo dài tuổi thọ.

Trong biểu tượng của ngành dược cũng sử dụng con rắn này nhưng nó quấn quanh một cái ly hoặc cốc có chân cao. Chiếc ly/cốc tượng trưng cho chén thuốc của nữ thần sức khỏe Hygeia, bên trong có chứa đựng chất dịch được chiết xuất từ các loại cây cỏ. Con rắn tượng trưng cho sức khỏe và sự trẻ trung. Biểu tượng của ngành dược nhanh chóng được quốc tế công nhận giống như biểu tượng con rắn và cây gậy của ngành y.

Hiện còn có một cách lý giải khác về cây gậy thần và con rắn trong biểu tượng của ngành Y: Gậy thần gồm một bó đũa (hoặc chiếc đũa) chế từ cây nguyệt quế (tượng trưng cho sự vinh quang và được người La Mã sử dụng làm mũ đội cho các binh sĩ thắng trận trở về). Hai con rắn hoặc có khi một con ôm quanh hai bên cây gậy là biểu tượng của thần Hermès (thần thoại Hy Lạp) và sau này là thần Mecure của người La Mã, vị thần điều hành sức khoẻ và sự mua bán. Các con rắn vừa biểu tượng cho sự thận trọng, tính khôn khéo vừa đại diện cho sự cân bằng về tâm thần và thể xác của các nhà hiền triết cổ đại. Các thầy thuốc và dược sĩ Châu Âu đã lấy hình tượng con rắn và gậy thần làm biểu trưng cho nghành Y…

Văn minh thủy tổ” đều là do Thần truyền?

Ngày nay nhiều người cho là mê tín khi nhắc đến các vị Thần, nhưng khi tra lại lịch sử, người ta phải thừa nhận rằng sự khởi đầu của bất kỳ nền văn minh nào trên thế giới cũng đều gắn với các vị Thần, các truyền thuyết và thần thoại.

Câu chuyện về biểu tượng ngành y cũng đã gợi ý rằng chính là các vị Thần đã khai sáng ra cái gốc của y học hiện đại ngày nay. Không chỉ Tây Y, mà Đông y cũng vậy, được khai sáng bởi Thần Nông từ hơn 5000 năm trước đây.

Thần Nông, thủy tổ của nông nghiệp và Đông y (tranh vẽ qua Epoch Times)

Rất nhiều “dấu ấn của Thần” còn để lại cho đến nay. Theo thống kê, chữ Hán hiện đại có khoảng 1000 thành ngữ thường dùng, trong đó có trên 280 thành ngữ chứa chữ “Thần”. Ví dụ: “Tâm khoáng Thần di” (Tạm dịch: Tâm trí thanh thản, lòng dạ thảnh thơi), “Thần thanh khí mậu” (Tạm dịch: Tinh thần thanh sạch, khí tiết phong phú), “Thần sắc tự nhược” (tạm dịch: Thần sắc vẫn tự nhiên), “Thần thái hồng hào, sáng láng”, “Quỷ phủ Thần thông” (chỉ tài nghệ điêu luyện), “Tập trung tinh thần”, “Toàn thần quán chú” (Tạm dịch: Hết sức chăm chú)…

Người xưa đối với “Thần” đều tỏ lòng tôn kính, bởi vì trước hết đó là những vị có cốt cách và phong thái đạo đức cao thượng phi phàm, hoặc là đã “Đắc Đạo”, thông thấu được lý trời, làm ra những “Thần tích”, để lại những “Thần ngôn”… cho con người.

Khoa học hiện đại cũng mang lại nhiều bằng chứng về văn minh nhân loại, văn minh tiền sử. Tuy nhiên ai có thể mở lòng để nhìn nhận một cách khách quan các bằng chứng lịch sử này? Và chỉ khi đó, người ta mới có thể nhận thức thêm về con người, sinh mệnh, vũ trụ, đồng thời đưa ra được những giải pháp trị liệu phù hợp hơn. Đối diện với làn sóng bệnh tật và sức khỏe nhân loại đang suy thoái, việc này dường như cấp bách hơn bao giờ hết.

 

Đình Vũ (Theo Trithuc)

 

Hồng Anh sưu tầm

Xem thêm...

Người kỹ sư gốc Việt giữ chức giám đốc sản phẩm Ford toàn cầu

Người kỹ sư gốc Việt giữ chức

giám đốc sản phẩm Ford toàn cầu

Tăng Thái Hậu phụ trách thiết kế, kỹ thuật sản xuất và quản lý chi tiêu số tiền 100 tỷ USD mỗi năm của Ford.

Truyền thông Mỹ ngày 22/5 đồng loạt đưa tin ban quản trị Ford cơ cấu lại đội ngũ lãnh đạo của hãng. Vị CEO mới, Jim Hackett sau khi nhận chức đã thay đổi một số nhân sự cấp cao, với mong muốn cải cách và đưa Ford tăng trưởng trở lại.

Ford đang thiếu hụt một vài dòng sản phẩm, dẫn đến việc hãng xe Mỹ phải ký kết hợp tác cùng GM để khắc phục. Do đó, Hackett bổ nhiệm một người mới vào vị trí Giám đốc sản phẩm Ford toàn cầu, Tăng Thái Hậu, người sẽ chỉ đạo hoàn toàn thiết kế, kỹ thuật và sản xuất để đưa những mẫu xe mới ra thị trường.

Tăng Thái Hậu giới thiệu mẫu Ford Mustang Shelby GT500 đời 2013.

Tăng Thái Hậu là người gốc Việt. Ông từng đảm nhiệm công việc kỹ sư trưởng mẫu Mustang năm 2005, đưa mẫu xe này hồi sinh với phong cách retro do chính mình khởi xướng, gây sức ép khiến Chevrolet phải tung ra Camaro thế hệ thứ 5. Trước đó, ông làm việc tại bộ phận xe đua CART, nơi phát triển mẫu Lincoln LS, rồi thành kỹ sư trưởng của dòng Thunderbird.

Bên cạnh đó, Tăng Thái Hậu từng phụ trách phân nhánh SVT (Special Vehicle Team), đảm nhiệm công việc đưa ra những mẫu xe Ford hiệu suất cao, và từng là giám đốc điều hành chương trình sản phẩm toàn cầu, và giám đốc mảng sáng tạo nâng cao sản phẩm.

Sau khi tốt nghiệp và làm việc ở Ford vào năm 1993, Tăng Thái Hậu từng là kỹ sư phụ trách các vấn đề kỹ thuật cho các tay đua Nigel Mansell và Mario Andretti trong đội đua Newman-Haas CART và IndyCar. Ông đóng góp không nhỏ vào 6 chiến thắng và 11 lần đứng trong top 3 của Ford.

Vào thời điểm Ford Mustang 2005 ra mắt, Tăng Thái Hậu nói với Los Angeles Times rằng ông từng nhìn thấy chiếc Mustang đầu tiên khi còn ở Sài Gòn. Một chiếc Mustang phiên bản Mach 1 màu trắng. Lúc ấy, Tăng Thái Hậu là một cậu bé 5 tuổi.

"Chiếc xe thực sự để lại ấn tượng sâu trong tôi, với trục cơ sở dài, hốc hút gió trên nắp ca-pô. Vẻ cơ bắp rất đặc trưng", Tăng Thái Hậu kể lại. 

Người kỹ sư gốc Việt hiện đảm nhiệm vị trí Giám đốc sản phẩm Ford toàn cầu.

Sang Mỹ từ 1975, ông có bằng cử nhân kỹ sư cơ khí đại học Mellon và bằng thạc sĩ đại học Michigan. Sau khi tốt nghiệp, Tăng Thái Hậu làm việc với tư cách là kỹ sư của Ford và mua chiếc xe hơi đầu tiên, một chiếc Mustang.

Hiện ông có hơn 25 năm kinh nghiệm làm việc trong lĩnh vực phát triển sản phẩm, và vừa rời chức vụ Phó chủ tịch bộ phận phát triển sản phẩm toàn cầu. Tăng Thái Hậu còn là một nhân tố chủ chốt trong kế hoạch "One Ford" nổi tiếng của Alan Mulally. 

Trong vòng 8 năm, từ 2007 đến 2015, Ford đã rút gọn kết cấu xe toàn cầu từ 27 xuống 9, và đang trên đường tiến tới con số 8.

Năm 2001, bảo tàng Automotive Hall of Fame trao danh hiệu Nhà lãnh đạo trẻ và giải thưởng xuất sắc cho Tăng Thái Hậu.

Bên cạnh chức vụ giám đốc sản phẩm Ford toàn cầu, ông vẫn đảm nhiệm vai trò phó tổng giám đốc phụ trách mua sắm toàn cầu. Công việc nghe chừng nhàm chán nhưng chính Ford chỉ ra rằng, Tăng Thái Hậu chịu trách nhiệm quản lý chi tiêu 100 tỷ USD mỗi năm của hãng này. Tạp chí Automotive Supply Chain còn bình chọn ông là Nhà quản lý mua hàng của năm.

 

Kim Quy st

 

 

Xem thêm...

Huy chương chân dung – Món quà của sự bất tử

Huy chương chân dung

 Món quà của sự bất tử

  • ▬▬▬▬▬۩   ۩▬▬▬▬▬

Trong suốt thời kỳ Phục hưng, bạn có thể xem tiểu sử của ai đó và mang nó trong túi dưới dạng huy chương chân dung. Chúng từng là những vật dụng cần thiết của con người thời đó, và hiện đang nhận được khá nhiều sự quan tâm của con người ngày nay.

Đây là huy chương chân dung Josephine Bonaparte, người vợ đầu tiên của vua Napoleon, được khắc vào năm 1860 sau khi bà qua đời. Nó dài khoảng 7 inch (18cm) và được trang trí ở một bên mặt, vì vậy nó có thể được treo tường như một bức tranh. Tấm huy chương chân dung này được làm bằng đồng mạ vàng bởi nghệ sĩ Pierre-Jean David d’Angers (1788-1856). (Ảnh: Michael Bodycomb)

Những tấm huy chương này đại diện cho tính cách, đặc tính và các sự kiện đáng nhớ trong cuộc đời của chủ nhân.

Một loạt sơ lược tiểu sử và mối tương quan trong quá khứ có thể được tìm thấy tại buổi triển lãm bộ sưu tập đặc biệt The Frick: ”Theo đuổi sự bất diệt: Những kiệt tác từ bộ sưu tập huy chương chân dung của Scher” .

 Khoảng năm 1438, nghệ sĩ Phục hưng người Ý Pisanello là người mở đầu cho loại hình nghệ thuật này. Trong chiếc huy chương đầu tiên của ông, chúng ta thấy 1 mặt là hình ảnh của quốc vương Byzantium, còn mặt kia là cảnh ông đang cưỡi trên lưng ngựa.
Tấm huy chương bằng chì của John Palaeologus VIII, quốc vương xứ Byzantium
sinh năm 1392, trị vì từ năm 1425-1448. (Ảnh: Michael Bodycomb)

Thoạt nhìn, huy chương chân dung có thể bị lẫn lộn với những đồng xu, nhưng khi càng nhìn lâu, bạn sẽ thấy nó càng trở nên thu hút. Thay vì đại diện cho một giá trị tiền tệ, huy chương chân dung mang theo những giá trị xã hội cho cả những người nổi tiếng và người bình thường.

Khi các đồ vật riêng tư được trưng bày trước công chúng

Lần đầu tiên nhà sử gia về nghệ thuật Stephen K. Scher cầm trên tay một chiếc huy chương chân dung là khi ông còn làm sinh viên đến thăm thành phố Florence nước Ý. “Tôi cảm thấy mối liên hệ trực tiếp về tinh thần với các nhân vật trong tác phẩm và thời đại của họ, cảm giác kinh ngạc trỗi lên khi tôi nhìn vào loại hình nghệ thuật làm ra nó. Khoảnh khắc đó thật kỳ diệu”, ông nói trong một bài diễn thuyết tại The Frick vào ngày 10/5.

Scher là nhà sưu tập cá nhân quan trọng nhất của thế giới về huy chương chân dung và cũng là một học giả trong lĩnh vực này. Ông và người vợ Janie Woo Scher đã đưa ra một số lượng đáng kể huy chương trong bộ sưu tập của họ tại The Frick, trong đợt thu thập huy chương lớn nhất của viện bảo tàng này. Do đó, bảo tàng dự định trở thành một trung tâm nghiên cứu về huy chương chân dung và tạo ra một phòng trưng bày đặc biệt cho bộ sưu tập.

Đó là một sự kết hợp hoàn hảo cho chúng tôi”, Ian Warropper, giám đốc của The Frick cho biết. Những tấm huy chương chất lượng tuyệt vời của Scher đã bổ sung cho bộ sưu tập chính của The Frick bên cạnh tượng đồng, tượng nhỏ, tượng bán thân và tranh in, chúng được trưng bày cùng với các huy chương trong triển lãm.

Huy chương chân dung nhà điêu khắc Antoine Coysevox (1640-1720). Huy chương được làm bằng đồng mạ vàng

và bên cạnh là bức tượng của vua Louis XV khi ông lên 6, được thực hiện bởi chính Antoine Coysevox. (Ảnh: Epoch Times)

Ví dụ, huy chương miêu tả Albrecht Dürer (1471-1578), một trong những nhà đồ họa nổi tiếng nhất Châu Âu, được trưng bày bên cạnh một trong những tác phẩm nổi tiếng nhất của ông, “Adam và Eva” (1504). Hay một bức tượng bằng đá cẩm thạch của vua Louis XV khi ông lên 6 được trưng bày đối diện với tấm huy chương tưởng niệm nhà điêu khắc Antoine Coysevox (1640-1720).

Mặt trái của tấm huy chương miêu tả chính tác phẩm chạm khắc chân dung của vị vua Pháp. Coysevox đã sản xuất bốn bức tượng chân dung bằng đá cẩm thạch sau khi vua Louis XV qua đời.

 

Thật không dễ dàng gì để các hội viên quyết định chọn ra 137 huy chương tốt nhất trong khoảng hơn 1.000 chiếc từ bộ sưu tập của Scher. Aimee Ng, phụ trách các hội viên tại bảo tàng The Frick, người đồng giám sát triển lãm với Scher cho biết: “Những gì bạn thấy ở đây là những lựa chọn mà chúng tôi đã phải đổ rất nhiều mồ hôi và công sức“.

Việc trưng bày những tấm huy chương cho công chúng thực sự là 1 thử thách vì chúng thường là các món đồ nhỏ, có ý nghĩa và được lưu giữ trong một nhóm những người bạn,… The Frick đã trải qua rất nhiều khó khăn trong việc tìm ra giải pháp tốt nhất để công khai những vật thể riêng tư này.

Người xem có thể nhìn thấy cả hai mặt của tác phẩm, nó được đặt bên trong lớp thủy tinh để hạn chế phản xạ càng nhiều càng tốt. Một thanh trục gắn liền hai bên của huy chương có thể xoay tròn, cho phép người xem ngắm tác phẩm khi họ xoay nó.

Một bản sao ưa thích của Scher đó là chân dung quý tộc Cecilia Gonzaga, tấm huy chương thể hiện sự trinh khiết. “Cecilia Gonzaga đã chọn vào một tu viện thay vì kết hôn với người được chỉ định. Tấm huy chương này là để tán dương sự trinh khiết của bà. Tấm huy chương được khắc hình ảnh người phụ nữ đi kèm với 1 con kỳ lân bị khuất phục. Theo truyền thống Trung Cổ, những loài vật hung dữ chỉ có thể được thuần hóa bởi các trinh nữ”, Ng nói.

Cecilia Gonzaga (1426-1451), huy chương chân dung của bà được làm năm 1447, bởi Antonio di Puccio Pisano,

hay còn gọi là Pisanello bằng đồng hợp kim; đường kính khoảng 85.8 mm. (Ảnh: theepochtimescom)

Mong muốn bất tử

Những tác phẩm điêu khắc nhỏ bé này có thể không nhất thiết được xem là tác phẩm nghệ thuật vì nó vẫn còn có 1 chức năng khác liên quan đến các giải thưởng. Chúng nhỏ như những đồng xu và đôi khi được sử dụng làm mặt dây chuyền. Hoặc nếu lớn cỡ 1 chiếc đĩa nhựa, người ta có thể treo chúng trên tường như một bức chân dung.

Huy chương chân dung mô tả quan điểm mới về từng cá nhân được sản sinh trong suốt thời kỳ Phục Hưng. Người ta không còn suy ngẫm quá nhiều về thế giới bên kia như họ đã làm vào thời kỳ Trung Cổ trước đó, thay vào đó họ ca tụng nhiều hơn những thành tựu trong suốt cuộc đời. “Điều đó đã dẫn đến việc phát minh ra tiểu sử cá nhân, chân dung và những tấm huy chương”, Scher cho biết.

Huy chương được tạo ra để đáp ứng mong muốn về sự bất tử của cả nam giới và phụ nữ, tên tuổi họ sẽ không còn bị cuốn đi theo dòng chảy của lịch sử. “Họ ca tụng quyền lực, sắc đẹp, thành công, thành tựu trí tuệ, tình trạng gia đình và sự liên kết qua các triều đại, lòng can đảm, những đức tính đáng quý, niềm tin tôn giáo và triết học, những sự kiện quan trọng trong cuộc đời và cả cái chết”, Scher nói.

Tất cả những thông tin dồi dào này được “nén lại một cách rõ ràng bằng ký hiệu, biểu tượng hay lối diễn đạt ngụ ý nào đó” lên mặt của tấm huy chương để có thể dễ dàng mang theo và nhân rộng thêm nhiều bản.

Chân dung Ferdinand III, Hoàng đế La Mã La Mã

(sinh năm 1608, trị vì từ năm 1637-57). (Ảnh: Michael Bodycomb)

Từ thời Phục hưng đến thế kỷ 20, huy chương chân dung càng đa dạng về phong cách và lan rộng sang các khu vực khác của Châu Âu. Trong khi các huy chương ở Ý được lý tưởng hóa theo phong cách cổ điển, thì ở Đức, các nghệ sỹ đã rất quan tâm đến việc mô tả hình ảnh của nhân vật chính ở tư thế ngồi và đưa ra nhiều thông tin hơn ở mặt còn lại tấmm huy chương.

Pháp là quê hương của Guillaume Dupré, người đoạt giải nghệ nhân huy chương được yêu thích nhất Châu Âu, ông cũng là người điêu khắc cho vua Henri IV. Trong suốt thời kỳ Hoàng kim tại Hà Lan, người ta đã tạo ra nhiều huy chương mô tả cuộc đấu tranh giành độc lập khỏi Tây Ban Nha.

Tại Anh, các huy chương chân dung xuất hiện muộn hơn, vào thế kỷ 18. Họ sử dụng phương pháp in nổi thay vì đúc, các huy chương này ít nổi bật hơn các huy chương ở châu Âu. Ở Mỹ, Benjamin Franklin đã cho sản xuất huy chương “Libertas Americana” để cảm ơn người Pháp về vai trò của họ trong cuộc Chiến tranh giành Độc lập.

Huy chương “Libertas Americana”, được làm bằng chất liệu bạc năm 1781,

bởi Augustin Dupré (1748-1833) và Claude Michel (1738-1814). (Ảnh: Epoch Times)

Một số huy chương được trưng bày là những mẫu đã được làm sẵn cho các dịp vàmục đích khác nhau, chúng được bày trong một cửa hiệu và được cá nhân hóa để trở thành huy chương riêng của người mua.

 

Ngọc Lan st ¤»((¯¯))«¤

Xem thêm...

10 phát minh y học quan trọng nhất trong năm 2016

10 phát minh y học quan trọng nhất trong năm 2016
 
Trong năm qua, y học đã có những bước phát triển gì mới? Dưới đây là 10 phát minh quan trọng nhất trong cuộc chiến chống lại bệnh tật.

1. Ra đời vắc xin đầu tiên cho chứng sốt xuất huyết

blank
(Ảnh: Joe)
 
Sốt xuất huyết—một loại virus được lây truyền phổ biến nhất nhờ muỗi Aedes aegypti—lây nhiễm cho khoảng 400 triệu người mỗi năm. Biểu hiện: Sốt cao, đau đầu kinh khủng, nôn mửa, thậm chí tử vong. Khoảng 40% dân số thế giới đứng trước nguy cơ mắc chứng bệnh này, và khi khí hậu toàn cầu trở nên ấm hơn cùng các hoạt động du lịch gia tăng, nguy cơ này thậm chí còn lớn hơn nữa.
Năm nay, Tổ chức Y tế Thế giới giới thiệu loại vắc xin đầu tiên phòng chống sốt xuất huyết, và công tác tiêm chủng đã bước đầu được thực hiện ở những khu vực ấm áp như Brazil và Philippines. Có bốn loại virus gây sốt xuất huyết, nên các nhà nghiên cứu đã phải cần đến 20 năm để phát triển một loại vắc xin chống lại cả bốn loại này. Tiềm năng là rất lớn. Nếu 20% dân số thế giới được tiêm chủng, số ca mắc sốt xuất huyết có thể giảm một nửa chỉ trong vòng 5 năm. Kiểm soát tốt sốt xuất huyết sẽ giúp giảm thiểu 9 tỷ USD chi phí y tế mỗi năm cho nền kinh tế toàn cầu.

2. Cấy mô dưới da hỗ trợ cai nghiện ma túy

(Ảnh: Braeburn Pharmaceuticals)(Ảnh: Braeburn Pharmaceuticals)
Trong quá trình điều trị cai nghiện ma túy, thiếu mất một hoặc hai liều thuốc cắt cơn có thể khiến triệu chứng vã thuốc tái phát. Để giải quyết vấn đề này, hãng dược phẩm Braeburn Pharmaceuticals đã phát minh ra loại mô Probuphine kích thước ngang que diêm, dùng cấy bên dưới da. Loại mô này sẽ liên tục giải phóng hoạt chất buprenorphine, với lượng nhỏ, đều đặn giúp kháng lại triệu chứng vã thuốc. Phát minh y học này hiện đã được Cục quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) phê duyệt cho bệnh nhân đang trong quá trình hồi phục tích cực khỏi trạng thái nghiện thuốc.
Vị trí mô cấy ghép trên cơ thể. (Ảnh: Braeburn Pharmaceuticals)Vị trí mô cấy ghép trên cơ thể. (Ảnh: Braeburn Pharmaceuticals)
3. Thuốc chống ung thư từ virus
(Ảnh: Amgen)(Ảnh: Amgen)
Từ lâu các nhà khoa học đã biết rằng virus có thể kích hoạt hệ miễn dịch kháng lại ung thư, nhưng chưa thể điều chỉnh virus để không ảnh hưởng đến sức đề kháng của cơ thể. Cuối năm 2015,IMLYGIC đã trở thành loại thuốc virus kích hoạt hệ miễn dịch diệt ung thư đầu tiên được FDA phê duyệt.
Được dùng để điều trị u hắc tố, biến thể virus herpes sẽ được tiêm vào khối u; tại đây nó sẽ kích hoạt phản ứng miễn dịch đối với khối u ung thư.
 
4. Stent tự tiêu
(Ảnh: Abbott)(Ảnh: Abbott)
Stent kim loại là ống nhỏ dùng để thông tắc động mạch, một công cụ quan trọng trong phẫu thuật tim. Nhưng do miếng kim loại này lưu ở đó lâu dài, nên mảng bám có thể tích tụ xung quanh. Chính vì vấn đề này, hãng Abbott đã nghiên cứu phát triển một loại stent tự tiêu sinh học có khả năng tự phân hủy sau khi hoàn thành nhiệm vụ. Được làm từ polylactide, một loại polymer dễ phân hủy sinh học có trong thành phần chỉ tự tiêu, phát minh y học này có chất lượng tương đương stent kim loại trong thử nghiệm lâm sàng.
 
Hình minh họa Stent tự tiêu của hãng Abbott.Hình minh họa Stent tự tiêu của hãng Abbott.

5. Nhiệt kế hồng ngoại “2 giây biết kết quả”

(Ảnh: Sam Kaplan)(Ảnh: Sam Kaplan)
Nhiệt kế cặp nách thủy ngân (hay điện tử) thông thường cần đợi 3 phút trước khi biết kết quả, nhưng với chiếc nhiệt kế Thermo hồng ngoại của hãng Withings này, thời gian chờ đợi chỉ là 2 giây. Mười sáu cảm ứng hồng ngoại ghi nhận số đo hơn 4.000 lần từ động mạch vùng trán mà hoàn toàn không cần chạm vào da. Giá thị trường: 100 USD

6. Robot phẫu thuật khéo léo

Robot phẫu thuật STAR đang tiến hành ca mổ. (Ảnh: Children's National Medical Center) Robot phẫu thuật STAR đang tiến hành ca mổ. (Ảnh: Children’s National Medical Center)
Robot phẫu thuật STAR (Smart Tissue Autonomous Robot) có thể khâu ráp một trong những khu vực khó thao tác nhất trên cơ thể người: phần ruột. Hệ thống cảm ứng trong robot phẫu thuật STAR sẽ cảm nhận và phản ứng với các tác động lực kéo và sự thay đổi áp suất cực nhỏ, từ đó nâng cao độ chính xác của robot. Khi khâu ráp ruột lợn, vốn có độ đàn hồi tương đương, robot STAR có thể khâu cách đều hơn so với bác sĩ, thậm chí so với cánh tay robot hỗ trợ phẫu thuật.

7. ‘Làn da thứ hai’ loại bỏ tức thì các dấu hiệu lão hóa

Lớp Lớp “da” thứ hai được làm từ silicon. (Ảnh: MIT)
Các nhà khoa học tại MIT (Mỹ) đã phát triển được một “làn da thứ hai” khiến bạn trông trẻ trung hơn. Khi đắp lên da, chất liệu này sẽ “mô phỏng đặc tính cơ học và đàn hồi của một làn da trẻ trung, khỏe mạnh”.
XPL có một độ đàn hồi đáng kinh ngạc – nó có thể trở lại trạng thái ban đầu sau khi được kéo giãn 250%, trong khi làn da bình thường chỉ có thể kéo giãn được 180%.

8. Thiết bị kiểm tra đường huyết không cần lấy máu

(Ảnh: Abbott)(Ảnh: Abbott)
Những người mắc tiểu đường được chỉ định tiêm insulin (tiểu đường nặng) thường sẽ phải lấy máu đầu ngón tay cả chục lần mỗi ngày để kiểm tra lượng đường trong máu (đường huyết – glucose). Thiết bị FreeStyle Libre của hãng Abbott có thể loại bỏ công đoạn lấy máu đau đớn này. Một cảm ứng nhỏ, tròn trên cánh tay trên chứa một sợi nhỏ mà, khi được cấy ngay bên dưới da, sẽ liên tục giám sát lượng đường huyết. Các bệnh nhân sử dụng một máy quét nhỏ để kiểm tra chỉ số đường huyết của họ. Đối với những người sử dụng phát minh y học mới này, trạng thái đường huyết thấp xảy ra ít hơn 38%.
Có hai phiên bản của thiết bị FreeStyle Libre. Một phiên bản chuyên gia, FreeStyle Libre Pro, sử dụng dưới sự giám sát của bác sĩ, đã được FDA chứng nhận vào tháng 9 vừa qua. Một phiên bản người tiêu dùng, FreeStyle Libre, hiện đang được FDA giám định.

(Ảnh: Abbott)Ảnh: Abbott)
9. Phương pháp xét nghiệm virus Zika chi phí thấp, lấy kết quả nhanh của MIT
(Ảnh: MIT)(Ảnh: MIT)
Mối đe dọa lớn nhất của virus Zika là nguy cơ gây dị tật đầu nhỏ ở trẻ, tuy nhiên các bà mẹ tương lai có thể không biết họ bị lây nhiễm. Phương pháp xét nghiệm virus zika thông thường tại phòng thí nghiệm cho ra kết quả sau nhiều ngày, đồng thời đòi hỏi nhiều trang thiết bị không có sẵn ở vùng nông thôn. Các nhà nghiên cứu tại MIT đã phát minh ra một phương pháp xét nghiệm bằng giấy cho ra kết quả trong vòng 3 tiếng đồng hồ. Khi tiếp xúc với mẫu máu chứa virus Zika, các chấm vàng trên giấy sẽ chuyển tím. Các nhà nghiên cứu cho rằng phương pháp tương tự có thể giúp chẩn đoán nhanh các loại bệnh khác, như sốt rét.

10. Liều thuốc tê nha khoa “không tiêm, qua đường mũi”

(Ảnh: St. Renatus)(Ảnh: St. Renatus)
Tiêm thuốc tê thường là công đoạn đau đớn nhất của việc trám (hàn) răng. Đứng trước vấn đề này, hãng St. Renatus đã cho ra đời Kovanaze, một loại thuốc gây tê qua đường mũi. Hai lần xịt vào lỗ mũi phía bên răng cần thao tác sẽ giúp xóa đi cơn đau khi trám răng.
 
 Theo Popular Science,
Việt Anh

Quỳnh Nga ST

 
 
 
 
Xem thêm...
Theo dõi RSS này