Năm Mùi Nói Chuyện… Dê

 

Năm Mùi Nói Chuyện… Dê
MAI HỮU PHƯỚC

 

de de

Năm Mùi nói chuyện… dê là nói những chủ đề xoay quanh con dê chứ không phải bàn chuyện… khuê phòng. Nói khác hơn, cái chủ đề “tế nhị” kia cũng chỉ là một phần trong bài viết này mà thôi.

Ngày nay, dê là loài vật gần như phổ biến toàn cầu. Thịt dê được xem là món ăn đặc sản có mặt từ các quán bình dân ven đường đến những nhà hàng sang trọng. Sự có mặt của dê trong 12 con giáp đủ để cho ta thấy sự gần gũi và tầm quan trọng của loài vật này đối với đời sống con người như thế nào.

http://baomai.blogspot.com/

Đặc điểm sinh học của loài dê

Dê là loại vật thích chạy nhảy và leo cao, kể cả các mõm đá nguy hiểm mà con người sợ dựng tóc gáy. Chúng sống được từ các đồng có xấu đến đồi núi trọc sim mua cỗi cằn. Thức ăn của chúng là lá cây. nhưng ăn với đặc điểm là luôn tìm món lá mới, nên mỗi loại chỉ ăn một ít. Do đó chúng di chuyển liên tục, tự kiếm ăn mà không cần người phục vụ. Chúng có khả năng ăn cả những lá mà nhiều loài ăn lá khác…chê!

Dê “nội” nhỏ con, có tầm cao chừng 50cm, dê “ngoại” to hơn, có tầm cao đến 80-90cm. Dê con, giống cái nuôi khoảng 6 tháng đã có thể động đực sinh sản. Tuy nhiên, thời kỳ đẻ tốt của chúng là 2-4 tuổi. Dê con, giống đực nuôi đến sau 2 tuổi cho nhảy cái tốt nhất. Và điều kỳ lạ là một con đực có thể… “phục vụ” được cho cả 100 con cái, nhưng tốt nhất là tầm 30-50, để chúng khỏi… đuối sức.

Dê cái động đực chủ yếu vào mùa xuân và mùa thu. Nếu không… gặp được “chàng”, dê cái thường lăn ra ốm. Thời gian mang thai khoảng 150 ngày. Mỗi lần đẻ 1-3 con. Một năm cho 2 lứa. Ngay sau khi chào đời, dê con đã biết tìm… vú mẹ. Có thể nói, dê con lớn nhanh như… thổi. Sau độ 1 tuần nó đã có thể tung tăng chạy nhảy theo mẹ để kiếm ăn thêm mà không làm vướng chân mẹ như những ngày đầu.

Ngoài ra, một con dê cái giống tốt, nuôi tốt có thể cho đến 800 lít sữa mỗi năm. Ở các thành phố Ai Cập, du khách có thể thú vị gặp những người dắt dê cái mang bầu vú lủng lẳng đi bán sữa lưu động.

Nếu được huấn luyện, dê có thể trở thành “kẻ chăn dắt” những đàn cừu ở các vùng núi cao. Kẻ chỉ huy này có khả năng quan sát và duổi cừu ra khỏi các mỏm đá nguy hiểm một cách ngoạm mục đến không ngờ.

image

Dê trong đời sống con người

Dê là loài động vật hoang dã được con người thuần dưỡng từ khi biết cách chăn nuôi. Các nghiên cứu cho thấy khoảng 20.000 năm trước, dê hoang đã trở thành dê nhà của các dân tộc vùng Trung Đông, Ấn Độ. Rồi đến Ai Cập, châu Âu, châu Á và châu Phi.

Sở dĩ con dê “làm bạn” với con người sớm như vậy là vì tính cách của nó hiền lành, dễ săn bắt và cũng rất dễ nuôi. Với nhiều bộ lạc xa xưa, thịt dê là nguồn lương thực chính, da dê có thể chế tạo thành áo khoác ấm áp chống lại những cơn giá lạnh của tiết trời khắc nghiệt. Do những ích lợi đó mà ở một số nơi trên thế giới con dê được suy tôn, sùng bái. Đó là con vật được lựa chọn để hiến cho, dâng tặng. Trong thần thoại Hy Lạp, dê luôn là món đầu vị để cũng tế các thần linh.

Trong quan hệ nam nữ, các quý ông hảo ngọt và có “âm mưu đen tối” với phụ nữ đều bị tròng vào cổ là có nhóm… máu “dê”. Chỉ có thể giải thích thực chất của nhóm máu “dê” là khả năng di truyền từ các cụ dê. Các cụ dê khi gặp chị em nhà dê đều có các biểu hiện “gạ tính” với bản tính tự nhiên như ruồi mà không có một chút mắc cỡ nào giữa chốn thanh thiên bạch nhật!

Dê trong thơ ca và chuyện kể

Giống như những con vật gần gũi và thân thiện khác, họ hàng nhà Dê cũng đàng hoàng bước vào những sáng tạo mang tính tinh thần của con người. Trong tác phẩm nổi tiếng “Cung oán ngâm khúc” của Nguyễn Gia Thiều có câu:

“Phải duyên hương lửa cùng nhau
Xe dê lọ rắc lá dâu mới vào…”

Xe dê tức là “dương xa” – một loại phương tiện di chuyển thời xa xưa được làm bằng gỗ do dê kéo. Đây là một điển tích văn học. Chuyện rằng, ngày xưa Tấn Vũ Đế sống xa hoa, trụy lạc. Trong hậu cung có rất nhiều cung tần mỹ nữ. Hằng đêm, Tấn Vũ Đế ngồi trên “dương xa” do dê kéo đi lang thang trong cung. Xe dừng đâu thì vua ngự đấy. Cung tần mỹ nữ nào mà chẳng mong muốn được vua sũng ái. Điều mà không phải ai cũng biết, con dê là loài vật rất thích ăn lá dâu. nên có những người đã bí mật tìm lá dâu để trước cửa phòng mình. Do vậy, những phòng nào có lá dâu non tơ để trước cửa thì mỗi đêm dê hồn nhiên kéo xe đưa nhà vua tới “hành sự”, còn nó thì được đánh chén thỏa thích.

image

Một câu chuyện khác, giải thích nguồn gốc của chữ “dê” là 35 như sau:

Ngày xưa, một vị vua có nhiều hoàng hậu và phi tần. Đêm nọ, vua phân vân không biết đến với giai nhân nào. Có vị quan Thái Giám nảy ra “sáng kiến” giúp vua xử lý tình huống này mà vẫn đảm bảo tính công bằng cho các nàng. Quan Thái Giám ra vườn thượng uyển dắt vào một con… dê và bảo nhà vua tự tay thả con dê đi dọc hành lang, nơi có phòng của các người đẹp. Hễ con dê chạm sừng vào phòng nào thi vua sẽ đến ở phòng đó. Con dê ngơ ngác, lang thang qua các dãy hành hành lang lộng lẫy, đầy gió. Sau khi lấy lại bình tỉnh, con dê đột nhiên “ngứa sừng” húc đầu vào phòng mang số “35”. Kể từ phát húc đầu tiên mang tính lịch sử và định mệnh đó mà ngày nay từ trẻ con cho đến người già ai cũng biết “dê” là “35” và “35” là… “dê”!.

image

Dê trong ẩm thực và trị bệnh

Như mọi người biết tất cả các loại thịt mà con người hiện đang sử dụng đều có tác dụng bồi dưỡng cơ thể, vì trong thịt có chứa nhiều proteine. Cơ thể cần proteine để cung cấp năng lượng, để phát triển và thực hiện những sự chuyển hóa cần thiết khác. Có một nguyên tắc là cơ thể khỏe mạnh thì từng bộ phận trong cơ thể cũng khỏe mạnh. Nhưng con người vốn nuôi nhiều hy vọng và tham lam, lại có tính… bắt chước. Nên từ thuở xa xưa khi quan sát thấy các “cụ” dê truyền giống hăng hái mỗi ngày thì… nảy sinh khát khao được mạnh khỏe như vậy. “Ăn gì bổ nấy” đó là câu nói vừa đùa, vừa có một phần sự thật. Tinh hoàn dê (ngọc dương) thường được ngâm rượu nhằm mục đích bổ thận, trị thận suy, tráng dương và tăng cường sinh lực. Tuy nhiên, không phải điều gì cũng cầu được, ước thấy…

- Thịt dê (dương nhục) có vị ngot, tính nóng, không độc, tác dụng làm ấm trung tiêu, mạnh dương đạo, an tâm thần, bổ tinh huyết nên dùng tốt cho người gầy yếu, ho lao, phụ nữ sau sinh. Dùng dưới dạng nấu nướng tùy sở thích người dùng.

- Tiết dê (dương huyết) có tác dụng bổ huyết, điều trị chóng mặt, nhức đầu, đau lưng và choáng váng. Ngoài ra còn có tác dụng giải độc. Dùng dưới dạng tiết dê pha rượu hoặc tiết canh dê.

- Gan dê (dương can) có tác dụng chữa can phong, hư nhiệt, mắt mờ sau khi bị sốt. Dùng dưới dạng nấu chín để ăn.

MAI HỮU PHƯỚC

 

NHÂN VẬT QUAN TRỌNG SINH VÀO NĂM MÙI 

 

image

1. Mikhail S. Gorbachev (1931- ) là người lãnh đạo trẻ tuổi nhất ở Liên Sô (54 tuổi).  Gorbachev có tư tưởng cởi mở hơn tất cả các nhà lãnh đạo Cộng Sản ở Liên Sô từ thời Stalin đến Chernenko.  Người ta cho rằng ông chịu ảnh hưởng của vợ ông, Raisa, người từng dạy ông ở đại học.  Thực tế ông Gorbachev ghê sợ chế độ Cộng Sản.  Gia đình của ông là nạn nhân của chế độ và trải qua những phút kinh hoàng dưới thời Đại Thanh Trừng  do Stalin phát động.  Đường danh vọng của ông mở rộng nhờ khả năng và sự nhẫn nhục của ông nhất là sự giúp đỡ tận tình của ông Andropov, người đồng hương với ông.  Andropov (1914- 1984) là trùm KGB và lãnh đạo của Liên Sô  từ năm 1982 đến 1984 sau khi Brezhnev chết.  Gorbachev lên cầm quyền với tư cách chủ tịch nhà nước và tổng bí thơ đảng năm 1985 sau khi Chernenko chết đột ngột. Ông thực thi perestroika nhằm cải cách kinh tế và xã hội và glasnost tức đường lối cởi mở, lành mạnh hóa xã hội chống tham nhũng và tệ đoan xã hội.  Đối với các nước Tây Phương ông chủ trương tài giảm binh bị. Năm 1988 Liên Sô rút quân khỏi Afghanistan.  Năm 1989 chế độ Cộng Sản sụp đổ ở các nước Đông Âu.  Đông và Tây Đức thống nhất.  Năm 1989 là năm Gorbachev ban hành luật bầu cử bắt buộc đảng viên Cộng Sản phải ra tranh cử đương đầu với ứng cử viên không Cộng Sản.  Năm 1990 ông được bầu làm tổng thống đầu tiên của Liên Sô.  Cũng năm này ông lãnh giải thưởng Nobel Hòa Bình.  Năm 1991 Gorbachev bị đảo chánh. Chế độ Cộng Sản cáo chung ở Liên Sô. 

image

2.  Boris Yeltsin (1931- 2007) là tổng thống Nga đầu tiên sau khi chế độ Cộng Sản sụp đổ ở Liên Sô.  Yeltsin xuất thân từ một gia đình nông dân khá giả trước cách mạng tháng 10.  Vì lẽ đó cha ông bị xem là thành phần chống chế độ Cộng Sản và bị đưa vào trại cải tạo tập trung lao động.  Khác với Gorbachev, Yeltsin không phải là một người học giỏi mà một người hiếu động, thích thể thao, đánh vật.  Vì trộm một trái lựu đạn và vì không biết sử dụng lựu đạn nên lựu đạn nổ làm có một bàn tay của ông bị mất gần hết các ngón.  Yeltsin được sự nâng đỡ của Gorbachev.  Ông là người mạnh dạn xé thẻ đảng Cộng Sản và công khai chỉ trích Gorbachev cải cách quá chậm.  Khi xe tăng đảo chánh Gorbachev xuất hiện ở Moscow ông đứng trên xe tăng lên án các quân nhân chủ trương đảo chánh. Cá nhân ông Gorbachev được an toàn nhưng ông phải từ chức.  Liên Sô giải thể.  Yeltsin được  bầu làm tổng thống đầu tiên của Liên Bang Nga (1991).  Dưới thời cai trị của ông  nước Nga rơi vào tình trạng hỗn loạn, vô trật tự do tệ nạn du đãng, tứ đổ tường, sự suy lụn kinh tế gây ra.  Yeltsin là người nghiện rượu.  Trong cuộc khủng hoảng giữa hành pháp và lập pháp ông giải tán quốc hội và cho nã đạn bắn vào quốc hội.  Năm 1996 ông tái đắc cử.  Nhưng sự lãnh đạo của ông càng ngày càng kém cỏi hơn.  Năm 1999 ông từ chức và chọn Putin xử lý quyền tổng thống cho đến khi tổ chức cuộc bầu cử khác.  Ông mất năm 2007.

image

3. John Maynard Keynes (1883- 1946) là nhà kinh tế lỗi lạc của Anh giữa hai thế chiến và giáo sư đại học Cambridge nơi cha ông giảng dạy và bản thân ông từng tốt nghiệp đại học nổi tiếng này.  Ngay từ lúc mới vào lớp mẫu giáo Keynes đã nổi tiếng về khả năng toán học.  Ông đậu cử nhân toán với điểm số cao nhất vào năm 1904.  Giáo sư  và là nhà kinh tế nổi tiếng Alfred Marshall khuyến khích Keynes theo học kinh tế học.  Năm 1909 bài viết kinh tế đầu tiên của Keynes được phát hành.  Năm 1911 ông là chủ bút tờ Economic Journal.  Ông Keynes có tham dự hội nghị Versailles năm 1919.  Ông khó chịu trước những đòi hỏi bồi thường quá nặng của Pháp đối với Đức.  Ông viết The Economic Consequences of Peace (Những Hậu Quả Kinh Tế Thời Bình) để tiên liệu những khó khăn kinh tế mà Đức phải đương đầu sau hiệp ước Versailles.  Ông Keynes chỉ trích Anh duy trì kim bảng vị.  Đồng bảng Anh có giá trị cao nhưng gây trở ngại cho việc xuất cảng hàng hóa Anh, nạn thất nghiệp tăng vọt thời hậu đệ nhất thế chiến.  Trong cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới Hoa Kỳ và Anh bị ảnh hưởng nặng nề.  Kinh tế gia Keynes chủ trương chống tăng thuế, chống chánh sách khắc khổ, chống việc sụt giảm chi tiêu của chánh phủ.  Ông chủ trương chánh phủ phải can thiệp để chấm dứt khủng hoảng kinh tế, gia tăng vay mượn nợ và chi xài để tạo công ăn việc làm cho một số tài nguyên nhân lực thất nghiệp ngồi nhà chịu đói khổ vì không có công ăn việc làm.  Năm 1942 John Maynard Keynes được phong tước quí tộc.  Ông tham dự hội nghị Bretton Woods với Hoa Kỳ và có vai trò quan trọng trong dự án thành lập World Bank (Ngân Hàng thế giới) và International Monetary Fund (Quỹ Tiền Tệ Quốc Tế).  John Maynard Keynes mất năm 1946.

image

4. Benito Mussolini (1883- 1945) là nhà độc tài phát xít Ý gốc là một giáo viên, một hạ sĩ trong đệ nhất thế chiến.  Ông đả kích những sắp xếp của hội nghị Versailles và thành lập đảng cực hữu cấp tiến gọi là đảng Phát Xít (fascio: bó, chùm tượng trưng cho sự liên kết, liên minh).  Mussolini thành công trong việc cướp chánh quyền bằng bạo lực năm 1922.  Ông có tham vọng biến nước Ý thành một đế quốc như đế quốc La Mã ngày xưa.  Năm 1936 Ý sáp nhập Ethiopia.  Trong ba quốc gia trong phe Trục, Nhật ở Á Châu; Đức và Ý ở Âu Châu,  Ý là quốc gia yếu nhất trong phe Trục.  Từ tham vọng đế quốc Mussolini phải nhờ sự giúp đỡ và bảo vệ của Đức Quốc Xã.  Quân Đồng Minh đổ bộ vào miền Nam nước Ý năm 1943.  Mussolini lẩn trốn  ở Salo ở miền Bắc.  Năm 1945 ông bị Cộng Sản Ý bắt cùng với tinh nhân là Clara Petacci.  Cả hai bị xử bắn ở làng Giulino di Mezzegra.  Thầy của Mussolini bị treo ngược đầu ở thành phố Milan.

image

5. Juan Domingo Peron (1895- 1974) là nhà độc tài quân nhân  ở Argentina.  Ông làm tổng thống ba lần: 1. từ 1946- 1951,  2. từ 1951- 1955 (bị đảo chánh),  3. 1973- 1974.  Ông có ba đời vợ.  Bà vợ thứ nhất là Aurelia Tizon chết năm 1938.  Bà vợ thứ hai là Eva Duarte là người đã giúp ông trên đường danh vọng.  Người vợ thứ ba là Isabel Martinez.  Ông cưới bà Isabel năm 1961 sau khi mất chánh quyền 06 năm.  Năm 1955 Peron bị lật đổ.  Ông bỏ chạy sang Panama rồi sống lưu vong ở Tây Ban Nha dưới sự che chở của nhà độc tài Franco.  Năm 1973 Peron về nước và được đắc cử tổng thống.  Vợ ông, bà Isabel, là phó tổng thống.  Năm 1974 ông mất.  Bà Isabel trở thành nữ tổng thống đầu tiên ở Tây Bán Cầu.  Bà vợ thứ hai và thứ ba của Juan Peron đều sinh vào năm Mùi và có tên tuổi lớn trên chánh trường Argentina.

image

Bà Eva Duarte Peron được biết dưới tên Evita (1919- 1952) là một ngôi sao điện ảnh.  Bà trở thành một huyền thoại ở Argentina.  Chính những công tác xã hội và tôn giáo của bà giúp cho tướng Peron thành công lớn trong sự nghiệp chánh trị.  Bà luôn luôn đấu tranh cho nữ quyền, cho người lao động, cho những người mình trần không áo che thân (Descamisados).  Bà giữ chức tổng trưởng Y Tế và Lao Động dưới thời tổng thống Peron.  Năm 1951 bà được Peron đưa lên làm phó tổng thống.  Năm sau bà mất vì bịnh nan y trước sự thương tiếc của giới lao động, các nhà hoạt động từ thiện Thiên Chúa Giáo.  Hàng trăm ngàn người tiễn đưa bà đến nơi an giấc ngàn thu.  Giới quân phiệt và thượng lưu giàu có ở Argentina không có thiện cảm với bà. Evita (Tiểu Eva) là tựa đề của một cuốn phim nói về cuộc đời và những hoạt động xã hội, cứu tế và nhân quyền của bà.  Bài hát Don’t Cry For Me, Argentina (Argentina, Xin Đừng Khóc Cho Tôi) nổi tiếng là bài hát tán tụng công đức của bà đối với quê hương Argentina của bà.

image

Bà Isabel Peron (1931- ) là vợ thứ ba của Peron.  Bà là một nữ ca sĩ gặp ông Peron năm 1955 ở Panama sau khi Peron bị lật đổ.  Năm 1961 Peron cưới bà làm vợ và đưa bà về Tây Ban Nha.  Năm 1965 bà Isabel về Argentina móc nối với các ủng hộ viên của tổng thống Peron.  Năm 1973 Peron từ Tây Ban Nha về nước tham dự cuộc bầu cử tổng thống và được đắc cử.  Bà Isabel trở thành phó tổng thống.  Năm 1974  Peron mất.  Bà Isabel trở thành tổng thống xứ Argentina.  Khác với bà Evita, bà Isabel là người thất nhân tâm, không được sự mến chuộng của dân chúng Argentina.  Bà không có đường lối hay chính sách gì rõ rệt mà mải mê bói toán.  Bà áp lực tổng thống Peron trọng dụng thầy bói José Lopez Raga trong chánh phủ.  Ông này điều khiển tổ chức 3A (AAA) tức Liên Minh Argentina Chống Cộng (Argentina Anti- Communist Alliance) gây khủng khiếp cho các đảng viên Cộng Sản, những người tả khuynh thân Cộng và những người đối lập với bà Isabel, chỉ nhắm mục đích củng cố địa vị cho nữ tổng thống.  Năm 1976 quân đội đảo chánh.  Bà Isabel Peron bị cầm tù đến năm 1981 mới được thả và sống lưu vong ở Tây Ban Nha.  Chánh phủ Argentina đòi dẫn độ bà về xứ để làm nhân chứng về những hoạt động đẫm máu của tổ chức 3A nhưng chính phủ Tây Ban Nha từ chối viện lẽ bà đã già yếu (2008).

Phạm Đình Lân

 

Những nhân vật nổi tiếng sinh năm Mùi

Thủ tướng thứ 15 của Canada Pierre Trudeau, nhà phát minh Thomas Edison, diễn viên nổi tiếng Chương Tử Di đều sinh năm Mùi.

Những nhân vật nổi tiếng sinh năm Mùi

Pierre Trudeau (18/10/1919 – 28/9/2000) là thủ tướng thứ 15 của Canada trong giai đoạn tháng 4/1968 – 6/1979 và từ tháng 3/1980 – 6/1984. Ông Trudeau là luật sư, nhà hoạt động trước khi bước vào chính trường Quebec. Những năm 1960, ông gia nhập Đảng Tự do Canada và dần có những bước tiến quan trọng trong sự nghiệp chính trị. Ông trở thành Thủ tướng Canada vào ngày 18/10/1919. Với những đóng góp của ông đối với sự phát triển của Canada, Trudeau được các học giả đánh giá là một trong những thủ tướng vĩ đại nhất của Canada. Ảnh: Telegraph

Những nhân vật nổi tiếng sinh năm MùiThomas Edison (11/2/1847 – 18/10/1931) là nhà phát minh phát triển nhiều thiết bị có ảnh hưởng lớn tới cuộc sống trong thế kỷ 20, trong đó có bóng điện. Ông được coi là một trong những nhà phát minh giàu ý tưởng nhất trong lịch sử. Nhà khoa học sinh năm Mùi này nhận 1.093 bằng sáng chế tại Mỹ và khoảng 400 bằng sáng chế ở Anh, Pháp,  Ảnh: Wiki

Những nhân vật nổi tiếng sinh năm MùiSamuel Langhorne Clemens được biết đến với bút hiệu Mark Twain cũng sinh năm Mùi. Ông là nhà văn, nhà diễn thuyết nổi tiếng của Mỹ. Mark Twain sinh ngày 30/11/1835 và mất ngày 21/4/1910. Nhà văn nổi tiếng đã để lại cho đời rất nhiều tác phẩm có giá trị, trong đó có Những cuộc phiêu lưu của Tom Sawyer, Đời sống trên dòng sông Mississippi, Các cuộc phiêu lưu của Huckleberry Finn…. Nhiều độc giả nhí Việt Nam yêu Mark Twain nhiều hơn qua Những cuộc phiêu lưu của Tom Saw, tác phẩm giống như một cuốn hồi ký về tuổi thơ của tác giả. Ảnh: Wiki

Những nhân vật nổi tiếng sinh năm MùiOrville Wright (19/8/1871 – 30/1/1948) cùng anh trai Wilbur Wright là những người đầu tiên thử nghiệm vận hành máy bay thành công. Chuyến bay đầu tiên trong lịch sử nhân loại diễn ra vào ngày 17/12/1903 tại đồi Kill Devil, Kitty Hawk, bang Bắc Carolina, Mỹ. Hai anh em mỗi người thực hiện hai chuyến bay trong ngày hôm đó. Chuyến bay đầu tiên do người đàn ông tuổi Mùi Orville thực hiện. Tuy máy bay chưa thể tự cất cánh mà phải nhờ một thiết bị phóng bằng vật nặng cho thả rơi và khi cất cánh, hạ cánh phải lựa theo chiều gió, nhưng sự kiện này đã gây ra được tiếng vang dư luận rất lớn và góp phần biến giấc mơ bay của con người thành hiện thực.Ảnh: Wiki

Những nhân vật nổi tiếng sinh năm MùiDiễn viên, người mẫu nổi tiếng Trung Quốc Chương Tử Di sinh ngày 9/2/1979 và được coi là một trong 4 hoa đán của Trung Quốc. Cô tham gia nhiều bộ phim đình đám trong nước như Thập diện mai phục, Ngọa hổ tàng long… Ngoài ra, người đẹp sinh năm 1979 còn góp mặt trong những bộ phim nước ngoài như Rush hour/Giờ cao điểm, The road home/Đường về nhà…. Chương Tử Di từng nhận rất nhiều giải thưởng điện ảnh danh giá.

 

 NNQ st

 

 
 
 

 

 

 

 

 

 

Chỉnh sửa lần cuối vào %PM, %20 %232 %2015 %23:%02
back to top