Văn học nghệ thuật

Văn học nghệ thuật (1348)

Find out the latest local and worldwide news.

Children categories

Thơ

Thơ (75)

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Sed id auctor orci. Morbi gravida, nisl eu bibendum viverra, nunc lectus.

Xem bài viết...
Âm nhạc

Âm nhạc (70)

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Sed id auctor orci. Morbi gravida, nisl eu bibendum viverra, nunc lectus.

Xem bài viết...
Truyện

Truyện (364)

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Sed id auctor orci. Morbi gravida, nisl eu bibendum viverra, nunc lectus.

Xem bài viết...

Cây hồng vàng Truyện ngắn Marjorie Barnard (1897-1987) Nhà văn Úc.

 CÂY HỒNG VÀNG
Marjorie Bannard (1897-1987) Nhà văn Úc.

•°҈°•°҈°•°҈°•°҈°

Lời Giới Thiệu: Có lẽ tác giả tâm đắc lắm với truyện này nên mới chọn để đặt tên cho cả tuyển tập. “ The Persimmon Tree and Other Stories “ gồm 15 truyện ngắn, góp phần mang lại chỗ đứng vững vàng trong văn đàn nước Úc cho nhà văn nữ Marjorie Barnard, người có thể sáng tác nhiều thể loại khác nhau, kể cả phê bình và lịch sử.
Trong toàn tập, “ Cây hồng vàng, The Persimmon Tree “ có nội dung và văn phong khác hẳn những truyện còn lại.
Nhưng, tại sao chọn Cây hồng vàng? Theo tác giả, “ chúng không bao giờ mất đi vẻ lạ lùng, kỳ bí của loài cây thần thoại. “. Bản dịch tạm dùng “ loài cây thần thoại “ để dịch “ Hesperidean Trees “ là loại cây, theo thần thoại Hy Lạp, được trồng trong vườn Hesperides, được các nữ thần canh gác để bảo vệ những cây táo vàng ( golden apples ). Và cây hồng vàng khiến tác giả liên tưởng cây táo vàng và nhắc đến với mỹ từ “ lạ lùng và kỳ bí “ tất nhiên sẽ đóng vai trò quan trọng trong truyện ngắn này, cũng lạ lùng và kỳ bí không kém.
Nhân vật trong truyện không hề có tên, lai lịch, thân phận cũng không rõ. Người xưng tôi, tức là nhân vật – người thuật chuyện, là một phụ nữ trong thời kỳ phục hồi sức khoẻ sau cơn bệnh, chọn sống cô đơn, không muốn giao tiếp. Nhân vật thứ hai cũng là một phụ nữ, ở nhà đối diện, cũng một mình và lựa chọn để sống cô đơn.
Gạch nối giữa hai người là một “nhân vật ” im lặng, không nói, không cảm xúc. Đó chính là cây hồng vàng trồng bên đường, mà chỉ cần cái bóng cây chiếu lên tường, giúp người nữ bên này quan sát người nữ bên kia, và phát hiện lắm điều thú vị. Cái bóng rọi cho thấy chậu cây gieo hạt mầm đang nhú lên. Cái bóng tạo ra sự tương phản giữa cô đơn, mặc cảm thu mình, và cuộc sống mới, mời chào, hy vọng.
Hình ảnh cuối truyện, người nữ căn hộ bên kia đứng yên, khoả thân, chỉ nhìn thấy qua rèm cửa, khuôn mặt chìm trong cái bóng. Chuyện gì xảy ra tiếp theo? Cách kết thúc mở, người đọc tự viết thêm. Chỉ biết nhân vật tự thú “ tôi thấy trái tim như vỡ ra “, trong khi cây với chồi non vẫn đổ bóng trên tường.
Chỉ thế thôi. Đâu cần phải nói ra: Một cuộc sống mới đang mở ra, chờ đón hai tâm hồn cô đơn lặng lẽ, nụ mầm trong chậu, chồi non trên cây đang mạnh mẽ vươn lên.

****

Có lần tôi đã nhìn thấy mùa xuân và tôi sẽ không quên được. Chỉ một lần. Tôi bệnh suốt cả mùa đông và đang dần hồi phục. Không còn đau nhức, không còn điều trị hay đi bác sĩ. Cái khuôn mặt nhìn tôi từ chiếc gương bạc đã cũ là khuôn mặt của một phụ nữ vừa khỏi bệnh. Giờ tôi chỉ cần lấy lại sức. Muốn thế, tôi cần ở một mình, một động lực xưa cũ và tự nhiên. Tôi đã xa lạ mọi thứ từ khá lâu rồi và cần nỗ lực nhiều để quay trở lại. Trí óc tôi trong suốt và nhẹ nhàng như làn da non. Tất cả mọi chuyện, kể cả thứ quen thuộc nhất, dường như mới xẩy ra lần đầu, và mang cái vỏ trống rỗng, khác nào âm nhạc được tấu lên trong căn phòng không có người.

Tôi chọn một căn hộ trong một con đường cụt yên tĩnh, có hai hàng cây trồng dọc hai bên. Đó là căn phòng rộng, trần cao, tường màu nhạt, mộc mạc như giọt mật trong tổ ong. Phòng được trang trí theo kiểu hững hờ đúng mực của một nhà thiết kế nội thất hợp thời trang. Phòng đón nhận được ánh sáng ban trưa, tôi thích như thế hơn vì tôi muốn buổi sáng có bóng dim và mát mẻ, để đêm tối êm dịu có vẻ kéo dài thêm ra. Khi tôi đến ở, hàng cây còn trơ trụi và yên lặng trong bóng tối màu hoa tử đinh hương. Có một khối căn hộ đối diện, kín đáo, được chăm sóc cẩn thận, cổng vào rộng. Đêm đêm, khối chữ nhật của những căn hộ này hắt ánh sáng hồng và vàng lên bầu trời cao. Một cánh cửa sổ nằm ngay trước cửa sổ phòng tôi. Tôi nhận thấy là nó lúc nào cũng đóng kín, như để ngăn không khí. Con đường rộng nhưng yên tĩnh quá nên cửa sổ xem có vẻ gần hơn. Tôi vui vì thấy cửa sổ đó luôn được đóng, bởi lẽ tôi thường dành nhiều thời gian đứng bên cửa sổ, điều duy nhất khiến người khác có thể dòm ngó và can thiệp vào cõi riêng tư của tôi.

Phía Sau Trang Chữ | Viet Luan -Viet's Herald
Tôi thích căn phòng này ngay từ đầu. Nó như chiếc vỏ, vừa khít tôi mà không chạm vào người. Mặt trời chiều in bóng ngọn cây vào bức tường màu nhạt phòng tôi. Chính trong cái bóng đó tôi lần đầu tiên nhận ra là những cành cây trơ trụi bắt đầu nhú mầm. Một bức tranh màu nước, đẹp mà tẻ nhạt, treo trên tường. Hôm nọ, tôi nhờ người phụ nữ ít nói giúp việc tôi hạ bức tranh xuống. Sau đó, bóng cây chiếm trọn bức tường, và tôi cảm thấy nhẹ nhàng, thanh thản, như vừa giũ sạch một hạt cát khỏi tâm trí.

Tôi quen thuộc dần với người dân ở trên con đường này. Họ đến rồi đi đều đặn lạ thường, và ít nhiều như được cắt ra từ một khuôn mẫu rất chính xác. Họ là một phần của một kịch bản dàn dựng, chẳng hề có thực, và tôi không mảy may thích được làm quen với bất kỳ ai trong số này. Chỉ có một phụ nữ tôi để ý, cô trạc tuổi tôi. Cô ở bên kia đường. Tôi nghĩ trước cô này chắc xinh đẹp lắm, mà bây giờ vẫn còn xinh, dáng người cao thanh tú. Cô luôn ăn mặc trang phục màu sẫm, cắt may riêng, và tỏ ra chừng mực trong từng cử chỉ. Cô ấy thường chỉ đi về một mình, nhưng bạn cảm thấy như đó là lựa chọn của cô, những gì cô làm đều do sự lựa chọn kiên định của cô. Cô mạnh mẽ bước lên các bậc cấp, và mất hút dứt khoát trong toà nhà yên lặng kín đáo phía bên kia. Điều này khiến tôi cảm thấy chút ganh tỵ mơ hồ, rất mơ hồ, với ai đó đang hoàn toàn điều chỉnh cuộc đời cô.



Rồi có một ngày ấm áp hơn mọi ngày, ấm áp, yên lặng, thanh bình. Ngay khi mới ngủ dậy, tôi nhận thấy cửa sổ bên kia hé mở vài phân. “ Mùa xuân đang đến, ngay cả những con tim thận trọng nhất cũng thấy.” Tôi thầm nghĩ. Và sáng hôm sau, không những cửa sổ mở ra mà còn cả hàng cây hồng vàng trước ngưỡng cửa cũng vươn ra, mạnh dạn, dứt khoát, để ửng chín dưới ánh nắng. Vừa nhú ra như bộ ngực của thiếu nữ trẻ, căng mọng, dồi dào với sắc màu vàng cam, chúng trông như ngời sáng trong ánh ban mai thanh tịnh mùa xuân. Tôi ngỡ ngàng trước hình ảnh này. Tôi nhớ khi còn nhỏ ở nhà cũng có một lùm cây hồng vàng bên hông nhà. Mùa thu, chúng đỏ thẫm một màu, khiến bạn như nín thở. Chúng hắt ánh sáng màu hồng vào các phòng phía bên hông nhà giống như có lửa cháy bên ngoài. Sau đó, lá rụng hết, để lại những quả vàng đậm lủng lẳng trên cành cây trơ trụi. Chúng không bao giờ mất đi vẻ lạ lùng, kỳ bí của loài cây thần thoại. Khi tôi nhìn những con chim lửa (1) nhảy múa, trái tim tôi rung lên đau đớn vì hồi tưởng lại những cây hồng vàng vào những buổi sớm mai trước bóng tối những cây sơn trà Nhật Bản. Tại sao đang xuân tôi lại nghĩ đến mùa thu?

Trái hồng vàng thuộc về mùa thu, và bây giờ là mùa xuân. Tôi ra đứng nhìn nơi cửa sổ. Vâng, những quả hồng đang ở đó, chúng có thật. Không phải tôi tưởng tượng ra, những trái cây mùa thu được sưởi ấm đến độ chín mọng trong ánh nắng xuân. Hẳn là chúng đã được đóng gói đắt tiền trong những thùng mùn cưa chuyển từ California đến, hoặc là chúng nằm trong kho lạnh suốt mùa đông. Trái cây trái mùa.

Đến lúc chiều muộn, mặt trời đã lặn khuất ngoài ngưỡng cửa, tôi thấy cửa sổ mở và một bàn tay thò ra gom lại mấy quả hồng. Một khuôn mặt phụ nữ hiện ra trên nền những mảnh rèm cửa. Cô ấy sống ở đó. Và cửa sổ đối diện với cửa sổ phòng tôi là của cô.
Bây giờ thì cửa sổ mở thường xuyên hơn. Tự nó như thế, giống như nụ mầm mở ra. Một cái chậu sứ màu kem có hình chiếc thuyền xuất hiện nơi ngưỡng cửa. Có cây trồng trong chậu. Tôi nghĩ là loại cây thân hành. Cô ta thường tưới nước cho nó bằng những cái bình nhỏ xíu, có vòi dài và được sơn bằng tay, loại thường dùng để đổ nước vào chậu. Cô cẩn thận xới đất bằng cái nĩa bạc loại dùng ở bàn ăn. Cô không nhìn lên, không nhìn sang bên kia đường. Không lần nào.

Đôi lúc, khi nhàn tản dạo chơi tôi đi ngang qua cô trên đường. Giờ thì tôi biết cô khá tường tận, biết nước da, đôi bàn tay, những bộ quần áo và cả từng cử chỉ điệu bộ. Cái cách mà ta biết ai đó và tin chắc rằng sẽ không cố tìm cách tiếp cận. Tôi có thể dễ dàng tìm ra tên cô ấy. Chỉ cần đến tiền sảnh của toà nhà và tìm tên cô trong danh sách những người thuê nhà, hoặc xem danh thiếp để lại trước cửa nhà cô. Tôi không bao giờ làm thế.
Cô ấy là người phụ nữ cô đơn, tôi cũng thế. Đó là rào cản, không phải là điều gắn kết. Những phụ nữ cô đơn thường ở trạng thái tự vệ. Tôi thì không thực sự cô đơn hẳn. Tôi chỉ tạm thời xếp cuộc sống của tôi vào một góc, thế thôi. Tôi có thể có hàng tá bạn bè bên cạnh suốt cả ngày. Nhưng không hề có một người bạn tôi yêu thương và tin cậy hơn những người khác, không có người yêu, bí mật hay công khai. Nhưng cô ấy, tôi nghĩ cô có một đời sống nội tâm phong phú cuốn hút cô.

 

 

Cái cây thân hành trong chậu của cô đã đâm chồi. Tôi có thể nhìn thấy những cái mầm màu xanh nhạt nhú lên từ lớp đất mùn đen. Tôi thực sự quan tâm đến chúng, không hiểu chúng là cây gì. Tôi hy vọng đó là hoa tulip. Chẳng hiểu tại sao. Giờ thì cửa sổ phòng cô mở suốt ngày, những chiếc màn cửa mỏng, mịn treo đằng trước, chúng không bao giờ được vén lên. Đôi khi màn lay động nhưng chỉ khi có gió nhẹ.

Hàng cây bên đường nay chuyển sang màu xanh lục, dày đặc lá mầm non. Bóng cây đổ trên tường nhà tôi giờ cũng tạo hình phong phú, rối rắm hơn. Không còn sắc thái khắc khổ của mùa đông như ban đầu. Ngay cả chuyển động của cành cây trước gió trông cũng khác rồi. Lúc nghỉ trưa, tôi hay nằm ngắm bóng cây trên tường. Tôi thường hay mỏi mệt những lúc đó và thấy dễ xúc động. Tôi thường nghĩ đến những chồi non, chúng thật là mỏng manh, yếu ớt, nhưng không thể khuất phục. Theo cách như đứa trẻ chưa ra đời cũng không chịu khuất phục vậy. Nếu thế giới loài người có thành tro bụi thì mùa xuân vẫn cứ tới. Tôi nhắm nhìn những cành lá lay động mà con tim bỗng xao xuyến theo trong nỗi sầu mong manh, pha chút ngọt ngào.

Một buổi chiều, tôi ngồi nhìn ra ngoài thay vì nhìn vô trong. Lúc này đã là chiều muộn, mặt trời sắp lặn, nhưng không khí vẫn còn ấm áp. Có những hạt bụi vàng trên không, ánh sáng như thẫm hơn. Bóng cây và bóng toà nhà đổ xuống đường với vẻ quyến rũ lạ thường như thỉnh thoảng vẫn thấy vào những ngày đẹp trời như thế này. Cô ấy đang đứng kia, sau những bức rèm cửa, cuộn mình trong tấm áo choàng sẫm, chừng như vừa tắm xong, sắp mặc trang phục để sớm đi ra ngoài tối nay. Cô đứng đó thật lâu, bất động, nhìn đăm đăm -vào hàng cây đang đâm chồi, tôi nghĩ vậy. Đầu óc tôi bắt đầu căng ra. Mạch máu trong tôi đập rộn ràng như tiếng đồng hồ tích tắc. Cô chậm rãi vươn hai cánh tay lên và tấm áo choàng rơi xuống. Cô vẫn đứng đó, khoả thân, sau tấm rèm cửa, hình dáng khó phân biệt nhưng không thể nhầm lẫn của một người phụ nữ với khuôn mặt chìm trong chiếc bóng.
Tôi quay mặt đi. Những cành cây với những chồi non vẫn đổ bóng trên bức tường trắng. Tôi nghĩ trái tim mình sắp vỡ ra.
———–
(1) Chim lửa: firebird. Trong văn hoá dân gian và truyện cổ tích Slave, đây là loài chim phát sáng kỳ diệu từ vùng đất xa xôi, nó vừa là phước lành, vừa là người mang đến sự diệt vong cho ai bắt giữ nó.


THÂN TRỌNG SƠN dịch và giới thiệu
(7/2019)
Nguyên bản tiếng Anh:
https://archive.org/stream/cu31924013247881/cu31924013247881_djvu.txt

 

Kim Kỳ sưu tầm

Bạn Thơ | Viet Luan -Viet's Herald

Xem thêm...

THƠ TẾU VỀ ĐỊA DANH SÀI GÒN

             CÁC ÔNG, CÁC BÀ       
 
 
             Chuyện rằng từ thuở xa xưa
             Ông bà ta đã dây dưa ái tình
             Bởi thế nên tục truyền rằng:
 
 
  Ông Lãnh, Ông Tạ, Ông Đồn
  Ba người bạn thiết sớm hôm một nhà
  Ông Lãnh bản chất thiệt thà
  Thầm yêu nét đẹp mặn mà Bà Đen
  Nhưng nào ông dám bon chen
 
 
                                                                       Núi Bà Đen

 Sáng đêm chong đèn nhung nhớ thiết tha
 Ông Đồn bản tánh nguyệt hoa
 Chờ Ông Lãnh kẹt, cà rà Bà Đen
 Hai người xả láng một phen
 
 
Thị Nghè
 
 
Sinh ra bé gái đặt tên Thị Nghè
Ông Lãnh nghe nói, thuê ghe
Đi thăm cho biết Thị Nghè ra sao
Ngó gần nó cũng bảnh bao
Nhìn xa nó cũng hao hao Ông Đồn
Bà Đen từ dạo sinh con
Vốn đã đen sẵn nay còn hơn xưa
Ông Đồn nhìn vợ hết ưa
Bỏ lên Long Khánh say sưa miệt mài
Bà Đen ngẫm nghĩ chán thay
Cũng đi lên núi đêm ngày thở than
Thương cho đứa cháu lầm than
Ông Lãnh hào hiệp cưu mang đem về
Buồn cho cuộc sống ê chề
Một già một trẻ bốn bề cô đơn
Ông bèn thẳng xuống Hóc Môn


 
                                                            Chợ Bà Điểm
 
 
Cưới luôn Bà Điểm để chôn cuộc đời
Qua bao vật đổi sao dời
Bà Đen ở vậy cho vơi nỗi lòng
Chỉ còn Ông Tạ lông bông
Bạn bè lấy vợ nên chồng đã lâu
Cô Giang sắp sửa ăn trầu
Cô Bắc cũng đã từ lâu theo chồng
Ông bèn đi xuống Cầu Bông
Hỏi thăm Bà Chiểu có chồng hay chưa
Bà Chiểu nghe nói bèn thưa:
“Chỉ còn Bà Quẹo là chưa có chồng
Bà Điểm tay bế tay bồng”
Buồn tình, Ông Tạ phải lòng Bà Hom
Ông bèn bao cuốc xe ôm
 
       
 
                                                  Lăng Cha Cả
 
 
Về lăng Cha Cả lo hôn lễ liền
Phụ rể có cậu Bảy Hiền
Nữ trang Chú Hỏa bạc tiền thiếu đâu
Bà Hạc thì làm phụ dâu
Chú Ía bưng quả, buồng cau, khay trầu
Bà Hom tròn mối duyên đầu
Thương cho Bà Quẹo âu sầu đắng cay
Ế chồng mấy chục năm nay
Chỉ vì cái tội thích hay làm tàng
Buồn cho nghiệp chướng bẽ bàng
Bà đành an phận chẳng màng hơn thua
Mặc cho thế sự ganh đua
Bà liền xuống tóc vô chùa Bà Đanh
Bỏ ngoài tai việc chúng sanh
Cam đành vui thú tu hành điền viên
Buồn nhất là ở Phú Yên
"Ông Chừ" hổng có tình duyên mặn mà
Tự trách số phận “con gà” (mắc dây thun)
Ông qua Cam Bốt cưới “Bà La Môn”.
 
 
Cầu Ông Chừ
 
Chưa hết:
Ông qua Cam Bốt cưới Bà La Môn
Tuổi em thì cũng sồn sồn
"Vệ Xa""Sát Đế" một bồ Hindu
Ngẫn ngơ vào một chiều Thu
Ông ra Thiên Mụ khấu đầu đi tu.
 ..................................................................................
 Để hiểu rõ nguồn gốc những địa danh trên mời bạn đọc thêm bài viết :

           "Một số tên gọi, địa danh ở Sài Gòn mang tên Bà, Ông "
 
           Trong entry trước có anh bạn "nick" là Alaykum Salam, vào hỏi về những tên gọi, địa danh mang những thành tố Ông, Bà thường thấy. Bạn hỏi (đại ý), ý nghĩa thế nào về tên những dịa danh ấy? Chẳng hạn có những cầu, những chợ mang tên Bà có phải mấy Bà bỏ tiền xây cầu, chợ. hay mấy Bà hiển linh? Về tên gọi, hay địa danh có thành tố Ông như cầu Ông Dầu (trên quốc lộ 13 từ Sài Gòn đi Bình Dương), hay cầu Ông Tố (ở quận 2), bạn cũng hỏi thế.
 
Tôi cũng thường hay tìm hiểu về những vấn đề này, qua thực tế sống, và phần nhiều qua sách vở, xin chép ra ở đây để tạm gọi là trả lời câu hỏi của bạn Salam, và cũng là để trao đổi với các bạn, có thể các bạn sẽ có những hiểu biết khác, hoặc căn cứ những sách vở đã đọc mà có những ý kiến khác thì thật hay. Cái khó khi viết về những vấn đề có tính chất chữ nghĩa này là không thể viết theo kiểu văn chương, tùy bút, tùy cảm hứng, mà cần phải có nhiều nguồn tham khảo: tham khảo thực tế (đi điền dã tìm hiểu), tham khảo tư liệu sách vở... Càng có nhiều nguồn tham khảo để so sánh, ta càng đến được gần cái đúng.
 
Tôi sẽ viết về một số tên, địa danh như thế ở Saigon, là nơi tuy không sinh ra, nhưng có lẽ sẽ gắn bó với nó cả đời, để lý giải phần nào.
 
Ở Saigon như ta đã thấy có khá nhiều tên gọi, địa danh có từ Bà, Ông trong chữ, tôi xin kể về từ Bà trước, hì hì!  Xin kể một số từ, chẳng hạn, về từ Bà có: chợ Bà Chiểu, chợ Bà Hoa, chợ Bà Điểm, rạch Bà Nghè (tên cũ của rạch Thị Nghè), cầu Thị Nghè, rạch Bà Môn, rạch Bà Bèo, Bà Quẹo, cống Bà Xếp, Bà Hom (địa danh)... Về từ Ông có: cầu Ông Dầu, cầu Ông Tố, Ngã ba Ông Tạ, cầu Ông Lãnh, chợ Cầu Ông Lãnh,  rạch Ông, cầu Ông Lớn, cầu Ông Bé, vườn Ông Thượng, đình Ông Súng... 
 
1/- Một số tên gọi, dịa danh mang tên Bà:
 
- Chợ Bà Chiểu, Bà Chiểu: là chợ và vùng đất ở quận Bình Thạnh, khu Lăng Ông, chợ có thể mang tên một người phụ nữ.
 
- Chợ Bà Hoa: chợ ở phường 11, quận Tân Bình, lập năm 1967, trong một khu vực có rất nhiều cư dân đến từ Quảng Nam (chợ có bán nhiều đặc sản vùng Quảng Nam). Nhưng theo người địa phương, thì người lập chợ là một người miền Bắc di cư, tên là Nguyễn Thị Hoa, hiện bà sinh sống tại Mỹ.
 
- Chợ Bà Điểm, Bà Điểm: để chỉ chợ và vùng đất thuộc huyện Hóc Môn, tương truyền bà Điểm là tên bà chủ quán nước chè  tại vùng này.
 
- Rạch Bà Nghè, cầu Thị Nghè, chợ Thị Nghè: rạch, cầu, và chợ để chỉ phụ nữ. Sách vở chép, tương truyền cầu Thị Nghè ban đầu bằng gỗ, do bà Nguyễn Thị Khánh, con gái Khâm sai Nguyễn Cửu Vân xây dựng, cho chồng là một thư lại qua lại khi đi làm việc (người dân gọi chồng bà là ông Nghè), khúc sông ở đây cũng được gọi là rạch Thị Nghè theo tên cầu. Ngôi chợ Thị Nghè bên dưới cầu phía bên Bình Thạnh cũng được gọi thế. gần đó còn có nhà thờ Thị Nghè.
 
- Rạch Bà Môn: ở huyện Bình Chánh, người địa phương (ông Nguyễn Văn Trấn) cho biết âm gốc là Bàu Môn (cái bàu có trồng cây môn nước), đọc trại mà thành.
 
- Rạch Bà Bèo: cũng tương tự như rạch Bà Môn, có thể là từ Bàu Bèo mà ra (bàu nước có nhiều bèo).
 
- Bà Quẹo: địa danh ở quận Tân Bình đi Hóc Môn. Con đường tại khu vực này có khúc quẹo rất rõ, có thể do từ Bàu Quẹo, hoặc Bờ Quẹo mà ra.
 
- Cống Bà Xếp: địa danh ở quận 3 khu vực có ga xe lửa Hòa Hưng, nơi có một cái cống chính của khu vực ăn thông ra kênh Nhiêu Lộc. Không rõ nguồn gốc chữ Xếp có phải là từ tên phụ nữ hay không? Nhưng có từ "Xếp" cho nên có sách giải thích "Bà Xếp" đây có thể là bà vợ ông "Sếp ga xe lửa" (Chef de gare). Có thể ngày trước ở đây có cái cống, nơi đó có nhà một bà mà ông chồng là sếp ga  xe lửa nên gọi  thế? Nhưng tại sao không gọi là "Cống Ông Xếp"? Hay "Bà Xếp" này là người bỏ tiền ra làm cái cống đấy? Như Bà Nghè làm cầu Thị Nghè? Dù sao cũng có thể xem như một cách giải thích.
 
- Bà Hom: địa danh ở quận 6, Bà Hom có lẽ là từ Bàu Hom (bàu ngâm hom tre) nói trại mà thành, như Bà Môn, Bà Bèo, Bà Quẹo...
 
2/- Một số tên gọi, địa danh mang tên Ông:
 
- Cầu Ông Dầu: cầu thuộc phường Hiệp Bình Chánh, quận Thủ Đức trên quốc lộ 13 đi Bình Dương (Thủ Dầu Một). Không rõ có phải cầu mang tên người không? Từ tên Thủ Dầu Một (chữ Dầu ở đây để chỉ loại cây gỗ to), cũng có người suy đoán chữ Dầu là để chỉ cây, nhưng tại sao lại là "Ông Dầu"? Chữ Ông Dầu này có giống như Ông Súng viết phía dưới không?
 
- Cầu Ông Tố: tên đầy đủ là cầu Giồng Ông Tố ở quận 2 (Giồng Ông Tố là một địa danh). Sách vở viết Ông Tố có tên thật là Trương Vĩnh Tố, mộ ông còn ở gần chợ Bình Trưng, quận 2. không thấy chép lịch sử bản thân ông Tố.
 
- Chợ Ông Tạ, Ngã ba Ông Tạ: chợ và địa danh ở quận Tân Bình, nơi này có một ngã ba giao giữa 2 đường Cách Mạng Tháng 8 và Phạm Văn Hai, nên ngã ba này được gọi là Ngã ba Ông Tạ. Ông Tạ tên thật là Trần Văn Bỉ (1918-1983), lấy hiệu là "Tạ Thủ" (cánh tay nâng đỡ người bệnh), sinh thời là một nhà sư và thày thuốc nam nổi tiếng trong vùng.
 
- Cầu Ông Lãnh, chợ Cầu Ông Lãnh: cây cầu một bên là quận 1, một bên là quận 4, cầu do ông Lãnh binh Nguyễn Ngọc Thăng thời triều Nguyễn xây dựng, cũng có một con đường mang tên Lãnh Binh Thăng ở quận 11. Trước đây dưới chân cầu phía bên quận 1 có một cái chợ, chợ được lấy tên cầu để gọi là chợ Cầu Ông Lãnh, phường ở khu vực này cũng gọi là phường Cầu Ông Lãnh, như vậy chợ Cầu Ông Lãnh và phường cầu Ông Lãnh là từ tên cầu Ông Lãnh mà ra.
 
- Rạch Ông, cầu Ông Lớn, Cầu Ông Bé: là con rạch giáp ranh quận 7 và quận 8, nguyên tên là rạch Ong Lớn (con ong), vì ngày trước 2 bên rạch có nhiều cây cối thành rừng ong đến làm tổ, người dân lấy mật ra bán cạnh cầu, nói trại thành rạch Ông. Hiện nay có 2 cây cầu ở khu vực này tên là cầu Ông Lớn và cầu Ông Bé, từ tên gốc rạch Ong Lớn mà ra.

- Cầu Ông Lớn: cầu bắc qua kênh Chợ Lớn (kênhTàu Hũ) ở quận 6, khác với cầu Ông Lớn, Ông Bé vừa kể, Ông Lớn ở đây là Tổng đốc Đỗ Hữu Phương (người dân quen gọi là Tổng đốc Phương, trước năm 1975 có đường Tổng đốc Phương ở quận 5 nay là Châu Văn Liêm), một trong bốn người giàu có được truyền tụng ở Saigon đầu thế kỷ 20, qua câu "Nhất Sỹ, nhì Phương, tam Xường, tứ Định". Chữ Lớn trong từ Ông Lớn chỉ để nói về chuyện làm chức lớn của Tổng đốc Phương, không có nghĩa tôn kính như Ông Thượng.
 
- Vườn Ông Thượng: tên cũ dân gian gọi vườn Tao Đàn ở quận 1, Ông Thượng là tên người dân gọi Tổng trấn Gia Định Lê Văn Duyệt. Trước năm 1975 con đường Cách Mạng Tháng 8 thuộc quận 1 chạy ngang qua vườn Tao Đàn được gọi là đường Lê Văn Duyệt. Lăng Ông ở quận Bình Thạnh trên cổng có dòng chữ Nho "Thượng Công Miếu" (  ). Có người cho rằng tên gọi vườn Ông Thượng, do tại vườn hoa này trước đây có gánh hát bội của Tổng trấn Gia Định lập, thường hát cho quan lại và dân chúng xem. Sinh thời Tổng trấn Gia Định Lê Văn Duyệt rất thích hát bội, đá gà. Tên gọi Ông Thượng (Thượng Công), với ý tôn kính như "chúa thượng". Thượng không phải chức vụ như tên gọi Ông Lãnh (Lãnh là chức Lãnh binh). Ở miền Tây có Cù lao Ông Chưởng, thì Chưởng là chức Chưởng cơ, để chỉ Chưởng cơ Nguyễn Hữu Cảnh.
 
- Đình Ông Súng: tại quận 3 gần khu đối diện nhà thờ Vườn Xoài, trên đường Lê Văn Sỹ đi ngang còn thấy tấm bảng đề tên Đình Ông Súng, có một cái giá để một cây súng nhỏ đã bị gãy, kiểu súng thần công ngày trước. Như vậy có thể thấy Ông Súng, tên gọi của ngôi đình này là một khẩu súng thần công ngày xưa chứ không phải tên người.
 
Trên đây là một số tên gọi, địa danh có thành tố Bà, Ông ở Saigon. qua những tên gọi, địa danh này ta có thể thấy:
 
a/ Tên gọi mang tên Bà, Ông:
 
- Như chợ, cầu do những người mang tên xây dựng hay lập ra, như cầu Thị Nghè (Bà Nghè), hay chợ Bà Hoa, hoặc cầu Ông Lãnh do Ông Lãnh, như đã dẫn. Những tên gọi xác định này thường được chép trong sách vở, hoặc trong dân gian biết rõ còn lưu truyền. 
 
- Để chỉ người, nhưng không phải lập ra nơi có tên gọi, chẳng hạn như chợ Cầu Ông Lãnh, chợ Ông Tạ, vườn Ông Thượng, chợ Thị Nghè, nhà thờ Thị Nghè... Trong khi nhà thờ Huyện Sĩ do ông Huyện Sĩ Lê Phát Đạt bỏ tiền xây dựng. Có những tên gọi khác mà ta có thể đoán để chỉ người, như rạch Ông Cai (quận 2), rạch Ông Đội (quận 7), cầu Ông Nhiêu (quận 9), những tên Cai, Đội, Nhiêu ngày trước để chỉ chức vụ của người. Kênh Nhiêu Lộc, thì Nhiêu là Nhiêu học, Lộc là tên người.
 
- Cũng có những tên có thể để chỉ người (Bà) nhưng không xác định được rõ ràng, như tên gọi Bà Điểm, Bà Chiểu, hoặc như tên cống Bà Xếp.
 
b/ Tên gọi mang tên người (Bà) nhưng có thể do gọi trại từ nghĩa khác, như Bà Môn, Bà Bèo, Bà Quẹo, Bà Bướm (rạch ở quận 7), có thể từ Bàu Bướm nói trại ra (Bàu nước có nhiều con bướm)...
 
c/ Tên gọi có từ Ông, nhưng không phải chỉ người, mà để chỉ vật, như Đình Ông Súng. Dầu trong Cầu Ông Dầu có phải như trường hợp này?
 
Còn nhiều những tên gọi, địa danh ở Saigon mang yếu tố chỉ người, nhưng không xác định được rõ ràng có phải là để chì người hay không, vì những tên tuy gọi là Bà, Ông nhưng rất chung chung, không có thông tin từ sách vở, từ dân gian, bản thân tên gọi không gợi lên được những ý nghĩa có thể suy đoán như Bà Xếp, Bà Môn, Bà Bèo, Bà Bướm, hay như Ông Cai, Ông Đội... Ta có thể kể: rạch Bà Tàng (quận 8), rạch Bà Đô, cầu Bà Đô (quận 5), rạch Ông Cốm (Bình Chánh), sông Ông Tiêu (Cần Giờ)...

Qua những gì vừa kể, ta có thể thấy việc đặt tên gọi, địa danh ngày trước ở Saigon không theo một nguyên tắc nào cả. Bản thân tên gọi, địa danh khi có tên như thế cũng chẳng theo nguyên tắc nhất định. Cho nên khi xét ý nghĩa, nguồn gốc của tên gọi, địa danh, cần phải xem xét từng trường hợp (chẳng hạn để phân tên gọi đó vào nhóm nào trong mấy nhóm kể trên để xem xét), không thể mang cách giải thích (dù hợp lý) này để giải thích trường hợp kia (như tôi đã từng nghe có người nói Lê Văn Duyệt xưa làm chứcThượng thư, chắc họ lầm chữ Thượng trong Thượng Công Lê Văn Duyệt là chức vụ Thượng thư).

Nhân đây xin nói vui, dân nhậu có thể tếu táo nói chơi cầu Bà Đô, thì bà Đô là một bà tập... Gym (thể hình), hay cầu Bà Tàng, thì bà Tàng là một bà... dở hơi. Vậy mà đã có trường hợp tương tự được trích dẫn viết trên sách báo hẳn hoi, ấy là chuyện ông Lãnh và các bà vợ. Có thể ban đầu như đã nói, là chuyện tếu táo của mấy ông nhậu, hay chuyện tán dóc của dân lê la cà phê vỉa hè. Người ta viết như thế để minh chứng cho người dân Saigon ngày trước rất giỏi về làm kinh tế (làm ăn buôn bán). Chuyện đại khái bản thân ông Lãnh lập ngôi chợ Cầu Ông Lãnh, ông này có tới bốn, năm bà vợ, lập cho mỗi bà vợ một ngôi chợ đứng tên các bà để buôn bán, như chợ Bà Chiểu, chợ Bà Điểm, chợ Bà Hom, chợ Bà Rịa... Đến nỗi học giả Vương Hồng Sển, một người cố cựu Saigon, từng viết 2 quyển sách về Saigon là Sài Gòn năm xưa, Sài Gòn tả pín lù phải cười ngất.

Tài liệu sưu tầm trên net
 
    Gia Huy sưu tầm    
Xem thêm...

Dior, chuyện chưa kể: “Giấc mộng đêm hè” trên nước Anh

Những câu chuyện chưa kể phía sau

ánh hào quang của Christian Dior

Không chỉ để lại cho hậu thế BST New Look hay dòng nước hoa Miss Dior trứ danh, Christian Dior mãi là nguồn cảm hứng bất tận cho những trái tim yêu thời trang.

Từ BST New Look đến dòng nước hoa Miss Dior, NTK Christian Dior đưa những điều bình dị nhất lên tầm vóc thời trang cao cấp và thuyết phục cả thế giới đi theo tầm nhìn của riêng mình. Nhân dịp kỷ niệm sinh nhật thứ 115 của ông, cùng nhìn lại chặng đường chạm tay đến ước mơ và góp phần thay đổi hoàn toàn diện mạo bản đồ thời trang thế giới.

con đường nghệ thuật chông chênh

Từ những ngày còn thơ, cậu bé Christian Dior tỏ ra rất hứng thú với kiến trúc. Cậu thường xuyên ngắm nhìn ngôi nhà của mình, còn đề xuất nên sửa sang cây cột, cái tường như thế nào. Trong cuốn hồi ký Dior by Dior, ông cũng liên tục nhắc đến niềm yêu thích với bộ môn này. Ông miêu tả công việc thiết kế thời trang “như thiết kế một tòa nhà, tôn vinh vẻ đẹp của cơ thể phụ nữ”.

christian dior thời trẻ

(Ảnh: Getty Images)

Ước mơ theo đuổi nghệ thuật của Dior sớm bị ngăn cản. Gia đình mong muốn cậu bé trở thành một nhà ngoại giao. Nhưng ông sớm từ bỏ con đường học thuật để mở một phòng tranh, mua bán những tác phẩm của Pablo Picasso, Salvador Dali, Max Jacob… Khi nền kinh tế sụp đổ, ông bắt đầu vẽ minh họa cho Tạp chí Figaro Illustré, bắt đầu bước chân vào ngành thời trang.

BST thay đổi gương mặt thời trang

Năm 1946, nhà mốt Christian Dior được thành lập. Một năm sau đó, ông cho ra mắt BST đầu tiên của mình, mang tên Corolle En Huit – hay còn được biết đến với cái tên New Look (tạm dịch: Diện mạo mới). BST nhanh chóng thu hút được sự chú ý từ công chúng nhờ những đường cắt mềm mại, tôn lên vòng eo và ngực cùng phần chân váy dài quá nửa bắp chân.

christian dior new look 1947

(Ảnh: Association Willy Maywald)

Năm 1947, Thế chiến thứ 2 chỉ vừa kết thúc được 2 năm, nước Pháp vẫn đang chìm trong tang tóc, vải vóc khan hiếm. Phong cách ăn mặc được tối giản đến mức nhàm chán. BST của Dior mang thời trang trở về với thiết kế đồng hồ cát nữ tính, cùng sự cao cấp, xa xỉ của thời tiền chiến. Các sản phẩm của ông nhanh chóng đặt lại tiêu chuẩn cho trang phục và vóc dáng người phụ nữ. Tuy nhiên, thiết kế tương tự như New Look đã vắng mặt khỏi đường phố Paris trong suốt 5 năm do điều kiện chiến tranh khắc nghiệt.

Đằng sau cái tên Miss Dior

Christian Dior lấy cảm hứng từ chính người em gái yêu quý của mình cho sản phẩm nước hoa đầu tiên, ra mắt đồng thời với BST New Look. Catherine Dior là một thành viên trong phong trào chống Đức Quốc Xã tại Pháp. Cô đã bị bắt giữ, tra tấn và đày đến trại tập trung tại Đức. Năm 1945, cô được thả tự do. Để vinh danh sự can đảm và thể hiện tình cảm dành cho người em gái, Christian Dior làm nên dòng nước hoa Miss Dior, mô phỏng mùi hương đồng nội miền Nam nước Pháp, nơi sau này gia đình Dior đến sinh sống.

catherine dior và nước hoa miss dior

Chỉ trích từ nhà nữ quyền

Mặc dù tôn vinh nét đẹp nữ tính, BST New Look vướng phải không ít rắc rối với các nhà nữ quyền. Nhiều người cho rằng chiếc áo corset và váy dài của Dior đang gò ép, tước mất quyền tự do ăn mặc mà phụ nữ phải khó khăn lắm mới có được. “Chúng tôi ghê tởm váy chạm đất!” là tuyên ngôn của cuộc biểu tình phản đối BST New Look. Nhiều người còn tấn công các người mẫu tại buổi trình diễn vì đã “dám” mặc những trang phục “phản cảm” của ông.

Những câu chuyện chưa kể phía sau ánh hào quang của Christian Dior ...

 Phụ nữ tại Chicago, Mỹ phản đối Christian Dior và BST New Look. (Ảnh: Bettmann/CORBIS)

Nhiều NTK Mỹ ưa thích sự tối giản và đang được chú ý nhiều trong thời chiến cũng tỏ ra phật ý với Christian Dior. NTK Coco Chanel đánh giá BST New Look là “trang phục thiết kế bởi một người đàn ông chẳng hiểu phụ nữ, chẳng phụ nữ nào yêu, nhưng lại mong muốn trở thành phụ nữ”. Tuy nhiên, sự phổ biến của BST New Look, dù là tốt hay xấu đều đã biến Dior trở thành tên tuổi thời trang nổi tiếng bậc nhất thời bấy giờ.

Cảm hứng đến từ tuổi thơ

Tất cả các BST của NTK Christian Dior đều có sự góp mặt của những loài hoa. Tên gọi BST đầu tiên Corolle còn có nghĩa là “cánh hoa”. Khoảng thời gian thơ ấu khi ông vẫn hay ra vườn trồng cây, chăm hoa cùng mẹ là gốc rễ của nguồn cảm hứng này. Ông viết trong cuốn hồi ký: “Đam mê cho hoa cỏ được di truyền từ mẹ sang tôi, tôi luôn cảm thấy hạnh phúc nhất khi ở giữa đồng cỏ và vườn hoa”. Phụ kiện cầm tay, cài tóc mang dáng dấp của một bông hoa cũng là hình ảnh thường thấy trong thiết kế của Dior.

 

Những câu chuyện chưa kể phía sau ánh hào quang của Christian Dior ...

Christian Dior ở giữa phòng khách ngập tràn hoa tại nhà riêng. (Ảnh: Getty Images)

Ngoài ra, căn nhà thuở bé của ông cũng có ảnh hưởng đến BST New Look. NTK Christian Dior chia sẻ chính lớp vôi màu hồng phớt xen lẫn sỏi đá xám đã trở thành 2 gam màu đươc ông sử dụng nhiều nhất khi thiết kế thời trang.

Những câu chuyện chưa kể phía sau ánh hào quang của Christian Dior ...

Bộ sưu tập Dior Haute Couture Xuân – Hè 2017. (Ảnh: i-d.vice)

NTK đầu tiên sử dụng Giấy phép thương mại

Năm 1949, khi đang quảng bá hình ảnh của nhà mốt Dior ở Mỹ, NTK Christian Dior đã đăng ký cấp giấy phép thương mại cho hàng loạt sản phẩm mang tên mình. Ông đưa ra quyết định này khi nhận thấy trang phục từ BST New Look sẽ không thể hoàn thiện nếu không có những phụ kiện thích hợp. Christian Dior là NTK đầu tiên phổ biến hình thức kinh doanh trên trong ngành thời trang.

 Những câu chuyện chưa kể phía sau ánh hào quang của Christian Dior ...

Nhiều người cho rằng động thái trên sẽ khiến hình ảnh thời trang cao cấp trở nên “rẻ rúng” nhưng việc cấp phép thương mại lại mang về lợi nhuận khổng lồ cho Dior. Chỉ trong vòng 3 năm sau đó, tất cả nhà mốt khác đều đã nhanh chóng học tập theo Dior. Đến ngày nay, cấp phép thương mại vẫn là hình thức kinh doanh thời trang được ưa chuộng.

Sở thích tâm linh

NTK Christian Dior từng kể lại chuyện ông được một “bà đồng” xem chỉ tay. Bà bảo: “Nhờ phụ nữ cậu sẽ thành công, sẽ giàu có, nổi tiếng và chu du khắp nơi”. Khi ấy chỉ mới 14 tuổi, cậu bé Dior chẳng mấy để tâm đến những lời này. Tuy nhiên, khi đã trở thành một trong những NTK nổi tiếng nhất thế giới, có lẽ chính ký ức tuổi thơ này đã dấy lên con người duy tâm trong ông.

Nhiều lần ông nhắc đến bói toán trong cuốn hồi ký. Ông tin tưởng vào người thầy đã dự đoán em gái Catherine sẽ được trả tự do. Ông cũng không bao giờ quên tham khảo bài Tarot trước mỗi buổi diễn.

christian dior tại trụ sở dior

Christian Dior đứng trước trụ sở nhà mốt Dior, số 30 đường Montaigne, Paris. (Ảnh: Thư viện ảnh quốc gia Victoria)

Thời gian ngắn ngủi với thời trang

Ảnh hưởng của NTK Christian Dior trong ngành là quá lớn, đến mức nhiều người quên mất ông chỉ hoạt động thời trang trong vỏn vẹn 10 năm. Năm 1957, một thập kỷ sau khi ra mắt BST New Look, ông ra đi vì một cơn đau tim. Đám tang của ông có hơn 2.500 người tham dự, bao gồm nhiều người từ giới truyền thông và hoàng gia.

Những câu chuyện chưa kể phía sau ánh hào quang của Christian Dior ...

Hoa viếng từ những người tiếc thương Christian Dior đặt tại Khải Hoàn Môn, Paris trong tang lễ của ông. (Ảnh: Getty Images)

Hai năm trước khi mất, ông đã lựa chọn cậu trai trẻ Yves Saint Laurent làm người kế nhiệm mình. Năm 21 tuổi, Saint Laurent trở thành giám đốc sáng tạo cho nhà mốt, cứu Dior khỏi cuộc khủng hoảng tài chính năm 1958.

Những nàng thơ của christian dior

Không ngạc nhiên khi xung quanh những thiết kế của Christian Dior còn có bàn tay hỗ trợ của rất nhiều phụ nữ. Đồng hành với ông trên tất cả các chặng đường có 3 người phụ nữ nổi bật: Mitzah Bricard, Raymonde Zehnacker và Marguerite Carré. Trong cuốn hồi ký, NTK Christian Dior sử dụng những câu từ chứa chan tình cảm và sự ngưỡng mộ cho tài năng, nhiệt huyết và vẻ đẹp thanh lịch của 3 người phụ nữ tuyệt vời này.

Những câu chuyện chưa kể phía sau ánh hào quang của Christian Dior ...

Từ trái qua: Raymonde Zehnacker, Mitzah Bricard và Marguerite Carré. (Ảnh: Getty Images)

Khi được hỏi về NTK Christian Dior, những người phụ nữ có cơ hội quen biết hay làm việc với ông cũng tỏ ra tôn trọng NTK hết mực. Người bạn thanh mai trúc mã Suzanne Luling chia sẻ: “Ở Christian có 2 phẩm chất mà hiếm ai khác sở hữu: tài năng và nghĩa tình”. 

Svetlana Lloyd, một trong những người mẫu được chỉ bảo bởi chính Dior đã nhận xét ông là người trầm tính, luôn lo lắng cho người mẫu, không để mệt mỏi hay căng thẳng phiền đến họ. Cô cũng để ý NTK Christian Dior không bận tâm đến tuổi tác, chiều cao, vóc dáng hay thậm chí là khuôn mặt của người mẫu, miễn là họ mang khí chất quyến rũ và sang trọng. 

Những câu chuyện chưa kể phía sau ánh hào quang của Christian Dior ...

Người mẫu Svetlana Llyod trong một buổi thử đồ cho Dior cùng Yves Saint Laurent. (Ảnh: Fashion Archives)

Chỉ trong vòng 10 năm, Christian Dior đã trở thành một huyền thoại, để lại di sản khổng lồ cho ngành thời trang. Sức ảnh hưởng đó đến từ tình yêu nghệ thuật và ước mong đơn giản: sửa soạn cho niềm hạnh phúc của người phụ nữ. 

 

Dior, chuyện chưa kể: “Giấc mộng đêm hè” trên nước Anh

Tuổi thơ chóng vánh những năm 1900 và mùa hè thời niên thiếu trong một biệt thự tiện nghi nhìn ra eo biển Manche*¹, qua lăng kính màu hồng hướng về miền Nam nước Anh, Christian Dior lớn dần lên cùng những giấc mộng thi vị về một xứ sở sương mù giàu huyền thoại.

 

Trong hồi ký Dior by Dior (1957) của mình, ngài Dior viết: “Tôi thích được sống ở một đất nước, nơi quá khứ hiện hữu rất sống động xung quanh tôi”.

Đó chính là nước Anh, nơi mà ngài Christian Dior đã không tiếc lời ca ngợi như một ngọn hải đăng của niềm đam mê: “Không quốc gia nào khác trên thế giới, ngoài quốc gia bên cạnh tôi, có một lối sống mà tôi vô cùng ngưỡng mộ. Tôi yêu truyền thống Anh, sự lịch lãm của nước Anh, kiến trúc của Anh. Tôi thậm chí yêu thích cả ẩm thực (đơn giản) của nước Anh”.

Và hôm nay, sau gần 70 năm kể từ lần gặp gỡ đầu tiên, nước Anh được sống lại những ký ức về “chàng trai si tình” của mình, tại bảo tàng Victoria & Albert, “nơi quá khứ hiện hữu rất sống động” xoay quanh chủ đề “Christian Dior: Designer of Dreams”, từ đó hé lộ những mẩu chuyện lãng mạn về tình yêu nước Anh của một nhà thiết kế thiên tài gốc Pháp.

Nước Anh ngày trở lại

Người đẹp và chiếc váy Eugenie của Christian Dior, một thiết kế nằm trong bộ sưu tập Haute Couture Thu/Đông 1948 © Willy Maywald/ADAGP, Paris. Cấp phép bởi Viscopy, Sydney.

“Christian Dior: Designer of Dreams” lần đầu tiên được tổ chức ở Paris nhân kỷ niệm 70 năm thành lập của nhà Mốt, tại bảo tàng Nghệ Thuật Trang Trí (Musée des Arts Décoratifs), kéo dài từ tháng 7/2017 đến tháng 7/2018. Không gây ấn tượng về một sự tráng lệ, nhưng có thể nói là một niềm xúc cảm mãnh liệt. “Christian Dior: Designer of Dreams” Paris là một hành trình kéo dài 7 thập kỷ, bắt đầu bằng sự “cắn kén lột xác” đầy nữ tính năm 1947 để đối kháng với nỗi khổ hạnh sau chiến tranh, và một lần nữa “cất cánh” trong phiên bản tái tạo mới nhất của nhà Dior dưới quyền giám đốc sáng tạo đương nhiệm – Maria Grazia Chiuri, nữ nhân quyền lực đầu tiên của nhà mốt danh giá này, một người bằng cách nào đó vẫn truyền tải nguồn cảm hứng mơ mộng mang tính di sản nhưng đan xen những thông điệp về nữ quyền.

Quay lại nước Anh, triển lãm “Christian Dior: Designer of Dreams” tại Bảo Tàng V&A có thể xem là một phiên bản cấu hình lại từ triển lãm ở Paris năm ngoái. Tuy nhiên, theo một lộ trình khác, với 60% nội dung mới được khám phá và nguyên bản, nối dài lịch sử của nhà Dior với một quý quốc mà chàng trai 21 tuổi đến từ Normandy đã trót yêu ngay từ chuyến ghé thăm đầu tiên.

“Từ chiếc váy sinh nhật lần thứ 21 của Công Chúa Margaret (em gái của Nữ hoàng Elizabeth II), cho đến hàng ngàn bông hồng giấy nở bừng trong gian phòng mang chủ đề Garden, triển lãm “Christian Dior: Designer of Dreams” tại bảo tàng V&A năm nay mang đậm phong vị nước Anh. 

Từ chiếc váy sinh nhật lần thứ 21 của Công Chúa Margaret (em gái của Nữ hoàng Elizabeth II), cho đến hàng ngàn bông hồng giấy nở bừng trong gian phòng mang chủ đề Garden, triển lãm “Christian Dior: Designer of Dreams” tại bảo tàng V&A năm nay mang đậm phong vị nước Anh. Nhờ vào sự chỉ đạo của nhà giám tuyển thời trang và dệt may Oriole Cullen, cùng với nhà thiết kế Nathalie Crinière, “Christian Dior: Designer of Dreams” London là triển lãm thời trang đầu tiên được tổ chức trong các phòng trưng bày mới của bảo tàng, do nữ kiến trúc sư Amanda Levete thiết kế. Đây cũng là sự kiện triển lãm quy mô nhất của V&A trong hơn 3 năm qua, kể từ triển lãm Alexander McQueen: Savage Beauty (2015).

Câu chuyện về bộ trang phục “nữ tu nhỏ”

Nonette, tại bảo tàng Victoria & Albert.

Trong số hơn 200 bộ trang phục được bảo tàng V&A giới thiệu tại sự kiện triển lãm “Christian Dior: Designer of Dreams”, có một di sản lần đầu tiên xuất hiện, là minh chứng rõ ràng về cảm tình thiên vị mà ngài Dior dành cho nước Anh: một bộ trang phục len màu xanh navy.

Bộ trang phục được thiết kế theo hình bóng chữ T với một hàng nút cài phía sau, điểm nhấn tập trung vào phần cổ áo 3 lớp, gồm: 1 lớp cổ peter pan nhỏ và 1 lớp cổ tròn lớn đều bằng lụa organza trắng; ngoài ra, dưới cùng là 1 lớp cổ pointed flat oversize màu xanh navy, phủ qua đỉnh vai và toàn bộ phần ngực. Chân váy bút chì có vòng eo bé xíu chỉ 19 inch (khoảng 48.26 centimet), tổng thể tối giản nhưng không đơn điệu nhờ vào một đường xẻ cong tinh tế ở phía trước và chiếc thắt lưng da ton-sur-ton, thu hút sự chú ý vào vòng eo lưng ong tuyệt đẹp. Bộ váy được ngài Dior đặt tên là “Nonette” hay “Little nun”, có nghĩa là “Nữ tu nhỏ”.

“Nonette” được thiết kế riêng cho Jean Dawnay – nàng mẫu người Anh đầu tiên của nhà thời trang Dior lúc bấy giờ. Dawnay bắt đầu làm việc tại Dior vào tháng 1 năm 1950. Không lâu sau, cô thấy mình có mặt trong buổi trình diễn đầu tiên của nhà Dior ở London, vào mùa xuân, ngày 25 tháng 4 năm 1950, tại khách sạn Savoy, London, Anh.

“Nonette” được thiết kế riêng cho Jean Dawnay – nàng mẫu người Anh đầu tiên của nhà thời trang Dior lúc bấy giờ.

Savoy Show năm đó trình diễn bộ sưu tập Xuân/Hè 1950 mang tên “Ligne Verticale” (Tạm dịch: Đường Dọc), vé bán ra có mức giá đến 5 guineas. Tất cả số tiền thu được, dùng để thành lập Bảo Tàng Trang Phục (Costume Museum) ở London, về sau trở thành Bảo Tàng Thời Trang Bath (Fashion Museum Bath), ở thành phố Bath, Somerset, Anh. Show thời trang đã thu hút đến 1.600 khách, đứng ngồi chật cứng trong phòng khiêu vũ của khách sạn Savoy suốt 3 phiên trình diễn để thưởng thức trọn vẹn bộ sưu tập.

“Nonette” hiện đang được lưu giữ trong bộ sưu tập Christian Dior của Bảo Tàng V&A, là một món quà đến từ con gái của Jean Dawnay vào năm 2016, sau khi siêu mẫu cuối cùng của thập niên 50 qua đời ở tuổi 91.

“Đoá hồng Anh” không thể chiếm hữu của Christian Dior 

Katya Galitzine – con gái của Jean Dawnay kể về khoảng thời gian mẹ cô làm người mẫu ở nhà Dior

Trước khi được ngài Dior để mắt tới, Jean Dawnay đã là một cô gái trẻ phi thường. Sinh ra ở Brighton (một thành phố ven bờ biển phía nam nước Anh) năm 1925, Jean Mary Dawnay là con gái của một người bán thịt và một nghệ sĩ piano, bi kịch bắt đầu khi mẹ Dawnay mất lúc cô chỉ mới 4 tuổi.

Khi một người phụ nữ Anh xinh đẹp, cô ấy xinh hơn bất kỳ phụ nữ quốc tịch nào  – Christian Dior

Khi thế chiến II nổ ra, Dawnay ở tuổi 14 từ bỏ việc học, nói dối rằng đã đủ 18 tuổi để tham gia WAAF – Women’s Auxiliary Air Force (một lực lượng phụ trợ của không quân Hoàng Gia Anh). Dawnay làm việc tại một nhà máy sản xuất thiết bị dù quân sự, cho đến ở Viện điều dưỡng sơ cứu, gia nhập một nhóm nữ gián điệp và còn là chuyên gia mật mã, tiếp viên hàng không trước khi quyết định theo đuổi ước mơ nổi tiếng, trở thành người mẫu khi vừa chớm tuổi đôi mươi. Dawnay hướng đến Paris và đặt bước chân đầu tiên đến “kinh đô thời trang” vào cuối năm 1949, ngay lập tức được mời làm việc bởi 3 trong số những nhà mốt hàng đầu nước Pháp: John French, Richard Dormer và Cecil Beaton.

Tôi đã không biết bản thân muốn gì trong cuộc sống, ngoại trừ một tham vọng thôi thúc là trở thành người nổi tiếng – nổi tiếng về điều gì, tôi cũng không biết – Jean Dawnay.

Làm người mẫu cho một nhà thời trang cao cấp ở Paris là một công việc độc quyền, với mỗi nhà thiết kế có một nhóm người mẫu tuyển chọn của của riêng họ. Mỗi bộ trang phục thể hiện bởi người mẫu đều được thực hiện theo số đo cơ thể chính xác của cô ấy, và cô sẽ nhận được hoa hồng nếu mẫu thiết kế đó được bán tốt. Mặc dù là công ty cung cấp mức lương thấp nhất, nhưng Dawnay đã quyết định làm việc tại Dior – ngôi nhà thời trang cao cấp chỉ mới thành lập 2 năm trước đó, song rất được hoan nghênh và nhanh chóng trở thành cái tên hàng đầu trong ngành thời trang Paris.

Tôi chọn Caroline vì bản sắc Anh tinh tuý của cô ấy – đôi mắt xanh, mái tóc vàng và dáng người mảnh khảnh, duyên dáng” – Nhà thiết kế giải thích trong tự truyện của mình, và “Caroline” chính là nghệ danh mà ngài Dior đặt cho Jean Dawnay.

Trong bộ sưu tập Christian Dior của V&A, các tài liệu bằng chứng vô cùng hiếm hoi của quá khứ đã được khám phá.

Phát hiện đầu tiên là một quyển phác thảo, cung cấp một loạt các bản vẽ bút chì của hoạ sĩ minh hoạ thời trang nổi tiếng Francis Marshall, bao gồm bản phác hoạ nàng mẫu Caroline trong bộ Nonette. Francis Marshall là người thực hiện các chuyên mục Paris cho tạp chí Vogue và Daily Mail, đã tình cờ có mặt khi Dawnay lần đầu tiên mặc bộ trang phục Nonette tại showrooms của Dior ở Paris.

Bản phác thảo Dawnay trong bộ trang phục Nonette của Dior, tại showrooms ở Paris, thực hiện bởi họa sĩ minh họa thời trang Francis Marshall © V&A.

Phát hiện thứ hai là bức ảnh chụp Dawnay của nhiếp ảnh gia John French, ghi lại đúng vào ngày 25/4/1950 ở London. Đứng bên ngoài khách sạn Savoy, trong bộ trang phục Nonette, Dawnay thách thức ống kính máy ảnh bằng ánh mắt lạnh lùng khó đoán, một tay giơ cao chống vào một trụ cột, tay còn lại chống ngược vào hông đây tự tin, và khuôn mặt – toát lên khí chất Anh cao quý mà ngài Dior hết lòng ngưỡng mộ.

Từ trái qua phải: Jean Dawnay trong bộ Nonette, bên ngoài khách sạn Savoy năm 1950; và Nonette được triển lãm tại bảo tàng V&A, chủ đề “Christian Dior: Designer of Dreams” năm 2019. Credit: Laziz Hamani/Victoria & Albert Museum, London.

Mùa thu năm 1955, Jean Dawnay đã xuất bản quyển tự truyện mang tên Model Girl (Tạm dịch: Cô nàng người mẫu), thuật lại chi tiết về quãng thời gian của cô ở nhà Dior và công việc người mẫu thời trang của cô. Dawnay cho biết đã rất hào hứng khi ngài Dior nói rằng bộ trang phục mà cô đang mặc trên người đã được ông thiết kế với hình ảnh của cô trong tâm trí. Tuy nhiên, khi nhận ra bộ trang phục được đặt tên là “Nonette” – Dawnay hiểu rằng đó không phải là cô.

Và Jean Dawnay chỉ ở lại nhà Dior một mùa duy nhất, ngắn ngủi như “Giấc mộng đêm hè”.

Trong tự truyện Model Girl của mình, Dawnay than vãn rằng ngài Dior dành cho cô những thiết kế được đặt những cái tên uyển ngữ như Innocence (Thuần khiết) và Angelique (Thiên thần), “… rõ ràng, ngài Dior đã có một hình dung khác về tôi“; với Dawnay, hình ảnh trong tâm trí của ngài Dior không thực sự kết nối với khao khát của cô khi rời nước Anh đến với Paris hoa lệ.

Tạo dáng hoàn hảo giữa khung hình, mỗi inch đều mang tố chất của một ngôi sao. Đây là một trong những bức ảnh nổi tiếng nhất của “Cô nàng người mẫu” Jean Dawnay – “đoá hồng Anh” của Christian Dior. Năm 1957, rượu champagne, áo choàng lông chồn với vòng eo siêu nhỏ trong bộ váy của nhà thiết kế thời trang người Anh – Norman Hartnell.

Năm 1963, Jean Dawnay kết hôn với Hoàng tử George Galitzine và trở thành Công Chúa George Galitzine, từ siêu mẫu hàng đầu trở thành con dâu của một trong những gia đình quý tộc danh giá của Hoàng Gia Nga (hậu duệ trực tiếp của Catherine Đại Đế – vị Nữ Hoàng quyền lực bậc nhất của Đế Chế Nga).

Mùa hè bất tận

Nhà thiết kế Christian Dior – tượng đài của thời trang Pháp, có lẽ là một người mắc chứng “Anglophile” không thể chữa khỏi, khi mà linh hồn đã bị đánh cắp từ chuyến đi đầu tiên đến London vào năm 1926, ở tuổi 21, để lại một trái tim si tình và những giấc mơ hoa mộng về nước Anh.

Tôi ngưỡng mộ nước Anh, không chỉ bởi vì tweeds, rất hợp với họ, mà còn vì những chiếc ball gowns quý phái, thứ mà không thể tượng tượng được họ đã mặc từ thời Gainsborough – Christian Dior

Trắc trở thay, Nữ Hoàng và giới Hoàng Gia Anh chịu sự ràng buộc về nghĩa vụ bảo trợ các nhà thiết kế Anh. Vì thế, ngay ngày hôm sau, nhóm người mẫu của show Savoy Xuân/Hè 1950 phải kín đáo đến đại sứ quán Pháp ở Kensington để bí mật trình diễn bộ sưu tập cho 4 khán giả Hoàng Gia, gồm: Nữ Hoàng Elizabeth II (lúc bấy giờ vẫn còn là một Công Chúa) cùng em gái là Công Chúa Margaret, và Nữ Công Tước xứ Kent (Duchess of Kent) – Công Chúa Marina của Hoàng Gia Hy Lạp, cùng người em gái là Công Chúa Olga.

Royal photograph by Sir Cecil Beaton (1904 – 1980);
Princess Margaret (1930-2002) London, 1951.
© Cecil Beaton/Victoria and Albert Museum, London.

Công chúa Margaret trong chiếc ball gowns Matinée Poétique của Dior, chụp bởi nhiếp ảnh gia Cecil Beaton nhân sinh nhật 21 tuổi của công chúa. Nguồn ảnh: Cecil Beaton/Camera Press/Gamma

Ngài Dior ra đi ở tuổi 52. Cánh tay phải tài năng Yves Saint Laurent – vốn là người kế nhiệm đã sớm được Dior lựa chọn, không mất thời gian quá lâu để ngồi vào chiếc ghế thiết kế trưởng. Nhà Dior bước vào một thời đại mới, nhưng “chuyện tình mãnh liệt” với nước Anh trở nên lạnh nhạt. 

Đến khi nhà thiết kế Saint Laurent bị triệu tập nghĩa vụ quân sự vào năm 1960, Marc Bohan – người đã trải qua những năm đầu thành lập ngôi nhà Christian Dior ở London, đã thành công đảm nhận vai trò giám đốc sáng tạo suốt gần 30 năm, từ giữa 1960 đến 1989.

Những thiết kế cực kỳ thanh lịch của Marc Bohan (đôi khi bị đánh giá thấp) là lựa chọn của nhiều Công Chúa và ngôi sao điện ảnh. Nhưng khi rời khỏi Dior và trở về London vào năm 1989, bằng nỗ lực hết mình để hồi sinh nhà thời trang Norman Hartnell, Marc Bohan lại không tạo nên sức hút đáng kể trước gu thẩm mỹ nhạy cảm của người Anh. Đáng nói là, sự rời đi của Marc Bohan đồng nghĩa với việc nhà Dior một lần nữa xa cách nước Anh.

Nhà thiết kế người Ý – Gianfranco Ferré được đưa vào tiếp quản vị trí thiết kế chính, nhưng mãi đến khi nữ tổng biên tập quyền lực Anna Wintour đích thân đề cử, “đứa trẻ hư” John Galliano mới chính thức bước chân vào nhà Dior vào tháng 10/1996. Sự lập dị hào hoa của Galliano, thái độ bất tuân chủ nghĩa lịch sử, sự pha trộn phi thường giữa chủ nghĩa lãng mạn-nữ quyền-đương đại, và không thể khác hơn chính là niềm đam mê kỹ thuật may đo trứ danh của nước Anh, dường như đều bắt nguồn từ bản sắc “thuần Anh” sẵn có và vì thế buộc CEO Bernard Arnault phải tuyên bố rằng “Galliano có một tài năng sáng tạo rất gần với Christian Dior

 

Stella Tennant (một người mẫu Anh thuộc giới quý tộc Scotland) trong chiếc váy dạ hội do John Galliano thiết kế, bộ sưu tập “Marchesa Casati” – Christian Dior Haute Couture Xuân/Hè 1998. Chụp bởi: Mario Testino, đăng trên Vogue US – số tháng 5/2006.

Ngay từ mùa thời trang đầu tiên của Galliano, mối liên kết giữa Dior và nước Anh đã lập tức được hàn gắn. Vương Phi xứ Wales – Diana đã mặc chiếc slip dress do Galliano thiết kế đến tham dự Met Ball 1996. Mặc dù hầu hết thời gian sau đó, Diana chủ yếu mặc đồ của các nhà thiết kế trong nước, ngoại trừ chiếc túi Dior yêu thích được tặng bởi Đệ Nhất Phu Nhân Pháp – Bernadette Chirac, vào năm 1995 trong một chuyến viếng thăm Paris. Một năm sau đó, mẫu túi xách này được đổi tên thành Lady Dior, như một vinh dự mà Hoàng Gia Anh trao cho thương hiệu.

 Chiếc váy đầu tiên mà Galliano thiết kế ở vị trí lãnh đạo The House of Dior được Vương Phi Diana mặc tham dự Met Ball 1996, tại New York. Nguồn ảnh: Getty Images.

Galliano sử dụng nhiều nhân viên người Anh trong suốt nhiệm kỳ của mình, bao gồm Bill Gaytten – người canh giữ “pháo đài” sau khi Galliano bị sa thải vào năm 2011; và milliner (thợ làm nón phụ nữ) Stephen Jones – người hiện nay vẫn còn làm việc cho nhà Dior.

Vượt qua cú sốc vì thiếu vắng “lời tỏ tình say đắm” của John Galliano. Đến năm 2016, nước Anh trang trọng chào đón nhà Dior lần thứ 3 tổ chức shows trình diễn thời trang tại cung điện Blenheim xinh đẹp, tiếp nối “giấc mộng đêm hè” dang dở của ngài Christian Dior. Và trong khi nữ giám đốc sáng tạo người Ý hiện tại – Maria Grazia Chiuri, là một người theo chủ nghĩa quốc tế, thì sự tôn trọng của cô với những di sản bản sắc Anh của nhà Dior như vải tweeds (đặc biệt là hoạ tiết houndstooth), đầm ball gowns kiêu kỳ, đẳng cấp may đo Savile Row, ngọc trai và hoa hồng – vẫn là hằng số. Chưa kể, quan điểm kết hợp câu chuyện cổ tích với giá trị hiện thực, cảm hứng lịch sử thi vị đan xen những thông điệp thực tiễn: “Còn gì có thể Anh hơn thế nữa?”

Bộ sưu tập Haute Couture đầu tiên của nhà thiết kế Maria Grazia Chiuri cho nhà Dior, Xuân/Hè 2017. Nguồn ảnh: Tierney Gearon.

Chú thích:

*¹ English Channel: gọi theo tiếng Pháp là “eo biển Manche” hay đơn giản là Channel, là một vùng nước ngăn cách miền nam nước Anh với miền bắc nước Pháp, nằm tại thị trấn Granville, thuộc Normandy, tây bắc nước Pháp. Granville được mệnh danh là “Monaco của miền Bắc”, là một khu nghỉ mát bên bờ biển nổi tiếng từ thế kỷ XIX, là điểm nghỉ dưỡng tuyệt vời của giới thượng lưu và nhiều nghệ sỹ của Pháp, trong đó có gia đình của nhà thiết kế Christian Dior.

*² Guinea: là đơn vị tiền tệ cổ xưa đã từng được sử dụng ở Anh, 1 guiena tương đương 1 bảng Anh (pound) cộng với 1 shilling. Trước năm 1971, 1 bảng Anh = 20 shilling, 1 shilling = 12 xu (pence), do đó, 1 guinea = 21 shilling = 252 xu (pence). Đầu những năm 1970, Vương quốc Anh đã đổi tiền, 1 đồng bảng Anh bằng 100 xu mới (đồng xu kim loại kiểu cũ hoàn toàn bị loại khỏi hệ thống thanh toán của nước Anh từ năm 1980) và đơn vị shilling không tồn tại nữa. Như vậy, ở thời của Jean Dawnay, giá vé tham dự show diễn thời trang của Dior vào khoảng 5 guineas thực sự khá đắt. Chẳng hạn, vào những năm 1960, 5 guineas có thể mua được 42 bữa sáng đầy đủ tiêu chuẩn, hoặc tương đương tiền công thuê một người lau dọn đến hơn 200 ô cửa sổ.

Anglophile: thuật ngữ dùng để mô tả một người rất thích hoặc ngưỡng mộ nước Anh.

Triển lãm “Christian Dior: Designer of Dreams” tại bảo tàng Victoria & Albert, được hỗ trợ bởi thương hiệu Swarovski, cùng sự phối hợp của công ty American Express, mở cửa từ ngày 02/02/2019 và dự kiến kéo dài đến hết ngày 14/07/2019. 60% trong số 500 vật phẩm được triển lãm tại V&A (bao gồm cả tranh ảnh, mỹ phẩm và phụ kiện) là hoàn toàn mới và chưa từng xuất hiện trong lần triển lãm ở Paris. Ngoài ra, tất cả trang phục đều là Haute Couture.

Triển lãm được đánh giá là tác phẩm hồi tưởng Christian Dior quy mô nhất được dàn dựng ở nước Anh. Về gốc độ văn hoá, triển lãm này sẽ là một trong những chủ đề hao tốn giấy mực nhất của năm 2019.

 

 Kim Kỳ sưu tầm

Xem thêm...

Bí Mật Bất Ngờ Chiếc Đồng Hồ Khách Để Quên

 

  Bí Mật Bất Ngờ Chiếc Đồng Hồ Khách Để Quên  

Trong một con phố ở thành phố Hoschton, có một tiệm giặt là "Diana". Bà chủ của tiệm giặt là là bà Henry đã 72 tuổi. Chồng bà, ông Henry mới qua đời chưa được bao lâu, bỏ lại mình bà cô đơn trong căn nhà trống vắng.
Việc kinh doanh đã dừng lại từ lâu song bên ngoài, tấm biển hiệu "Diana" vẫn được treo như trước. Tiệm giặt là nằm ở vị trí trung tâm, rất thuận lợi cho việc làm ăn nhưng bà Henry nhất quyết không bán hay cho thuê lại.
Sau một trận bệnh nặng, biết mình không còn sống được bao lâu nữa nên cuối cùng, bà cũng nhờ công ty đấu giá đăng quảng cáo bán đấu giá ngôi nhà của mình.
 
Tìm thấy chiếc đồng hồ khách để quên trong túi, chủ tiệm giặt là kinh ngạc khi mở ra xem và phát hiện 1 loạt bí mật bất ngờ (P1) - Ảnh 1.
 
Chỉ có điều khó hiểu là: Gắn liền với nhà đất để bán đấu giá còn có một chiếc đồng hồ quả quýt rất bình thường, không chỉ vậy, bà cụ ra giá khởi điểm cho chiếc đồng hồ này còn cao hơn nhiều so với giá nhà đất. Trên thông tin quảng cáo còn ghi rõ: Ai biết về lai lịch của chiếc đồng hồ sẽ tặng không nhà đất cho người đó.
Thông tin quảng cáo này quá hấp dẫn nên đã thu hút rất nhiều người muốn tìm kiếm vận may.
Hội trường nơi diễn ra buổi tổng duyệt cho buổi bán đấu giá chật kín người, điện thoại reo không ngớt nhưng không một ai có thể nói đúng lai lịch của chiếc đồng hồ.
 
  Robert bí ẩn  
 
Bà Henry đợi bên cạnh điện thoại, thần sắc đăm chiêu, trầm ngâm. Bà rất mong trước khi mình qua đời có thể hoàn thành được tâm nguyện cuối cùng của mình.
Thì ra, chiếc điện thoại đó có ý nghĩa rất lớn đối với bà.
Hơn 50 năm trước, bà Henry và ông Henry kết hôn không lâu, họ đã dùng tên mình là "Diana" để mở một tiệm giặt là. Công việc kinh doanh diễn ra rất thuận lợi.
Vào một buổi chiều tối, khi bà định đóng cửa tiệm thì một thanh niên bước vào. Vài ngày trước, bà đã chào hỏi người này ngay cửa tiệm. 
 
Hôm đó, người thanh niên ấy đi qua cửa tiệm, nhìn thấy bà, anh ta tỏ ra vô cùng kinh ngạc, dường như có điều gì đó thầm kín. Hôm đó trời có mưa nhỏ, bà Henry đã chủ động mời anh ta vào trong tiệm tránh mưa và mới biết anh ta tên Robert, là một thanh niên thất nghiệp.
 
Nhìn dáng vẻ nghèo khổ của đối phương, trước khi đi, bà Henry đã cho anh ta 10 đồng và còn đưa cho anh ta một chiếc ô.
 
Tìm thấy chiếc đồng hồ khách để quên trong túi, chủ tiệm giặt là kinh ngạc khi mở ra xem và phát hiện 1 loạt bí mật bất ngờ (P1) - Ảnh 3.
 
Hôm đó Robert đã đến để trả ô và còn để lại một bộ đồ, nhờ bà Henry giặt và nói 3 ngày sau sẽ đến lấy.
Sau khi Robert đi, theo thói quen thông thường, bà kiểm tra xem khách có vô ý để quên đồ gì trong túi hay không.
 
Đột nhiên, tay bà chạm phải một vật bằng kim loại, lấy ra xem, đó là một chiếc đồng hồ quả quýt. Tiếp tục kiểm tra, bà phát hiện thêm trong túi còn có một bức thư.
Tò mò, bà mở chiếc đồng hồ ra xem và lặng người, kinh ngạc: Trên vỏ ngoài của chiếc đồng hồ có kẹp một tấm ảnh thiếu nữ rất xinh đẹp, cô gái đang cười tươi như hoa ấy chính là bà hồi trẻ.
Bà kêu lên thất thanh: "Smith!" và sau đó, nước mắt cứ thế tuôn trào.
 
Tìm thấy chiếc đồng hồ khách để quên trong túi, chủ tiệm giặt là kinh ngạc khi mở ra xem và phát hiện 1 loạt bí mật bất ngờ (P1)
 
  Chiếc đồng hồ bí ẩn  
 
Smith là mối tình đầu của bà Henry. Năm 1950, bà và ông Smith đã đính hôn, chiếc đồng hồ kia chính là vật đính ước giữa hai người.
Không lâu sau đó, chiến tranh Triều Tiên nổ ra, Smith là một thượng úy của quân đội Hoàng gia Anh nên phải sang Triều Tiên tham chiến.
Mặc dù không ngày nào bà không cầu nguyện cho Smith nhưng thông tin bất hạnh vẫn được chuyển về quê nhà, Smith đã qua đời trên chiến trường.
Dẫu vậy, bà vẫn không tin vào sự thật tàn khốc này, bởi Smith đã hứa với bà nhất định sẽ trở về và cưới bà. Mang theo hy vọng cuối cùng đó, bà đã cố gắng sống và chịu đựng nỗi đau đến năm 1953 khi chiến tranh kết thúc. Thế nhưng trong đoàn lính từ Triều Tiên trở về, bà tìm mỏi mắt cũng không thấy bóng dáng người yêu đâu.
Sau một trận bệnh nặng, bà nghe theo sự sắp xếp của gia đình, vội vã kết hôn với ông Henry và mở tiệm giặt là "Diana".
Bà không thể ngờ rằng, Thượng đế vẫn chiếu cố mình, cho mình nhìn thấy vật đính ước giữa mình và Smith năm đó.
Sau một hồi kinh ngạc, bà bắt đầu đặt câu hỏi: "Vậy Robert là ai? Tại sao anh ta lại có chiếc đồng hồ quả quýt này? 
Anh ta cố tình đưa nó cho mình hay chỉ là sự trùng hợp ngẫu nhiên, bức thư kia có liên quan gì đến chiếc đồng hồ hay không? 
 
Tìm thấy chiếc đồng hồ khách để quên trong túi, chủ tiệm giặt là kinh ngạc khi mở ra xem và phát hiện 1 loạt bí mật bất ngờ (P1) - Ảnh 5.
 
Bức thư là của một người có tên Weber gửi cho Robert. Trong thư, người này nói anh ta mắc bệnh nặng, cần một khoản tiền để chữa bệnh, mong Robert niệm tình bạn bè mà cho anh ta vay 1000 bảng anh…"
Bà Henry thận trọng cất giữ chiếc đồng hồ, muốn đợi Robert quay lại lấy để hỏi mọi chuyện. Thế nhưng 3 ngày trôi qua, rồi đến 1 tháng trôi qua, Robert "bốc hơi" không để lại dấu vết.
 
  Người đàn ông tên Weber bí ẩn  
 
Nhớ ra người đàn ông tên Weber đang mắc bệnh nặng cầu cứu Robert giúp đỡ, lòng bà Henry bất giác cảm thấy bất an. Robert một đi không trở lại, là người biết chuyện, cảm thấy nếu khoanh tay ngồi nhìn người đàn ông tên Web gặp nạn mà không giúp, bà cảm thấy tội lỗi.
Nghĩ vậy, bà Henry liền gửi 1000 bảng Anh đến địa chỉ ghi trên thư. Đó là toàn bộ tài sản riêng của bà trước khi kết hôn. 
Đồng thời, bà cũng gửi kèm một lá thư, nói rõ mọi chuyện và nhờ Weber nếu thấy Robert, hãy nhắn anh ta đến tiệm giặt là lấy đồ của anh ta về.
Thư gửi đi nhưng chẳng nhận được hồi âm. Song bà Henry không vì thế mà bỏ cuộc. Bà quyết định vượt đường xá xa xôi đi tìm Weber nhưng tìm đến địa chỉ trên thư, bà chỉ nghe được những thông tin khiến mình kinh ngạc.
Người trong thôn nói Weber là một người mồ côi không bà con thân thích. Anh ta rong ruổi kháp nơi không làm ăn gì, chẳng ai biết hành tung của anh ta, thậm chí họ cũng chưa từng nghe nói anh ta mắc bệnh nặng…
 
Tìm thấy chiếc đồng hồ khách để quên trong túi, chủ tiệm giặt là kinh ngạc khi mở ra xem và phát hiện 1 loạt bí mật bất ngờ (P1) - Ảnh 7.
 
Một cảm giác tê tái xuất hiện trong lòng bà, thậm chí bà đã nghĩ mình đã rơi vào bẫy lừa đảo của một ai đó. Còn may là chiếc đồng hồ vãn còn nên bà vẫn tìm tấy được một chút hi vọng và nguồn động viên to lớn.
Vài năm trôi qua, người giải mã những thắc mắc trong lòng bà vẫn chưa xuất hiện. Đột nhiên một hôm, bà nhận được một tờ hóa đơn chuyển tiền, số tiền trên hóa đơn là 2000 bảng.
Cũng kể từ đó, mỗi năm bà nhận được một khoản tiền tương tự vào những khoảng thời gian không cố định. Người gửi và địa chỉ liên tục thay đổi khiến bà không thể tìm ra.
Khoản tiền này trở thành tâm bệnh lớn nhất của bà Henry, bà không biết nên xử lý thế nào, đành phải cố duy trì tiệm giặt là với hy vọng một ngày nào đó, người có tên Robert kia từ trên trời rơi xuống, giải mã tất cả những điều còn chưa được làm sáng tỏ.
 
Cứ như thế, vài chục năm qua đi, xem ra sức khỏe của bản thân ngày một đi xuống, cuối cùng, bà quyết định thông qua cách bán đấu giá đặc biệt này để "người giấu mặt" xuất hiện, để tài sản của bà và chiếc đồng hồ có chỗ để gửi gắm.
Khi hoạt động tổng duyệt cho buổi triển lãm chuẩn bị kết thúc, bất ngờ có một người đàn ông lớn tuổi xuất hiện. Ông ta nhìn kỹ chiếc đồng hồ, nước mắt chảy thành dòng, sống chết đòi gặp bằng được người ủy thác bán chiếc đồng hồ này, đồng thời nói rằng chiếc đồng hồ là của ông ta.
Bà Henry vội vã nhờ người mời người đàn ông lớn tuổi kia đến. Nhìn thấy bà Henry, người đàn ông buột miệng nói: "Diana? Bà có đúng là Diana trong bức ảnh kẹp trong chiếc đồng hồ?"
Bà Henry lặng người. "Diana" – cái tên này bao nhiêu năm qua không có ai biết đến, hai người đặt câu hỏi cho nhau cùng lúc: "Sao ông biết tên tôi?"; "Sao bà lại có được chiếc đồng hồ này?
 
Người đàn ông lớn tuổi nghẹn ngào giới thiệu mình là Brian, để tìm chiếc đồng hồ này, ông đã dành một nửa thời gian nửa cuộc đời cùng với tài sản tích cóp được, chạy đôn chạy đáo khắp các hãng đấu giá và nhà sưu tập, thật không ngờ chiếc đồng hồ mà ông nhọc công tìm kiếm bao lâu nay đã sớm trở về với chủ của nó.
Người đàn ông lớn tuổi khi đã bình tĩnh trở lại mới chầm chậm kể lại: "Năm đó, tôi với vai trò là "quân liên hợp quốc" đến chiến trường Triều Tiên. Trong một chiến dịch, tôi trở thành tù binh.
Trong trại tù binh, tôi gặp Smith khi đó đang bị trọng thương và viêm phổi. 
Smith biết mình không còn sống được lâu nên đã đưa chiếc đồng hồ lại cho tôi, nhờ tôi sau khi về nước thì đưa cho cô gái có tên Diana và gửi lời xin lỗi của anh ấy đến cô ấy vì đã không thể cùng người mình yêu sống đến hết đời."
Nghe đến đây, bà Henry khóc không thành tiếng. Bao nhiêu năm qua, cuối cùng bà cũng đã biết được thông tin xác thực về Smith. Bà lau nước mắt và hỏi tiếp: "Về sau thì sao?"
 
Tìm thấy chiếc đồng hồ khách hàng để quên trong túi áo, cuộc sống của chủ tiệm giặt là thay đổi theo cách không ngờ (P2) - Ảnh 2.
 
"Về sau, có một tối, hai chiến sĩ quân y đến và khiêng Smith đi, nói là phải điều trị cách ly. Smith rưng rưng nước mắt vẫy tay cáo biệt và không ngừng nhắc tôi nhất định phải đưa món đồ anh ấy gửi cho Diana. 
Từ đó về sau, tôi không gặp lại Smith. Sau khi về nước, tôi mang chiếc đồng hồ đi tìm Diana nhưng thật không ngờ, trên tàu hỏa, tôi đã bị kẻ cắp ăn trộm mất."
Khi đó tôi đã vô cùng rối bời, đó có thể là một sự ủy thác nặng nề của người quá cố! Tôi bắt đầu tìm kiếm chiếc đồng hồ đó trong suốt mấy chục năm qua. 
Trong những năm quá, chiếc đồng hộ cũng đã trở thành nút thắt không thể tháo gỡ trong lòng tôi. Cho đến hôm nay, khi nhìn thấy nó và gặp được bà, tôi mới thấy nhẹ nhõm trong lòng."
Bà Henry bất giác nhớ ra khoản tiền bà nhận được hàng năm, vội hỏi: "Vậy số tiền là do ông gửi đến đúng không?"
"Tiền?" Brian lắc đầu: "Những năm qua, để có thể đi khắp nơi tìm kiếm chiếc đồng hồ nên tôi hầu như không có tiền tích lũy. Tôi vẫn muốn hỏi bà, làm sao bà có được chiếc đồng hồ này?"
 
  Robert và Weber  
 
Đúng lúc bà Henry muốn nói cho Brian chuyện ly kỳ liên quan đến chiếc đồng hồ thì điện thoại đỏ chuông. 
 
Tìm thấy chiếc đồng hồ khách hàng để quên trong túi áo, cuộc sống của chủ tiệm giặt là thay đổi theo cách không ngờ (P2) - Ảnh 4.
 
Trong điện thoại là giọng một thanh niên, người đó nói: "Có một người tên là Robert, chắc chắn bà còn nhớ chứ ạ?"
Nghe đến cái tên Robert, bà Henry căng thẳng đến mức tim muốn nhảy ra ngoài, vội vã nói: "Tôi nhớ, tất nhiên tôi nhớ! Ông ta vẫn còn sống chứ?"
Người kia trả lời: "Ông ấy là bố cháu, đã qua đời rồi. Trước khi chết, ông dặn cháu nhất định phải báo đáp bà, nói là bà đã cứu ông ấy."
"Chắc cậu nhầm rồi, tôi cứu bố cậu ư? Tôi không làm chuyện này!" Cảm giác khó hiểu biểu lộ ra ngoài khuôn mặt bà Henry.
"Không nhầm đâu ạ, chính là bà đã cứu bố cháu. Thực ra hồi còn trẻ bố cháu tên là Weber, làm nhiều việc xấu. 
Ông ấy nói với cháu là có một hôm, gặp được bà ở bên ngoài tiệm giặt là, ông ấy đã giật mình vì bà và người con gái trong bức ảnh kẹp trong chiếc đồng hồ quả quýt giống hệt nhau. Chiếc đồng hồ đó là bố cháu ăn trộm và chuẩn bị mang đi bán.
 
Hôm trời mưa đó, bà mời bố cháu vào tiệm tránh mưa, còn cho 10 dồng và tặng thêm một cái ô. Bố cháu nói, đó là lần đầu tiên ông cảm nhận được sự tôn trọng và ấm áp, nên quyết định tặng chiếc đòng hồ cho bà. 
Nhưng khi đó vì quá nghèo đói nên ông đã cố tình nhét một bức ‘thư cầu cứu’ trong túi quần cùng với chiếc đồng hồ, không ngờ bà thực sự tốt bụng, đã chuyển cho người có tên Weber kia 1000 bảng Anh.
Bố cháu nhận được tiền thì vô cùng cảm động, ông thề là sẽ làm lại cuộc đời. Kể từ đó, bố cháu đổi hẳn tên thành Robert, không dùng tên cũ nữa. Đợi cháu tích cóp được 2000 bảng, cháu sẽ gửi cho bà. 
Bố cháu ra đi quá đột ngột, khi đó cháu đã thề sau này có một ngày phát đạt, nhất định sẽ đến gặp và thay bố cháu xin lỗi bà. 
Hôm nay, đọc báo thấy thông tin quảng cáo, cháu biết người bà đang tìm nhất định là bố cháu. Qua đây, cháu xin bà hãy chấp nhận lời xin lỗi của cháu và cảm ơn bà một lần nữa đã giúp đỡ bố cháu."
 
  Khoản tiền bí ẩn  
 
Nghe đến đây, bà Henry như có cảm giác giải tỏa được gánh nặng trong lòng. Bao nhiêu điều chất chứa, đèn nặng trong lòng bà mấy chục năm qua cuối cùng cũng có đáp án. 
Chỉ có điều bà không ngờ được rằng, một hành động lương thiện nhỏ bé của mình lại có thể thay đổi được cuộc đời của một con người, có thể khiến anh ta dùng cả đời để báo đáp, cảm ơn.
 
Tìm thấy chiếc đồng hồ khách hàng để quên trong túi áo, cuộc sống của chủ tiệm giặt là thay đổi theo cách không ngờ (P2) - Ảnh 6.
 
Bà Henry vội vã nói với người trong điện thoại: "Tiền bố con cháu gửi cho tôi, tôi chưa động đến một đồng, có hơn 100.000 bảng anh, dù thế nào cũng mời cháu đến chỗ ta một chuyến."
Bên kia điện thoại vọng lại câu trả lời đầy kinh ngạc: "Bà ơi, không thể nào, mặc dù chúng cháu luôn muốn tích cóp 2000 bảng anh cho bà nhưng vì cuộc sống khó khăn quá, chúng cháu không có nhiều tiền đến vậy chứ chưa nói đến việc gửi cho bà, chắc bà nhầm rồi ạ."
Nói xong, người thanh niên gác máy.
 
Dù vậy, bà Henry vẫn vui, chỉ cần có số điện thoại, bà không lo không tìm ra địa chỉ của người đó.
Ngày hôm sau, buổi bán đấu giá diễn ra đúng kế hoạch. Sảnh lớn chật kín người, mọi người đều muốn biết kết quả của buổi bán đấu giá cũng như bí mật của chiếc đồng hồ.
Khi người bán đấu giá đang kể lại lai lịch của chiếc đồng hồ, những tràng pháo tay trong hội trường vang lên giòn giã, ai nấy đều cảm động.
Và đúng lúc người bán đấu giá tuyên bố bất động sản của bà Henry, như lời hứa ban đầu, sẽ được trao tặng cho ông Brian, một sự việc không ai ngờ đến đã xảy ra.
Hãng đấu giá nhận được điện thoại của tòa án, nói là có một ông cụ gọi điện đến nói rằng, chiếc đồng hồ có tranh chấp về quyền sở hữu, yêu cầu hoãn bán đấu giá. Người bên tòa án còn nói, ông cụ đó đang trên đường đến nơi diễn ra sự kiện.
 
  Ông cụ bí ẩn  
 
Hội trường bỗng chốc trở nên ồn ào, bà Henry và Brian vô cùng kinh ngạc, nhìn nhau thắc mắc: Người đó là ai? Tại sao lại có liên quan đến chiếc đồng hồ này?
Thời gian trôi qua chậm như hàng thế kỷ, rồi cuối cùng người đàn ông lớn tuổi bí hiểm ấy cũng xuất hiện. Ông cụ ngồi trên xe lăn tiến vào hội trường.
 
Tìm thấy chiếc đồng hồ khách hàng để quên trong túi áo, cuộc sống của chủ tiệm giặt là thay đổi theo cách không ngờ (P2) - Ảnh 8.
 
Bà Henry kinh ngạc, bà biết, chủ nhân thực sự của chiếc đồng hồ đã đến. Bà kêu lên một tiếng "Smith" rồi ngất đi. Brian vội chạy lại phía người đàn ông ngồi xe lăn: "Trời ơi, Smith, ông vẫn còn sống!"
Người vừa đến đó chính là ông Smith, người đã "chết" hơn 50 năm qua.
Thì ra, trong đêm ở trại tù binh, Smith đã được chuyển đến một bệnh viên dã chiến cách chiến trường rất xa. Bác sĩ trong viện đã phải tiêm cho ông 10 lọ Penicillin mới có thể cứu ông khỏi tay tử thần. Mặc dù giữ được mạng sống nhưng Smith phải cắt bỏ 2 chân.
 
Ý định muốn chết đi đã nhiều lần xuất hiện trong đầu ông nhưng nhờ niềm khát khao mãnh liệt được thấy người mình yêu, ông đã ngoan cường sống tiếp.
Khi về nước, trên danh sách binh lính trở về, ông dùng tên giả, cấp trên của ông cũng đã bố trí riêng một bệnh viện để chữa trị, tránh gặp người quen. Vì biết rằng chỉ khi mình "chết" đi, người yêu mới có được cuộc sống hạnh phúc. Smith không lấy vợ, sống cuộc đời độc thân nhưng không lúc nào không nhớ về Diana. Tất cả những thông tin về bà, ông đều tìm hiểu được. Tiền nhà nước bù đắp cho những tổn thất mà ông phải chịu, ông đều dồn lại và gửi cho Diana.
 
Khi biết ông Henry qua đời, lại thấy quảng cáo bán đấu giá của người yêu cũ, ông cuối cùng đã không thể ngồi yên, vội vã tìm đến.
Dù sao thì cũng đã đến tuổi gần đất xa trời, cho dù gặp được người yêu cũ một lần rồi chết, ông cũng cam tâm.
Bà Henry cảm thấy mình như vừa đang nằm mơ, chỉ có điều giấc mơ ấy quá dài và quá ly kỳ. Vừa tỉnh dậy, người trong mơ đã đổi hình thù dáng vẻ.
Vậy là khoản tiền lớn mà bà nhận được suốt mấy chục năm qua là do người bà yêu thương nhất gửi đến, bà đã cất giữ bao nhiêu năm mà không hề hay biết.
 
Tìm thấy chiếc đồng hồ khách hàng để quên trong túi áo, cuộc sống của chủ tiệm giặt là thay đổi theo cách không ngờ (P2) - Ảnh 10.
 
Nước mắt tuôn rơi vì hạnh phúc, bà Henry quyết định để lại toàn bộ nhà đất cho Brian, không phải ai cũng có thể dành hơn nửa đời người cũng như tài sản tích lũy được để thực hiện cho bằng được một lời hứa.
Bà cũng quyết định gửi một phần tiền cho con của Robert, dù sao thì ông ta cũng đã tặng chiếc đồng hồ lại cho bà và cuối cùng nó đã trở về tay của chủ nhân đích thực.
 
Còn với mình, bà quyết định về sống cạnh ông Smith, sống nốt quãng thời gian còn lại…

– Nguyễn Nhung


 
    Sưu tầm by Nguyễn Ngọc Quang    

Ảnh minh họa

db43c148c6ox4y5hrxvc7lqb668gc6ox4y5hrxvc7lqb668gc6ox4y5hrxvc7lqb668g

                               LIFE IS NOT FOREVER,  LOVE IS ...               

Xem thêm...
Theo dõi RSS này