Aung San Suu Kyi

Aung San Suu Kyi 

 Chân dung biểu tượng dân chủ toàn cầu

Aung San Suu Kyi sinh ngày 19/6/1945 tại Rangoon (nay là Yangon). Bà là con gái của anh hùng Myanmar, tướng Aung San, người đã thành lập quân đội Myanmar hiện đại và đã đàm phán để Myanmar được độc lập khỏi Anh năm 1947. Ông bị ám sát trong giai đoạn chuyển tiếp vào tháng 7/1947, chỉ 6 tháng trước độc lập, khi bà Suu Kyi mới hai tuổi.

Năm 1964, bà được mẹ gửi đi du học tại trường Đại học Oxford, nơi bà được người giám hộ Lord Gore-Booth giới thiệu với ông Michael Aris, người sau này trở thành chồng bà. Ông Michael học ngành lịch sử ở Durham nhưng lại có niềm đam mê với vương quốc Bhutan. Ông thấy bà Suu giống như hiện thân cho tình yêu mà ông dành cho phương Đông. Tuy nhiên, khi nhận lời cầu hôn của ông Michael, bà Suu đã giao ước rằng nếu đất nước cần bà, bà sẽ trở về. Và ông Michael đồng ý. 

Aung San Suu Kyi and Husband Michael Aris

Trong 16 năm tiếp theo, bà Suu Kyi chế ngự sức mạnh phi thường của mình và trở thành một người nội trợ hoàn hảo. Khi hai con trai của họ, Alexander và Kim, chào đời, bà lại chuyên tâm vào việc nhà và chăm sóc các con. Bà khiến những người bạn nữ bực bội khi khăng khăng đòi ủi tất cho chồng và tự mình lau dọn nhà cửa. 

Một đêm yên tĩnh năm 1988, khi vợ chồng bà Su đang ngồi đọc sách ở Oxford, họ nhận được cú điện thoại thông báo mẹ bà Suu bị đột quỵ. Bà bèn bắt chuyến bay trở về Rangoon với dự định ban đầu là ở lại vài tuần, nhưng thành phố lúc này trong tình trạng hỗn loạn. Một loạt các cuộc đối đầu bạo lực với quân đội đã khiến cả đất nước rơi vào tình trạng tê liệt. 

Lúc đến bệnh viện Rangoon để chăm mẹ, bà thấy các khu bệnh đầy sinh viên bị thương nằm chờ chết. Vì các cuộc tụ họp công cộng bị cấm, bệnh viện trở thành tâm điểm của một cuộc cách mạng không có người dẫn đầu, và thông tin con gái vị tướng anh hùng Aung San trở về nước đã nhanh chóng lan đi. 

Khi một đoàn học giả đề nghị bà Suu lên lãnh đạo phong trào dân chủ, bà đồng ý và nghĩ rằng một khi cuộc bầu cử được diễn ra,  bà sẽ được tự do để quay trở lại Oxford. Chỉ hai tháng trước, bà còn là một người nội trợ toàn tâm cho gia đình, nhưng bây giờ lại dẫn đầu một cuộc nổi dậy của quần chúng chống lại chế độ quân sự hà khắc. 

Bà Aung San Suu Kyi, lãnh đạo đảng đối lập Liên minh Quốc gia vì dân chủ (NLD)

trong một bài phát biểu hôm 9/11

 "Với tư cách là con gái của cha tôi, tôi không thể làm ngơ trước những gì đang diễn ra", bà nói trong một bài phát biểu tại Yangon ngày 26/8/1988. Bà đã dẫn đầu phong trào chống lại lãnh đạo Myanmar sau đó là tướng Ne Win. Bà được người dân Myanmar gọi là mẹ Suu hay là cô Suu.Tuy nhiên, các cuộc biểu tình bị giải tán bởi quân đội - những người nắm quyền lực sau cuộc đảo chính ngày 18/9/1988. Bà Suu Kyi bị quản thúc tại nhà vào năm sau.

Tháng 5/1990, chính quyền quân sự tổ chức cuộc bầu cử quốc gia, đảng Liên minh Quốc gia vì Dân chủ (NLD) của bà Aung San Suu Kyi đã giành chiến thắng, tuy nhiên, chính quyền từ chối bàn giao quyền kiểm soát.

Bà được trao giải Nobel Hòa bình năm 1991, con trai đã thay mặt bà đến nhận. Chủ tịch ủy ban trao giải gọi bà là "một ví dụ nổi bật về sức mạnh của những người không có quyền hành".

Chồng và con trai nhận giải Nobel Hòa bình năm 1991 cho bà Suu Kyi

Bà Suu Kyi bị quản thúc ở Yangon trong 6 năm, cho đến khi được thả vào tháng 7/1995. Bà một lần nữa bị quản thúc tại nhà vào tháng 9/2000, khi bà cố gắng đến thành phố Mandalay, bất chấp lệnh hạn chế đi lại.

Bà được thả vô điều kiện vào tháng 5/2002, nhưng chỉ hơn một năm sau đó bà phải ngồi tù, sau một cuộc đụng độ giữa những người ủng hộ bà và một đám đông do chính phủ hậu thuẫn.

Trong thời gian bị giam, bà Suu Kyi vùi mình nghiên cứu và tập luyện thể lực. Bà ngồi thiền, trau dồi kỹ năng tiếng Pháp và tiếng Nhật, và thư giãn bằng cách chơi piano. Có những lúc bà được gặp các quan chức NLD khác và một số nhà ngoại giao.

Nhưng trong những năm đầu bị giam giữ, bà thường bị cô lập. Bà không được phép gặp hai cậu con trai hoặc chồng, ông chết vì ung thư tháng 3/1999. Chính quyền quân sự cho phép bà đến Anh để thăm chồng khi ông ốm nặng, nhưng Suu Kyi cảm thấy bắt buộc phải từ chối vì sợ sẽ không được phép quay trở lại đất nước.

Giai đoạn bị quản thúc cuối cùng của bà kết thúc vào tháng 11/2010 và con trai Kim Aris được phép đến thăm bà lần đầu tiên trong một thập kỷ.

Trong khi đó ở Anh, ông Michael chỉ biết lo lắng dõi theo tin tức của vợ khi bà Suu đi khắp nơi vận động cho dân chủ. Bà ngày càng trở nên nổi tiếng, nhưng quân đội lại tìm cách cản trở bà, đồng thời bắt nhiều thành viên trong đảng NLD. Ông Michael sợ vợ cũng sẽ bị ám sát giống cha. Năm 1989, khi bà Suu bị quản thúc tại nhà, an ủi duy nhất của ông là việc ấy ít nhất giúp ông yên tâm bởi tính mạng của bà không bị đe dọa. 

Ông Michael đã đền đáp tất cả những năm tháng tận tụy mà bà Suu dành cho ông trước đây bằng một lòng vị tha vô bờ bến và phát động một chiến dịch vận động để giúp bà trở thành một biểu tượng quốc tế. Tuy nhiên, ông cẩn thận giữ kín công việc của mình, bởi một khi bà nổi lên như là lãnh đạo của phong trào dân chủ mới, quân đội sẽ lợi dụng việc bà đã kết hôn với người nước ngoài để công kích, bôi nhọ, xuyên tạc bà trên báo chí Myanmar. 

Bà Suu Kyi và con trai Kim Aris

Năm năm sau đó, khi các con của họ đã trở thành những chàng trai trẻ, bà Suu vẫn đang bị quản thúc tại nhà và bị cô lập. Bà tập thiền, đọc sách về Phật giáo và nghiên cứu những bài viết của Mandela và Gandhi. Suốt thời gian đó, ông Michael chỉ được vào thăm vợ hai lần. Tuy nhiên, đây là một hình thức cầm tù đặc biệt, vì bất cứ lúc nào bà Suu cũng có thể yêu cầu được đưa tới sân bay và bay về với gia đình. 

Nhưng cả bà Suu và chồng đều không muốn làm vậy. Tuy rất đau khổ vì nhớ vợ và tiếp tục gây sức ép chính trị đằng sau hậu trường, ông hiểu bà là một phần của lịch sử đất nước Myanmar. Ông giữ nguyên trang sách mà bà Suu đọc khi nhận được cuộc gọi trở về quê hương. Ông trang trí các bức tường trong nhà bằng những chứng chỉ giải thưởng của vợ, trong đó có giải Nobel Hòa bình năm 1991. Trên giường ngủ, ông treo một bức ảnh lớn của vợ. 

Trong suốt khoảng thời gian dài không liên lạc được với nhau, ông Michael lo lắng bà Suu có thể đã chết. Chỉ khi nghe có người kể rằng họ nghe thấy tiếng đàn piano khi đi ngang qua nhà bà, ông mới cảm thấy yên tâm. Khi cây đàn bị hỏng, ông cũng mất đi cả sự bảo đảm mong manh đó. 

Đến năm 1995, ông Michael bất ngờ nhận được cuộc gọi của bà Suu từ Đại sứ quán Anh. Một lần nữa bà lại được thả tự do. Lúc này ông Michael và các con được cấp visa để bay tới Myanmar. Khi bà Suu nhìn thấy Kim, đứa con trai út, bà đã rất kinh ngạc bởi cậu bé ngày nào đã trở thành một chàng trai trẻ. Bà thừa nhận có thể sẽ không nhận ra con nếu gặp Kim trên phố.

Nhưng bà Suu đã trở thành một chính trị gia có tầm cỡ, những năm tháng bị giam trong cô lập đã giúp bà tôi luyện một quyết tâm sắt đá, và bà đã quyết định ở lại đất nước của mình để đấu tranh, ngay cả khi cái giá phải trả là phải xa chồng con thêm thời gian nữa.

Cuộc gặp đó cũng là lần cuối cùng vợ chồng bà Suu nhìn thấy nhau. Ba năm sau, ông Michael biết tin mình đang bị ung thư giai đoạn cuối. Ông gọi cho bà để báo tin xấu và ngay lập tức xin visa đến Myanmar để được nói lời từ biệt bà. Hồ sơ xin visa của ông bị từ chối, ông tiếp tục xin thêm 30 lần nữa, trong khi sức khỏe xuống cấp nhanh chóng. Một số nhân vật nổi tiếng như Giáo Hoàng và Tổng thống Mỹ Bill Clinton, cũng viết thư khiếu nại chính quyền quân đội Myanmar nhưng đều vô ích. Cuối cùng, một quan chức quân đội tới gặp bà Suu và nói rằng bà có thể nói lời vĩnh biệt chồng, nhưng sẽ phải bay về Anh và không bao giờ được trở về Myanmar. 

Sự lựa chọn âm thầm ám ảnh bà suốt 10 năm xa cách chồng con lúc này trở thành một tối hậu thư rõ ràng: bà phải chọn giữa gia đình và tổ quốc. Bà vô cùng đau đớn. Nếu đồng ý rời khỏi Myanmar về Anh, hai vợ chồng bà đều biết điều đó đồng nghĩa với việc tất cả những gì họ đã cùng nhau chiến đấu vì dân chủ tự do sẽ chẳng còn ý nghĩa gì. Bà Suu gọi cho Michael từ Đại sứ quán Anh hỏi ý kiến ông, và ông kiên quyết nói với bà đừng bao giờ nghĩ đến việc đó.

Nhà báo Fergal Keane, người từng được gặp bà Suu vài lần, miêu tả bà là một phụ nữ sắt đá. Keane cho biết khi nhận ra mình sẽ không thể gặp lại chồng nữa, bà mặc một chiếc váy màu ông yêu thích, cài một bông hồng lên mái tóc, đến Đại sứ quán Anh để quay một đoạn video nói lời chia tay chồng. Trong video, bà nói tình yêu mà ông dành cho bà chính là điểm tựa, là sức mạnh cho bà bao nhiêu năm qua. Đoạn phim được chuyển lậu ra khỏi Myanmar, nhưng khi đến được nước Anh thì ông Michael đã mất được hai ngày. 

Cuộc chiến 25 năm

Lần gần đây nhất bà Suu Kyi giành chiến thắng trong một cuộc bầu cử là vào năm 1990, khi lực lượng dân chủ do bà lãnh đạo đạt số phiếu bầu áp đảo trước đại diện của chính quyền quân sự Myanmar và kiểm soát 80% số ghế trong Quốc hội, theo NYTimes.

Trong cuộc chiến thầm lặng kéo dài một phần tư thế kỷ này, bà Suu Kyi đã trở thành biểu tượng quý báu của người dân Myanmar chống lại quyền lực của các tướng lĩnh và sự nghèo đói, tụt hậu của đất nước so với các quốc gia láng giềng, ông U Than Nyunt, một thành viên đảng NLD cho biết.

Trong 25 năm đó, thời thế đã đổi khác rất nhiều, khi Myanmar ngày càng hội nhập với thế giới, và thế giới cũng quan tâm nhiều hơn đến tình hình chính trị ở đất nước này. Sau khi kết quả đầu tiên của cuộc bầu cử ngày 9/11 được công bố, người dân Myanmar đã bất chấp mưa gió đổ ra đường hò reo ăn mừng. "Tôi không ăn được gì từ hôm qua vì quá vui sướng. Điều này sẽ thay đổi mọi thứ ở nước tôi", cử tri Daw Than Than Htay nói.

"Đừng bao giờ coi nhẹ nguyện vọng của người dân. Rõ ràng người dân bầu cho chúng tôi vì họ tin rằng chúng tôi có thể mang lại hy vọng và thay đổi cho họ", U Khin Maung Yi, thành viên đảng NLD, tuyên bố.

Bà Cherry Zahau, ứng cử viên đảng Tiến bộ Chin, cũng thừa nhận thất bại trước đảng của bà Suu Kyi, đồng thời bày tỏ sự thán phục trước tình cảm yêu mến mà người dân Myanmar dành cho bà. "Thật không thể tin nổi, cử tri ở bang tôi còn không biết các ứng cử viên khác là ai. Họ chỉ biết sẽ bầu cho Quý bà!"

Suu Kyi "giống như con gái tôi vậy. Tôi muốn thấy bà ấy cứu vớt đất nước này", cụ bà 89 tuổi Daw Nyo cười móm mém khi được hỏi về Quý bà.

Bà cũng làm phật lòng một số người ủng hộ nước ngoài vì vấn đề tôn giáo. Tuy nhiên, theo The Times, bà vẫn là người nổi tiếng nhất và được yêu mến nhất ở Myanmar. Không ai khác có thể giành chiến thắng như bà.

Người dân Myanmar đổ ra đường ăn mừng kết quả cuộc bầu cử. 

Kim Quy st 

Chỉnh sửa lần cuối vào %PM, %17 %204 %2015 %22:%11
back to top