Văn học nghệ thuật

Văn học nghệ thuật (1291)

Find out the latest local and worldwide news.

Children categories

Thơ

Thơ (74)

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Sed id auctor orci. Morbi gravida, nisl eu bibendum viverra, nunc lectus.

Xem bài viết...
Âm nhạc

Âm nhạc (64)

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Sed id auctor orci. Morbi gravida, nisl eu bibendum viverra, nunc lectus.

Xem bài viết...
Truyện

Truyện (354)

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Sed id auctor orci. Morbi gravida, nisl eu bibendum viverra, nunc lectus.

Xem bài viết...

Nguồn gốc Tết Nguyên Đán và những phong tục truyền thống đêm giao thừa

Nguồn gốc Tết Nguyên Đán

và những phong tục truyền thống đêm giao thừa

 

Nguồn gốc Tết Nguyên Đán và những phong tục truyền thống đêm giao thừa

Người Á Đông coi Tết âm lịch là dịp lễ lớn nhất trong năm. Vào dịp này, mỗi dân tộc đều có những phong tục đặc biệt để đón chào một năm mới bình an.

“Trừ tịch” hay “giao thừa” là đêm cuối cùng của một năm, đêm của tháng 12 theo Hoàng lịch, cũng là điểm chuyển giao giữa năm cũ và năm mới. Thời điểm bắt đầu giờ Tý (0 giờ) ngày mùng 1 tháng Giêng. Đêm giao thừa hay còn gọi là đêm trừ tịch là thời điểm quan trọng đánh dấu cho một năm cũ kết thúc và một năm mới đã đến. 

Theo văn hóa truyền thống, đón năm mới không chỉ là đêm giao thừa, mà là một loạt phong tục từ lúc giao thừa cho tới ngày hôm sau để cầu mong sự hồi sinh, loại bỏ những điều xấu, cầu mong nhiều may mắn trong năm mới. Những phong tục văn hóa truyền thống trong đêm giao thừa là gì và có ý nghĩa như thế nào?

Nguồn gốc và truyền thuyết Tết Nguyên Đán 

Nguồn gốc của Tết Nguyên Đán có nhiều cách diễn giải, tuy nhiên, giả thiết được nhiều người chấp nhận là một câu chuyện từ thời vua Nghiêu vua Thuấn. Vào ngày lên ngôi, vua Nghiêu đã dẫn theo thuộc hạ lên núi khấn bái trời đất. Kể từ đó, người ta gọi ngày này là “tuế thủ” và coi là khởi đầu của một năm. Đây là một trong những giả thuyết được lưu truyền rộng rãi nhất.

Nguồn gốc Tết Nguyên Đán còn có từ đời Tam Hoàng Ngũ Đế và thay đổi theo từng thời kỳ các triều đại. Thời Tam Hoàng, nhà Hạ chuộng màu đen nên chọn tháng Giêng, tức tháng Dần làm tháng đầu năm mới. Nhà Thương thích màu trắng nên lấy tháng Sửu, tức tháng Chạp là tháng đầu năm. Còn nhà Chu ưa sắc đỏ nên chọn tháng Tý, tức tháng mười một làm tháng Tết. Mãi cho đến đời nhà Hán, sau khi thống nhất giang sơn Hán Vũ Đế đã đặt lại ngày đầu năm mới vào tháng Dần, tức tháng Giêng. Từ đó về sau, trải qua bao nhiêu thời đại, không còn vị vua nào thay đổi về tháng Tết nữa.

Image result for cúng giao thừa

Cũng có nghiên cứu cho rằng Tết Nguyên Đán có nguồn gốc từ phong tục tế lễ tháng Chạp thời thượng cổ, đến nay đã có lịch sử hơn 4000 năm. Ngay từ thời kỳ vua Nghiêu – Thuấn, ở vùng đất Trung Nguyên đã xuất hiện hoạt động “Lạp tế”. Lạp tế là hoạt động tế lễ bách thần diễn ra vào tháng cuối cùng trong năm, nhằm cảm tạ thần linh đã phù hộ cho dân chúng no đủ, mùa màng bội thu. Nghi thức tế lễ này vô cùng trang trọng, mọi nhà đều phải chuẩn bị những loại thực phẩm ngon nhất để tế tự bách thần. Bởi thế, người ta đã đi săn nhằm kiếm thịt thú rừng tươi, có mùi vị thơm ngon để làm tế phẩm. Thời cổ, chữ “liệp” đồng nghĩa với chữ “lạp”, bởi vậy “Lạp tế” còn có ý nghĩa là hoạt động săn bắt, tế tự.

Theo một truyền thuyết khác, khởi đầu của Tết Nguyên Đán là cuộc chiến chống lại con niên quanh năm sống dưới đáy biển. Con niên hay đến vào dịp đầu năm mới để phá hoại gia súc, mùa màng, giết hại dân làng, đặc biệt là trẻ con. Để bảo vệ mình, dân làng đặt thức ăn trước cửa nhà vào dịp đầu năm, và sau đó, già trẻ trai gái cùng dắt nhau lên núi trốn chạy con niên. Mọi người tin rằng làm vậy thì con thú sẽ không tấn công dân làng nữa. 

Một lần, có ông lão đến thôn làng khất thực, vừa hay dân làng đã trốn hết lên núi, chỉ còn một bà lão ở lại mang cho ông thức ăn và khuyên ông nhanh chân chạy trốn. Không ngờ ông lão nói: “Hãy cho tôi ở lại nhà hôm nay, tôi sẽ đuổi được con niên đi”. 

Đêm hôm ấy, con niên đến thôn như thường lệ, nhưng phát hiện ra có điều bất thường: Bên ngoài cửa nhà của bà lão và đầu thôn đều dán giấy đỏ, bên trong nhà lại có ánh lửa sáng rực. Con niên vô cùng sợ hãi, kêu to một tiếng rồi định bụng tháo chạy. Nhưng ngay lúc đó, bên trong vườn đột nhiên phát ra tiếng pháo nổ lớn khiến con niên khiếp đảm, một mạch chạy thẳng ra cửa mà không dám quay đầu trở lại nữa. Sau này, dân làng mới hiểu ra rằng con niên sợ màu đỏ, ánh lửa và tiếng pháo nổ. 

Từ đó về sau, vào những ngày đầu năm, dân làng thường treo đèn lồng đỏ, dán giấy đỏ trên cửa sổ và cửa ra vào. Mọi người cũng dùng pháo hoa để làm cho con niên khiếp sợ. Từ đó, con niên không bao giờ tới làng nữa. Cuối cùng, con niên bị Hồng Quân Lão Tổ bắt và trở thành vật cưỡi của Hồng Quân Lão Tổ.

 

Ảnh minh họa: Lovepik.

Các phong tục truyền thống  

Cúng tế trước đêm giao thừa

Related image

Vào thời cổ đại, ngày mồng tám tháng Chạp là ngày cúng bái Thiên Địa, vị Thần linh vĩ đại nhất của một năm. Về sau, ngày tịch nhật hay ngày mồng tám tháng Chạp được kết hợp là ngày cúng bái Thần Phật. Vào ngày này người dân đeo trống eo lưng đóng giả làm Kim Cang lực sĩ để xua đuổi tà ác và dịch bệnh, đón chào một năm mới an lành, cát tường may mắn. Ngày 16 tháng Chạp được người Trung Hoa cổ gọi là “Vĩ Nha”, nghĩa là tiệc cuối năm. Vào ngày này, trong dân gian mọi người long trọng tổ chức lễ cúng thổ địa, thổ công, sau đó mới là các phong tục trước lễ giao thừa. 

Tục đầu tiên là lễ tế ông Táo, tổ chức vào ngày 23 tháng Chạp. Phong tục tiễn ông Công ông Táo về trời bắt đầu từ thời Khổng Tử (551 – 479 TCN). Ông Táo được xem là vị Thần cai quản việc bếp núc trong mỗi nhà. Các thư tịch cổ có nhiều ghi chép về phong tục tế Táo Quân. Sách Nghi Thức có một bản ghi chép về bếp cúng tế, là một trong năm nghi lễ thờ cúng tổ tiên vào cuối triều đại nhà Chu. Vào thời điểm đó, mỗi gia đình thờ cúng tổ tiên và các vị Thần đất, bao gồm cửa, giữa phòng, bếp, và linh đường. Theo truyền thuyết, hàng năm vào ngày 23 tháng Chạp, Táo Quân lên Thiên đình báo cáo với Ngọc Hoàng về gia chủ trong năm qua. 

Vào ngày tiễn ông Công ông Táo, dân gian thường dọn dẹp nhà cửa để xua đuổi xui xẻo. Họ quét dọn và bỏ đi những thứ không cần thiết, đó là cách để nói lời tạm biệt với năm cũ. Người xưa tin rằng việc quét dọn trong những ngày đầu tiên của năm mới có thể ngăn cản vận may. Cũng trong ngày 23 tháng Chạp, người ta sẽ bày bàn thờ gần bếp, cúng Táo Quân bằng thịt, cá, rượu nếp, bánh kẹo, đặc biệt là kẹo mạch nha để Táo quân nói những lời “ngọt ngào” với Ngọc Hoàng, báo cáo những điều tốt đẹp và mang lại vận may cho gia chủ trong năm mới. 

Trang trí nhà cửa và treo câu đối

Image result for câu đối tết canh tý

Đỏ và vàng là hai màu sắc mang ý nghĩa biểu tượng trong văn hóa truyền thống. Màu đỏ biểu tượng cho sự may mắn và tràn đầy năng lượng, màu vàng liên quan đến sự giàu sang và hạnh phúc. Dùng màu sắc này để trang trí nhà hay trên quần áo là cách để chào đón năm mới may mắn. Số “8” cũng được xem là biểu tượng cho sự may mắn và giàu có, vì số 8 đọc là “Bát”, phát âm gần với chữ “phát”, có nghĩa là thịnh vượng và giàu có.

Về tục dán giấy lên ô cửa sổ: Các loại giấy được dán thường là những bức tranh miêu tả về cuộc sống nông thôn hay câu chuyện thần thoại, và người dân thường có truyền thống đặt cửa sổ quay về hướng Nam và Bắc.

Về bày tranh và tác phẩm nghệ thuật về chủ đề năm mới: Theo truyền thống, các tác phẩm này đều có hình ảnh thể hiện sự an khang thịnh vượng, bao gồm động vật và hoa quả. Theo phong tục, bạn có thể dán bức tranh của một “vị Thần canh cửa” lên cửa nhà để giúp chống lại ma quỷ và mang phước lành cho gia đình.

Tranh hai vị thần giữ cửa (ảnh minh họa: Dennishodgson).

Treo câu đối, treo hình Môn Thần, hay dán chữ Phúc trước cửa nhà cũng là một phong tục điển hình. Đặc biệt việc treo chữ Phúc trở nên gần gũi với hầu hết người dân khi không phải ai cũng có đủ tiền để sắm cho mình một câu đối hay các bức vẽ Môn Thần. Người ta thường treo ngược chữ Phúc trong dịp đầu năm với mong muốn “Phúc đáo”. Trong tiếng Hán, chữ “ đáo” (倒) nghĩa là ‘ngược’, và “đáo” (到) nghĩa là ‘đến, tới’ là đồng âm với nhau. Do vậy, treo ngược chữ “Phúc” giống như một câu chào mừng trong ngày xuân: “Phúc đến nhà rồi!”.

Làm bánh đêm giao thừa 

Image may contain: 1 person, smiling

Bữa cơm giao thừa thường rất thịnh soạn, và theo truyền thống, sẽ có hai món ăn chủ yếu là gà và cá. Ở một số nơi, cá sẽ không được ăn hết, phần còn lại sẽ được để qua đêm, như vậy sẽ thành “Niên niên hữu ngư” (năm năm có cá). Người xưa làm như vậy với mong muốn cả năm sắp tới sẽ có cuộc sống đầy đủ, dư giả, bởi lẽ “Niên niên hữu ngư” cũng đồng âm với cụm từ “Niên niên hữu dư” ý chỉ cả năm dư thừa, sung túc, đầy đủ. 

Bánh sủi cảo cũng là món ăn được ưa chuộng, thường làm bằng cách gói các loại nhân với ý nghĩa tượng trưng khác nhau vào vỏ bánh, nghĩa là gói ghém may mắn rồi ăn vào người để hưởng may mắn cho cả năm. Trong mâm cơm, ngoài cá hấp (ngụ ý dư thừa của cải) còn có mỳ trường thọ, bánh sủi cảo cùng nhiều món ăn truyền thống khác.

Ăn bánh sủi cảo trong những ngày Tết đến là một phong tục đầu xuân. Trước đây thì mọi người trong gia đình luôn quây quần lại để cùng nhau làm bánh. Có một điều thú vị trong chiếc bánh sủi cảo, đó là đôi khi người ta sẽ cho vào trong nhân một đồng tiền xu rồi mới đem hấp, nếu ai ăn trúng chiếc bánh ấy thì được coi là may mắn cả năm.

Đốt pháo đầu năm mới

Related image

Đốt pháo đầu năm là một phong tục để tạo nên bầu không khí rộn ràng những ngày đầu năm. Đầu tiên người ta sẽ đốt một dây pháo nhỏ, rồi tiếp theo là đốt 3 tiếng pháo lớn hơn tượng trưng cho việc năm cũ đã qua và chào đón năm mới đang tới. Tuy nhiên, hiện nay việc đốt pháo đã bị cấm ở những thành phố lớn, chỉ còn xuất hiện tại một số vùng nông thôn hẻo lánh.

Kiên Định

Mâm cỗ Tết cổ truyền của người miền Bắc gợi nhớ, gợi thương

 

Image result for cúng giao thừa

 Tết là dịp cả gia đình sum vầy bên mâm cơm ấm cúng với những món ăn truyền thống của dân tộc. Mỗi vùng miền có những món ăn ngày Tết đặc trưng, vừa hàm chứa ý nghĩa tâm linh, vừa thể hiện bản sắc văn hóa lâu đời.

Nếu bạn là đứa con xa quê, những món ăn của ngày Tết cổ truyền miền Bắc sau đây sẽ giúp bạn cảm thấy quê hương như đang ở rất gần.

1. Bánh chưng

Ảnh dẫn từ Điện Biên.

Với ý nghĩa biết ơn cha ông và đất trời, chiếc bánh chưng và truyền thuyết bánh chưng bánh dày đã đi vào tiềm thức của người dân Việt. Vì vậy, trong mâm cỗ Tết của người Việt không thể không nhắc tới bánh chưng.

2. Dưa hành

Chắc hẳn người Việt ai cũng đã từng nghe câu ca dao: “Thịt mỡ dưa hành câu đối đỏ/ Cây nêu tràng pháo bánh chưng xanh”. Vị chua giòn thơm của dưa hành, cùng miếng thịt mỡ béo ngậy trong bánh chưng khi ăn kèm đã đủ đánh thức vị giác, đánh thức không khí Tết đang về trên khắp mọi miền đất nước. Điều đó đã trở thành một phần văn hóa Việt.

Ảnh dẫn từ Tin Tức online.

Đôi khi những người đi xa thèm một chút dư âm ngày Tết, tìm về cố hương chỉ để được ăn bánh chưng với món dưa hành chua chua, mằn mặn. Chỉ thế là đã đủ để cảm nhận hương vị của quê nhà.

3. Thịt gà

Gà mang nhiều ý nghĩa tốt đẹp theo quan niệm của người xưa. Trong 12 con giáp, gà là biểu tượng cho sự cương trực và mạnh mẽ. Còn trong văn học, gà lại được cho là loài sở hữu 5 đức tính lớn: Văn, Võ, Dũng, Nhân, Tín.

Ảnh: Pinterest.

Với mong muốn “cầu gì được nấy phúc đức đủ đầy”, gà là món ăn không thể thiếu trong mâm cơm những ngày đầu năm mới.

4. Giò 

Mỗi món ăn trong mâm cỗ Tết đều mang một ý nghĩa tốt đẹp đến với các thành viên trong gia đình. Giò cũng là món ăn như vậy, nó tượng trưng cho sự phú quý, sang trong.

Ảnh dẫn từ Món Đặc Sản Việt.

Đây là món ăn phổ biến cho ngày Tết bận rộn. Cắt khoanh giò thành từng miếng vừa ăn và bầy biện đẹp mắt, nó sẽ làm mâm cỗ của gia đình bạn đầy đủ và hấp dẫn hơn.

5. Nem rán

Ảnh dẫn từ Massage is healthy.

Nem rán cũng là món ăn góp phần khiến mâm cỗ Tết được phong phú và ngon lành hơn. Người miền Bắc thì gọi là nem rán, mà người miền Nam gọi bằng cái tên thân thương là chả giò. 

6. Xôi

Ảnh dẫn từ Tư Vấn Mua Bán.

Với mong muốn mọi người gắn kết với nhau hơn, qua năm mới sẽ thành công hơn và may mắn hơn năm cũ, món xôi cổ truyền là món ăn vô cùng ý nghĩa không thể thiếu trên bàn tiệc, bàn cúng… vào dịp lễ Tết.

7. Canh măng 

Ảnh dẫn từ Savourydays.

Trong mâm cỗ cúng ngày Tết của người miền Bắc, không thể thiếu một bát canh măng khô móng giò hoặc canh măng khô nấu xương. Nó mang ý nghĩa mong muốn vạn sự tốt lành, no đủ cả năm cho cả gia đình.

 

Hồng Vân sưu tầm

 

 

 

Xem thêm...

BÂNG KHUÂNG CHIỀU XUÂN

 BÂNG KHUÂNG CHIỀU XUÂN

~~<><><><>~~

“ Ngày thắm tươi bên đời xuân mới
Hồn đắm say bao nguồn vui mới
Xuân về bao ngàn hoa tươi thắm
Ta muốn hái muôn vàn đóa hồng…” 
 

 

Khúc nhạc xuân dìu dặt, tươi vui đang dẫn hồn tôi đến với những ý tưởng dễ thương, đáng yêu trong sự chờ đợi tuyệt diệu. Tôi đang chờ đợi, chờ đợi phút giây được gặp anh - người tình muôn trùng xa cách nay được gặp lại. 

Xuân đã về thật rồi. Nắng xuân nhảy múa điệu đàng trên từng khóm hoa, luống cỏ trong vườn. Nắng khiêu vũ - tôi mỉm cười. Những bước nhảy nắng xoay lướt uyển chuyển có lúc thật cuồng nhiệt rồi đột nhiên ngã người theo làn gió thoảng.

Hồn nhạc hòa trong gió xuân hây hây quyện vào nắng ấm cùng với hương và sắc hoa vẽ nên một bức tranh xuân tươi vui, rộn ràng như lòng tôi đang vui, đang háo hức tưởng tượng phút giây được gặp anh …

Tôi hân hoan rời nhà đến điểm hạn. Điểm hẹn của chúng tôi là quán café Cội Nguồn - nơi mà 10 năm trước đây anh đã từ giã tôi ra đi. Quán vẫn dễ thương và thơ mộng như ngày nào. Tôi đảo mắt tìm kiếm anh. Anh đó ư.Tim tôi đập liên hồi. Đưa tay làm dáng vuốt mái tóc dài tôi lặng lẽ nhìn anh long bồi hồi. Giọng anh vẫn ngọt ngào: 

- Em vẫn như xưa. 

Tôi mỉm cười tinh nghịch : 

- Anh cũng vẫn như xưa. 

Rồi anh nhìn tôi. Tôi nhìn anh đắm đuối. Nhạc vẫn trổi lên dịu dàng, đằm thắm, ca từ tha thiết, quyến rũ: 

“Gió chiều thầm vương bao nhớ nhung
Người yêu thoáng qua như giấc mộng…” 
 

- Anh về lúc nào ? Tôi làm dáng hỏi anh. 

Anh ngập ngừng không trả lời câu hỏi của tôi.

- Em còn giận anh? 

- Không, em không giận anh chỉ thấy tiếc cho anh. 

- Tiếc gì? Giọng anh thật nhỏ. 

- Này nhá, nếu ngày ấy anh không từ giã quê hương ra đi thì bây giờ, em nghĩ cuộc sống của anh chắc chắn sẽ có nhiều màu sắc hơn. Anh tài hoa: nhạc sĩ là anh, họa sĩ cũng là anh rồi anh còn là một nha sĩ. Ba cái sĩ có trong người anh sẽ giúp anh có một cuộc sống đẹp, đầy ý nghĩa, nên thơ và lãng mạn. 

Cầm ly café đen xoay tròn trong tay, giọng anh ngậm ngùi : 

- Gặp lại em, anh mừng lắm. Anh đã đánh mất cái sĩ thứ ba (mỉm cười). Thỉnh thoảng anh có sáng tác nhạc còn vẽ thì thường xuyên hơn. 

Như nhớ ra điều gì anh vội vàng quay người đưa tay với lấy một tấm khung hình khá lớn, mặt trước được phủ bằng một tấm giấy hoa màu tím trao cho tôi. 

- Đây anh tặng em. Tuy 10 năm xa em thật, không gian xa cách vời vợi nhưng em vẫn ở trong anh. 

 

Tôi đoán đây là một tác phẩm hội họa của anh mà người trong tranh có lẽ là tôi - một thời Tôn Nữ của riêng anh. Không hiểu tôi đoán có đúng không nhưng dự đoán của tôi là có cơ sở bởi vì ngày ấy tôi thường xuyên có mặt trong tranh của anh.

Khi thì “Thiếu nữ với hoa mai” tặng tôi nhân dịp xuân về, khi thì “Thơ ngây” quà tặng sinh nhật của tôi và cũng có lúc lại là “Nữ hoàng Cléo” chắc lúc đó tôi là một Cléo sắc sảo. Tôi bâng khuâng nhớ về ngày ấy - thuở tình yêu “vỡ vụn”.

Cuộc tình của tôi đẹp nhưng đầy trắc trở. Tôi, một Tôn Nữ đẹp với cái tên khá dễ thương : Tường Nhi - mọi người đều nói như thế nhưng phải cái tội “đẹp nhưng gò má cao là gái sát phu”; đó là lời bình phẩm của cái xứ Huế nhỏ bé này về tôi.

Có đôi lúc tôi cảm thấy buồn và thật cô đơn mặc dù bên cạnh tôi vẫn có anh. Anh vẫn đi bên đời tôi dệt cho tôi những tia nắng ấm ngày xuân, thổi vào hồn tôi những làn gió thu mát mẻ dịu ngọt của Huế và cứ thế anh đã phải chịu bao điều tai tiếng ác độc khi yêu tôi. Một lần đến chơi nhà anh, trước khi vào nhà tôi đã nghe lén được câu chuyện giữa mẹ anh và anh. 

- Mi mà lấy hắn thì đời mi “tiêu”. Uổng công mạ đẻ con ra nuôi con cực khổ con ơi. 

Anh cãi lại : 

- Răng mà “tiêu” hả mạ ? 

- Rứa mi không thấy gò má hắn cao. 

- Mạ cứ cho con lấy hắn thử con có chết không thì biết liền. 

Tiếng mạ anh hốt hoảng : 

- Ui cha, đừng nói bậy con ơi! Thôi, thôi không bàn cãi nữa. Mạ nói không là không. 

Nghe được đến đó, tai tôi ù lên, tim tôi nhảy lung tung, mồ hôi vã ra; tôi giận run người và quay quả rút lui. Cuộc tình của tôi và anh bắt đầu sóng gió từ đó.

Ngày hôm sau gặp anh tôi buồn bã trao cho anh lá thư mà suốt đêm qua tôi đã không ngủ để viết cho anh những điều mà tôi thấy cần phải nói với anh. Anh thật sự ngạc nhiên khi cầm thư của tôi trong tay. Mắt anh u hoài. 

- Có chuyện gì không thể nói với anh được hay sao mà phải viết thư? Có gì quan trọng không em ? 

- Anh cứ đọc thư em rồi sẽ rõ nhưng chờ đến tối mới được đọc à nha. 

Suốt quãng đường dài đi bên anh tôi suy nghĩ thật nhiều: hay là ta xa anh, tôi tự hỏi. Anh trong trạng thái trầm tư, mắt đăm đăm nhìn xuống đất. Hai đứa tôi mỗi người là một thế giới riêng từ phút này. Đúng là một buổi chiều thật buồn.

Không gian như chùng xuống trùm lên vạn vật một màu lam huyền. Tiếng chân tôi và anh vẫn gõ nhịp đều trên lề đường tiễn chiều xuống dần dần. Anh lặng lẽ đi bên tôi và bao giờ cũng thế khi thấy tôi buồn anh đều im lặng, tiễn thời gian qua.

Anh là một chàng trai hiền hành, đa tài rất có hiếu với mẹ. Mẹ anh một đời tần tảo nuôi con sau anh còn một đàn em 4 đứa đang tuổi ăn học; bà là một phụ nữ sắc sảo, lịch sự có vẻ mến tôi tuy nhiên bà khó lòng chấp nhận cuộc tình của chúng tôi chỉ vì tôi có “đôi gò má cao”. Tôi thông cảm bà nhưng lòng cay đắng. Rồi một chiều xuân anh và tôi ngậm ngùi chia tay … 

- Em vẫn khỏe ? 

Tôi giật mình giọng xa vắng : 

- Dạ em vẫn khỏe vẫn “bên đời quạnh hiu” vì “gò má cao”. Rồi tôi mỉm cười ngước mắt nhìn anh cay đắng : 

- Còn anh? Nghe nói, vẫn “bên đường lẻ bóng”? 

Anh xót xa gật đầu : 

- Chúng mình làm khổ nhau. Ừ, ngày ấy mạ anh có nhận xét về em như thế thật, nhưng quyết định cuối cùng vẫn là anh. Chỉ tại em tự ái. 

Tôi nguýt yêu anh :

- Rứa không phải “không bàn cãi nữa. Mạ nói không là không”? 

- Ừ, mạ anh có nói thế nhưng em cố chấp và nóng nảy quá. Giọng anh trầm buồn. 

Không ngờ lời mẹ anh nói tôi đã để tâm và nhớ nằm lòng, chờ có dịp là tuôn ra dù thời gian xảy ra đã khá lâu. Không hiểu như vậy là tôi có quá đáng không nhưng suốt 10 năm qua tôi đã sống những tháng ngày cô đơn, khắc khoải nhìn thời gian trôi như suối tóc dài sợi nhớ sợi thương.

Không hiểu trong khoảng thời gian xa tôi, anh đã nghĩ thế nào về tôi, về người con gái một thời đã cùng anh đan kết những dấu xưa đầy kỷ niệm đẹp, ngọt ngào xen lẫn đắng cay. Tôi nhìn sâu vào mắt anh, ngỡ ngàng như giấc chiêm bao. Tôi định ôm chầm lấy anh: đây là mơ hay thật! Vẫn màu mắt ấy, đúng là màu của nắng ấm ngày xuân, của tơ trời ngày hạ, của lá đổ ngày thu và của ngày đông sầu muộn. Anh có màu mắt đẹp, quyến rũ như mắt con gái mà một thời tôi đã say đắm mê màu mắt ấy. 

- Em vẫn còn nghĩ tưởng về anh ? 

Tôi mỉm cười lòng nhủ thầm: a, anh không dám hỏi: em vẫn còn yêu anh mà là : em vẫn còn nghĩ tưởng về anh? Tôi nhìn anh giọng trầm tĩnh, dứt khoát: 

- Ừ, em có nghĩ về anh nhưng anh không còn là thần tượng của em. 

Giọng anh lạc đi : 

- Anh không tin.

- Đó là quyền của anh. 

Cả hai chúng tôi đều im lặng giữa chiều xuân bâng khuâng, bâng khuâng buồn và bâng khuâng hoài cảm. Tôi trầm ngâm. Gió xuân lành lạnh. Cái lạnh nhè nhẹ làm tê tái lòng người. Tôi ngẩng mặt lên trời đón ngọn gió xuân tự do mơn trớn, ve vuốt đôi gò má của tôi rồi mỉm cười chua chát: một đứa con gái hiền lành, đẹp, thùy mị; một Tôn Nữ có cái tên dễ thương: Tường Nhi rồi bây giờ là một “thiếu nữ lớn tuổi” dịu dàng, đằm thắm như thế này đây thì “sát” được ai nhỉ ?.

Tôi lại mỉm cười nói thầm cùng anh: anh yêu, em vẫn mãi mãi là người yêu của anh nhưng mong anh thông cảm, mãi mãi em sẽ không phải là người phụ nữ đi bên đời anh. Nước mắt tôi lăn dài trên má - những giọt nước mắt âm thầm đã nhỏ giọt. Anh ơi! Anh có hiểu cho em? Và cả những ai đó nữa đã vô tình hay cố ý đã khoác lên người em chiếc áo “sát phu” rồi bình thản dẫn em băng qua tuổi xuân để đến bây giờ : 

“Tình xưa đã lỡ
Áo xưa đã phai màu
Tóc xưa
Giờ đã nhàu thời gian” (*)


Bùi Kim Chi

-----------

Hình  minh họa- Internet

Hồng Anh st

Xem thêm...

Buổi Trình Diễn Áo Dài Truyền Thống của Hội Ảnh Việt Nam - Houston 2020

Buổi Trình Diễn Áo Dài Truyền Thống

của Hội Ảnh Việt Nam - Houston 2020

.✿•• .✿•.•❤•.✿•.✿•

Theo thông lệ tốt đẹp từ nhiều năm, cứ gần đến Tết Nguyên Đán, Hội Ảnh Việt Nam Houston lại tổ chức sinh hoạt triển lãm tranh của các hội viên. Hội Ảnh Việt Nam Houston được thành lập cách đây 27 năm và đây là lần thứ 21 Hội tổ chức triển lãm nhiếp ảnh nghệ thuật tại khuôn viên Hong Kong City Mall, một trung tâm mua bán lớn nhất của cộng đồng người Việt tại thành phố Houston. Lồng trong những sinh hoạt nghệ thuật là buổi trình diễn thời trang áo dài truyền thống Việt Nam do quý hội viên, quý thân nhân và thân hữu đảm trách. Kim Phượng rất vui được góp mặt  cùng các chị em NAG- HAVH khác hiện diện trong buổi trình diễn này.
 
Xin kính gởi Diễn Đàn GNST vài hình ảnh do anh Trần Đào Khôi ghi lại.
 
Xin cám ơn chị Hồng Vân đã giúp thực hiện 1 video clip rất công phu và đầy nghệ thuật.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
   
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
TÌNH XUÂN - Lê Đức Long - Vũ Khanh ♡ ♡♪♫•*¨*•.¸¸♪♫•*¨♪♫•*¨*♡ ♡
HỘI ẢNH VIỆT NAM - HOUSTON Mừng Xuân CANH TÝ (2020) 
 
 
 
Kim Phượng
Houston Jan, 21/2020
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Xem thêm...

Mỗi Năm Hoa Đào Nở... - Ngộ Không Phí Ngọc Hùng

Mỗi Năm Hoa Đào Nở...

  Ngộ Không Phí Ngọc Hùng

Image result for Mỗi Năm Hoa Đào Nở... - Ngộ Không Phí Ngọc Hùng

 Một bình rượu, một khay trà

Một đôi bạch lạp, giấy hoa bút vàng
Nghe hơi gió chuyển mùa sang
Tuổi già cám cảnh đôi hàng rụng rơi   
                                              

Chuyện em muốn thưa với bác năm cùng tháng tận buồn tình khề khà thơ lão bạn thâm căn cố cựu. Chưa kịp nghe hơi gió chuyển mùa sang, chợt nhớ trong nhà có một khay trà đâu đó. Chả là nhăm thu trước sắm nắm được bộ ấm cổ giả Giang Tô gan gà. Mới quá mất vui, em bèn chôn dưới gốc cây mai, và nhủ thầm: Mai này bộ ấm trà lạc tinh cũ rích, thua gì bộ ấm Mạnh Thần của cụ Nguyễn trong Vang bóng một thời.

Tạm hiểu em vừa thêu dệt xong cái khuôn của bài khảo chữ này, thưa bác.

Chẳng giấu gì bác, bấy lâu nay em sáng dăm ba chén, chiều làm một vài chung. Tỉnh giấc mơ trần, em lại trở về trần ai một cõi cùng ba khóm tùng, bụi trúc, rồi thẫn thờ với ai ra bến nước trông về Bắc, chỉ thấy mây trôi chẳng thấy làng. Mặc dù chẳng biết quê nhà mịt mùng ở nơi đâu, chỉ bàng bạc đến cành đào đất Bắc năm xưa đeo đẳng với em không thôi. Bởi dòm cành đào nghiêng ngả trên báo Tết, bụng dạ lại chộn rộn tợn, mặc dù chả biết hoa đào năm ấy nó… cười nhăn nhở gió đông ở khổ nào (Đề tích sở kiến xứ - Thôi Hộ). Cuối năm ôn cố tri tân, dều người ra với ông thầy tu để tóc dài, mặc áo nâu sòng. Một ngày ông ngồi bó gối ngoài vườn đằng sau chợ Tân Định ngắm cái gò mối nổi u, từ khoẻn vườn ông bật ra câu thơ (trong bài Động Hoa Vàng) lên non cuốc sỏi trồng hoa, xuôi thuyền lá trúc la đà câu sương. Từ gò mối, ông đùn ra câu thơ (trong bài Ðưa Em Tìm Động Hoa Vàng) rằng xưa có gã từ quan, lên non tìm động hoa vàng ngủ say. Đến câu động nam hoa có thiền sư, đổi kinh lấy rượu tâm hư uống tràn.

Related image

Vậy chứ thông thiên địa nhân viết nho như bác, nhờ bác kiến ngã giùm phải chăng Nam Hoa đây là Nam Hoa kinh của người Trang Tử. Nếu vậy Trang Tử đâu phải thiền sư mà là… đạo sĩ. Em lại nghĩ quẩn khi không ông thầy tu mang con chim gì gì ấy vào thơ con chim chết dưới… cội hoa, tiếng kêu rụng giữa giang hà xanh xao. Dám là…con hạc lắm ạ! Bác cười ruồi mà rằng em ngồi không nên rồ chữ, sao không gọi con hạc là… con vạc. Bởi ông thầy tu “lên non cuốc sỏi trồng hoa” rồi bước xuống bờ kinh lấy nước tưới hoa hỏi con vạc hỏi con vạc đậu bờ kinh, cớ sao lận đận cái hình không hư. Con vạc bèn đáp vạc rằng thưa bác Thiên Thư, khoác chi cái áo thầy tu ỡm ờ.

Nom dòm bác cũng hóm gớm, tuy nhiên trộm thấy bác mặt ngầy ngật như say thuốc lào ấy! Ấy bu nó là dân “ri cư” Cái Sắn, để em bảo bu nó dọn thuốc lào mời bác sơi. Nhắc đến hai chữ “ri cư”, em nhớ năm 75 qua đây, năm hết Tết đến ngồi ngoài vườn nhìn cây cảnh qua ngày tháng thiếu vắng, em bất giác bồi hồi không thấy hoa nở chẳng biết xuân về hay chưa. Nhưng vạn sự giai không ấy là thơ của cụ Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm mà người sau thuổng đỡ làm nhạc tân thời. Đó là hai câu thấy nguyệt tròn thì kế tháng, nhìn hoa nở mới hay xuân trong bài Thú tiêu dao của cụ Trạng. Bất tri tam bách dư niên hậu, hậu sự cụ Trạng mang dây ba-trạc, đầu đội mũ sắt, đeo ba lô vào rừng, gác súng M16 bên vai, chằm bằm ngắm hoa mai nở mà chính mình cũng chả hay. Nhẽ này Sấm Trạng Trình chả luận bàn tới. Bậy thật, thưa bác.

Tiết xuân năm nay điểm tí nắng hanh, em ghé vựa cây thửa cây mai về trồng. Chung quy tại em tối ngày vất vưởng với cái đĩa Mai Hạc của cụ Nguyễn Du có câu thơ nghêu ngao vui thú yên hà, mai là bạn cũ hạc là người quen. Nói cho ngay hai câu thơ đây trong bài Thú Yên Hà và... cũng của cụ Nguyễn Bỉnh Khiêm khi cụ cáo lão về hưu. Bác khẽ đánh mắt một cái gật gù ra ý cụ Nguyễn Bỉnh Khiêm từ dịch lý qua dịch học để có Mai Hoa dịch số, tới cụ Nguyễn Du với người tình ba năm tên Hồ Phi Mai ngẫm ngợi thế mà hay: Vì có trùng một tên… mai. Ấy mà hay thật cũng nên, vì đang em đậm đà với cả hai cụ Nguyễn Bỉnh Khiêm, Nguyễn Du đều có cái thú ăn thịt… cầy như em. Như cụ Trạng với thịt chó ăn hoài gặp… chó dại. Còn cụ Nguyễn Du viết… nguyên con trong Hành lạc từ tội gì ngàn năm lo, có chó cứ làm thịt, có rượu cứ nghiêng bầu, được thua trên đời chưa dễ biết. Ấy thế mà sống trên đời gần chót đời, để rồi bây giờ bỗng dưng em ôm rơm rặm bụng với… con hạc chết tiệt của ông thiền sư ăn mặn vừa rồi.

Từ con hạc, em mạn phép bác nhai văn nhá chữ với Mai thê, hạc tử, và Hạc nhi. Để rồi nỗi buồn chạm mặt đó là điển tích điển cố và hình tượng chim hạc đã lững thững đi vào văn học Trung Hoa từ 3000 năm qua Mai hạc kinh: Vì hạc có thể sống hơn sáu mươi năm, thọ nhất trong các loài điểu thú, dài hơn tuổi ngũ thập tri thiên mệnh của người Tàu thời xưa. Bởi thế hạc biểu tượng cho chữ thọ, để có tuổi hạc, tuổi vàng. Nếu Nam Tào Bắc Đẩu có sổ toẹt thì thôi cũng đành… “hạc nội mây ngàn” để… cưỡi hạc về quê. Bằng vào nhiễu sự ấy, các danh họa Trung Hoa thường kết hợp hạc đậu trên cây tùng, với nỗi niềm có thêm cây tùng thì sống… dai dẳng hơn. Nhưng khổ nỗi đó là bố cục chéo cẳng ngỗng, vì giống hạc lẩn thẩn ở đầm lầy, không sống ở trong rừng và không đậu được trên cây vì móng chân của hạc quá ngắn.

Related image

Bác ngúc ngắc đầu ra điều chuyện chẳng ra chuyện với con hạc ở bên Tàu, nhưng bác nào có mục sở thị con hạc Tàu bay lạc qua nước ta thì khác. Số là thời Xuân Thu, có tượng Liên hạc khắc con hạc đứng ngay đơ giữa đài sen. Ngẫu sự con hạc Tàu bay qua ải Nam Quan sang nước ta, hạc rời bỏ tòa sen nhảy tót lên lưng con rùa, chỉ vì “hai chữ thọ” gặp nhau nên ca dao ta có câu “Thương thay thân phận con rùa, lên đình đội hạc xuống chùa đội bia”. Vì vậy vô phép vô tắc, em xin thưa với bác trước, nếu bác có hạc nội mây ngàn, em sẽ vào… chùa dâng hương cúng bác. Ở chùa, hạc là quan văn nên nhảy tót lên bàn thờ lo việc nhang đèn. Trong khi ấy với trường thi và quan trường, cử nhân là “cử” người ra làm quan, tú tài là người có “tài” ra giúp nước. Thời nhà Nguyễn, thi hương không đỗ để làm Hương cống hay cử nhân, mà chỉ đội sổ là tú tài làm lại viên ở huyện, ở phủ. Tên được yết ở bảng vẽ cành mai là… Mai bảng.

Chuyện chẳng ra chuyện như chó nhai giẻ rách thế đấy, thưa bác.

Nói về hạc mà em không phang ngang bửa củi đến Hoàng Hạc lầu trong thi ca của văn học Trung Hoa là… có tội với thi nhân đời Đường: Kiến trúc này nằm trên đỉnh núi Hoàng Hạc ở Nam Trường Giang. Chủ nhân họ Tân giao du rộng, nên các văn nhân mặc khách thường lui tới đây uống rượu ngắm cảnh… hạc nội mây ngàn.

Related image

Cứ theo gia phả của cụ Ngộ Không thì cụ cao tằng tổ tổ họ Phí theo sách Thái Bình vũ ký ghi: Có người nước Thục tên Phí Văn Vỹ, theo sách Đồ kinh tu thành tiên, thường cưỡi hạc và nghỉ ngơi ở lầu này nên đặt tên là Hoàng Hạc lầu. Từ tích theo sách Đồ kinh, một họa sĩ nào đó để lại trên tường bức tranh Vũ hạc, vẽ hạc múa sống động…như thật. Người Thôi Hiệu nghe tiếng, bèn tìm đến đề thơ Hoàng Hạc lầu có câu “Hoàng hạc nhất khứ bất phục phản – Bạch vân thiên tải không du du”.     

Thơ thẩn như vậy là nhất với chiếu hoa một cõi, nhưng nghe óc ách sao ấy. Phải đợi đến cụ Tản Đà chỉ cần vẩy mực nhẹ hai câu cái hạc bay lên vút tận trời, trời đất từ nay xa cách mãi. Thế là hạc bay cái vù, lại bay đẹp nữa mới tuyệt bút. Nhưng chả phải đợi cụ Tản Đà, trước đó người Lý Bạch mon men tới uống rượu ngắm hoa và cũng bon chen thơ thẩn “Hơàng Hạc Lâu trung xuy ngọc địch - Giang thành ngũ nguyệt lạc mai hoa”. Xin thưa với bác thi hào, thi bá Trung Hoa có gật gịa hạc vàng, hạc trắng gì gì chăng nữa thì câu: Giang thành ngũ nguyệt lạc mai hoa, em hiểu lơ mơ lỗ mỗ là ngắm mai rụng vào tháng năm. Với em quanh quẩn nơi xó vườn, nên đóan chừng người Lý Bạch ực rượu, ngất ngư làm thơ ngắm… mai hoang, mai dại đấy thôi, thưa bác.

Bác lễnh đễnh cây mai này bác đã nhòm thất tận mắt ở bên… Nhật, tên nó là Toyo Ashitaba Nishiky. Cây mai Nhật đây có hai màu hồng hồng và đỏ như xác pháo. Bác thở ra Đường thi, đường mòn khó nhai lắm. Vì có tích Lý Bạch thấy Thôi Hiệu viết thơ lên vách bèn khóc thét lên rằng “Nhãn tiền hữu cảnh đạo bất đắc - Thôi Hiệu đề thơ tại thượng đầu” nên… tịt, do đó ấy chỉ là giai thoại. Như giai ngẫu Trương Kế đậu thuyền giữa đêm khuya, bỗng nghe tiếng đại hồng chung bật ra hai câu thơ cuối trong Phong kiều dạ bạc. Để cụ Tản Đà lại vất vả diễn thơ thuyền ai đậu bến Cô Tô, nửa đêm nghe tiếng chuông chùa Hàn San. Nhưng cụ núi Tản sông Đà nào có hay sư ông, chú tiểu bộ mất ngủ sao, giữa khuya khua chuông ầm ĩ thì ông cố nội ai mà ngủ được hả bác.

Related image

Đang luận về thơ Đường, em chợt nhớ bức tranh Đạp tuyết tầm mai của Ngô Tuấn Khanh vẽ lão ông đội nón mê, tay nắm gậy lom khom đi tìm… hoa mai. Em lại vất vưởng tới bức Thạch đào của Vương Du vẽ đào với chim. Được thể em ba điều bốn chuyện vùng Lào Kai có loài chim ngói ăn đào từ bên Tàu, chúng tha hột về và đánh rơi trên tiền núi biên thùy. Hạt đâm chồi, mọc cây, có cây cổ thụ sống cả trăm năm, thân cây ba, bốn người ôm không xuể. Các cụ ta chặt cành đào đặt góc bếp trong đêm Ba Mươi để trừ ma quỷ. Sau thấy hoa đào đỏ như xác pháo, tượng trưng cho ngày Tết. Tháng Giêng rét đài, Tháng Hai rét lộc, Tháng Ba rét Nàng Bân, mùa đông càng rét mướt, hoa đào càng càng rộ hoa đỏ tươi. Mỗi năm thời tiết mỗi đổi thay, đang đông lại chứa thu, trong đông lại ẩn xuân. Chính sự nghịch lý của đất trời đã làm hỏng sự tuần hoàn của những cánh đào, hoa không thắm mà lại hồng hồng. Nên được gọi là… đào mơ.           

Ừ thì mộng với mơ cho lắm, cũng đến lúc bác và em nên dãi nắng dầm mưa với cây mai của miền Nam mưa nắng hai mùa với Tháng Sáu trời mưa, trời mưa không dứt. Số là họ hàng hang hốc nhà mai nhiễu sự gì đâu với tên cũ xưa là… Lạp Mai, xuất xứ từ… Chân Lạp. Nặng nợ với sử thi, chúa Nguyễn Hoàng rong ruổi theo chân người Chàm xuôi Nam. Nhà chúa mang cây mai vàng từ núi Cổ Mông tức núi Hoàng Mai (cụ Đào Tấn) thuộc đất Bình Định, theo cuộc Nam tiến lưu lạc vào Hà Tiên. Vùng này có giống mai trắng bốn cánh là một loại mai hiếm và quý, vỏ cây hơi đỏ được tìm thấy ở núi Bình San, khu lăng tẩm họ Mạc. Mai năm cánh mọc trong rừng sâu là giả mai, thân cao, cành sần sùi. Mai ở trên núi được gọi là lãnh mai, cây thấp, cành mảnh mai. Thời tiết càng nóng, mai càng nở vàng đậm.

hoa mai baum ochna

Ở Biên Hòa, xưa kia là Cù Lao Phố, ở vùng núi Châu Thới (suối Lồ Ồ), Bửu Long cũng có lãnh mai hoa và lá nhỏ do cụ Đào Tấn mang từ Bình Định vào. Riêng bạch mai rất hiếm, theo cụ Vương Hồng Sển chỉ có một cây duy nhất lại ở trong… trại tù Cây Mai. Em xin phép bác vẽ rắn thêm chân, bởi cụ Vương ngồi nhà vẽ vời ấy thôi. Vì sau 75, sử gia Phạm Văn Sơn bị tù trong trại tù Cây Mai, ông nom dòm ấy là… cây mù u. Em năng chặt bị cây mù u người Nam kêu là “cây sầu đâu”, người Trung gọi là “cây sầu đông”, người Bắc ới là “cây xoan” vì hoa màu tím, em mà nói sai bác cứ vả mồm em nha.

Bác thủng thỉnh rằng “rết” chứ chả là... rắn từ Tàu có câu họa xà thiêm túc. Vì Ta học Tàu chữ nghĩa cường điệu như Việt điểu sào Nam chi nên cụ Phan Bội Châu lấy hiệu là Sào Nam. Như giai thoại Trương Kế, bác đưa em xuống thuyền ở “Ông già Bến Ngự” chỗ cụ Phan ngồi câu cá, em chả thấy tổ chim nào ở phía Nam gì sất. Bác dẫn em lên chùa gần đấy ắt nghe sư đánh chuông… giữa trưa. Chùa núp bóng cây sung già cỗi, có nhà sư ẩn tu gõ mõ sớm chiều đem lại sự lắng dịu trong lòng người… “ẩn sĩ”. Cây sung tượng trưng cho ẩn sĩ, vì hoa… ”ẩn núp” trong trái gọi là ẩn hoa.

Theo em chữ nghĩa dùi đục chấm mắm cáy em chả dòm thấy ẩn tu, ẩn sĩ với thân cây sung sù sì, quả xanh non dầy như rận bám dái trâu. Thế nên mạn phép bác, em… cóc cáy về mấy cái tên ngữ danh đi với địa danh như… ”Giang mai” và… ”Xiêm la”, ấy bác đừng bốc nhằng là… ”tiêm la” nha, tội chết. Bác nắng nỏ là “bồ dục” chứ chả phải là… dùi đục. Dạ thì bồ dục chấm mắm cáy với tên gọi cỏ cây, em cứ đồng bái quê mùa cây trái giống cái vú bò, gọi là cây vú bò. Quả giống dái dê, kêu cà giựt là cà dái dê. Mai, đào, mận, mơ cùng một giuộc, nên mới có câu cành mai, gốc đào, chồi mận, lá mơ. Mai là tên dân dã, chữ Hán gọi là lý. Mơ là chữ Nôm, chữ Nho là đào. Các cụ đặt tên con gái bằng tên các lòai hoa Đào, Mai, Lan, Lý, rồi gật gù… mặn mà cả tư, thế đấy thưa bác.

Qua tên họ, em gà gật trở lại cụ cao tằng tổ tổ họ Phí của cụ Ngộ Không với họ Tàu tàu, Lưu Bị chả ra Lưu Bị, Tào Tháo chả ra Tào Tháo, tào lao thì có. Vì ăn khoai môn ngứa miệng, em buồn răng ngứa miệng với cụ cửu huyền thất tổ của họ Phí là cụ danh họa Phí Mễ chỉ vẽ… đá. Vẽ rồi cụ cúi đầu lạy hòn đá là… nhạc gia. Thế là em với một ngón tay mổ chữ như cò mổ ruồi trên bàn gõ, mõ sớm chuông chiều bài tạp chữ này. Thề đứa nào nói láo ông táo đội nồi cơm, em ớ ra mình đang ngồi trong vườn hậu duệ, hậu thân của cụ Phí Mễ chỉ toàn đá là đá có tên... Thạch trúc gia trang.  

Related image

Bác dạy... “phí“ thật, vì cũng là cái danh sao không… rách chuyện với giai thoại lưu danh thiên cổ Nhất chi mai của sư Tuệ Kỷ đời Đường “Tiền thôn thâm tuyết lý - Tạc dạ sổ chi khai”, là ngoài đầu thôn, trong tuyết dầy, đêm qua có mấy cành mai nở. Sau Trịnh Cốc thay chữ “sổ” bằng chữ “nhất”, từ… nhất tự thiên kim Tuệ Kỷ cúi đầu nhận Trịnh Cốc là… nhất tự sư. Cũng là sư, thiền sư Mãn Giác, tôn sư của vua Lý Nhân Tông, có bài Cáo tật thị chúng thâm viễn hơn “Mạc vị xuân tàn hoa lạc tận - Đình tiền lạc dạ nhất chi mai”, diễn nôm là đừng ngỡ xuân tàn hoa rụng hết, đêm qua sân trước lạc một cành mai. Ở đây “xuân tàn” là trầm luân, “hoa lạc tận” là hư vô, giữa mê và ngộ, phân ra hữu và vô, có và không. “Nhất chi mai” chính là giác ngộ với trong sinh có diệt, trong diệt có sinh. Các cụ nhà Nho ta xưa … thiền sư mả thế đấy. Khác hẳn thiền sư thời nay rằng thưa bác Thiên Thư -  Khoác chi cái áo thầy tu ỡm ờ.

Thêm chuyện đời Trần “Nhất chi mai”… lạc đường vào lịch sử: Chuyện là trên thuyền Hồ Quý Ly đọc truyện Quảng hàn cung lý nhất chi mai giống chuyện cổ tích của ta trên cung trăng có chú cuội và cây đa. Ngày nọ vua Trần nghỉ ở điện Thanh Thử, nhân đó vua ra câu đối Thanh Thử điện tiền thiên thụ quế, với nghĩa trước điện Thanh Thử có cả ngàn cây quế. Hồ Quý Ly nhớ lại chuyện chú cuội và cây đa liền đối ngay: Quảng Hàn cung lý nhất chi mai. Vua giật mình hỏi sao biết chuyện vua đang sửa sọan dựng cung… Quảng Hàn cho công chúa tên… Nhất Chi Mai. Họ Hồ tình thực trả lời, vua Trần cho là số trời nên gả công chúa cho, sau Hồ Quý Ly soán ngôi nhà Trần.

Vô hình chung sử nhà lật sang chương khác: Vì… một cành mai.

Năm mới nói chuyện cũ, em muốn eo sèo với người trăm năm nặng nợ với mai.

Thời Tự Đức, nhân quy kỳ hà nhật thị, lão tận cố hương mai, trên đường hồi cố quận, cụ Cao Bá Quát ghé thăm bạn đồng liêu là cụ Đào Tấn ở Đào mai viên, thuộc Bình Đinh. Cụ Đào Tấn làm quan đến chức Thượng thư bộ Công, là người chuộng mai cụ để lại bộ Mộng mai từ lục, bút hiệu Mai Tăng. Trong đó cụ đề cao cái thanh nhã của mai với Tứ đức: “Cao, tú, nhã và đạm”. Mai cũng biểu tượng tình bằng hữu qua câu Tuế hàn tam hữu: “Mai, tùng và trúc”. Cụ Cao Bá Quát, về lại chốn cũ cố viên hồi thủ bất tăng bi, bạn xưa chẳng còn nữa, ngoài nỗi buồn hiu quạnh cùng những gửi gấm niên nào của cụ Đào Tấn với mai mốt non mai ta gửi xác, để cho mai dỗ giấc mai tăng. Cụ Cao tìm đến chân núi Hòang Mai viếng mộ chí của cụ bạn già đã quá vãng để lại câu di cảo mai sơn tha nhật tàng mai cốt, ưng hữu mai hoa tác mộng hồn.

***

Từ nấm mộ cụ Mai Tăng u lên dưới chân núi Hoàng Mai, tiếp đến em sa đà tới gò mối của thiền sư mặc áo nâu sòng, đầu để tóc dài đã đẩy đưa em đến với bác qua câu: chân chim nào đậu bên cồn, ngược xuôi có kẻ lại buồn dấu chim (Ðưa em tìm động hoa vàng – PTThư). Khúc cuối bài tạp chữ này, em thêm chữ, bớt câu lặn lội theo những bước chim di của một người di tản buồn qua truyện ngắn dưới đây, thưa bác…

(…) Truyện viết về một cụ ông Bắc Kỳ 54 đành chọn nơi này làm quê hương thứ hai, cuối đời nhờ con cái để lại cho căn nhà cũ che mưa che nắng. Một ngày, cụ bắt gặp một đàn kiến lũ lượt từ ngoài vườn bò vào nhà. Cụ tẩn mẩn ngắm chúng hàng giờ và bâng khuâng vì thấy chúng giống như cụ chạy loạn trên đất Bắc năm nảo năm nào. Lát sau, chúng lếch thếch vác cơm nguội rơi rớt của cụ ra ngoài. Nhìn đàn kiến, cụ hình dung đến cuộc di cư vào Nam tay gánh tay gồng như mới đâu đây.

Buồn tình cụ lẩn thẩn theo chúng ra ngơài vườn. Nhìn tổ kiến u lên một đống, cụ chẳng hoang tưởng như lên non tìm động hoa vàng… ngủ quên. Cụ ngồi bệt xuống mấy cọng cỏ, tỉ tê với chúng những chuyện gần xa của quê cha đất tổ. Cụ lan man với chúng qua khóm tre bụi chuối, nhà ngang, nhà chái bàng bạc ao vườn này kia, kia nọ.

Image result for Mỗi Năm Hoa Đào Nở... - Ngộ Không Phí Ngọc Hùng

Cụ rì rầm với đàn kiến về 40 năm bèo giạt mây trôi của cụ: Cụ vào đến Cái Sắn, chưa rít hết điếu thuốc lào ba sô 8 thì đụng đầu cái chát năm Ất Mão 1975, lại tay xách nách mang xuống thuyền khăn gói gió đưa lếch thếch qua mảnh đất này và cụ cày như…vạc. Cụ thở ra, bây giờ sắp bước qua năm Ất Mùi 2015. (…)     

Vội năm vội tháng ai lại vội ngày, trời chưa tối đất, còn sớm chán mà, hượm hãy về thưa bác. Chết chửa đã bấy lâu nay bác tới nhà, vườn rộng rào thưa khó đuổi gà, để em bảo bu nó bắt… con vịt làm tiết canh. Trong khi chờ đợi, em thông ống điếu mời bác sơi thuốc cái đã… Thuốc lào ba sô 8 Cái Sắn của bu nhà em đấy, thưa bác.             

Với năm Ất Mùi tới đây, vậy là đã 40 năm chẵn, bất chợt em chợt dạ quan hoài đến một vũng tang thương nước lộn trời vào cái năm 75. Thế nên em vay mượn hình bóng cụ ông trong những ngày chập choạng nắng quái chiều hôm, suốt ngày quanh quẩn trong vườn nhà. Thêm đất trời buồn rười rượi như cơm nguội chiều đông, với chuyện của cụ ông, em lại hiu hắt đến Nguyễn Bính qua Hành phương Nam với quê ta xa mãi bên kia biển, chỉ thấy tơi bời mây trắng vương.

Vương vấn với chúa Nguyễn Hoàng mở mang bờ cõi về phương Nam: Cây mai đi đến đâu, dân tộc Chàm mất đất đến đó. Chơ vơ còn lại là những tháp Chàm qua những lớp sóng phế hưng. Cũng qua một vũng tang thương nước lộn trời, bác và em như những người viễn xứ u hơài vọng cố hương trong những ngày cuối năm hình ảnh ngày nào còn đang lẩn khuất. Năm 54 xuôi Nam theo những bước chim di của chúa Tiên, bác và em chỉ mang theo hoa đào năm ấy còn cười gió đông qua tâm tưởng. Năm 75 vượt biên, vượt biển qua đây, với lịch sử là một cuộc tái diễn không ngừng, cả hai bỗng khi không hóa thân vong quốc như người Chàm lúc nào không hay, thưa bác.

Bác và em, khác gì “Đồng thị thiên nhai luân lạc nhân - Tương phùng hà tất tằng tương thức”, là cùng một lứa bên trời lận đận, gặp gỡ nhau lọ đã quen nhau. Nay nhân giải cầu vong niên cửu trùng tri ngộ, cùng hoài cố quận qua cành mai, nhánh đào.

Mỗi năm hoa đào nở
Lại nhớ cánh mai vàng
Related image

Bác làm như trầm luân trong bể phù sinh và thở hắt ra sẵn cái mạch quê hương bản quái vạn kiếp tha phương nghìn đời thêm thảm ấy, thì… Ừ thôi thì một ngày nào đó không có mây sao có mưa, bác và em hãy hồi bản trạch để giối già một lần cho nhẹ mình nhẹ mẩy tưởng tượng ta về nơi bản trạch, con còng ẩn nhẫn bò quanh quẩn. Hay ta về tắm lại dòng sông cũ, truy tầm mê mỏi lý sơ nguyên. (Tô Thùy Yên).

Chẳng giấu gì bác, em hơn một lần đã

ta về tắm lại dòng sông cũ…                                                                    
Thì về với bến sông xưa
Hút tàn điếu thuốc mà chưa gọi đò
Nhìn theo ngọn khói vu vơ
Nhớ thương thì có, đợi chờ thì không                                                                
 
Thạch trúc gia trang
Ất Mùi 2015
Ngộ Không Phí Ngọc Hùng
(cắt tỉa cho Tết năm 2020)                                                                                  

Nguồn: Cung Vĩnh Viễn, Hồ Tấn Nguyên Minh, Tô Hoài, Nguyễn Thị Chân Quỳnh, Thái Văn Kiểm, Xuân Sách

 

Thanh Hương sưu tầm

 

Image result for Mỗi Năm Hoa Đào Nở... - Ngộ Không Phí Ngọc Hùng

Xem thêm...
Theo dõi RSS này