Khoa học kỹ thuật

Khoa học kỹ thuật (176)

Hệ thống tàu điện ngầm Seoul

 Hệ thống tàu điện ngầm Seoul  

Gần đây, một số chuyến tàu của tuyến tàu điện ngầm số 7 ở thủ đô Seoul của Hàn Quốc đã được cải tạo thành những hình ảnh đẹp mắt và đầy tính nghệ thuật, thu hút rất nhiều sự chú ý của người dân nước này.

Những chuyến tàu điện ngầm đầy tính nghệ thuật ở Seoul.

Mỗi toa trên những chuyến tàu đặc biệt này sẽ được trang trí bằng những hình ảnh bắt mắt theo chủ đề các thành phố lớn trên thế giới như: Sydney, Macau, Osaka... khiến cho các hành khách đặt chân lên đó sẽ có cảm giác giống như đang được đi du lịch vòng quanh thế giới.

Được biết, mỗi ngày đoàn tàu này sẽ đi từ 5-6 chuyến và hình ảnh trang trí trên tàu sẽ được thay đổi sau mỗi 3 tháng để không gây ra cảm giác nhàm chán cho hành khách.

Những chuyến tàu điện ngầm tuyệt đẹp này khiến cho các hành khách vô cùng thích thú và đang nhận được những phản hồi tích cực từ cộng đồng.

Những hình ảnh 3D sống động khiến cho các hành khách vô cùng thích thú.

Các hành khách sẽ có cơ hội đi "du lịch vòng quanh thế giới" trên những chuyến tàu này.

Đẹp như thế này thì ai mà chẳng muốn đi tàu điện ngầm cơ chứ!

Hệ thống tàu điện ngầm trên thế giới đã rất phát triển và hiện đại. Nếu như ở Moscow, người ta tự hào rằng hệ thống tàu điện ngầm của mình có thể vận chuyển lượng hành khách khổng lồ, lên đến 2.5 lượt tỷ người/ năm, hoặc như ở Pháp, người ta vỗ ngực rằng tàu điện ngầm của mình là thuận tiện nhất thì ở Mỹ tốc độ tàu điện ngầm là cao nhất, lên đến 72km/h.

Tuy nhiên khi đến với Hàn Quốc, tàu điện ngầm tại Mỹ hiện đại là thế cũng phải cúi đầu chào thua. Hệ thống tàu điện ngầm tại thủ đô Seoul thực sự văn minh và long lanh bóng loáng, giống y như người dân nước này vậy, luôn thời thượng và sạch sẽ nhất có thể.

Người Seoul không phải lo mua vé phiền phức, hành khách đi tàu điện sẽ tải ứng dụng vé về máy, sau đó chỉ cần quét qua máy đọc là có thể lên tàu.

Trong trường hợp bạn không có điện thoại thông minh và muốn mua vé, nhưng lại chẳng có tiền lẻ, chỉ cần đút tiền giấy vào chiếc máy này là sẽ được đổi tiền xu, tiết kiệm được rất nhiều thời gian.

Khắp nơi trong khu tàu điện ngầm là các sơ đồ chỉ dẫn tuyến tàu điện ngầm cho các hành khách.

Tại đây người ta xây dựng tường kính để ngăn cách nơi hành khách đứng đợi và tàu điện ngầm để không xảy ra các trường hợp tai nạn đáng tiếc.

Những màn hình này có nhiệm vụ "tường thuật trực tiếp" hành trình tàu điện ngầm. Hành khách sẽ biết tàu đến lúc nào, đi lúc nào một cách chính xác nhất.

Rất nhiều biển quảng cáo cũng như máy bán hàng tự động trong khuôn viên ga tàu điện ngầm Seoul.

Tàu đã tới nơi, và bạn có để ý thấy có gì kì lạ không?

Không hề có lái tàu, tàu điện tại Seoul chạy tự động hoàn toàn, vì vậy nếu không có sự cố gì, tàu sẽ luôn luôn đúng giờ không sai một giây.

Trên tàu cũng có biển chỉ dẫn về điểm đến, vận tốc tàu chạy, thời gian tới bến tiếp theo để hành khách tiện theo dõi.

Luôn có màn hình chiếu các chương trình giải trí cho hành khách.

Wifi ở khắp mọi nơi! Đúng là một chốn thần tiên!

Giống như Nhật Bản, tàu điện Hàn Quốc cũng có khu vực ghế dành riêng cho các hành khách ưu tiên như bà bầu, người già, người khuyết tật.

Thậm chí còn có màn hình quảng cáo sử dụng công nghệ 3D không gian Hologram.

Màn hình quảng cáo cỡ lớn bật 24/7. Ngành quảng cáo ở Hàn Quốc vô cùng phát triển và là thị trường béo bở nhưng cũng mang tính cạnh tranh khốc liệt.

Băng cuốn dành cho người già, người ốm yếu, bà bầu và cả những ông lười.

Thang máy ở đây chỉ hoạt động khi có khách bước lên để tiết kiệm tối đa điện năng.

Nhà vệ sinh lúc nào cũng sạch sẽ trắng bóng. Không một mảnh giấy rác hay vết mực viết bậy bạ trên tường, trên cửa buồng vệ sinh.

Có một điều kỳ lạ ở đây là một số nhà vệ sinh không có giấy. Máy bán hàng tự động ở đây có cả kẹo thơm, khăn giấy, nước súc miệng và giấy lau. Còn vì sao mà bán nhiều thế thì... lớn rồi, tự biết!

Những đường kẻ vàng trong ga tàu điện ngầm là để dành cho người khiếm thị có thể tìm được lối ra khỏi ga.

------

Lan Chi st

Xem thêm...

Nhà máy in tiền lớn nhất thế giới

Nhà máy in tiền lớn nhất thế giới

Tọa lạc ở ngoại ô thành phố Leeds phía Bắc Anh quốc, nhà máy in tiền De La Rue trông bên ngoài cũng bình thường. Thế nhưng hệ thống camera giám sát lắp đặt khắp nơi, mọi chuyện ra vô đều phải qua kiểm tra nghiêm ngặt của bộ phận an ninh, không thua gì một cơ sở quân sự quan trọng. Thỉnh thoảng những chiếc xe tải bọc thép được áp tải bằng một đội quân ra vô cổng đóng mở bằng điện tử. Bên trong xe là thứ rất quan trọng; và có thứ quan trọng nào hơn là... tiền, cho guồng máy hoạt động kinh tế quốc gia, không chỉ riêng cho nước Anh mà gần trăm quốc gia khác trên thế giới.

Những tờ giấy bạc các nước thuê in ấn - Nguồn: Delarue

Nhà máy De La Rue đảm nhận in tiền cho nhiều quốc gia bởi nơi đây tập hợp rất nhiều họa sĩ đồ họa có tay nghề bậc thầy và dàn máy in hiện đại nhất thế giới. Các họa công có đủ tài hoa để làm thỏa mãn những sở thích riêng biệt của ngân hàng các nước. Người Thụy Sĩ thích tiền có những nét vẽ giản dị nhưng phải hiện đại. Campuchia thích hình vũ công xòe tay múa dân tộc. Các nước Latin đòi hỏi giấy bạc phải có đường nét hình in hao hao giống tờ đô la Mỹ.... Mỗi nước đều muốn có hình ảnh đặc thù riêng bằng đường nét sắc sảo mà chỉ có nhà máy in tiền De La Rue có thể đáp ứng về mặt kỹ thuật in ấn.

Nhà máy in tiền De La Rue ở Leeds, Anh quốc - Nguồn: Wiki

Sau khi hợp đồng in tiền giữa chính phủ nước đặt hàng với nhà máy được ký kết. Những phác thảo ban đầu theo ý tưởng từng loại mệnh giá được các họa sĩ vẽ và giao cho bộ phận xét duyệt của hai bên tham khảo. Họ xem kỹ đường nét độ sáng tối và cuối cùng là quyết định chấp thuận bản mẫu. Từ đây bản mẫu được khắc trên bản kẽm. Trên thế giới thợ khắc bậc thầy bản kẽm in tiền không nhiều, khoảng chừng một trăm “cao thủ” nhưng riêng nhà máy in tiền De La Rue đã thu nhận hơn hai mươi nghệ nhân lão luyện cho công ty của mình. Đó là những nghệ sĩ tài ba, kiên nhẫn từng đường nét chính xác trên khuôn kẽm không chê vào đâu được. Trong căn phòng khắc họa, các nghệ nhân làm việc không phải gò bó. Họ được tự do hút thuốc, uống cà phê, nhìn ra bên ngoài cửa sổ để thả hồn cho những đường nét tinh quái trên từng tờ tiền kẽm.

Đó là phần đầu của công nghệ in tiền. Tuy nhiên, ngày nay nhờ máy móc in hiện đại và kỹ thuật vi tính, bọn in tiền giả vẫn có thể cho ra những tờ tiền giống y như đúc mà chỉ có người trong nghề mới có thể phát hiện ra. Màu, giấy là những điều kiện có thể chống lại những tờ tiền giả. Thứ mực khó mà bắt chước được của nhà máy De La Rue được pha trộn theo những công thức bí mật mà khi đếm bằng tay nó sẽ phát ra một thứ âm thanh loạt soạt. Còn khi đếm bằng máy thì đương nhiên nó được phát hiện ngay lập tức nhờ công nghệ phát hiện tiền giả cho dù tay tổ làm tiền giả có tinh vi đến mức nào đi nữa. Tiền giả thường tiêu thụ nhỏ lẻ, lẫn trong các vụ trao đổi mua bán nhỏ nên chỉ có thể “lọt lưới” với người không kinh nghiệm.

Đối phó với những tay tổ bạc giả, nhà máy De La Rue làm ra “sợi chỉ bạc” chìm trong giấy in tiền. Sợi dây an toàn này không phải làm bằng bạc như khi soi rọi qua ánh sáng thấy màu trắng bạc mà nó được chế tạo từ một loại nhựa dẻo rất nhỏ được lồng vào giấy trong lúc in. Kỹ thuật này làm khó cho bọn in tiền giả và họ đã thử tung tiền giả in theo cách thức có sợi dây an toàn. Người kiểm tiền kinh nghiệm, chỉ cần dùng móng tay cào nhẹ trên sợi chỉ nhựa mỏng trên tờ giấy bạc. Nó sẽ bong ra vì bọn làm bạc giả không thể có máy in ép sợi dây an toàn chìm vào trong tờ giấy in tiền.

Khắc bản kẽm đồng bảng Anh, một công việc đòi hỏi sự kiên nhẫn của chuyên viên

ở nhà máy in tiền De La Rue - Nguồn: Delarue

Tiền in xong phải được rập hay ép. Các máy rập tiền của nhà máy De La Rue đáp ứng được kỹ thuật nghe đơn giản nhưng khá phức tạp này. Trước đây người ta phải làm ẩm giấy in bạc trước khi in bởi độ cứng đặc biệt của giấy. Khi in xong những đường nét màu sắc có hơi sậm một tí nếu soi qua ánh đèn (so với nguyên mẫu của bản vẽ). Nhưng ngày nay, kỹ thuật làm ẩm không còn cần thiết nữa, mỗi tờ bạc in ra phải tuyệt đối hoàn toàn chính xác nhờ vào máy rập đủ mạnh để cán nén những tờ giấy in đi qua làm cho màu sắc của tờ tiền chính xác một trăm phần trăm đúng theo nguyên mẫu.

Tuy vậy, trong lịch sử tiền tệ những vụ làm bạc giả không phải là hiếm. Trong thời Chiến tranh thế giới lần Hai để phá hoại nền kinh tế của Anh và Mỹ, Đức quốc xã đã in loại bạc giả 5 bảng Anh và 100 đô la Mỹ tung vào hai nước thù địch và cả thế giới. Những tờ bạc giả tinh vi tới mức những người kinh nghiệm, chuyên viên ngân hàng cũng không tài nào phát hiện. Thật may, chiến tranh kết thúc trước khi số bạc giả được tung ra khắp nơi. Trong lúc rút quân tháo chạy, lính Đức được lệnh quăng những thùng tiền giả xuống sông hồ. Sau chiến tranh, người ta vớt được những bản kẽm dùng để in bạc giả ở một cái hồ tại nước Áo. Bản kẽm và các bó tiền giả tinh vi tới mức chính quyền Anh giấu nhẹm mọi chi tiết tránh làm hoang mang dân chúng cho tới đầu thập niên 60, chính phủ cho phát hành tiền 5 bảng Anh mới thay thế.

Bên trong nhà máy in tiền lớn nhất thế giới De La Rue - Nguồn: Delarue

Tất nhiên, người dân không muốn có sự thay đổi tờ bạc mới vì nhiều nguyên nhân. Nhưng với kỹ thuật hiện đại phát triển liên tục, bọn làm bạc giả có nhiều điều kiện dễ làm những phi vụ tiền giả. Và nhà máy De La Rue cũng nhờ có đội ngũ chuyên viên giỏi tìm cách cải tiến kỹ thuật tinh vi hơn như màu mực phấn, giấy in, độ nhám, phần in nổi vẫn bảo vệ được đồng tiền lưu thông trong nước và các nước khác phải luôn nhờ sự giúp đỡ của nhà máy De La Rue in tiền cho nước của mình theo đà phát triển thương mại trên toàn thế giới khởi đầu thế kỷ hai mươi. Chỉ có Nhà máy in tiền De La Rue mới có thể giúp họ đối phó với bọn làm bạc giả.

Chính vào thời điểm này, Thái Lan là nước đầu tiên yêu cầu De La Rue hợp đồng in tiền cho họ. Thế là De La Rue chú ý đến vấn đề mở rộng hợp đồng in tiền với nhiều nước sau đó, cho đến nay có đến gần một trăm quốc gia vùng lãnh thổ lớn nhỏ trên thế giới nhờ De La Rue in tiền. Không chỉ in tiền, De La Rue còn in tem, sổ thông hành (chống giả tinh vi) cho nước Anh và nhiều nước khác có nhu cầu.

Tiền sau khi in xong được kiểm tra cẩn thận từng đường nét - Nguồn: Delarue

Gần một thế kỷ qua, tuy hợp đồng in tiền cho các nước không còn nhiều như xưa vì có nhiều nhà máy in tiền ở các nước tiên tiến khác nhận gia công hợp đồng trong thị phần in tiền tệ. Tuy nhiên, về kỹ thuật chống giả ít có nhà máy in tiền nào qua mặt được De La Rue. Một chuyên viên của De La Rue tự tin nói: “Chúng tôi hy vọng sẽ gây những khó khăn và rắc rối khó giải quyết với bọn làm bạc giả”.

 

Nhà máy in tiền De La Rue còn in tem và sổ thông hành

cho các nước khác - Nguồn: Delarue

NGỌC LINH

(Theo Worldmoney)

Kim Quy st

Xem thêm...

9 điều bạn chưa biết về ngày 29/2 của năm nhuận

9 điều bạn chưa biết về ngày 29/2 của năm nhuận

 

 

Cứ 4 năm, Trái Đất lại trải qua một ngày 29/2 và năm đó cũng thường là năm nhuận (leap year). Vậy câu chuyện đằng sau ngày đặc biệt này trong năm là gì? Hãy cùng tìm hiểu thông qua bài viết dưới đây của trang Straitimes và nguồn từ Wikipedia.

Theo lịch Gregorius - loại lịch tiêu chuẩn hiện nay được dùng trên hầu khắp thế giới thì những năm nào chia hết cho 4 được coi là năm nhuận. Trong năm nhuận, tháng 2 có 29 ngày thay cho 28 ngày. Cứ 4 năm lại có thêm 1 ngày vào lịch bởi vì 1 năm dương lịch dài khoảng 365 ngày và 6 giờ (4 x 6 = 24 giờ = 1 ngày).

1. Liên quan đến thiên văn

Như chúng ta đã biết, Trái Đất mất khoảng 365,2422 ngày để quay hết 1 vòng quanh Mặt Trời. Do đó con người thường phải thêm 1 ngày vào năm nhuận trong lịch Gregorius để cân bằng lại các tháng trong năm dương lịch.

Ngoài ra, vẫn có một số ngoại lệ đối với nguyên tắc này vì một năm dương lịch ngắn hơn 365,25 ngày một chút. Những năm chia hết cho 100 chỉ được coi là năm nhuận nếu chúng cũng chia hết cho 400. Ví dụ, 1600 và 2000 là các năm nhuận nhưng 1700, 1800 và 1900 không phải năm nhuận. Tương tự như vậy, 2100, 2200, 2300, 2500, 2600, 2700, 2900 và 3000 không phải năm nhuận nhưng 2400 và 2800 là các năm nhuận. Theo nguyên tắc này thì trung bình một năm có 365 + 1/4 − 1/100 + 1/400 = 365,2425 ngày, tức là 365 ngày 5 giờ 49 phút và 12 giây. 

2. Cứ 4 năm có một lần

Ngày 29 tháng 2 là ngày thứ 60 trong một năm nhuận của lịch Gregory. Theo định nghĩa, năm nào có ngày này là một năm nhuận. Nó chỉ xuất hiện mỗi 4 năm một lần như 2004, 2008, 2012, 2016, 2020, 2024... Đặc biệt năm nào có số chỉ năm chia hết cho 100 nhưng không chia hết cho 400 không phải là năm nhuận, ví dụ như các năm 1700, 1800, 1900, 2100, v.v. chỉ có 365 ngày.

3. Năm nhuận trong thời cổ 

Trước khi Julius Caesar nắm quyền kiểm soát đế chế La Mã, châu Âu tính dương lịch theo 355 ngày. Tháng nhuận này được tạo ra bằng cách chèn thêm 22 ngày trước 5 ngày cuối cùng của tháng Hai, tạo ra tháng nhuận có 27 ngày. Nó bắt đầu khi tháng Hai bị cắt ngắn còn 23 hay 24 ngày, vì thế nó có tác dụng thêm vào 22 hay 23 ngày đối với năm thường, tạo ra năm nhuận có 377 hay 378 ngày. 

Từ năm 45 TCN, tháng 2 trong những năm nhuận có hai ngày được gọi là "ngày thứ sáu trước lịch của tháng 3". Ngày dư ra nguyên thủy là ngày thứ hai trong những ngày được gọi như vậy, nhưng từ thế kỷ 3 nó đã là ngày đầu tiên. Từ đó có thuật ngữ ngày nhuận cho ngày 24 tháng 2 trong năm nhuận.

Để đơn giản hoá mọi thứ, Caesar và nhà thiên văn học Sosigenes đã tạo ra một lịch mới và thêm một ngày vào lịch cứ bốn năm một lần. Ngày này sau đó được quyết định đưa vào tháng Hai.

Giáo hoàng Gregory XIII và các nhà thiên văn học thời bấy giờ đã quyết định cải tiến lịch Gregorian vào năm 1582 trong đó xác định một năm không dài (năm thiên văn) đúng chính xác 365,25 ngày.

4. Tại sao tháng Hai lại chi có 28 ngày

Dưới thời trị vì của Julius Caesar, tháng Hai ban đầu có 30 ngày trong khi tháng Tám có 29 ngày. Tháng Bảy (July) được đặt theo tên ông có 31 ngày.

Sau khi người kế vị Caesar Augustus lên ngôi, để biểu hiện sự uy nghiêm cũng như muốn lưu danh sử sách, Augustus đã quyết định lấy thêm hai ngày của tháng Hai và bù đắp vào tháng Tám (August), tháng sinh nhật của ông rồi đặt tên là August còn sử dụng cho tới ngày nay.

Chân dung Caesar Augustus

Do hám danh, muốn tự đề cao mình mà lịch dương lúc bấy giờ có 3 tháng đủ liền nhau (tháng 7, 8, 9). Để giải quyết điều không ổn đó, Augustus lấy một ngày của tháng 9 đưa sang tháng 10, và lấy một ngày của tháng 11 đắp vào tháng 12. Vì thế dương lịch mà ta đang dùng có 7 tháng đủ mỗi tháng có 31 ngày là các tháng 1, 3, 5, 7, 8, 10, 12. Như vậy sự xộn lộn của lịch dương ngày nay có nguồn gốc từ lòng hẹp hòi của người xưa.

5. Phụ nữ được quyền "cầu hôn" cánh mày râu vào ngày 29/2

Theo truyền thuyết vào thế kỷ thứ V khi một nữ tu sỹ người Ireland tên là St Bridget đã phàn nàn với thần hộ mệnh của nước này, thánh Patrick về việc người phụ nữ phải đợi chờ quá lâu để "nửa kia" buông lời cầu hôn. Thánh Patrick sau đó đã quyết định chọn ngày 29/2 là ngày phụ nữ có thể "cầu hôn" với nam giới để đi tới bến bờ hạnh phúc.

Năm 1288, Scotland đã thông qua đạo luật cho phép phụ nữ được cầu hôn nam giới trong năm nhuận.

6. Điều gì xảy ra khi bạn sinh vào ngày 29/2?

Cơ hội để bạn sinh ra vào ngày 29/2 là 1/1.461. Họ được gọi là "leaper" hay "leaping". Những người này có thể chọn lựa ngày 28/2 hoặc 1/3 các năm để làm ngày sinh nhật thay thế nếu như không muốn phải 4 năm mới được tổ chức sinh nhật một lần.

7. Có bao nhiêu người sinh ra vào ngày 29/2?

Giáo hoàng Paul III

Có xấp xỉ khoảng 4,1 triệu người trên thế giới sinh ra vào ngày 29/2. Một số người nổi tiếng đáng chú ý sinh ra vào ngày này như Giáo hoàng Paul III (1468), nhà thơ John Byrom (1692), nhà soạn nhạc người Ý Gioachino Rossini và diễn giả người Mỹ Tony Robbins (1960).

8. Sự kiện Olympics, bệnh hiếm và đám cưới

Thế vận hội mùa hè Olympic 2016 sẽ được tổ chức tại Rio de Janeiro vào tháng Tám năm nay cũng được lấy theo chu kỳ 4 năm/lần của năm nhuận.

Ngày 29/2 cũng là ngày kỷ niệm Bệnh hiếm gặp. Ngày này được giới thiệu lần đầu tiên vào 2008 khi một nhóm bệnh nhân mắc phải các chứng bệnh hiếm gặp đến từ nhiều nước khác nhau tụ hội lại và tổ chức một chiến dịch nhằm nâng cao nhận thức của cộng đồng.

Tại Hy Lạp, các cặp đôi thường tránh né năm nhuận bởi quan niệm cho rằng đây là một năm xấu.

9. Lịch khác và năm nhuận

Trong lịch hiện đại của người Iran, một năm dương lịch sẽ có thêm 8 ngày nhuận cứ mỗi 33 năm một lần.

Đối với lịch của người Ấn Độ, những tháng trong nửa đầu năm đều có 31 ngày trong khi nửa cuối năm sẽ có 30 ngày. Bộ lịch này được sử dụng chung với lịch Gregorian.

Tê Hát st

 

Xem thêm...

Alexandre Yersin, vị bác sĩ Pháp 50 năm nặng tình với đất Việt

Alexandre Yersin vị bác sĩ Pháp 50

năm nặng tình với đất Việt

"Hãy đến đây với tôi, ông sẽ biết nơi này thú vị như thế nào", Alexandre Yersin viết về Nha Trang trong lá thư gửi cộng sự Emile Roux đầu thế kỷ 20.

"Thời tiết không nóng nhiều, cũng không lạnh lắm, một khung cảnh thanh bình tuyệt đối và có nhiều công việc cần làm", vị bác sĩ tiếp tục. Khi ấy, Nha Trang không biết đến ông như Alexandre Yersin lẫy lừng thế giới, người đã đẩy lùi căn bệnh dịch hạch. Trong mắt họ, chỉ có một "ông Năm" tốt bụng, quý trẻ con và chữa bệnh miễn phí cho làng chài nghèo khổ. Quả thật, hiếm người Pháp nào được xứ Đông Dương yêu mến nhiều đến thế.

Chân dung bác sĩ Alexandre Yersin. Ảnh: Wikipedia.

Sinh năm 1863 tại Aubonne, Vaud (Thụy Sĩ), Alexandre Yersin học y khoa tại Lausanne rồi chuyển sang Marburg (Đức), cuối cùng đến Paris (Pháp). Năm 1886, ông về làm việc tại phòng nghiên cứu Louis Pasteur theo lời mời của Emile Roux đồng thời tham gia phát triển huyết thanh chống bệnh dại. Năm 1888, ở tuổi 25, Yersin nhận bằng tiến sĩ. Ông gia nhập Viện Pasteur thành lập năm 1889, cùng với Roux khám phá ra độc tố bạch hầu. Tương lai sáng lạn như được định sẵn cho nhà khoa học trẻ tuổi tài năng. Thế nhưng Yersin lại suy nghĩ khác. Đối với ông, "đời mà không đi thì còn gì là đời". Louis Pasteur viết trong nhật ký ngày 21/10/1890: "Sự thôi thúc đi đến các quốc gia xa xôi cuốn hút Yersin, và không có cách nào giữ anh ở lại với chúng ta".

Năm 1890, Yersin nghỉ việc ở Viện Pasteur, lên đường đến Đông Dương với vai trò là bác sĩ cho công ty Vận tải Hàng hải trên tuyến Sài Gòn - Manila và Sài Gòn - Hải Phòng. Năm 1891, lần đầu đặt chân đến Nha Trang, Yersin đã yêu mến mảnh đất này và quyết định lưu trú tại đây. Ông cho dựng nhà ở Xóm Cồn đồng thời mở phòng khám, trở thành bác sĩ người Âu đầu tiên hành nghề trong vùng. 

Năm 1894, chính phủ Pháp cùng Viện Pasteur yêu cầu Yersin tới Hong Kong nghiên cứu bệnh dịch. Ở đó, trong túp lều nhỏ gần bệnh viện, người học trò xuất sắc của Pasteur khám phá ra công trình vĩ đại: mầm bệnh dịch hạch. Ông đặt tên cho trực khuẩn tìm thấy là Pasteurella Pestis nhằm tôn vinh người thầy vĩ đại trước khi giới khoa học đổi lại thành Yersinia Pestis.

Từ năm 1895 đến 1897, Yersin tiếp tục công trình về bệnh dịch hạch. Năm 1895, ông quay về Viện Pasteur Paris với Émile Roux, Albert Calmette và Amédée Borrel; chuẩn bị cho huyết thanh chống dịch hạch đầu tiên. Cũng trong năm này, Yersin lập một phòng thí nghiệm nhỏ tại Nha Trang phục vụ cho việc nghiên cứu. Năm 1898, Viện Pasteur Nha Trang được khánh thành.

Yersin trong trang phục thám hiểm tại Nha Trang. Ảnh: Institut Pasteur/CVN.

Năm 1902, theo đề nghị của Toàn quyền Đông Dương Paul Doumer, Yersin ra Hà Nội thành lập Đại học Y Đông Dương, nay là Đại học Y Hà Nội. Ông thiết kế giáo trình theo hình mẫu đại học Pháp: sáng khám bệnh ở bệnh viện, chiều dành cho lý thuyết; đích thân giảng dạy các giờ vật lý, hóa học, phẫu thuật. Yersin nhận xét lứa sinh viên y khoa đầu được đào tạo ở Đông Dương "rất chăm học, có những người xuất sắc ngang với các sinh viên giỏi nhất bên Pháp, ngay cả những người thông minh cũng học rất chăm, gần như không có ai lười biếng". Hai năm sau, khi mọi thứ đã vào guồng, ông từ chức để dành trọn thì giờ nghiên cứu.

Quay về Nha Trang, Yersin sống gần gũi với dân làng. Người ta gọi ông là "Ông Năm" theo cấp bậc đại tá quân y. Vị bác sĩ lấy tiền khám bệnh của những kẻ máu mặt, giàu có nhưng hoàn toàn miễn phí với người nghèo, còn thường xuyên cho trẻ con kẹo hoặc tiền lẻ để mua quà. Trong thư gửi mẹ, Yersin tâm sự: "Mẹ hỏi con có thích ngành y không. Có và không. Con rất vui được chữa bệnh cho những ai đến nhờ, nhưng không muốn biến y học thành một nghề, nghĩa là con không bao giờ có thể đòi một bệnh nhân trả tiền vì đã điều trị cho họ. Con coi y học là thiên chức, là nhiệm vụ. Đòi chi phí từ bệnh nhân chẳng khác nào nói với họ rằng: tiền hay mạng sống". Không chỉ vậy, Yersin trân trọng những đóng góp của các phụ tá người bản địa. Ông quý mến, quan tâm đến đời sống của họ, nhẫn nại tử tế và không bao giờ to tiếng thị oai.

 Yersin cùng bác sĩ thú y Henri Jacotot. Ảnh: Institut Pasteur/CVN.

 Dành trọn tâm huyết cho khoa học, Yersin không màng đến danh vọng quyền lợi của bản thân. Ông nhận những giải thưởng cao quý trong sự ái ngại bởi "không hề thấy mình xứng đáng", rồi quyết định dùng toàn bộ tiền từ số giải thưởng ấy vào các công trình nghiên cứu. Noel Bernard, cây bút đầu tiên viết tiểu sử Yersin nhận xét: "Chắc chắn rất hiếm người ít tư lợi như thế". Mặc bộ đồ kaki bạc màu, đi chiếc xe đạp cũ kỹ, Ông Năm sống giản đơn, ngay thẳng, bình thản và chừng mực.

Năm 1934, Yersin được đề cử làm Giám đốc Danh dự của Viện Pasteur Paris kiêm ủy viên Ban Quản trị. Năm 1940, ông quay lại Pháp lần cuối cùng trước khi Chiến tranh Thế giới lần thứ Hai bùng nổ. 

Ngày 1/3/1943, Yersin qua đời tại nhà riêng ở Nha Trang. Di chúc của ông viết: "Tôi muốn được chôn ở Suối Dầu. Yêu cầu ông Bùi Quang Phương (cộng sự lâu năm) giữ tôi lại Nha Trang, đừng cho ai đem tôi đi nơi khác. Đám tang làm giản dị, không điếu văn". Rất đông dân chúng đã đến để tiễn Ông Năm về nơi an nghỉ cuối cùng. Đoàn đưa tang dài hơn 3 km.

Trải qua gần nửa thế kỷ gắn bó với mảnh đất hình chữ S, bác sĩ Alexandre Yersin đã để lại dấu ấn sâu đậm khó có thể miêu tả hết. Ngoài y học, ông còn góp công lớn vào phát triển nông nghiệp, chăn nuôi, thám hiểm, khí tượng. Tên ông được lấy đặt cho con đường ở Hà Nội, Sài Gòn, Nha Trang. Quần thể mộ Yersin ở Suối Dầu cùng thư viện Yersin ở Viện Pasteur Nha Trang được xếp hạng di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia, được xem là trường hợp duy nhất người nước ngoài duy nhất được cấp bằng chứng nhận di tích lịch sử cấp Quốc gia. Làng Tân Xương ở Suối Dầu thờ cúng ông như một thành hoàng, một vị Bồ Tát. Yersin đã đến đây bằng tấm lòng chân thành và sẽ còn lưu mãi trong ký ức Việt Nam.

Kim Quy st

‘°º•.¸¸.••.•.Ƹ̵̡Ӝ̵̨̄Ʒ.•.••.¸¸.•º°‘

 

Xem thêm...
Theo dõi RSS này