Nguyễn Ngọc Quang

Nguyễn Ngọc Quang

GIÁ TRỊ CỦA THỜI GIAN

"Thời gian là một ngọn lửa thiêu đốt ta. 
                                         Nhưng chính ta là ngọn lửa." 
                                                    Jorge-Luis Borges

 

Image result for thoi gian photos

 

   Yesterday    The Beatles   

 

Từ lâu tôi vẫn bị ám ảnh bởi vấn đề thời gian.

Nhưng gần đây, khi bắt đầu "trông tuổi già bóng xế", tôi bỗng cảm thấy vấn đề trở thành gay go và cấp bách. Mình không còn lại bao nhiêu thời gian nữa, tôi tự bảo, cho nên phải cố gắng tận dụng tất cả thời gian còn lại. Để làm gì? Để suy nghĩ về một số vấn đề hệ trọng, bắt đầu bằng vấn đề thời gian...

Thử tưởng tưởng trong một vũ trụ không có loài người, ta làm sao có thể hình dung được lúc đó thời gian sẽ trôi chảy như thế nào giữa một khoảng không bao la vô tận chỉ toàn là các thiên thể vô hồn? 

Từ xa xưa, thời gian vẫn được tính toán căn cứ vào chuyển động của các thiên thể. Cứ trải qua 365 chu kỳ xuất hiện và lặn tắt của mặt trời, thì ta gọi đó là một năm. Thử tưởng tượng một ngày nào đấy, mặt trời nguội dần đi, trái đất chuyển động chậm lại, thì thời gian sẽ ra sao? Hiện nay tuổi thọ 100 năm của con người được xem như ứng với 100 chu kỳ quay của trái đất quanh mặt trời. Nếu như trái đất chuyển động chậm lại bằng một nửa tốc độ hiện nay, thì lúc đó chúng ta vẫn sống được với 100 chu kỳ mới hay chỉ 50 chu kỳ? Lúc đó, nếu như con người sống 100 tuổi (theo thời gian mới) thì có thể xem là thọ hơn bây giờ không, hay tất cả chỉ là tương đối, nghĩa là biến thiên theo một tỷ lệ như nhau? Nếu như trái đất ngừng quay quanh mặt trời, và các thiên thể đều ngưng chuyển động thì phải chăng ý niệm về thời gian không còn tồn tại nữa? Và nếu không có ý niệm về thời gian thì làm gì có ý niệm về Vĩnh cửu? 

Here Comes The Sun - The Beatles



Nhưng trái đất vẫn quay. Mặt trời vẫn mọc lên và lặn tắt từng ngày. Nghĩa là thời gian vẫn trôi trong cái thế giới hiện tượng đầy sai biệt này, nơi mà con người vẫn luôn khao khát đến một cõi phi thời gian đầy huyền mật. Có lẽ câu hỏi cuối cùng đặt ra cho nhân loại vẫn là:”Phải mất bao nhiêu thời gian, ta mới tìm ra vĩnh cửu?”. Và có thể dùng câu nói của Angelus Silesius (1624-1677) - nhà thơ thần bí xứ Silesia - thay cho đáp án: “Time is as Eternity is, and Eternity as Time, only if you yourself make no difference between them” (Thời gian hiện hữu như Vĩnh cửu, và Vĩnh cửu cũng hiện hữu tựa Thời gian, nếu như bạn đừng sinh tâm phân biệt)? 

  [Triết Học Tuổi Trẻ] Lãng Phí Thời Gian – Căn Bệnh Của Tuổi Trẻ  

“Tích tắc, tích tắc,…” tiếng đồng hồ kêu miên man không ngừng luôn gợi lên cảm thức về thời gian với những người đang ở độ tuổi thanh xuân như tôi, bánh xe cuộc sống ngoài kia vẫn tiếp diễn như vòng quay vốn có của nó, còn ở trong này, tuổi trẻ của chúng ta đang trôi qua không ngừng. Người ta nói chẳng sai: tuổi trẻ có sức khỏe, thời gian nhưng thiếu đi vốn sống và kinh nghiệm, khi lớn khôn từng trải thì lại tiếc vì không còn sức khỏe và thời gian. Ở độ tuổi này, có bao giờ bạn nghĩ về những thứ đã trôi qua mà không thể lấy lại được, những thứ nghĩ lại chỉ còn là những kỷ niệm đẹp nhưng không thể một lần chạm tay với tới, những ước mơ dang dở hay những lời thủ thỉ với người bạn thích mà chưa đủ bản lĩnh để bộc bạch. Trong 1-2 năm, thậm chí 1-2 tuần trở lại đây, chúng ta đều có những niềm nuối tiếc nhất định vì đã bỏ qua cơ hội, vì lãng phí thời gian đang là căn bệnh của tuổi trẻ.
Nhiều bạn sẽ lý luận với tôi rằng tuổi trẻ còn dài, còn nhiều thời gian để làm điều mình thích. Đồng ý là như vậy, nhưng nếu cứ nói như thế thì bạn mãi để tuổi trẻ trôi qua với niềm tin ngày mai sẽ tươi đẹp, khi ngày mai đến sẽ tặng bạn một cái tát và cuốn phăng bạn đi cùng tương lai đen tối mịt mờ. Ở tuổi 18 khi bước chân vào trường đại học, ta lại tiếc những việc đã không thực hiện thời phổ thông, khi ở tuổi 22 chông chênh giữa đời, cầm tấm bằng đại học mà cảm thấy tiếc vì đã không trau dồi các kỹ năng để chọn lấy cho mình một nghề phù hợp, đến khi đi làm 1-2 năm, chúng ta lại tiếc vì đã không theo đuổi đam mê của mình, để mỗi ngày làm việc là 8 tiếng sống rệu rã uể oải. Và đến ngưỡng cuối của tuổi thanh xuân, nhìn lại mới thấy nuối tiếc, mới nói “giá như”. Cái vòng quay luẩn quẩn ấy đang tồn tại trong chính xã hội của chúng ta, cướp đi bao giấc mơ tươi đẹp, cướp đi bao tuổi xuân ngập tràn, và cũng là thứ cản bước tiến của xã hội: sự lãng phí thời gian
Tuổi trẻ thường dễ thỏa hiệp, dễ bằng lòng với những sở thích nhỏ nhặt của mình. Nghĩ lại mà xem, đã bao giờ bạn dự định học tiếng anh, nhưng lại trì hoãn để xem nốt bộ phim mình yêu thích, 1 tháng 30 ngày còn dài, mai học cũng không muộn. Và cứ thế, sau khi xem hết tập 29 thì cũng đã hết tháng, thôi thì lại ừ hữ để tháng sau. Và cứ như vậy, cả 1 năm không nhét nổi một chữ tiếng anh vào đầu. Bạn đã từng mong muốn có một công việc part-time sau khi trở thành anh chị sinh viên ngay từ năm nhất, và bạn lại được nhồi vào đầu tư tưởng năm nhất hãy cứ thỏa sức vui chơi sau 3 năm cày cuốc để vào được ngôi trường danh giá này. Và rồi đến năm thứ 2, thứ 3 mong ước giản đơn ấy vẫn chưa thể thực hiện được, đến khi ra trường, mục kinh nghiệm làm việc chỉ toàn những lời “chém gió” cóp nhặt trên mạng. Tôi đã từng ngại ngùng khi nói lời yêu với cô bạn cùng lớp, để khi cô ấy sánh bước bên người khác, cảm giác buồn bã u uất lại nhói lên trong tôi. Thói quen trì hoãn luôn làm bạn thoải mái và hài lòng trong ngắn hạn, còn trong dài hạn nó đem đến một tương lai mịt mờ u ám. Cả một tuổi xuân màu hồng trở nên xám xịt bởi thói quen trì hoãn, thời gian chẳng đợi chờ ai, còn trì hoãn thì níu giữ ước mơ.
 
Cảm thức về thời gian thực sự không dễ để nhận ra khi còn trẻ. Họ thường bỏ qua những định hướng của thế hệ đi trước, với lý do tôi sống cuộc sống của tôi, đừng ai xen vào cuộc đời tôi, tôi làm những gì tôi thích,… với những dại khờ khát khao của tuổi trẻ, họ sống một cách bản năng thái quá. Điều đó dĩ nhiên tốt, nhưng cần phải xem những cách thể hiện “khát khao, dại khờ” ấy là gì? Nếu chỉ là ngồi lướt facebook đọc những giật gân, tin showbiz, nếu chỉ là ngồi café trà đá chém gió hết một ngày, nếu chỉ là xách xe lên và đi “check-in” với những bức ảnh nhạt nhẽo vô hồn, khát khao được ngủ xuyên màn trưa hay chôn mình trong những cuộc vui vô bổ đầy chất kích thích, thì thật sự quá lãng phí. Người ta chỉ nhận ra sai lầm khi đã trải qua sai lầm, và nhận ra sai lầm khi nhận được những lời khuyên mình từng coi là sai lầm. Và khi nhận ra cái sai, thì một tuổi xuân sai đã qua.

Điều nuối tiếc nhất là không làm được những điều mình thích, là đã không sống trọn vẹn tuổi thanh xuân. Tuổi trẻ chúng ta thật nhiều hoài bão: có một thu nhập thật cao, trở thành ông chủ ở tuổi 25, được vinh danh với những cống hiến cho xã hội, làm những thứ mình thích, yêu người mà mình yêu, đi khám phá thế giới bao la rộng lớn ngoài kia,… Đó chắc hẳn là ước mơ về cuộc sống màu hồng của thế hệ trẻ hiện nay, nghe thì có vẻ giản đơn nhưng thói quen trì hoãn và sự lãng phí thời gian bấy lâu nay đang cản bước chúng ta. Muốn thu nhập cao ư? Nhưng suốt thời đi học lại không chăm lo học hành, toàn tiếp thu những thứ ba lăng nhăng, có thể phán như thánh về những tin showbiz, thuộc vanh vách các bài hot-hit, nhưng lại chẳng thể phân tích nổi một báo cáo tài chính, chẳng thể gõ nổi một dòng code, ròng rã một ngày trời không bán nổi một sản phẩm,… Vậy ai trả thu nhập cao cho một người như thế? Muốn đi phượt qua những cung đường đẹp nhất Việt Nam? Vậy lấy chi phí ở đâu khi vừa ra trường và trên khuôn mặt non troẹt đang hiển hiện hai chữ “thất nghiệp”? Dám yêu ai khi mà đến tương lai của chính mình còn đang không lo nổi? Không có nền tảng cơ sở chính là kết quả của sự lãng phí thời gian khủng khiếp nhất, đến khi bạn nhận ra điều ấy, thì đã muộn. Nhìn bên cạnh những người cùng trang lứa đang có những thành công nhất định lại cảm thấy càng u uất chán nản, tiếc cho một tuổi thanh xuân không trọn vẹn. Nhưng hãy chấp nhận, vì lúc bạn đang thỏa mãn với những sở thích cá nhân tầm thường, thì họ đang chăm chỉ học hành, đọc sách trau dồi kiến thức, lúc bạn vùi mình trong chăn ấm đệm êm sau buổi tối cày phim với ước mơ được như nhân vật chính thì là lúc họ vừa đi làm thêm về với cái dạ dày trống không. Suy cho cùng tất cả đều là trải nghiệm, bạn trải qua sự hài lòng của bản thân, thì họ trải qua những vất vả của cuộc sống, tuy nhiên những vất vả này mới là nền móng cho sự thành công sau này, sử dụng thời gian để tích lũy kinh nghiệm, học tập, làm việc chính là một cách để thành công trong tương lai.
 
Như đã nói ở trên, lãng phí thời gian là căn bệnh của tuổi trẻ, đã là bệnh thì cần thuốc chữa:
 
Mục đích cuộc sống của bạn là gì? Đến năm 30 tuổi bạn sẽ thành người như thế nào? Đã bao giờ bạn tự hỏi câu hỏi này? Tôi cá là nếu hỏi 1000 người thì số lượng người trẻ đáp lại một cách nghiêm túc chỉ đếm trên đầu ngón tay. Phần đông chúng ta sống bản năng và không có mục đích, hoặc chỉ có những mục tiêu trong ngắn hạn: hôm nay phải làm xong bài tập nhóm, tối nay phải đi uống trà sữa, cuối tuần phải đi đâu đó để thỏa mãn đam mê xê dịch… Những mục tiêu đó đương nhiên là tốt, nhưng chúng không có tính tổng thể. Thay vào đó chúng ta nên tự hỏi: Trước năm 30 tuổi tôi sẽ là người như thế nào? Trước năm 30 tuổi tôi sẽ đặt chân đến 100 quốc gia? Tôi sẽ tự do tài chính và mở một nhà hàng vào ngày sinh nhật lần thứ 30 của tôi? Trước năm 30 tuổi tôi sẽ trở thành chuyên gia giỏi nhất trong lĩnh vực của mình? Nếu chỉ đặt mục tiêu trong ngắn hạn sẽ vô tình cản trở tầm nhìn và năng lực của bạn, bạn sẽ chỉ làm những công việc tủn mủn hàng ngày để đạt được mục tiêu hàng ngày, và cứ ngày này qua ngày khác bạn chỉ có tầm nhìn ngắn hạn mà không thể có bước đột phá trong tương lai. Việc xác định được mục tiêu tổng thể, từ đó phân chia ra các mục tiêu nhỏ sẽ khoa học và logic hơn, từ đó thấy được lộ trình cuộc đời, biết được chúng ta đang ở đâu, cần phải nỗ lực như thế nào để đạt được mục đích đề ra. Hãy nhìn xa hơn một chút, đặt mục tiêu cao hơn một chút để phấn đấu, cố gắng, cuộc sống này là của bạn, thời gian của bạn do bạn quản trị, thiết lập trình tự cuộc đời gắn với thời gian là một cách để tránh lãng phí thời gian. Tôi đã chia sẻ điều này với những người thuộc thế hệ mình và nhận được những lời phản biện sáo rỗng như: ngày mai còn chưa biết ra sao huống hồ 10 năm nữa, cần gì nhìn xa thế làm gì hãy sống hết mình ngày hôm nay đã,… Không ai hiểu mình bằng chính mình, nếu bạn không thể mường tượng được mình của những năm tiếp theo thì không ai có thể giúp bạn, bạn sống hết mình ngày hôm nay với những mục tiêu nhỏ bé thì bạn cũng sẽ sớm hết thanh xuân một cách lặng lẽ. Bạn muốn giàu có  hay nổi tiếng, bạn muốn trở thành ông nọ bà kia nhưng bạn lại không dám ước mơ, kể cả cuộc sống hiện tại quá khó khăn nhưng ước mơ không bị tính thuế. Không dám mơ mộng, không dám tưởng tượng, không dám đặt mục tiêu dài hạn là bạn đang vô trách nhiệm với chính tương lai của mình.
 
Thay đổi thói quen là điều không dễ, nhưng bắt buộc phải làm
 
Sống gần xóm trọ sinh viên nên tôi nắm được kha khá về thị hiếu của tầng lớp thế hệ trẻ tri thức ngày nay. Bên cạnh những bạn chăm học, chăm làm, chăm đọc sách, thì không ít bạn trẻ đang tự giết mình bằng những thói quen vô bổ. Có nhiều đám tụ tập ngồi lỳ cả ngày trong nhà đánh điện tử, niềm vui được nhen nhóm trong vài tiếng mà vô tình dập tắt cả tương lai phía trước. Tôi cam đoan vài năm sau khi nếm trải khó khăn của cuộc sống, họ sẽ nghĩ đến những giờ phút chơi game sung sướng ấy và lại nói “giá như”. Có thật nhiều những thói quen xấu đang ngấm ngầm diễn ra và là yếu tố đang hủy hoại tương lai của thế hệ trẻ. Nghĩ về tương lai một cách có trách nhiệm, nhìn vào hiện tại một cách chân thật nhất, thói quen nào tốt, xấu đang ảnh hưởng xấu đến việc thực hiện mục tiêu cuộc đời, tạo dựng thói quen với tinh thần phấn chấn nhất bằng cách lặp đi lặp lại một việc gì đó trong 3 tuần là có thể trở thành thói quen. Bỏ được thói quen xấu không dễ, nhưng phải làm ngay nếu không muốn tiếp tục lãng phí thời gian. Một số thói quen nên hình thành và duy trì:
  • Duy trì văn hóa đọc. Đọc có 2 loại: Đọc sách để tăng cường tri thức, vì sách chứa đựng những tinh hoa về mặt thông tin được chọn lọc, đọc sách giúp chúng ta hiểu biết hơn. Đọc báo là để tăng cường thông tin, báo khác với sách ở chỗ đọc sách là để nắm được tri thức, đọc báo là để nắm được thông tin ngắn hạn về cuộc sống thường nhật đang diễn ra xung quanh. 2 loại hình bổ trợ cho nhau giúp ta tăng lượng tri thức và thông tin đáng kể.
  • Xê dịch: Đi phượt, đi du lịch khám phá là một cách để học hỏi về văn hóa, các giá trị sống của cộng đồng, cũng là khám phá chính bản thân mình, giao lưu kết bạn, mở rộng quan hệ xã hội, thay đổi môi trường giúp làm tươi mới cuộc sống thành thị.
  • Viết lách: Không hẳn là viết một bài dài mấy nghìn từ, mà đơn giản hãy ghi lại những khoảnh khắc đáng nhớ của bạn vào facebook hoặc cuốn sổ nhỏ, để lưu lại những kỷ niệm vì cảm xúc luôn dẫn lối cho ngòi bút, tư duy ngôn ngữ ảnh hưởng rất nhiều đến khả năng giao tiếp, thuyết trình trước đám đông.
  • Tìm cách giải quyết mọi vấn đề: Không biết phải hỏi, nhưng trước khi hỏi, hãy tự tìm hiểu, hãy phát huy tính tự lập trong tư duy, chỗ nào khó quá thì hãy hỏi, từ đó ta nắm chắc vấn đề hơn do đã có sự tìm hiểu trước đó, thậm chí còn tìm ra giải pháp tốt hơn để giải quyết vấn đề.
  • Related image
“Just do it!”
Khi mục tiêu tổng thể đã được thiết lập, những mục tiêu con đã được hoạch định. Thì bước tiếp theo “Just do it!”. Hãy thực hiện nó. Tôi quen một chị khóa trên có đam mê làm bánh nhưng lại chọn công việc văn phòng 8 tiếng/ngày vì mong muốn của gia đình, chị đặt mục tiêu mở được một cửa hàng bánh trước khi về hưu. Bằng ước mơ và tài năng, chị bỏ ngang công việc nhàm chán và tự kinh doanh riêng, mở hiệu bánh của riêng mình ngay ở độ tuổi 26 đầy khó khăn do thiếu kinh nghiệm và vốn, nhưng với suy nghĩ cứ làm là tới. Đáp lại những vất vả khi theo đuổi đam mê, năm 30 tuổi chị không chỉ duy trì một cửa hiệu có tiếng, mà đã phát triển thành một chuỗi các cửa hàng trên khắp Việt Nam, hiện đang hoàn thiện nốt một số thủ tục để xuất khẩu ra thế giới. Muốn hưởng quả ngọt bùi ngày mai thì phải trải qua sự cay đắng hôm nay, đặt mục tiêu thì dễ nhưng khi thực hiện mới nảy sinh nhiều vấn đề phức tạp, cần trải nghiệm và kiến thức để vượt qua khó khăn. Nhưng đừng ngại ngần mà không làm tới, trưởng thành là cả một quá trình lao động và tích lũy giá trị sống, còn tuổi trẻ thì hữu hạn, hãy xông pha, dám làm hết sức, dám làm tới để thực hiện ước mơ, hoàn thành, thậm chí rút ngắn thời gian để đạt được mục tiêu ấy. Muốn tỏa sáng vào ngày mai, thì hôm nay bạn phải lấp lánh rồi.
 
 
Sử dụng thời gian một cách hiệu quả, câu nói này đã có quá nhiều người nói. Nhưng tôi vẫn muốn lặp lại và nhắc các bạn trẻ hãy sống, hãy yêu, hãy vui chơi và làm việc hết mình vì tuổi trẻ là tuổi đẹp nhất, để khi nhìn lại chúng ta không hối tiếc vì những gì đã qua. Ngay hôm nay, hãy đặt cho mình những mục tiêu dài hạn, chia nhỏ chúng ra, thực hiện bằng tất cả đam mê và nhiệt huyết của tuổi trẻ, bằng mọi cách phải thực hiện cho kỳ được ước mơ của mình. Dừng mọi thói quen xấu và tập những thói quen tốt. Dẫu có khó khăn thì phải vượt qua, không chạy được thì đi, không đi được thì lết, bằng mọi giá phải tiến về phía trước. Tuổi thanh xuân ngày càng thu hẹp lại, chúng ta ngày càng lớn khôn, sống vội, sống gấp để mỗi ngày trôi qua là một ngày đẹp, để cả tuổi xuân tràn ngập hạnh phúc và thành công.
 
Tác Giả: Antonov,
 
Related image

"Thời gian là một ngọn lửa thiêu đốt ta. 
                                         Nhưng chính ta là ngọn lửa." 
                                                    Jorge-Luis Borges

Image result for Thời Gian photos

  Phiếm Luận Về Thời Gian 

Từ lâu tôi vẫn bị ám ảnh bởi vấn đề thời gian.

Nhưng gần đây, khi bắt đầu "trông tuổi già bóng xế", tôi bỗng cảm thấy vấn đề trở thành gay go và cấp bách. Mình không còn lại bao nhiêu thời gian nữa, tôi tự bảo, cho nên phải cố gắng tận dụng tất cả thời gian còn lại. Để làm gì? Để suy nghĩ về một số vấn đề hệ trọng, bắt đầu bằng vấn đề thời gian.

Bởi vì nếu hiểu được thời gian, thì biết đâu...

Biết đâu đó chẳng phải là một chìa khóa mở rộng ra bao nhiêu cánh cửa, bao nhiêu con đường, bao nhiêu chân trời mới? Và nếu giải đáp được bài toán trong những bài toán, vén được màn bí mật trong những bí mật của cuộc đời, thì biết đâu chẳng có hy vọng tự đưa mình... thoát khỏi thời gian?

Tôi biết đó là một điều không tưởng, một hành trình mạo hiểm mà trên đó đã bao nhiêu người vấp ngã và đắm chìm.

Một người bạn đã nhìn tôi ái ngại: "Mày mà suy nghĩ về thời gian thì có ngày phát điên mất. Tao bắt đầu lo cho mày..."

Tôi cảm ơn anh bạn, nhưng cũng thầm nghĩ: Cần gì phải lo? Cùng lắm thì phát điên, nhưng điên vì một lý do vô cùng chính đáng, một vấn đề đã từng ám ảnh bao nhiêu thế hệ thi sĩ, triết gia và khoa học, một vấn đề mấu chốt nằm giữa lòng cuộc sống. Còn nếu hiểu được rõ hơn thời gian, thì biết đâu mình sẽ làm chủ được phần nào thời gian, hay ít ra làm bạn được với thời gian, trong mình?...

  Thời Gian là gì ?  

Mỗi giây phút trôi qua là thời gian. Trong khi tôi viết hay đọc những giòng này, thời gian đã đi qua. Có thời gian thì mới có di chuyển, động tác, nhưng ngay cả im lìm, bất động cũng cần có thời gian. Phải có thời gian mới có hiện hữu.

Người ta vẫn quen nhìn thời gian như một định luật đưa tới già nua, tàn tạ, hủy diệt, nhưng không mấy ai nghĩ rằng chính nhờ có thời gian nên mới có tác động, hiện hữu, nẩy sinh. Nếu không có thời gian, thì sẽ không bao giờ có sự sống. Không có sự hình thành của trái đất, hơn mười tỷ năm sau tiếng "Big Bang", không có sự kết hợp của các phân tử thành các cơ thể đơn bào, rồi đa bào, không có sự xuất hiện của các loài cỏ cây, cầm thú, không có sự tiến hóa liên tục cho tới loài người, với bộ óc tinh vi, sáng tạo. Đó là những thành quả của sự tiến hóa không ngừng của vạn vật, tức là những thành quả của thời gian.

Và chỉ cần có một sự đổi thay vô cùng nhỏ bé trong định luật thời gian, cũng đủ đưa tới muôn ngàn đảo lộn trong cuộc sống hàng ngày: xe cộ đâm nhau, tiếng nói lắp bắp, tim đập loạn xạ, hình ảnh nháo nhào, tư tưởng lộn xộn, v.v.... Không thể nào tưởng tượng nổi không có một định luật bất di bất dịch của thời gian. Phải chăng đặc điểm của thời gian chính là điều đó, vừa biến động, vừa bất biến, biến động trong hiện tượng, nhưng bất biến trong nguyên lai?

Nếu có một đấng Thần linh Tối thượng, thì tôi nghĩ không phải là thần Sấm, thần Chớp, thần Mưa, thần Sinh nở, v.v... mà là thần Thời gian, bởi vì chỉ có thời gian mới bao trùm và chế ngự tất cả. Thay vì chúng ta than vãn, ca cẩm thời gian mỗi ngày đục phá, gậm nhấm cuộc đời, thì có lẽ chúng ta nên ca tụng Thời gian chính là đấng Tạo hóa, là tác giả tối hậu của mọi hiện hữu trong thế giới này. Có thời gian là có tất cả. Nếu có thời gian, tôi có thể làm được mọi thứ, kể cả trở thành bất tử !

Thật ra, thời gian không phải là một, mà là hai: đó vừa là một định luật tự nhiên, khách quan, bao trùm thế giới, vừa là một khái niệm chủ quan của con người đơn độc. Bởi vì chỉ có con người mới có ý thức về thời gian. Con người là sinh vật duy nhất biết rằng mình sẽ chết, và biết rằng thời gian liên tục trôi qua.

Nhưng cái khổ của con người cũng nằm trong ý thức về thời gian đó, hay đúng hơn trong ý thức về khoảng cách giữa hai loại thời gian. Thời gian vật lý thì vô tình, giá lạnh, đi trên một con đường thẳng tắp, đều đặn như một cái máy (tuyệt hảo bởi vì không bao giờ hư!), tạo tác và phá hủy mọi sinh vật, mọi hiện hữu. Trong khi đó thời gian tâm ly ù lại hữu tình, nóng bỏng, quay theo một hình tròn, lúc nhanh lúc chậm, với bao nhiêu kỷ niệm nhớ thương về dĩ vãng, cũng như bao nhiêu dự trù lo lắng cho tương lai. Chúng ta hãy lắng nghe tiếng vang của thời gian trong tâm hồn người thi sĩ.

 

Vậy thời gian là gì nhỉ? Làm thế nào hiểu được thời gian? Có thể nào hiểu được thời gian?

Bởi vì còn gì dễ cảm thấy hơn thời gian, nhưng cũng còn gì khó hiểu hơn thời gian!

Thời gian có mặt ở khắp nơi, nhưng cũng không tìm thấy ở nơi nào. Trong mỗi tia nắng, trong mỗi tiếng chim, trong từng ngọn cỏ, đều có thời gian. Trong mọi niềm vui, trong từng nỗi nhớ, trong mỗi ước mơ, đều có thời gian. Thời gian vừa ở bên ngoài, vừa ở trong lòng ý thức.

Có thể nói rằng đâu đâu cũng có mặt thời gian, cũng như đâu đâu cũng có mặt không gian. Nhưng thời gian mới thực là vô cùng bí hiểm. Bởi vì không gian nằm sờ sờ ra đấy, chỉ cần mở mắt ra là nhìn thấy, giơ tay ra là nắm bắt được, tha hồ tác động vào. Nhưng còn thời gian? Tìm thời gian ở đâu, dù đập tan bình cát đo thời gian hay tháo hết những đinh ốc đồng hồ, cũng không thể nào tìm thấy thời gian trong đó. Thời gian bàng bạc khắp nơi, nhưng cũng không trú ngụ nơi nào.

Related image

 Thời gian đối với nhà thi sĩ 

Related image

Chúng ta thử tự hỏi: nếu không có thời gian, thì liệu còn có bao nhiêu vần thơ và bao nhiêu nhà thi sĩ? Nói một cách khác: giả sử các nhà thi sĩ quên đi mọi kỷ niệm, thì liệu còn có lý do gì để làm thơ?

Tôi chắc rằng lúc bấy giờ chỉ còn lại một loại thơ: đó là thơ Thiền. Bởi vì chỉ có nhà thơ Thiền mới làm thơ về hiện tại, còn đa số các nhà thơ đều sống về dĩ vãng, về kỷ niệm, về tuổi thơ, với bao nhiêu nhớ nhung, tiếc nuối.

Là thi sĩ, theo tôi, không phải là "Say với gió, mơ theo trăng và vơ vẩn cùng mây", như lời của Xuân Diệu. Là thi sĩ, chính là mang trong tiềm thức một bồ kỷ niệm, và một bầu cảm xúc đi đôi với những kỷ niệm đó. Và lời thơ, chính là nguồn cảm xúc dâng trào, quyện vào với kỷ niệm, dội lên thành thơ.

Để ý kỹ, chúng ta sẽ thấy đa số những từ ngữ, khái niệm, hình ảnh trong các bài thơ đều liên quan tới dĩ vãng như: "nhớ nhà ... quên lãng ... kỷ niệm ... xa xưa ... cố hương ... dấu chân ... lần cuối ... dở dang ... lỗi hẹn ... bến cũ ... biệt ly ... vấn vương ... bụi thời gian ... thuở nào ... xa vắng ... nhớ nhung ... nắng cũ ... mòn mỏi ... phai màu ... ước hẹn ... hao mòn ... ngừng trôi ... chia phôi ... hoài cảm ... ấu thơ, v.v..."

Chẳng hạn như bài văn đầy âm điệu sau đây của Đinh Hùng, cũng mang bao nhiêu hình ảnh của quá khứ, của thời gian: "Thu năm nay, tôi lại đi trên con đường vắng này, nghe từng chiếc lá rơi trên bờ cỏ. Những cây liễu xanh đứng buồn như những nàng cung nữ đời xưa, và trong vườn nhà ai thấp thoáng hoa phù dung buổi sáng nở trắng như một tâm hồn còn tre û. Nắng ở đây vẫnlà nắng ngày xưa, và linh hồn tôi vẫnlà linh hồn năm trước. Đường này hiu hắt, tôi đem lòng về để gặp mùa thu thương nhớ cũ, và may cũng thấy thu về để nước hồ xanh. Chân ai đi xa vắng đằng kia hay đó chỉ là gió thoảng mong manh, và gió nào vương vấn hồn tôi hay đó chỉ là dư thanh của một ngày xưa cũ?"

Cũng như trong những vần thơ của Apollinaire, vẫn còn phảng phất hương vị của thời gian, của một mùa thu thương nhớ:

"J'ai cueilli ce brin de bruyère, 
L'automne est morte souviens-t'en. 
Nous ne nous verrons plus sur terre, 
Odeur du temps brin de bruyère, 
Et souviens-toi que je t'attends."

(Anh đã hái một cành hoa thạch thảo, 
Mùa thu đã chết em nhớ chăng. 
Thế giới này đôi ta vĩnh biệt, 
Hương thời gian hoa thạch thảo, 
Em ơi hãy nhớ, anh chờ em.)

Nếu không phải là nhớ thương, thì nhà thơ cũng mang nặng trong mình một mối sầu vạn cổ, cũng như TrầnTử Ngang đã không ngăn được xúc động khi ngẫm tới thời gian, tới không gian vô tận, bên cạnh kiếp người ngắn ngủi, nhỏ bé vô cùng:"Tiền bất kiến cổ nhân, 
Hậu bất tri lai giả. 
Niệm thiên địa chi du du, 
Độc thương nhiên nhi thế hạ."

(Ai người trước đã qua? 
Ai người sau sắp tới? 
Ngẫm trời đất không cùng. 
Một mình rơi giọt lệ.)

Và thời gian đối với nhà thi hào Lý Bạch cũng như giòng nước lạnh lùng trôi qua, không làm sao ngăn chận được, cũng như nỗi buồn của số phận làm người không thể nào làm tan đi trong men rượu:"Trừu đao đoạn thủy, thủy cánh lưu. 
Cử bôi tiêu sầu, sầu cánh sầu."

(Rút gươm chém nước, nước trôi, 
Tiêu sầu nhấc chén, lại dôi nỗi sầu.)

"Quân bất kiến, Hoàng hà chi thủy thiên thượng lai, 
Bôn lưu đáo hải bất phục hồi. Hựu bất kiến 
Cao đường minh kính bi bạch phát, 
Triêu như thanh ti mộ thành tuyết..."

(Bác chẳng thấy, con sông Hoàng lưng trời tuôn nước, 
Xuống biển rồi có ngược lên đâu? Lại chẳng thấy 
Đài cao soi gương buồn tóc bạc, 
Sáng xanh tơ mà tối đã như sương...)

Sinh ra, già đi, chết đi ... Con người như một chiếc thuyền mỏng manh, lênh đênh trên biển cả, không biết trôi dạt nơi đâu, mà cũng không thả neo được giờ phút nào, cũng như lời năn nỉ của Lamartine khi muốn níu kéo lại những khoảnh khắc êm đẹp nhất của cuộc đời:"Ainsi, toujours poussés vers de nouveaux rivages, 
Dans la nuit éternelle emportés sans retour, 
Ne pourrons-nous jamais sur l'océan des âges, 
Jeter l'ancre un seul jour? 
(...) Ô temps! suspends ton vol, et vous, heures propices! 
Suspendez votre cours. 
Laissez-nous savourer les rapides délices 
Des plus beaux de nos jours !

(Thuyền vô định lênh đênh trôi mãi 
Trên biển đời trong suốt đêm thâu 
Biết chăng trong kiếp sống này 
Bao giờ mới được có ngày thả neo? 
(...) Thời gian hỡi, ngừng ngay cánh lại! 
Giờ phút êm, xin hãy ngừng trôi. 
Hãy cho ta hưởng một thôi, 
Những ngày tươi đẹp nhất đời của ta!)

Ôi, nhà thi sĩ mới ngây thơ làm sao, bởi vì chỉ cần hỏi lại câu: "Muốn thời gian ngừng lại trong bao nhiêu lâu?" là đã thấy mình vô lý đến sượng sùng! Nếu thời gian ngừng lại, thì không có thời gian. Mà nếu không có thời gian, thì làm gì có ai mà tận hưởng, có cái gì mà tận hưởng? Chỉ còn cách xin thời gian trôi qua, nhưng riêng ta thì vẫn như vậy, không chút đổi thay. Ôi vẫn cái ta, vẫn cái thường là nguồn gốc của mọi khổ đau...

Và liệu có gì là thường còn? Trong bầu không khí hừng hực đấu tranh cho tự do tín ngưỡng, nhà thơ Vũ Hoàng Chương đã kêu lên:

 "Rồi đây... rồi mai sau còn...chi? 
Ngọc đá cũng thành tro, lụa tre dầu mục nát. 
Với thời gian lê vết máu qua đi, 
Còn mãi chứ, còn trái tim Bồ Tát. 
Dội hào quang xuống tận chốn A Tỳ,(...)"Tất cả rồi cũng sẽ trở thành tro tàn, cát bụi. Tác phẩm nào tuyệt tác đến đâu chăng nữa cũng sẽ bị thời gian phá hủy, ngoại trừ... Ngoại trừ tấm gương hy sinh cao cả của các đấng Bồ Tát, bởi vì được truyền tụng từ thế hệ này qua thế hệ khác, nên đã vượt khỏi thời gian.

Nói tóm lại, thời gian đối với nhà thi sĩ là một điều chủ quan tới tột độ, vừa là một mối sầu vạn cổ, một nỗi nhớ thương man mác, và một niềm đau ray rứt đê mê (une douleur exquise). Đó không phải là một cái gì trừu tượng mà là một sự thực sống động, không ngừng vang dội trong chiều sâu tâm thức. Nhà thơ biết mình không tránh khỏi thời gian, chịu đau cái nỗi đau thời gian, nhưng không thể nào từ bỏ được nó. Bởi vì nỗi đau thời gian đó chính là mình, nó đã trở thành mình...

Image result for thoi gian photos

  Thời gian đối với nhà triết học  
Thời gian không phải chỉ là một nỗi đau, mà còn là một câu hỏi không ngừng dằn vặt con người, qua bao nhiêu thế hệ.

Câu hỏi đó không chỉ nằm trong phạm vi những lý luận siêu hình của nhà triết học, cũng như lời của Bachelard : "Suy nghĩ về thời gian là công việc đầu tiên của mọi siêu hình học". Nó bắt nguồn từ chiều sâu tâm thức của mỗi người, như một ngọn lửa âm ỉ nhưng cũng có thể bùng cháy lên bất cứ lúc nào, thúc đẩy bởi một sự bức thiết nội tâm. Cũng như trước "cái chết", và "sự sống", con người không thể nào thoát ra khỏi sự ám ảnh của "thời gian"...

Từ cổ xưa, người ta đã ý thức về thời gian qua những quan sát về sự đổi thay trên thế giới. Đối với người Trung Hoa, mọi sự vật đều biến chuyển theo những định luật tự nhiên, tức là luật biến hóa của vũ trụ, được Khổng Tử chép lại trong Kinh Dịch : từ Thái Cực sinh ra Lưỡng Nghi, sinh ra Tứ tượng, Bát Quái, cho tới 64 Quái, với Ngũ Hành tương sinh tương khắc, sinh ra vạn vật. Lão Tử trong Đạo Đức Kinh, cũng vạch rõ những biến chuyển tự nhiên của vũ trụ, nhưng khuyến cáo con người không nên cưỡng lại mà nên thuận với những biến đổi tự nhiên đó.

Ảnh hưởng của đạo Lão và Phật đã mang lại cho nền văn minh Trung Hoa một lối nhìn siêu thoát về thời gian, cũng như trong bài Tiền Xích Bích Phú của Tô Thức : "...Bác có biết nước và trăng không ? Nước chảy thế kia mà chưa từng đi bao giờ, mặt trăng khi tròn khi khuyết như vậy mà chưa từng thêm 
bớt bao giờ. Bởi vì ta tự ở nơi biến đổi mà xem ra, thì cuộc trời đất cũng chỉ ở trong một cái chớp mắt ; mà nếu ở tự nơi không biến đổi mà xem, thì muôn vật cùng với ta đều không bao giờ hết cả..."

Tại Tây phương, triết lý ngay từ ban đầu đã luôn luôn dao động giữa hai khuynh hướng của tư tưởng cổ xưa Hy Lạp : giữa "tất cả đổi thay" theo Héraclite, và "tất cả bất biến" theo Parménide.

Đối với Héraclite, đặc tính của cuộc sống là sự lưu chuyển không ngừng của sự vật ( panta rhei ) : "Người ta không bao giờ tắm hai lần ở một giòng sông". Điều đó nằm trong định luật chung của vũ trụ gọi là logos, bao trùm và tác động trên tất cả mọi hiện tượng trên thế gian. Tất cả luôn luôn biến 
đổi, cái này đưa tới cái kia, vừa chống đối nhau vừa nẩy sinh ra nhau, như "sáng / tối", "nóng / lạnh", "ngày / đêm".

Ngược lại, Parménide cho rằng sự có mặt (être) là vĩnh cửu, và tất cả đổi thay chỉ là những vẻ bên ngoài. Cũng trong chiều hướng này, Platon chủ trương bên cạnh thế giới hiện tượng đổi thay, còn có thế giới của Tư Tưởng, của Linh Hồn, một thế giới vĩnh cửu bất biến, vượt khỏi thời gian. Thời gian đương nhiên trở thành "hình ảnh chuyển động của sự vĩnh cửu bất động" (image mobile de l'éternité immobile).

Đối với Aristote, thời gian cũng như sự chuyển động mang một tính chất vĩnh cửu, vô thủy vô chung. "Thời gian là thước đo của sự chuyển động (mesure du mouvement), giữa trước và sau ; thời gian liên tục, bởi vì thuộc vào sự liên tục". Chỉ có thời gian hiện tại mới là thời gian thực sự.

Theo trường phái Khắc Kỷ (Stoiciens), thời gian không có thực chất, nhưng "mọi sự vật hiện hữu và chuyển động chính ở trong thời gian". Thời gian nằm trong cuộc sống của thế giới, tức là của Tạo Hóa, bởi vì vũ trụ chính là Thiên Nhiên, là Tạo Hóa. Do đó, nhà hiền triết khắc kỷ tuân theo và chấp nhận thời gian, sống phù hợp với thời gian, để hòa đồng với Tạo Hóa. Trong một lá thư cho học trò mình, Sénèque viết : "Không có gì thuộc về ta cả, Lucilius ạ. Chỉ có thời gian là của ta. Cái tài sản thoáng qua và trơn tuột đó là điều duy nhất mà Tạo Hóa đã tạm trao cho chúng ta"...

Ngược lại với quan điểm này, Epicure định nghĩa thời gian như "tai nạn của những tai nạn" (accident des accidents). Khác với không gian, thời gian tự nó không là gì, nó không thuộc vào cấu trúc của thế giới, mà là do những nguyên tử và không gian tạo thành. Thời gian không phải là một thực thể, và 
sở dĩ con người cảm thấy thời gian là nhờ ở những biến đổi của sự vật. Do đó, người ta có thể tránh né thời gian được, bởi vì luôn luôn có khả năng thoát khỏi bằng cách nhớ tới một khoảng thời gian khác. Ngay trong khi bị tra tấn hành hạ, người ta cũng có thể cảm thấy hạnh phúc bằng cách nhớ tới những giây phút hạnh phúc trong quá khứ. Thời gian không xâm phạm được vào nhà hiền triết, bởi vì chỉ là một cái gì lướt qua và không tồn tại được.

Related image

Vào thời kỳ Trung cổ, Thánh Augustin đã đưa ra những nhận định sâu sắc về thời gian :

"Thời gian là gì ? Nếu không ai hỏi tôi về thời gian, thì tôi biết rõ ; nhưng khi cần phải giải thích thì tôi không còn biết thời gian là gì.

Tuy vậy, tôi dám mạnh bạo quả quyết rằng, nếu không có gì xảy ra, sẽ không có thời gian đi qua ; nếu không có gì xẩy đến, sẽ không có thời gian sắp tới ; nếu không có gì hiện hữu, sẽ không có thời gian hiện tại.

Nhưng hai thời gian này, quá khứ và tương lai, làm sao chúng có mặt được, nếu quá khứ không còn nữa và tương lai chưa tới ? Ngay cả hiện tại, nếu luôn luôn còn đó, không mất đi trong quá khứ, nó sẽ không phải là thời gian ; nó sẽ là vĩnh cửu. Vậy, nếu hiện tại muốn là thời gian, phải mất đi trong quá khứ, thì làm sao chúng ta có thể khẳng định rằng nó cũng có mặt, khi mà lý do duy nhất của sự có mặt này chính là sự không còn nữa ? Thành thử thực ra nếu chúng ta có thể nói rằng thời gian có mặt, thì chính là bởi vì nó đi vào không-có mặt".

Đó chính là nghịch lý của thời gian : quá khứ không còn bởi vì đã qua rồi, tương lai không có bởi vì chưa tới, chỉ có hiện tại là có thật, nhưng hiện tại phải biến mất ngay mới là hiện tại, bởi vì chỉ cần kéo dài một chút đã trở thành quá khứ ...

Như vậy, theo Augustin, không hề có 3 loại thời gian (quá khứ, hiện tại vàtương lai), mà chỉ có 3 thể của thời gian, đồng thời có mặt trong ý thức con người. "Cả 3 thể của thời gian đó đều có mặt trong ý thức, và tôi không thấy chúng ở nơi nào khác". Ông cũng nêu lên một câu hỏi mấu chốt : "Làm sao tôi có thể vừa có mặt trong hiện tại, vừa có đủ tầm nhìn để thấy rằng thời gian trôi qua ?".

Đối với Pascal, thời gian thuộc vào những gì không thể định nghĩa được, vàdù thế nào định nghĩa cũng vô ích. Leibniz cho rằng thời gian cũng như không gian, là những gì hoàn toàn tương đối, không có thực thể : không gian là "trình tự của những gì có khả năng cùng có mặt" (ordre des coexistences possibles), trong khi đó thời gian là " trình tự của những gì có khả năng kế tiếp nhau" (ordre des successions possibles), nhưng có liên hệ với nhau. Đó chính là một vấn đề nan giải của thời gian, bởi vì làm thế nào giải thích được tính chất đôi của thời gian, vừa là kế tiếp vừa là liên tục, vừa phân biệt vừa bao gồm những giây lát hình thành nó? Nếu tôi bị thời gian cuốn đi theo dòng hiện tượng, thì làm sao tôi nghĩ được về thời gian ? Nhưng nếu tôi chỉ là người đứng nhìn bàng quan, thì tôi đã bị tách ra khỏi thời gian mất rồi.

Kant, triết gia của thế kỷ Ánh Sáng, cho thời gian đóng một vai trò quan trọng hơn, vì là một hình thái phổ biến cho phép con người nhận biết được các hiện tượng. Kant quan niệm rằng thời gian không phải là một khái niệm xuất phát từ kinh nghiệm, nhưng đã có trước kinh nghiệm, cũng như không gian. Cả hai là những hình thái tiên nghiệm ( a priori ) của cảm giác, thuộc về trực giác và phát xuất từ chủ thể. Chỉ với giả thuyết đó người ta mới có thể cảm thấy được sự đồng thời hoặc kế tiếp của mọi hiện hữu. Thời gian không phải là một ý niệm, mà là một trực giác thuần túy, bởi vì chỉ có một không gian và một thời gian, vô biên và bao gồm tất cả các không gian vàthời gian đặc biệt. Kant coi không gian và thời gian là những "thực thể theo kinh nghiệm", bởi vì vừa có hậu quả khách quan, vừa là chủ quan, bởi  vì chúng là những hình thái của trực giác. Sự chủ quan này chính là một "tính lý tưởng siêu nghiệm" (idéalité transcendantale), điều khiển tất cả các tri thức nói chung và là điều kiện của sự hiểu biết.

Đối với Hegel, thời gian có ba kích thước : 1. quá khứ, là sự hiện hữu như bị xóa bỏ, như không có mặt ; 2. tương lai, là sự không-có-mặt, nhưng tất định có ; 3. hiện tại, là sự trở thành lập tức, và sự kết hợp của hai cái trên. "Chỉ có thời gian khi có lịch sử, tức là có sự hiện hữu của con người... Con người ở trong thời gian, và thời gian không có ngoài con người ; do đó con người chính là thời gian và thời gian chính là con người".

Nhưng bám sát chiều hướng lịch sử một cách quá đáng cũng có hại cho cuộc sống, theo Nietzsche : "Con vật sống một cuộc đời không có lịch sử... Ngược lại con người vì tựa mình vào gánh nặng mỗi ngày một gia tăng của quá khứ, nên bị nó đè lên mình và đẩy xiêu hướng đi, làm chậm bước như một gánh nặng vô hình của bóng tối".

Thời gian cũng có thể bao gồm tất cả. Đó là quan điểm của Bergson, người đã xây dựng nên một triết lý hoàn toàn dựa lên thời gian. Đó không phải là thời gian của khoa học, của vật lý, của máy móc, của đồng hồ, không phải thời gian được đo tính, phân tích, mổ xẻ, chuyển đổi thành không gian. Mà là thời gian được con người sống và cảm nhận. Thời gian thực sự là thời gian của chiều sâu tâm hồn, một khoảng thời gian có bề dầy, co giãn linh động, mang tới những cảm giác mạnh mẽ, có chất lượng và không thể thay bằng số lượng. Đó là một dữ kiện trực tiếp của ý thức (donnée immédiate de la 
conscience), vượt khỏi ngôn từ, lý luận, và chỉ có thể cảm nhận bằng trực giác. Đối với Bergson, "Thời gian là sáng tạo, hoặc không là gì hết".

Thời gian tính (temporalité) giữ một vị trí trung tâm trong triết lý của Heidegger. Bởi vì con người trước hết là "có mặt ở thế gian" ( être-au-monde ) cho nên tự định nghĩa là sự lo lắng, và sự lo lắng chỉ có 
thể có trong thời gian, tức là điều kiện tối hậu. Thời gian tính là bản chất sủa sự hiện hữu chân thực. Thời gian đối với con người không phải ở bên ngoài, nó không phải là một cái gì bên ngoài đâm bổ vào chúng ta, để bắt chúng ta phải tuân theo luật của nó, và hủy hoại chúng ta nếu cần. Và sự có mặt, bởi vì chính nó là thời gian tính, cho nên cũng là lịch sử tính (historicité).

Jules Lagneau cho rằng không gian và thời gian không thể tách rời nhau được, trừ khi bằng cách trừu tượng hóa. "Không gian và thời gian là sự chuyển động được trừu tượng hóa". Nhưng nếu không gian và thời gian đều là bằng chứng của sự tùy thuộc của ta vào sự vật, thì cũng có những sự khác biệt giữa hai khái niệm này : "Không gian là dấu hiệu của quyền lực của ta. Thời gian là dấu hiệu của sự bất lực của ta". Bởi vì, theo Alain, học trò của ông, "Cảm nhận thấy không gian, tức là biết mình đang ở đâu, và sẽ tới đâu lát nữa, nếu muốn. Trong khi đó, nếu mình muốn tới ngày hôm sau, thì chỉ có một cách là chờ đợi. Vì vậy cho nên không có sự cảm nhận về thời gian".

Như vậy, quan niệm của triết học về thời gian mỗi ngày một thêm phức tạp, và có lẽ đã đi tới một ngõ cụt không thể nào tiến xa hơn được. Triết học ngày nay quanh đi quẩn lại, nghĩ tới nghĩ lui, rồi rốt cuộc cũng như thể "con rắn tự cắn đuôi mình", hay "con kiến mà leo cành đào"... trong câu ca dao nọ.

Không tìm thấy giải đáp nơi triết học, con người hiện đại thường quay về phía khoa học, với hy vọng vén được màn bí mật về thời gian, nhờ những khám phá mới nhất của vật lý và sinh học.

 Thời gian dưới mắt nhà khoa học. 
* Đo tính thời gian.

Từ lâu, người ta đã tìm cánh đo tính thời gian, là một yếu tố quan trọng trong sự giao tiếp giữa những con người.

Ví dụ như nếu muốn có một đứa bé một ngày kia chào đời, thì ít ra cũng phải có một cuộc hẹn hò giữa một cặp tình nhân, ở một thời điểm nào đó. Nếu không đo tính được thời gian, thì làm gì có hẹn hò, có gặp gỡ, có nên vợ nên chồng, sinh con đẻ cái. Làm gì có những sinh hoạt xã hội, như mua bán, hội hè, thi cử, thể thao, ca nhạc và ngay cả luộc một quả trứng gà cũng không xong !

Ngay từ cổ xưa, con người đã biết dùng những phương tiện giản dị, gần thiên nhiên để đo tính thời gian : bằng bóng mặt trời xoay quanh nhật bàn (cadran solaire), những giọt nước chảy tí tách trong lậu hồ (clepsydre), hay những hạt cát trôi dần trong bình cát (sablier). Thuở ấy, thời gian được đo tính một cách mơ hồ, nhưng đầy thơ mộng.

Đến khi đồng hồ xuất hiện tại Âu châu vào thời kỳ Phục Hưng, thì thời gian bắt đầu trở nên máy móc và khô khan. Lúc đầu còn nghe tiếng "tích tắc" của đồng hồ quả lắc, tiếng chuông đánh "boong", tiếng chim kêu "cú cu". Nhưng chẳng bao lâu đồng hồ đã im tiếng, đã mất cả những chiếc kim lân tinh, những chiếc rubis quí giá, và chỉ còn là một bản số điện tử trống rỗng, không hồn.

Nhờ những tiến bộ của khoa học kỹ thuật, đo tính thời gian đã trở thành mỗi ngày một thêm chính xác. Với đồng hồ cơ khí và đồng hồ tự động, người ta có thể nhanh chậm một vài giây trên một ngày, trong khi đó đồng hồ quartz chỉ còn sai một vài giây trên một tháng, và đồng hồ nguyên tử một giây trên một 
triệu năm ! Thời kế tự động, rồi thời kế quartz đã cho phép đo được những khoảng cách vô cùng ngắn ngủi, cho tới một phần triệu giây (nanoseconde). Và bắt đầu từ năm 1967, một giây được định nghĩa như "thời hạn của 9192631770 chu kỳ sóng từ điện được phát hoặc hấp thụ bởi một nguyên tử césium 133 khi chuyển từ một mức độ năng lượng này tới một mức độ khác " ! Và từ năm 1983, một mét được định nghĩa như "chiều dài của con đường mà ánh sáng đi qua khoảng trống trong thời gian 1/299792458 giây" !

Còn gì chính xác hơn là định nghĩa khoa học, nhưng đo được thời gian, dù chính xác tới đâu chăng nữa, vẫn chưa phải là hiểu được thời gian...

Image result for thoi gian photos

* Liên hệ giữa không gian và thời gian.

Thực ra, phải đợi đến Galilei con người mới bắt đầu đi vào khoa học, nhờ sự khám phá những định luật nối liền sự chuyển động với thời gian. Với lòng tin sắt đá rằng "thiên nhiên viết bằng ngôn ngữ toán học", Galilei đã khai phá cho con người con đường tìm hiểu thiên nhiên, qua những áp dụng toán 
học vào vật lý học.

Với định luật "vạn vật hấp dẫn" (gravitation universelle), Newton mở ra cho khoa học một kỷ nguyên mới, một hệ thống cơ khí mà trong đó mỗi chuyển động trong không gian đều phải tuân theo định luật một cách chính xác, từ một trái táo tới một ngôi sao. Cơ khí của Newton dựa lên giả thuyết có một 
không gian độc nhất, cùng tính chất khắp nơi, và một thời gian tuyệt đối, độc nhất. Thế giới của Newton như vậy có bốn chiều : ba chiều để tả không gian, và một chiều là thời gian. Đặc điểm của chiều thời gian là người ta không thể nào di chuyển được trong đó, và cũng như không gian, không thể 
nào suy tư được trên đó, bởi vì cả hai là những định nghĩa tiên nghiệm (définitions a priori ) làm nền tảng cho vật lý học.

Einstein không đặt vấn đề thời gian như một điều tiên nghiệm, nhưng lưu ý tới khoảng thời gian đo giữa hai sự kiện, bởi những quan sát viên ở những hệ quy chiếu (référentiels) khác nhau. Ông cho thấy rằng những khoảng thời gian đó khác nhau. Thời gian như vậy tùy thuộc vào hệ quy chiếu được chọn, 
và không còn được coi là tuyệt đối.

Người ta thường lấy câu chuyện hai anh em sinh đôi của Langevin để minh họa tính chất tương đối của thời gian : một trong hai người phiêu du trong không gian trong một không thuyền với một tốc độ gần tốc độ ánh sáng, trong khi người kia ở lại trái đất. Thời gian đối với người đi nhanh sẽ chậm hơn người ở lại tại chỗ, và sau một thời gian, người đi xa trở về sẽ trẻ hơn người ở lại. (Như vậy, biết đâu chẳng giải thích được một cách khoa học câu chuyện Từ Thức gặp Giáng Hương, hay Lưu Nguyễn lạc Đào Nguyên, khi trở về hạ giới, chỉ còn gặp những cháu chắt của mình !).

Trong thuyết tương đối hẹp (relativité restreinte) của Einstein, thời gian gắn liền với hệ quy chiếu, nhưng còn thuộc vào hệ thống bốn chiều, cùng với không gian, để miêu tả sự chuyển động. Trong một hệ quy chiếu nào đó, thời gian và không gian cùng đóng một vai trò, đó là thời gian và không gian tuyệt đối của Newton.

Trong thuyết tương đối tổng quát (relativité générale), thì lại khác hẳn. Không gian-thời gian trở thành bản chất của vũ trụ, một hình học (géométrie) bị méo mó bởi luật hấp dẫn. Vũ trụ không phải chỉ ở trong không gian và thời gian, mà cũng chính  không gian và thời gian. Thời gian là một phần tử của vũ trụ, nó thuộc vào cấu trúc của vũ trụ.

Related image

* Thời gian, một ảo tưởng ?

Đối với một nhà khoa học như Einstein, quan niệm thời gian như một sự nối tiếp (continuité), một sự một chiều (irréversibilité), chỉ là một ảo tưởng. Vũ trụ có mặt, nhưng không trở thành. Theo Einstein, "mũi tên thời gian" chỉ là một ảo tưởng cần phải gạt bỏ, phải vượt qua. Trong những trao đổi thư từ với Michele Besso, một người bạn thân thường gạn hỏi ông : "Vậy sự nối tiếp, sự một chiều của thời gian, mày để ở đâu ?", ông trả lời một cách kiên nhẫn : "Làm gì có sự một chiều ? Mũi tên thời gian không hề có trong thiên nhiên. Đó chỉ là một quan niệm hoàn toàn xuất phát từ con người, hoàn toàn tương đối". Và khi Besso chết, Einstein viết thư cho chị của ông : "Michele đã đi trước tôi để lìa bỏ thế giới lạ lùng này. Nhưng điều đó không quan trọng lắm. Đối với chúng tôi, những nhà vật lý học vững lòng 
tin, sự phân biệt giữa quá khứ, hiện tại và tương lai chỉ là một ảo tưởng , dù nó rất dai dẳng".

Sau này, nhà vật lý thiên văn Stephan Hawking cũng quan niệm như vậy trong tác phẩm "Một câu chuyện ngắn về thời gian". Ông đề nghị thay thế thời gian bằng thời gian tưởng tượng , và nhờ đó có thể không gian hóa (spatialiser) thời gian, bằng cách đổi dấu (+) bằng dấu (-). Theo thuyết tương đối hẹp 
của Einstein, không gian và thời gian liên hệ với nhau, nhưng vật chất vẫn còn độc lập. Khoảng cơ bản không còn là một khoảng không gian như trong hình học Euclide, mà là một khoảng không gian-thời gian. Song, thời gian đóng một vai trò khác trong khoảng này, nó không có cùng một dấu. Như người 
ta thường viết trong khoảng (ds2), thời gian mang dấu (+) và không gian mang dấu (-).

So với thuyết tương đối hẹp, thì thuyết tương đối tổng quát của Einstein đưa tới một sự tổng hợp vĩ đại hơn nhiều. Không gian vừa có liên hệ với thời gian và vật chất. Và sự liên hệ đó có là nhờ độ cong của không gian-thời gian, và cái độ cong này tùy thuộc những gì chứa đựng trong vật chất. Nhưng thuyết tương đối tổng quát vẫn còn là một thuyết theo Newton, bởi vì vẫn còn mang những điều xác thực, và vẫn không có mũi tên thời gian.

* Mũi tên thời gian và luật nhiệt động.

Vào thế kỷ thứ XIX, Sadi Carnot, trong khi nghiên cứu về các máy chạy hơi nước, nhận thấy rằng sự biến đổi sức nóng thành cơ năng bị hạn chế bởi tính chất một chiều của những dời chuyển sức nóng (chỉ có thể đi từ nóng sang lạnh), dường như sức nóng mang trong mình một tính chất đặc biệt liên quan 
tới một chiều.

Những suy nghĩ đó sẽ làm khởi điểm cho nguyên tắc thứ hai của nhiệt động (deuxième principe de la thermodynamique), do Clausius trình bày dưới hình thức hoàn chỉnh : trong mỗi hệ thống vật lý đều có một đại lượng gọi là entropie, biểu thị mức độ hỗn độn hoặc ngẫu nhiên có mặt trong hệ thống đó. 
Số lượng entropie trong một hệ thống cô lập chỉ có thể tăng lên mỗi khi có một hiện tượng vật lý nào đó. Lấy ví dụ, entropie của một tách cà phê và của một viên đường họp lại, thấp hơn entropie của một tách cà phê ngọt, cho nên viên đường chỉ có thể tan trong tách cà phê, chứ không bao giờ có thể 
lấy ra được từ một tách cà phê ngọt. Một cách đơn giản hơn, nếu chúng ta ném một cái chén xuống đất, chén đó (trên nguyên tắc) sẽ vỡ. Entropie của chén lành thấp hơn chén vỡ, nên không bao giờ chén vỡ sẽ lành trở lại. Mọi sinh vật chết đi không thể nào sống trở lại, cũng như chiếc lá vàng đã lìa cành, không bay lại được lên trên cành và xanh tươi trở lại.

Trong kinh nghiệm sống hàng ngày, chúng ta thấy những đổi thay thường đi từ thứ tự (ordre) tới hỗn độn (désordre), từ sự khó xảy ra (improbable) tới sự dễ xảy ra (probable). Đó chính là "mũi tên nhiệt động" áp dụng vào thời gian.

YÙ thức về những nghịch lý của thời gian bắt nguồn từ những công trình của Boltzman. Boltzman bị ảnh hưởng mạnh của Darwin, và là nhà vật lý học đầu tiên quan niệm sự tiến hóa của vũ trụ như là một sự suy rộng của thuyết Darwin. Nhưng trước những lời chỉ trích trách ông đi ngược lại với định luật hai chiều của Newton, ông đã đắn đo và chùn lại. Ông vừa muốn một đằng tin vào quan niệm tiến hóa của vũ trụ, vào mũi tên thời gian, một đằng giữ trung thành với định luật của Newton. Đó là một nghịch lý mà ông đã không giải quyết nổi, và có thể là một lý do đã khiến ông tự tử.

* Sự sống, một cuộc tranh đấu chống lại entropie.

Theo nguyên tắc thứ hai của nhiệt động, mọi sự vật không thể nào tránh được bị tiêu hủy dần mòn, nhưng tất cả không chống đối lại sự tiêu hủy đó một cách giống nhau. Đối với vật chất không sinh động, thời gian chỉ là tiêu mòn và tàn phá.

Ngược lại, sự sống là một ngoại lệ duy nhất và tạm thời trước luật entropie, điều đó đã được các nhà sinh học vạch rõ. Các sinh vật có khả năng dùng một khoảng thời gian nào đó, để phát triển theo định luật của chính mình và dùng những dự trữ năng lượng của mình. "Sự sống, theo Lévy-Valensi, là một cuộc đấu tranh thường trực chống lại entropie. Nó phải, trong mỗi giây phút, theo cách nói của Bergson, "nâng cái gánh nặng đang rơi xuống", và làm chậm đi những đổi thay không thể nào ngăn cản được. 
Dường như, trong một thế giới không thể nào tránh được quay về sự chết, sự sống cố gắng tận dụng tất cả năng lượng đang tiêu dần của mình, để làm được một cái gì, trong một khoảng thời gian nào đó."

Ngoài ra, sự sống còn dùng một phương pháp hữu hiệu để chống lại sự phá hủy của thời gian, đó là sự sinh sản. Nhờ sự sinh sản, cuộc sống được tiếp nối từ thế hệ này qua thế hệ khác, qua sự trao truyền thông tin mang bởi những gien, cũng như một ngọn lửa truyền từ ngọn đuốc này qua ngọn đuốc khác, để không bao giờ ngừng cháy.

* Chronos và tempus : thời gian vật lý và thời gian tâm lý.

Có thể nói rằng cho tới thế kỷ thứ XVIII, không có sự cách biệt giữa triết học và khoa học, vì một lý do giản dị : các nhà triết học đồng thời là những nhà khoa học. Từ Platon, Aristote cho tới Descartes, Leibniz, Kant, tất cả đều là những nhà bác học "văn võ song toàn", nghĩa là vừa là triết gia, vừa là toán học, vật lý học, thiên văn học, sinh học...

Nhưng bắt đầu từ thế kỷ thứ XIX, những kiến thức của nhân loại trở thành mênh mông và phức tạp đến nỗi các nhà học giả bắt buộc phải lựa chọn một ngành chuyên môn, để mỗi ngày tiến sâu vào ngành đó. Chẳng hạn như Bergson, khi còn là một học sinh xuất sắc thi tuyển vào trường Cao đẳng Sư phạm, đã phải chọn lựa giữa văn chương và khoa học, và ông đã chọn lựa văn chương. Như vậy, dần dần triết học và khoa học đã rời xa nhau, cho tới khi không còn nói với nhau cùng một thứ tiếng, không còn dùng những khái niệm giống nhau.

Ví dụ khái niệm "thời gian" chẳng hạn. Liệu "thời gian" của nhà khoa học có phải là "thời gian" của nhà triết học ? Đó là câu hỏi đặt lên trong cuộc đối thoại tại Paris năm 1922 giữa Bergson và Einstein, về "Thời gian và thuyết tương đối".

Để trả lời câu hỏi của Bergson : "Ông có chắc rằng thời gian của ông là thời gian của con người tầm thường không ?", Einstein khẳng định : "Thời gian của nhà triết học và thời gian của nhà vật lý học là một. Không có thời gian của triết học. Chỉ có thời gian tâm lý khác với thời gian của vật lý học. Chỉ có khoa học mới nói được sự thật". Câu trả lời độc đoán này làm Bergson vô cùng thất vọng, có lẽ vì ông đã quá mong đợi ở khoa học một sự xác nhận về trực giác của ông về thời gian.

Nhưng thật ra, nếu cuộc đối thoại này, giữa hai nhà trí thức nổi tiếng thời bấy giờ, đã thất bại hay chỉ là hai cuộc độc thoại, có lẽ là vì "ông nói gà, bà nói vịt". Einstein và Bergson mỗi người chỉ nói về thời gian của mình.

Thời gian của Einstein là thời gian vật ly ù , thời gian khoa học, không màu sắc hương vị, thời gian của cả vũ trụ, không phải của riêng con người. Thời gian đó chỉ là ảo tưởng, bởi vì không có thực chất, không có bề dày, không chia ra làm quá khứ, hiện tại và tương lai. Thời gian đó chính là không gian, nó có mặt trong mỗi sự vật, nó là sự vật. Con người không làm gì được trên nó, bởi vì nó chính là con người, là một sự vật.

Thời gian của Bergson là thời gian tâm ly ù. Đối với ông, nó bao trùm tất cả, nó chính là sự sống, sự tiến hóa trong sáng tạo. Là thời gian được sống và cảm nhận trực tiếp bởi con người, với những cảm xúc của quá khứ, với bề dày của hiện tại và khả năng sáng tạo của tương lai. Thời gian đó có thể co giãn, ngưng lại, rút ngắn hay kéo dài, quay vòng trở lại. Con người có khả năng ảnh hưởng được vào nó, nhưng nó cũng có thể chế ngự con người. 

Để phân biệt hai loại thời gian này, người ta đã đề nghị gọi thời gian vật lý là chronos (tiếng Hy lạp), và thời gian tâm lý là tempus (tiếng La tinh). Mỗi người sẽ gọi thời gian là chronos hay tempus tùy theo quan niệm của mình về thời gian.

* Prigogine, giữa thời gian Poincaré và thời gian Lyapounov.

Trong cuốn sách "Giữa thời gian và vĩnh cửu", Ilya Prigogine đưa ra một câu trả lời dứt khoát : thời gian hiện hữu trong vũ trụ, nó có mặt trong vật chất, và mang tính chất một chiều.

Lý luận của Prigogine dựa lên sự so sánh giữa hai loại thời gian : thời gian Poincaré và thời gian Lyapounov. Nhà toán học Henri Poincaré chứng minh rằng, trong một hệ thống cô lập với những tiểu thể (corpuscules) tác động lẫn nhau, sau một thời gian hệ thống đó sẽ đi qua trở lại trạng thái ban đầu. Thời gian giữa hai lượt đi qua cùng một trạng thái gọi là thời gian Poincaré, và thời gian đó dĩ nhiên rất dài. Lấy một ví dụ, một quả bóng bị xẹp, nếu không có tác động bên ngoài, thì một ngày kia sẽ căng trở lại. Không cần bơm, chỉ cần đợi, nhưng phải đợi rất lâu ! Lyapounov ngược lại chứng minh rằng trong sự tiến triển của một hệ thống, độ nhạy (sensibilité) của nó đối với những điều kiện ban đầu tăng lên không ngừng. Đó là "hiệu ứng bướm" (effet papillon) : một cái vỗ cánh của một con bướm có thể gây nên một cơn bão tố cách đó cả ngàn cây số trong vài tháng nữa. Sau một khoảng thời gian, một hệ thống sẽ trở thành hỗn độn (chaotique), không thể nào tiên đoán được một cách khoa học, và thời gian đó gọi là thời gian Lyapounov. Prigogine, trong khi so sánh thời gian Poincaré với thời gian Lyapounov, nhận thấy rằng thời gian Lyapounov ngắn hơn thời gian Poincaré nhiều, và như vậy có nghĩa rằng một hệ thống sẽ trở thành hỗn độn trước khi trở lại trạng thái ban đầu. Trên thực tế, định lý Poincaré không 
áp dụng được, bởi vì hệ thống sẽ trở thành hỗn độn trước, và sẽ biến hóa theo muôn vàn phương thức khác nhau. Điều đó giải thích rõ rệt những nhận xét thường xuyên của chúng ta về cuộc đời : quả bóng sẽ không bao giờ tự căng trở lại, tương lai không thể nào tiên đoán được, và thời gian bắt buộc phải một chiều.

* Thời gian sâu thẳm (thời gian địa chất) ; thời gian thẳng dọc, thời gian chu kỳ.

Theo nhà cổ sinh vật học Stephen Jay Gould, còn có một loại thời gian gọi là thời gian sâu thẳm (temps profond), tức là thời gian địa chất (temps géologique), thời gian đó kéo dài trên hàng tỷ năm từ lúc hình thành trái đất, và mới được con người ý thức được từ chưa đầy hai thế kỷ nay. Nếu lấy chiều cao của tháp Eiffel để tả thời gian sâu thẳm, thì tất cả lịch sử loài người chỉ bằng bề dày của lớp sơn trên chóp tháp mà thôi !

Và cũng có hai quan niệm về thời gian đã in sâu vào truyền thống Tây phương, đó là thời gian thẳng dọc (temps linéaire ou sagittal) vaø thời gian chu kỳ (temps cyclique), được biểu tượng bằng mũi tên và vòng tròn.

Theo quan niệm thời gian thẳng dọc, lịch sử được coi như là sự nối tiếp một chiều của những sự kiện chỉ có mặt một lần. Mỗi khoảnh khắc đứng một địa vị riêng trong chuỗi thời gian, và toàn thể những khoảnh khắc thời gian chuyển vận theo một chiều hướng nhất định.

Ngược lại, theo quan niệm thời gian chu kỳ, những sự kiện không còn tính chất riêng rẽ, nhưng thể hiện những điều căn bản luôn luôn có mặt và bất biến. Mọi biến chuyển nằm trong những chu kỳ được lập lại, và những khác biệt trong quá khứ sẽ trở thành những thực hiện trong tương lai. Thời gian như vậy không có chiều hướng.

Cả hai quan niệm đó về thời gian đều có mặt trong Thánh Kinh :

Một ngày kia, Thượng Đế tạo ra trái đất và con người, Ngài chỉ cho Noé phương pháp thoát khỏi một trận lụt lớn bằng một chiếc tàu đặc biệt, sau đó ngài trao cho Moĩse những điều giới luật vào một thời điểm nào đó, rồi ngài phái đứa Con của Ngài xuống trần, chịu đóng đinh tại một nơi và vào một lúc 
nào đó, để rồi sống lại vào ngày thứ ba. Đó là quan niệm thời gian thẳng dọc.

Ngược lại, trong phần Ecclésiaste (Qohéleth), thời gian mang tính chất chu kỳ: "Mặt trời mọc, mặt trời lặn, và mặt trời mọc trở lại. Gió thổi quanh, quay đi và trở lại. Tất cả các giòng sông chẩy về biển cả, và biển vẫn không đầy. Cái gì đã có sẽ có, cái gì đã thực hiện sẽ thực hiện trở lại, và không có gì mới mẻ dưới ánh mặt trời".

Chỉ cần quan sát thiên nhiên, người ta cũng thấy rõ tính chất chu kỳ của những biến đổi trong cuộc sống. Từ hơi thở, nhịp tim, sự co giãn bắp thịt, kinh nguyệt, cho tới sự bài tiết nội tuyến, những làn sóng điện trong não, dường như tất cả mọi sinh vật đều sống theo nhịp một chiếc đồng hồ sinh lý, theo luật thời gian chu kỳ. Nhìn rộng hơn, ngay cả trong thế giới khoáng chất, trái đất với bốn mùa, nước thủy triều, nắng mưa, gió bão, các vì sao và các hành tinh, đều vận chuyển theo thời gian chu kỳ.

Nếu không có thời gian chu kỳ thì sẽ không có gì trở lại, không tiên đoán được việc gì xảy ra (mặt trời liệu còn có mọc ngày mai ?), không có khoa học với các định luật, phương trình. Không có xe đạp, xe hơi, bởi vì không có bánh xe quay vòng, không có máy bay cánh quạt. Cũng không có âm nhạc, 
bởi vì sẽ không có nốt nhạc trở lại, không có điệp khúc. Không có thi văn, bởi vì sẽ không có vần thơ, không có lời văn...

Nhưng thật ra chính quan niệm thời gian thẳng dọc mới là động cơ của cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật tại Tây phương từ thế kỷ thứ XVII. Bởi vì quan niệm thời gian thẳng dọc bao hàm khái niệm tiến hóa và tiến bộ. Có thời gian thẳng dọc mới có khám phá, đả phá, xây dựng, phát triển. Nếu "không có 
gì mới mẻ dưới ánh mặt trời", thì việc gì phải mệt sức đặt lại vấn đề và cố gắng gia tăng sự hiểu biết của con người ? Theo Mircea Eliade, sự chú trọng tới tính chất "mới lạ" và "một chiều" của lịch sử là một khám phá tương đối mới trong đời sống nhân loại. Ngược lại, nhân loại cổ xưa cố hết sức tự bảo 
vệ chống lại tất cả những gì mới lạ và một chiều của lịch sử.

Nếu quan niệm thời gian thẳng dọc phát triển mạnh mẽ trong văn minh Tây phương, thì quan niệm thời gian chu kỳ lại chế ngự văn minh Đông phương một cách rõ rệt. Chúng ta có thể tự hỏi rằng phải chăng một trong những lý do chậm trễ về khoa học kỹ thuật của Đông phương nằm chính trong quan niệm 
thời gian chu kỳ trội hẳn đó ?

Thật ra, hai quan niệm thời gian thẳng dọc  thời gian chu kyø , dưới hai ẩn dụ mũi tên và vòng tròn, đều đúng và sai như nhau. Đó chỉ là một cách nhìn nhị đối (dichotomie) quen thuộc của người Tây phương. Cũng như nhiều sự phân đôi khác ("linh hồn/thể xác" ; "sáng tạo/tiến hóa" ; "nhất nguyên/đa 
nguyên" v.v.) cách nhìn đối chiếu này đều sai lầm hoặc thiếu sót, bởi vì chỉ thể hiện được một phần nào của thực tế vô cùng phức tạp. Đó chỉ là những phương tiện do con người chế tạo ra để làm sáng tỏ những suy nghĩ của mình.

Hình ảnh thích hợp nhất về thời gian, theo tôi nghĩ, có lẽ là vòng xoắn (spirale), bởi vì vừa mang tính chất thẳng dọc vừa mang tính chất chu kỳ. Những gì xẩy ra cũng trở lại, nhưng không hoàn toàn như trước. Mặt trời mọc và lặn trở lại, bốn mùa quay trở lại và các thế hệ nối tiếp nhau, nhưng không có ngày nào giống ngày nào, và không có người nào giống người nào. Cũng như câu trả lời của nhà sư Nagâsena (Na Tiên) khi vua Milinda hỏi cái "ta" là gì. "Cũng như một ngọn lửa, đổi thay trong từng giây phút, không phải cùng là một ngọn lửa, nhưng không phải là một ngọn lửa khác" ( na ca so na ca anno).

Và biết đâu trong đạo Phật đều có cả hai ẩn dụ mũi tên và vòng tròn. Vòng luân hồi chẳng là vòng tròn, và con đường giải thoát chẳng là mũi tên đó hay sao ?

Related image

  Thời gian trong đạo Phật.  
* Vô thường, tính chất căn bản của hiện tượng.

Đức Phật Thích Ca là người đầu tiên nhấn mạnh vào vô thường, tức là tính chất không thường còn của sự vật, là sự biến đổi không ngừng của thế giới hiện tượng. Đối với đạo Phật, không có hiện hữu, chỉ có trở thành (bhava). Vô thường (anicca), cùng với vô ngaõ (anatta), và khổ (dukkha), là ba đặc tính của đời sống (tilakkhana). Ba đặc tính làm cho con người trầm luân trong vòng luân hồi (samsàra), do cái nghiệp (karma) của mình gây nên. Nhưng chính nhờ cái nghiệp đó, cùng cái Phật tâm (bodhichitta) sẵn có trong mình, mà con người có thể, bằng cách kiên trì tu tập, giữ giới (sỵla), định tâm (samâdhi), để đạt tới trí tueä siêu việt (prajnâ), và tự giải thoát (moksha) ra khỏi vòng sinh tử, khổ đau.

Vô thường có thể xuất hiện dưới ba hình thức :

Sát na vô thường, là sự chuyển biến liên tục của sự vật trong từng sát na (theo danh từ Phật, mỗi sát na là một khoảnh khắc rất nhỏ của thời gian). Sự vô thường này rất cần thiết cho sự sống, và có thể nói là gắn liền với sự sống, chính nó là sự sống.

Nhất kỳ vô thường là sự chuyển biến nhanh chóng của sự vật theo một chu kỳ nào đó, đưa tới một sự thay đổi trạng thái rõ rệt. Chẳng hạn như khi nước sôi biến thành hơi, khi nước lạnh đông thành băng, khi hoa biến thành quả, khi lá vàng rụng, hay khi người bệnh nặng qua đời.

Tai nạn là những điều xảy ra một cách đột ngột, không hề báo trước, biến đổi cuộc đời, theo chiều hướng xấu nhiều hơn là tốt.

* Thái độ của người Phật tử trước vô thường.

Thay vì lấy một thái độ thụ động trước vô thường, đạo Phật chủ trương lấy một thái độ sáng suốt và tích cực. Đầu tiên, con người phải ý thức rằng vô thường (sát na vô thường) là điều cần thiết cho sự sống, cho sự hiện hữu, và chính nhờ vô thường mới có sự chuyển đổi theo chiều hướng tốt, mới có hy vọng một ngày mai tươi sáng hơn, cho những người đang khổ đau. Sau đó phải quán chiếu sự vô thường trong mọi sự vật, để không còn lo ngại, sợ hãi những biến chuyển do nhất kỳ vô thường một ngày kia có thể xảy đến, chẳng hạn như khi mất một người thân trong gia đình, khi lâm bệnh nặng, khi mất tài của, hay khi bị tai nạn. Tất cả những điều đó có thể xảy ra bất cứ lúc nào, và người Phật tử phải cố gắng tu tập để xem vô thường là một chuyện tất nhiên và thường tình.

Cũng vì hiểu rõ rằng mọi sự vật đổi thay trong từng giây phút, cho nên người Phật tử biết quí trọng và sống trọn vẹn mỗi giây phút hiện tại, mỗi vẻ đẹp của cuộc đời, mỗi tình cảm của những người thân thương, để không bao giờ lo sợ và tiếc nuối. Và cũng nhờ ý thức rằng tất cả là vô ngaõ, là điều gắn liền với vô thường, cho nên người Phật tử không màng tới sự chấp chặt, trì kéo lại cho mình những của cải, những giây phút vui tươi, cũng như mọi ảo tưởng trong cuộc đời.

* Những quan điểm khác biệt về thời gian trong các tông phái Phật giáo.

Trong lịch sử tư tưởng đạo Phật, quan niệm về thời gian không phải là luôn luôn đồng nhất, không có tranh luận. Hơn hai trăm năm sau khi đức Phật Thích Ca viên tịch, đoàn thể tăng già chia rẽ ra làm nhiều tông phái, trong đó có phái Sarvâstivâda ( Nhất Thế Hữu ) và phái Sautrântika ( Kinh Lượng ), 
chống đối nhau trên nhiều điểm, đặc biệt về thời gian :

- Theo phái Sarvâstivâda (sarva=tất cả, asti=hiện hữu), tất cả đều có mặt : quá khứ, hiện tại cũng như tương lai. Mọi pháp (dharma) hữu vi đều không sinh, không diệt, chúng có mặt từ vô thủy, và chỉ chuyển đổi từ một trạng thái tàng ẩn tới một trạng thái rõ rệt. Chẳng hạn như một người đàn bà đồng 
thời là một đứa bé gái và là một bà mẹ, một cây cam vừa là một hạt cam và một trái cam. Nước vừa là băng tuyết vừa là hơi nước, tùy theo nhiệt độ, nhưng trong bản thể vẫn là nước.

- Phái Sautrântika (sùtra=kinh điển) lại cho rằng chỉ có hiện tại mới thực sự có mặt, và thời gian chỉ là một ảo tưởng gây nên bởi những giây lát liên tục kế tiếp nhau. Căn bản của cuộc sống con người ngụ tại một tâm thức cao siêu, được trường tồn từ kiếp này sang kiếp khác.

Những phái này sẽ có ảnh hưởng trên sự xuất hiện của hai tông phái quan trọng của Đại thừa, là phái Trung quán (Mâdhyamika) và phái Duy thức (Vijnnânavâda hay Yogâchâra).

- Phái Trung quán, dưới sự hướng dẫn của ngài Long Thoï (Nâgârjuna), quan niệm rằng tất cả trong thực chất đều là Không (shunyâta). Nhưng Không không có nghĩa là trống không, là hư vô, là không có gì, Không có nghĩa là Sự Thực tuyệt đối (paramârtha-satya), là Chân Như, là Bản Thể của sự vật 
(tathata). Do đó, thời gian không phải là một vấn đề, bởi vì chỉ có mặt trong thế giới hiện tượng, tức là cái Sắc, cái Tướng, chứ không có trong cái Không, nếu đi sâu vào bản thể.

- Phái Duy thức, dưới sự hướng dẫn của ngài Vô Trước (Asanga) và ngài Thế Thân (Vasubandhu), quan niệm rằng mọi hiện tượng là sản phẩm của ý thức, rằng tất cả là ý thức. Ngoài 6 thức thông thường ra, còn một ý thức sâu thẳm gọi là A-lại-da thức (alaya-vijnnâna), là nơi chứa đựng tất cả những 
nhân của nghiệp trước, và nguồn gốc của mọi hành động. Trong chiều sâu của A-lại-da, cũng có những cái nhân tinh khiết, có thể được xem như chân như, như bản thể của vũ trụ. Như vậy, theo Duy thức học, thời gian cũng thuộc vào hiện tượng, vào ý thức, và tự nó cũng không có thực thể.

* Vũ trụ quan trong đạo Phật.

Thời gian trong đạo Phật được đo bằng sát na tức là một khoảng thời gian rất ngắn (một phần nhỏ của giây), cho tới kalpa tức là một khoảng thời gian rất dài (hàng triệu năm).

Đạo Phật quan niệm rằng vũ trụ không có giới hạn, trong không gian (có tới "tam thiên vạn thiên thế giới") cũng như trong thời gian (tất cả đều "vô thủy vô chung"). Thế giới không có điểm khởi đầu, mà cũng không có điểm kết thúc, cũng như quan niệm chung "không sinh, không diệt" của Bát Nhã Ba La 
Mật Đa (Prajnâparamitâ). Nếu dùng danh từ khoa học ngày nay, thì chúng ta sẽ nói rằng đạo Phật quan niệm không có "Big bang" mà cũng không có "Big crunch". Hình ảnh phù hợp nhất với đạo Phật có lẽ là vũ trụ co giãn, đi từ tăng tới giảm, rồi từ giảm tới tăng, không bao giờ bắt đầu và không bao giờ 
hết. Thật ra điều này cũng không đi ngược lại với vật lý hiện đại, bởi vì nếu đa số các nhà khoa học chấp nhận quan niệm "Big bang" như một biến cố hình thành vũ trụ từ 20 tỷ năm trước, thì họ cũng quan niệm không có giây phút "ban đầu", bởi vì 20 tỷ năm, cũng như 300000 km/giây cho tốc độ ánh 
sáng và -273°C cho nhiệt độ của một vật thể, chỉ là một điểm số giới hạn không thể nào vượt qua được.

Image result for thoi gian photos

  Thời gian trong cuộc sống hàng ngày.  
* Thời gian qua nhanh thật !

Còn nhận định nào thông thường hơn là những câu :

"- Chóng thật ! Mới dạo nào... 
- Nhìn con cháu mình lớn lên, mới thấy thời gian qua quá nhanh... 
- Mới ngoảnh đi ngoảnh lại, đã thấy mình già nua đi nhiều...

Những câu chuyện về thời gian, cũng như về thời tiết (tiếng Pháp gọi cả hai là "le temps"), là những câu chuyện thường tình người ta vẫn nói với nhau hàng ngày, trong nhà cũng như ngoài chợ. Nhưng khi nói về thời tiết, nắng mưa, người ta thường nói chuyện bâng quơ, tầm phào, trong khi nói về thời 
gian, người ta bỗng thấy dâng lên một nỗi buồn man mác, kèm theo tiếng thở dài .

Quả thật, thời gian băng qua nhanh như mũi tên, và con người chỉ có thể nhìn theo bất lực !

Có lẽ chỉ có những nhà khoa học lẩm cẩm mới đặt ra vấn đề có "mũi tên thời gian" hay không, thời gian đi một chiều hay hai chiều. Đối với người thường, chỉ cần mở mắt ra đã thấy rõ rằng thời gian không bao giờ đi ngược trở lại. Cũng như hạt cát lùa qua kẽ tay không làm sao ngăn bắt được, như 
đóa hoa tàn úa không bao giờ tươi lại được, như mái tóc đốm bạc không bao giờ đen lại được. Người ta không bao giờ đi ngược lại được thời gian, dù rằng có thể gây nên những ảo tưởng đó, bằng cách chiếu ngược lại những phim ảnh, với những tài tử đi giật lùi trông đến buồn cười ! Cuộc đời như một cuốn phim đặc biệt chỉ chiếu có một lần, hay như một cuốn sách đặc biệt mỗi trang chỉ lật qua một lần. Đó là cái giá (quá đắt chăng?) phải trả cho sự hiện hữu...

* Ảo tưởng níu kéo lại thời gian.

Nhưng ít người dám thẳng nhìn sự thật như vậy. Người ta tìm đủ mọi cách để nuôi dưỡng ảo tưởng níu kéo lại được thời gian.

Biết bao người đã rời bỏ cuộc sống tầm thường, để đi tìm một con đường đưa tới Vĩnh cửu, tới Tuyệt đối. Faust đã không ngần ngại bán linh hồn mình, là cái gì quí giá nhất, cho Quỷ, để mong trở thành bất tử. Từ trái đào tiên trong vườn Thánh mẫu cho tới viên hoàn đơn của Thái thượng Lão quân, từ con 
nhân sâm cho tới bình Thánh Graal, đã có bao nhiêu huyền thoại về những phương pháp màu nhiệm để con người cải lão hoàn đồng. Đã có bao nhiêu vị hoàng đế, bao nhiêu nhà lãnh tụ ra đi để lại một chiếc xác ướp, với ảo vọng được tiếp tục sống vĩnh viễn bên thế giới bên kia ! Và cũng đã có bao nhiêu 
chuyện tưởng tượng như của H.G. Wells với "cái máy đi ngược lại thời gian", chỉ cần ngồi vào trong đó, bấm một vài nút là đã thấy mình quay trở lại vài thế kỷ về trước.

Hỡi ôi, tất cả chỉ là ảo tưởng, hoang đường ! Ngoài khoa học ra, với những tiến bộ gần đây của y học đã tương đối kéo dài cuộc sống của con người, không có gì ảnh hưởng được vào thời gian. Tất cả những liều thuốc "mang lại trẻ trung", như nhân sâm, sừng tê giác, hải mã, cao hổ, mật gấu, mật rắn, sinh tố, mélatonine, v.v. đều là những món hàng tung ra bởi những kẻ lợi dụng những ảo tưởng của con người. Và mới đây, các nhà sinh học vừa mới thành công trong việc cấy dòng vô tính (clonage) trên các con vật, khơi dậy lên bao nhiêu ảo mộng bất tử của con người. Rốt cục tất cả chỉ là "hão huyền trong những hão huyền" (vanitas vanitatum), cũng như lời Ecclésiaste...

* Thời gian ngắn, dài.

Người ta thường chú trọng tới thời gian khi đã bắt đầu "có tuổi", tức làkhi bắt đầu đếm ngược thời gian còn lại. Hồi bé, người ta thường ao ước thời gian qua mau để chóng thành "người lớn", nhưng về già người ta chỉ cầu mong thời gian đi chậm hơn một chút. Một năm đối với người trẻ không là bao nhiêu, nhưng đối với người già là một khoảng thời gian vô cùng quí báu.

Trong cuộc sống hàng ngày, thời gian còn có một khả năng co giãn lạ lùng. Đối với mỗi người, thời gian không đi qua đều đặn như chiếc kim đồng hồ, trái lại lúc thì lướt nhanh vùn vụt, lúc thì chậm chạp đến phát điên. Trong khi chờ đợi, trong lúc chán chường, chúng ta thấy sao thời gian đi quá chậm ! Trong lúc vui tươi, trong khi hồ hởi, chúng ta tiếc thời gian qua quá nhanh ! Và trí nhớ của con người để làm chi, nếu không phải là để kéo dài thời gian trong khi tưởng nhớ ? Khả năng quên đi của con người để làm chi, nếu không phải là để xóa bỏ một phần nào thời gian ?

Tôi thường so sánh tốc độ của đời người với tốc độ của một vật rơi vào khoảng trống, tức là mỗi ngày một nhanh. Càng về sau, chúng ta càng cảm thấy cuộc đời trôi qua nhanh. Cũng như trong một chuyến du lịch, những ngày đầu qua chậm, nhưng những ngày cuối lướt qua nhanh vô cùng. Bởi vì tất cả đều mới lạ lúc ban đầu, trong khi đó, vào cuối chuyến du lịch cũng như cuối cuộc đời, tất cả dường như đã quá quen thuộc, và chúng ta chỉ còn nhai đi nhai lại một số kỷ niệm xa xưa.

Thời gian trong khi đang học hỏi bao giờ cũng dài hơn thời gian khi đã quen biết rõ. Sự học hỏi, cũng như sự sáng tạo, làm cho thời gian đầy đặn hơn, phong phú hơn. Nói như Malraux, tác phẩm nghệ thuật có tính chất "vượt qua thời gian" (intemporalité), bởi vì giá trị của nó vượt qua các thời đại, nó không bị lệ thuộc vào lịch sử, nó đã trở thành gia tài của nhân loại. Do đó, "nghệ thuật là một sự chống đối định mệnh" (l'art est un anti-destin), và trong một chừng mực nào đó, một sự chống thời gian.

* Chạy đua với thời gian. Nghịch lý của thời gian.

Vào thế kỷ trước tại các nước Tây phương, người ta còn có thời giờ lâu lâu dừng chân lại, rút trong túi ra chiếc đồng hồ quả lắc, chậm rãi nhìn giờ, rồi bỏ lại vào túi, thong dong bước đi. Ngày nay, người ta vội vã đến nỗi chỉ còn kịp liếc mắt vào chiếc đồng hồ trên bảng xe hơi, rồi nhấn ga, vọt lẹ.

Cách đây chưa đầy chục năm, khách du lịch sang thăm nước Việt Nam Xã hội Chủ nghĩa thường để ý thấy mọi người ung dung đạp xe đạp, chậm rãi dạo chơi trong đường phố, hay suốt ngày ngồi chơi sơi nước trong các cơ quan. Ngày nay, với "kinh tế thị trường" và cuộc sống "đổi mới", mọi người đã bắt đầu vội vã, tăng tả, vọt lẹ trên những chiếc Honda, bất kể những người qua đường. Ngày xưa, người ta còn nghèo nhưng thừa thời giờ, ngày nay đã có tiền nhưng lại ít thời gian. Ai bảo "thời giờ là vàng bạc" ? Liệu có đổi chác được thời giờ thành tiền bạc, hay dùng tiền bạc mua lại được thời gian?

Người ta thường chạy theo thời gian, vừa muốn níu kéo lại, vừa muốn vượt nhanh hơn, thật mới buồn cười làm sao. Chỉ chờ đợi vài phút trước đèn đỏ, đã lên tiếng càu nhàu, và đèn vừa xanh thì đã vụt lên, phóng nhanh chạy ẩu. Nhanh để làm gì ? Để được thêm thời gian ư ? Làm gì có thời gian mà thêm... Chờ đợi lâu mất thời giờ ư ? Làm gì có thời giờ mà mất...

Trong cuộc chạy đua với thời gian, con người chắc chắn chỉ có thể thua chứ không bao giờ thắng. Thời gian luôn luôn đuổi kịp mình, cũng như bóng với hình, không làm sao chạy thoát, và mọi sinh vật bị thời gian bủa vây như một cái lưới, dù vùng vẫy tới đâu cũng vô ích. Trong thần thoại Hy lạp, thời gian được biểu tượng bằng người khổng lồ Cronos, không ngừng ăn thịt những đứa con mình do người vợ Rhéa, Trái đất, sinh ra. Dưới nhật bàn, người ta thường thấy viết câu : "Những mũi đầu gây tổn thương, mũi cuối cùng kết liễu", để so sánh thời gian với những mũi tên không ngừng bắn vào mạng sống con người.

Điều nghịch ly ù với thời gian, là càng nắm chặt thời gian thì lại càng bị thời gian vuột mất, càng buông thả thì lại càng kéo lại được thời gian. Càng vội vàng hấp tấp thì lại càng bị thời gian đuổi riết, càng thư thả khoan thai, không màng tới thời gian, thì lại càng được thời gian quên đi, lại càng thừa thãi thời gian.

Và không có gì làm con người lệ thuộc thời gian hơn là chờ đợi. Người ta không khỏi nôn nóng, sốt ruột trong khi chờ đợi, nhất là khi chời đợi người yêu ! Ngược lại, khi chú tâm vào một việc gì, dù vô ích (như chơi ô chữ, chơi cờ phá trận), người ta thường quên đi thời gian, nên gọi là "giết" thời gian (nhưng ai giết ai ?). Nói tóm lại, chạy theo thời gian thì lại bị thời gian đuổi, quên đi thời gian thì lại được thời gian quên...

Cố tổng thống Pháp Mitterrand đã có một câu nổi tiếng : "Il faut laisser le temps au temps" (Phải để thời gian cho thời gian). Hồi bị bắt giam bên Đức, ông đã phải vượt tù ba lần mới thành công, rồi đến khi ứng cử tổng thống, cũng phải đợi lần thứ ba ông mới đắc cử, và sau đó cầm đầu nước Pháp trong 14 năm trời ! Biết kiên nhẫn chờ đợi tức là tự cho mình thời gian, là điều kiện của thành công. Và biết chờ đợi mới là chiến thắng thực sự, trên thời gian và trên chính mình...

* Thời gian có thể nào ngừng lại ?

Thời gian không thể nào ngừng lại được, vì một lý do giản dị là thời gian không bao giờ đi, không bao giờ chẩy. Miêu tả thời gian bằng hình ảnh con người ngồi trong xe lửa nhìn phong cảnh lướt qua, hay đứng bên bờ sông nhìn giòng nước trôi qua đều là sai lầm. Con người thuộc vào phong cảnh, thuộc vào giòng sông, và đối với thời gian con người vừa là chủ thể, vừa là khách thể.

Trong một cuốn sách mới ra, tựa đề "Ngày mà thời gian ngừng lại", giáo sư Jean Bernard đưa ra một giả thuyết hoàn toàn tưởng tượng : vào một giờ phút nào đó, thời gian bỗng nhiên ngừng lại, gây nên muôn vàn xáo trộn trong xã hội, và đặt ra những câu hỏi triết học và khoa học vô cùng nan giải. Nhưng thật ra, nghĩ cho cùng, đó chỉ có thể là kim đồng hồ ngừng lại, hoặc là thời gian ngừng lại cho một số sinh hoạt thôi, chứ không thể nào tất cả thời gian trong vũ trụ ngừng lại được. Bởi vì nếu thời gian ngừng lại sẽ không còn gì hết, sẽ là tận thế. Hơn nữa, sẽ không còn ai để mà nhận định được đó là tận thế !

* Làm gì với thời gian ? Làm thế nào quản lý được thời gian ?

Nhà văn Saint-Exupéry kể lại một hôm ông đáp máy bay xuống sa mạc, và trước khuôn mặt ngơ ngác của một người Maure bản xứ, ông giải thích : "Ông biết không, với chiếc máy bay này, tôi chỉ mất hai tiếng đồng hồ trong khi các ông với đoàn lạc đà phải đi suốt hai tháng".

"- Nhưng như vậy, người Maure trả lời, ông làm gì với thời gian còn lại ?"

Vấn đề có lẽ là như vậy: làm gì với thời gian còn lại ? Hay nói một cách thời thượng, làm thế nào quản lý được thời gian ?

Phần lớn những tiến bộ khoa học kỹ thuật nhằm mang lại cho con người ngày hôm nay nhiều thời gian hơn. Người ta đi lại nhanh hơn, thông tin nhanh hơn, làm việc nhanh hơn, ăn uống nhanh hơn, nội trợ nhanh hơn. Nhờ những tiện nghi cơ giới và điện tử mỗi ngày một thêm hữu hiệu, những công tác hàng ngày trở nên mỗi ngày một thêm nhẹ nhàng, nhanh chóng. Từ tuần làm việc hơn 40 giờ vào đầu thế kỷ, nay sắp giảm đi còn 35 giờ, và sẽ có triển vọng xuống dưới 30 giờ trong thế kỷ sắp tới. Người ta sẽ có nhiều thời giờ hơn để thể thao, để học hỏi, để giải trí, để dậy dỗ con cái.

Đó là trên lý thuyết, nhưng trên thực tế, tại sao con người mỗi ngày một sống vội vàng hơn, phù phiếm hơn, tại sao tinh thần càng ngày càng căng thẳng hơn, giáo dục gia đình càng lỏng lẻo hơn ? Tại sao càng thừa thời gian, người ta lại càng cảm thấy thiếu, cũng như càng kiếm nhiều tiền, người ta lại càng cảm thấy thiếu tiền ?

Những câu nói hay về thời gian

Hiện nay tất cả thế giới đang hướng về xã hội công nghiệp và kinh tế tư bản (hay "kinh tế thị trường"), với hiệu quả kinh tế tối đa làm chủ đích. Đa số mọi hoạt động trong xã hội đều nhắm vào tăng gia sản xuất, mỗi ngày một nhiều hơn và nhanh chóng hơn. Vì "thời giờ là tiền bạc", cho nên người ta không có quyền mất những giây phút quí báu. "Fast foot, Quick service, Speedy, Express..." đã trở thành những nhãn hiệu thời thượng. Và đương nhiên, stress trở thành căn bệnh của thời đại, với trăm ngàn chứng bệnh, như nhức đầu, đau lưng, táo bón, mất ngủ... Đó là chưa kể tới những tai nạn xe hơi, những trường hợp tự tử, đặc biệt trong giới trẻ, những trạng thái suy sút tinh thần, những đổ vỡ gia đình, nạn ma túy... tất cả những vấn đề ít nhiều liên quan tới stress, do áp lực gây nên bởi thời gian.

Nhưng may thay, đã bắt đầu có những phản ứng xuất hiện, chống lại sự "chuyên chế" của thời gian. Thay vì hối nhau : "Magne-toi !" (Lẹ lên), người ta đã bắt đầu khuyên nhủ lẫn nhau : "Relax and enjoy !" (hãy buông xả và hưởng đời), "Cool !" (bình tĩnh), "Don't worry, be happy !" (đừng lo nghĩ, hãy sung sướng), "Soyez Zen !" (hãy Thiền). Người ta đã bắt đầu chấp nhận làm việc ít hơn, với tiền lương ít hơn, hay nghỉ hưu sớm hơn, với viễn tượng hưởng được nhiều hơn thời gian còn lại.

Nghĩ cho cùng, không bị áp lực của thời gian, tức là sự thảnh thơi thần trí, rốt cục quí hơn vàng bạc. Nhiều người đã chối bỏ cuộc sống xô bồ của thành thị để trở về sống giữa thôn quê, theo nhịp sống của thiên nhiên. Người thì quay về với những phương pháp cổ truyền như Dưỡng Sinh, Thiền hay Thái Cực Quyền, ngưới thì dùng thể thao, âm nhạc, nghệ thuật để tìm lại sự thăng bằng thần trí. Không ai bảo ai, con người của cuối thế kỷ 20 đang tìm một lối thoát ra khỏi áp lực của thời gian, bằng cách dùng thời gian một cách khôn khéo hơn, cho một hạnh phúc bền bỉ hơn.

   Kết luận   
Thời gian quả thật là một đề tài vô tận. Tôi ý thức được điều đó trong khi đi sâu vào trận địa..., hay rừng rậm..., hay sa mạc... của thời gian.

Có lẽ cống hiến cả cuộc đời cho đề tài này cũng không hết, huống chi chỉ quan tâm đến nó trong một khoảng thời gian ngắn ngủi.

Nhưng, như một bức tranh cũng có ngày phải vẽ xong vì màu đã khô, một bức tượng phải nặn xong vì đất đã nứt, một bài thi phải trả vì chuông đã reo (cũng lại vấn đề thời gian !), bài phiếm luận này rồi cũng phải chấm dứt.

Vậy làm thế nào kết luận, và liệu có cần kết luận ?

Nếu quả đề tài này thật là vô tận, thì không cần gì đến kết luận. Còn nếu muốn kết luận tạm thời, thì chỉ xin đưa ra một nhận xét : thời gian rất đa dạng và mang đầy nghịch lý.

Thời gian có muôn hình vạn trạng : thời gian của nhà thi sĩ, thời gian của nhà triết học, thời gian của nhà khoa học, thời gian của người Phật tử, thời gian vật lý, thời gian tâm lý, thời gian sâu thẳm, thời gian địa chất, thời gian thẳng dọc, thời gian chu kỳ, thời gian ngày xưa và ngày nay, thời gian xã hội chủ nghĩa và kinh tế thị trường, thời gian đô thị và thôn dã, thời gian cá nhân và tập thể... và còn bao nhiêu thời gian khác nữa. Chúng ta sống nhiều loại thời gian đan díu với nhau, cũng như một sợi giây thừng gồm nhiều sợi giây khác, mỗi sợi giây lại gồm nhiều sợi khác nữa, dài ngắn, to nhỏ, màu sắc khác nhau.

Vậy câu hỏi : "Thời gian là gì ? YÙ nghĩa của thời gian là gì ?" không thể nào trả lời một cách đơn thuần, giản lược.

Thời gian có thể vừa không là gì (theo đạo Phật, Epicure và Einstein), vừa là tất cả (theo Bergson và các nhà thi sĩ). Thời gian nằm ở trong mỗi vật thể của vũ trụ và trong sự sâu thẳm của tâm hồn. Thời gian có mặt trong mỗi phân tử, mỗi tế bào, mỗi giây thần kinh, mỗi suy tư, mỗi cảm xúc.

Cũng như lời của Marcel Proust : "Một giờ không phải một giờ, đó là một chiếc bình đầy hương vị, âm thanh, dự kiến và hoàn cảnh". Hay lời của Jorge-Luis Borges : "Thời gian là một ngọn lửa thiêu đốt ta. Nhưng chính ta là ngọn lửa".

Những câu nói hay về thời gian

Ngọn lửa thiêu đốt, nhưng cũng vừa chiếu sáng và sưởi ấm cuộc đời. Nếu chúng ta sợ hãi thời gian, thù ghét thời gian, thì cũng phải trân trọng nó, yêu thương nó. Bởi vì nó là sự sống, là tất cả. Tại sao không nhìn nó một cách bình thản, không xúc động, như thể là chính nó, như Chân Như...

"- Này, ông bạn tôi bỗng lên tiếng, suy nghĩ bàn luận lâu dài về thời gian làm gì, chỉ mất thời giờ vô ích. Triết lý mà không đưa tới hành động thì cũng chỉ là "hão huyền trong những hão huyền", chẳng đáng một đồng xu !" 

Tôi giật mình bừng tỉnh : ông bạn tôi có lý !

Điều quan trọng không phải là hiểu được thời gian là gì, mà là làm gì được trên thời gian, hay đúng hơn với thời gian. Nghệ thuật sống có lẽ là nghệ thuật dùng thời gian, làm thế nào điều khiển được thời gian, mà không bị thời gian điều khiển. Và nếu không làm chủ được thời gian (vật lý), thì ít ra cũng không bị nô lệ bởi thời gian (tâm lý), cũng làm bạn được với thời gian trong mình...

Điều quan trọng có lẽ là ý thức được giá trị của thời gian, tận dụng từng giây phút, không lãng phí thời giờ, luôn luôn quí trọng nó, nhưng cũng đồng thời không chấp chặt vào nó.

Làm thế nào cho mỗi giây phút cuộc đời thêm ý nghĩa, cho bản thân cũng như gia đình và xã hội. YÙ nghĩa của thời gian có lẽ là : làm thế nào cho thời gian thêm ý nghĩa, tuy rằng trong tuyệt đối tự nó không có ý nghĩa. Đối với Albert Camus, chính vì cuộc đời phi lý, cho nên mới phải đem lại cho nó một ý nghĩa.

Xin nhường lại câu cuối cho con chồn nói với "Hoàng tử Bé" của Saint-Exupéry : "Chính thời gian ta chăm sóc hoa hồng làm cho hoa hồng trở thành quan trọng".

                          Viết xong tại Olivet, mùa thu 1997, 
        với ước mong đã không làm mất quá nhiều thời giờ của độc giả.

                                                         Trịnh Nguyên Phước.

Những câu nói hay về thời gian

  Sưu tầm tổng hợp by Nguyễn Ngọc Quang  

Tỷ phú giàu nhất thế giới năm 2018

*Mỗi người chúng ta gặp trong đời đều để lại những dấu ấn riêng, có người nhanh chóng bỏ đi, có người ở lại với chúng ta mãi mãi... nhưng cuộc gặp gỡ nào cũng đều có lý do của nó...
 
 
      DREAM ON ...       
 
 

 Tỷ phú giàu nhất thế giới năm 2018 

 

Jeff Bezos, CEO Amazon
 
2017 có thể coi là năm rất thành công của Jeff Bezos, người sáng lập và CEO của gã khổng lồ thương mại điện tử Amazon. Không chỉ vượt qua Bill Gates để trở người giàu nhất thế giới. Theo thống kê của tạp chí Forbes, thế giới hiện có 2.208 tỷ phú, trong đó, chỉ tính riêng 20 người giàu nhất hành tinh sở hữu tổng tài sản tương đương GDP Mexico.
 
Theo danh sách Forbes, tỷ phú Jeff Bezos - Giám đốc điều hành của Amazon đã vượt qua Bill Gates trở thành người giàu nhất nước Mỹ với tài sản 160 tỷ USD.
 
Image result for Cha đẻ" của Amazon thực hiện nghi thức đập chai champagne trong lễ khánh thành một nhà máy phong điện ở bang Texas, Mỹ, hồi tháng 10/2017 phots

Youtube below: Take a look inside Amazon's futuristic 'Spheres' building

  • Amazon  xác nhận họ có kế hoạch chia tách trụ sở mới của mình, được mệnh danh là HQ2, giữa thành phố New York và Bắc Virginia. Amazon cho biết họ đã chọn hai địa điểm thay vì một địa điểm để thu hút tài năng hàng đầu... 
  • Amazon  cho biết mức lương trung bình cho 1 việc làm mới sẽ được tạo ra ở New York, Arlington, Virginia sẽ vượt quá 150.000 đô la mỗi năm.
  • " Hai địa điểm này sẽ cho phép chúng tôi thu hút tài năng đẳng cấp thế giới sẽ giúp chúng tôi tiếp tục phát minh cho khách hàng trong nhiều năm tới ", Giám đốc điều hành Jeff Bezos cho biết trong một tuyên bố. " Nhóm nghiên cứu đã làm một công việc tuyệt vời để lựa chọn các trang web này và chúng tôi mong muốn trở thành một phần lớn hơn của các cộng đồng này ".
Image result for Cha đẻ" của Amazon thực hiện nghi thức đập chai champagne trong lễ khánh thành một nhà máy phong điện ở bang Texas, Mỹ, hồi tháng 10/2017 phots
Amazon Spheres in Seattle, Washington State

Mỗi người xuất hiện trong cuộc đời bạn đều do cái duyên và nợ...

 MỖI NGƯỜI XUẤT HIỆN TRONG CUỘC ĐỜI BẠN ĐỀU CÓ NGUYÊN DO 

Mối lương duyên của người với người là từ kiếp trước vì thế trong cuộc đời này khi ta gặp và yêu thương một ai đó đều có lý do riêng cả.
Người yêu quý bạn mang đến cho bạn sự ấm áp và lòng can đảm – dũng khí.
Người bạn yêu quý sẽ khiến bạn học được thế nào là yêu thương và nâng niu gìn giữ.
Người bạn không ưa lại dạy bạn có lòng khoan dung và biết cách tôn trọng.
Kẻ không ưa bạn sẽ giúp bạn trưởng thành, khiến bạn tự dè dặt, tự mình xem xét lại chính mình.
 
Không ai là vô duyên vô cớ xuất hiện trong cuộc đời của bạn cả, sự xuất hiện của mỗi người đều có nguyên do, đều đáng được cảm kích.
 
Mọi thứ bắt đầu từ duyên phận, kết thúc cũng lại do duyên phận. Khó có ai trong đời chưa một lần thốt lên cái câu quen thuộc: “Thôi thì cái duyên cái số”, hay “Duyên phận đã định rồi”.
 
Có phải thực sự duyên phận đã được trời định rồi hay không, hay tất cả là do con người tự tạo? Khi đầy yêu thương, người ta thường nói “có duyên” để tìm cơ hội gần gũi. Lúc đã cạn tình cảm, người ta lại nói “hết duyên” để lấy cớ dứt tình. Thực ra gặp gỡ được nhau thì đúng là thiên duyên, còn vui hay buồn, hợp hay tan, gần hay xa, đi hay ở, nắm hay buông, nâng lên hay đặt xuống, đón nhận hay chối bỏ, phải chăng đều là do trần định, đều nằm trong chính nhân thế lòng người.
 
Bạn chỉ là người khách qua đường trong cuộc đời của người khác, chỉ có thể cùng người khác đi cũng chỉ một đoạn đường đời. Điều đó chính là tính hữu hạn mà bạn cho được người khác, vậy thì làm sao có thể mong cầu người khác cho đi sự vô hạn được?”
 
Image result for Cha đẻ" của Amazon thực hiện nghi thức đập chai champagne trong lễ khánh thành một nhà máy phong điện ở bang Texas, Mỹ, hồi tháng 10/2017 phots

   Trụ sở Amazon 2 - Giấc mơ của các thành phố lớn   

 
Việc Amazon chọn New York và Virginia là hai địa điểm cho trụ sở tiếp theo của hãng sẽ là cú hích về việc làm, về thuế và kinh tế cho thành phố.
Tờ Thời báo New York tiết lộ, Amazon sẽ chi khoảng 5 tỷ USD xây dựng hạ tầng cho cơ sở 2 và 3 trong vòng 20 năm, tuyển dụng 50.000 nhân viên, thu nhập của mỗi người trung bình vào khoảng 100.000 USD/năm. Vì lý do này, ngay cả Thống đốc bang New York, ông Andrew Cuomo còn tuyên bố, ông sẽ đổi tên thành Amazon Cuomo.
 
Nhiều người đã bắt đầu lo ngại sức ép tương tự đã từng xảy ra với Seattle- nơi Amazon đặt trụ sở 1. Theo tờ Thời báo Seattle, trong giai đoạn từ năm 2010 - sau khi Amazon có mặt, mỗi tuần, Seattle đón nhận hơn 1.000 cư dân mới. Không phủ nhận, sự có mặt của Amazon đã "thay da đổi thịt" nhiều vùng đất bỏ hoang ở Seattle, giảm tỷ lệ thất nghiệp đáng kể. Thế nhưng, sự tăng trưởng quá nhanh về dân số khiến thành phố khó kiểm soát an ninh, dịch vụ công không kịp trở tay. 
 
Tờ Nước Mỹ ngày nay còn cho biết, Amazon đặt trụ sở là miếng mồi béo bở cho các công ty bất động sản. Trong đầu tháng 11, 2018 khi mới có tin đồn, các website nhà đất ở Crystal City, Virginia có lượng người truy cập tăng 345% so với cùng kỳ năm ngoái. Còn với Long Island là 659%. Tờ báo bình, các công ty bất động sản như những chú ngựa đua, họ chỉ chờ cánh cửa được mở, khi đó cuộc đua khốc liệt về giá bắt đầu diễn ra.
 
Image result for Cha đẻ" của Amazon thực hiện nghi thức đập chai champagne trong lễ khánh thành một nhà máy phong điện ở bang Texas, Mỹ, hồi tháng 10/2017 phots
  Amazon chính thức chọn Virginia & New York là tổng hành dinh thứ nhì  

November 13, 2018

Amazon tiếp tục phát triển tổng hành dinh chính tại Seattle, Washington. (Hình: AP Photo/Ted S. Warren)

SEATTLE, Washington – Sau nhiều tuần lễ tràn ngập những lời đồn đoán, đại công ty bán lẻ qua mạng Amazon hôm Thứ Ba, ngày 13 Tháng Mười Một, 2018 chính thức loan báo sẽ thành lập hai khuôn viên cho tổng hành dinh thứ nhì (HQ2) ở Bắc Mỹ tại thành phố New York và Virginia khu gần thủ đô Washington, D.C.

Công ty Amazon cho hay hai địa điểm này sẽ là khu Queens của Long Island City tại New York và một địa điểm ở Arlington, tiểu bang Virginia, đối diện Washington D.C., ở bên kia sông Potomac.

Lời loan báo được đưa ra hôm Thứ Ba sau mấy ngày có các tin loan truyền rằng Amazon đã chọn hai nơi này.
Công ty Amazon nói sẽ đầu tư $5 tỉ cho kế hoạch thiết lập tổng hành dinh HQ2 và tạo thêm hơn 50,000 việc làm mới ở hai địa điểm nêu trên.
Nhà sáng lập và cũng là tổng giám đốc công ty Amazon, ông Jeff Bezos, nói rằng hai địa điểm mới sẽ giúp công ty thu hút thêm nhiều tài năng quốc tế và cũng giúp công ty tiếp tục có sự sáng tạo cho khách trong nhiều năm tới đây.

Ở New York, công ty Amazon sẽ được hỗ trợ khoảng $1.5 tỉ qua các hình thức miễn giảm thuế, và tại Virginia sẽ được khoảng $573 triệu.
Thị Trưởng New York, ông Bill de Blasio bày tỏ sự vui mừng về quyết định của Amazon, nói rằng thành phố sẽ có thêm được hàng chục ngàn công việc mới, trả lương cao và Amazon sẽ sớm có được các nhân viên tài giỏi hàng đầu thế giới.

Image result for don beyer virginia photos
 
Image result for don beyer virginia photos
 Dân Biểu Don Beyer ở Virginia nói: "Các công việc mới do Amazon mang lại sẽ giúp phát triển các đại học trong vùng."
 
Image result for don beyer virginia photos

Nguyễn Ngọc Quang và Dân Biểu Don Beyer ở Virginia 

Image result for Cha đẻ" của Amazon thực hiện nghi thức đập chai champagne trong lễ khánh thành một nhà máy phong điện ở bang Texas, Mỹ, hồi tháng 10/2017 phots
Nghị Sĩ Mark Warner ở Virginia nói: "Đầu tư của Amazon không chỉ đem tới hàng ngàn công việc nhưng còn là sự phát triển của các kỹ nghệ khác trong vùng."

 
Image result for Mark Warner va senator photos
 
 
Image result for Mark Warner senator photos
 
Related image
 
 
Nguyễn Ngọc Quang and Senator Mark Warner and Fred Pang United States Assistant Secretary of the Navy (Manpower and Reserve Affairs) 
 
Related image
Senator Mark Warner & Senator John McCain (John McCain was a Vietnam War veteran and a six-term U.S.senator from the state of Arizona.)
 
 
 
Nguyễn Ngọc Quang and Senator John McCain
 
Image result for Mark Warner va senator 2018 photos
Tuy nhiên, không phải ai cũng vui mừng khi thấy đại công ty này lập văn phòng lớn nơi họ ở.
Các nhóm chống lại quyết định của Amazon hôm Thứ Ba nói rằng chi phí nhà ở tăng vọt là một trong những lo ngại của họ.

“Amazon nói mang tới hàng ngàn công việc, nhưng không có gì chắc chắn là có số lượng lớn công việc dành cho người dân địa phương,” theo thành phần chống đối. Họ cũng lo ngại là hệ thống chuyển vận sẽ khó khăn và tình trạng khác biệt giàu nghèo sẽ tăng cao.

Nghị sĩ tiểu bang New York, ông Michael Gianaris và ủy viên hội đồng thành phố khu Queens, ông Jimmy Van Bramer, nói trong bản thông cáo chung rằng họ có nhiều điều lo ngại.

“Cho một đại công ty được giảm nhiều thuế vào lúc tiểu bang có nhiều nhu cầu là điều sai lầm,” theo bản thông cáo. 

 
 
Image result for Cha đẻ" của Amazon thực hiện nghi thức đập chai champagne trong lễ khánh thành một nhà máy phong điện ở bang Texas, Mỹ, hồi tháng 10/2017 phots

 Giàu nhất lịch sử, 'cha đẻ' Amazon không thể tiếp tục ở ẩn 

Image result for Cha đẻ" của Amazon thực hiện nghi thức đập chai champagne trong lễ khánh thành một nhà máy phong điện ở bang Texas, Mỹ, hồi tháng 10/2017 phots
 Trong gần hai thập kỷ, Jeff Bezos luôn cố tránh xa đời sống chính trị cũng như tâm điểm chú ý. Song giờ đây, những điều này đã trở nên bất khả thi với 'người giàu nhất lịch sử'.
Tại một bữa tiệc sau lễ trao giải Quả Cầu Vàng hôm 7/,2018 Jeff Bezos trò chuyện cùng Halle Berry, Chris Hemsworth và nhiều ngôi sao Hollywood khác. Hồi tháng 12 năm ngoái, ông có mặt trên thảm đỏ buổi công chiếu bộ phim "The Post" cùng các tên tuổi gạo cội của điện ảnh thế giới như Meryl Streep và Tom Hanks tại Washington D.C.
 
Những sự xuất hiện này là một diện mạo mới đối với ông Bezos, "cha đẻ" của Amazon. Vốn dĩ được biết đến như là một tỷ phú bí ẩn và "máu lạnh", ông thường chỉ loanh quanh Seattle, nơi ra đời của Amazon, tránh hầu hết sự kiện công khai cũng như các bữa tiệc "black-tie".
 
Song, khi Bezos đứng đầu danh sách người giàu nhất thế giới theo xếp hạng của Forbes với khối tài sản ròng trị giá hơn 100 tỷ USD và được CNN coi là người có khối tài sản lớn nhất lịch sử, ông có thể dễ dàng có được bất kỳ món đồ xa xỉ nào. Nhưng việc "ở ẩn" thì lại trở nên bất khả thi.
 
Ông Bezos (thứ hai từ phải sang) cùng các diễn viên (từ trái sang) Matt Damon, Taika Waititi và Chris Hemsworth tại lễ trao giải Quả Cầu Vàng hôm 7/1/2018. Ảnh: Getty.
 
"Ông ấy được cảm ơn tại Quả Cầu Vàng và là đối tượng mà tổng thống Mỹ nhắm đến trong các tweet. Đó là sự nổi tiếng trong văn hóa đại chúng mà thậm chí cả Steve Jobs cũng không có được", Margaret O'Mara, giáo sư lịch sử tại Đại học Washington, nói.
 
Đứng ngoài tâm điểm
Ông Bezos đã luôn vui vẻ với vai trò "trưởng nhóm bán hàng" của Amazon, đặc biệt là khi ông hiểu rõ những lợi ích đối với khách hàng thông qua vai trò này. Ông nhận trả lời phỏng vấn và diễn thuyết tại các sự kiện chẳng hạn khi một sản phẩm mới của công ty như thiết bị đọc sách điện tử Kindle hay loa thông minh Echo cần được giải thích với thế giới.
 
Tuy nhiên, trong gần hai thập kỷ, ông luôn kiên định với lập trường rằng công ty của ông về cơ bản cần tránh xa ánh đèn của sân khấu chính trị và không gây xáo trộn tại các cộng đồng địa phương. Thậm chí, khi được tạp chí TIME bình chọn là nhân vật của năm vào năm 1999, ông vẫn cố tránh xa đời sống chính trị. Việc chụp hình chung với các chính trị gia với ông là một điều miễn cưỡng, theo lời một cựu nhân viên lâu năm của Amazon.
 
Việc đứng ngoài tâm điểm chú ý đã mang lại những lợi ích trong làm ăn.
Là một người có niềm đam mê với Internet từ sớm, ông Bezos đã từ bỏ công việc tại một quỹ tự bảo hiểm rủi ro ở New York với ý định tìm một nơi để khởi nghiệp bán sách qua mạng. Năm 1994, ông và vợ đã chất đồ lên xe và cùng nhau rong ruổi xuyên nước Mỹ. Một năm sau, ông thành lập Amazon tại thành phố Seattle thuộc bang Washington, một phần vì nơi này khi đó đang thu hút ngày càng nhiều nhân tài trong lĩnh vực công nghệ nhờ Microsoft.
 
Tuy nhiên, việc khởi nghiệp tại một bang hẻo lánh như Washington cũng đồng nghĩa với việc Amazon sẽ không phải thu thuế bán hàng như tại những bang đông dân nhất ở Mỹ như California, Texas và New York. Các nhà bán lẻ có nghĩa vụ phải thu thuế bán hàng tại những bang mà họ có sự hiện diện vật lý (tức là có cửa hàng, nhà xưởng, kho bãi...).
 
Có một khoảng thời gian, cũng vì lý do này mà công ty không công khai bàn luận về việc phần lớn kho bãi của họ nằm ở đâu. Những nhân viên của Amazon ở Seattle, nếu có kế hoạch đi công tác ở ngoài bang Washington, phải cung cấp lịch trình để xem xét trước nhằm tránh làm phát sinh các trách nhiệm về thuế không mong muốn.
Đổi lại, những nỗ lực đó mang lại cho Amazon một lợi thế về giá cả so với những thương hiệu bán lẻ tại chỗ cố định như Barnes & Noble.
Điều này cũng đồng nghĩa rằng dù lượng khách hàng tìm đến Amazon càng ngày càng tăng, đế chế này vẫn gần như vô hình trong địa hạt chính trị.
 
Trụ sở của Amazon tại Seattle. Ảnh: Getty.
 
Cho đến cuối năm 2012, Amazon có hơn 88.000 nhân viên và doanh thu hàng năm là hơn 61 tỷ USD. Tuy nhiên trong năm đó, công ty bị giới chức Seattle cũng như truyền thông chỉ trích vì xa rời đời sống công chúng, không giống những "ông lớn" khác như Boeing hay Starbucks.
"Tôi không biết về những gì Amazon làm cho cộng đồng", Sally Jewell, giám đốc điều hành của hãng bán lẻ R.E.I khi đó, nói trên Seattle Timesvào năm 2012. "Đó không phải là một cái tên xuất hiện tại các tổ chức phi lợi nhuận mà tôi tham gia".
 
Với các nhà đầu tư, ông Bezos chỉ hiện diện vừa đủ tại Amazon để họ cảm thấy tin tưởng và ông cũng nói ít nhất có thể để các đối thủ cạnh tranh không phải đoán già đoán non. Cho đến hôm nay, Amazon sẽ không tiết lộ chính xác bao nhiêu máy Kindle, loa Echo và các thiết bị khác đã được bán ra, và họ cũng từ chối tiết lộ về tình hình tài chính của Amazon Web Services, một dịch vụ điện toán đám mây mang lại lợi nhuận cao.
 
Nhà đầu tư Warren Buffet, người đã quen biết ông Bezos từ những năm 1990, nói rằng câu chuyện Microsoft bị chính phủ kiện theo luật chống độc quyền khi đó hẳn đã ảnh hưởng đến tư duy của chủ tịch kiêm CEO Amazon. Sau vụ kiện, Microsoft mất đi vị thế của mình, mở ra một cơ hội không ngờ cho các đối thủ cạnh tranh.
Bất chấp sự thiếu hụt thông tin, các nhà đầu tư đã đẩy giá cổ phiếu của Amazon tăng hơn 1.100% trong một thập kỷ qua cùng với sự choáng ngợp trước sự phát triển của đế chế này.
VIDEO: Jeff Bezos đập chai champagne khánh thành nhà máy điện gió
 
"Cha đẻ" của Amazon thực hiện nghi thức đập chai champagne trong lễ khánh thành một nhà máy phong điện ở bang Texas, Mỹ, hồi tháng 10/2017.Bước ra ánh sáng
Bước ngoặt xảy ra với ông Bezos vào năm 2011 khi Amazon lâm vào một cuộc chiến với chính quyền các bang. Khi đó, giới lập pháp bắt đầu "truy đuổi" các nhà bán lẻ qua mạng như Amazon. Tại California, Amazon ban đầu đấu tranh đòi lật lại một luật mới áp đặt thu thuế bán hàng qua mạng. Song ông Bezos đã quyết định lùi bước sau khi mọi chuyện trở nên rõ ràng rằng hình ảnh của Amazon có thể bị vấy bẩn.
 
Amazon bắt đầu hợp tác. Năm 2011, công ty này ký một thỏa thuận với chính quyền California về việc thu thuế bán hàng tại bang này, và cùng lúc ký thêm nhiều thỏa thuận tương tự ở các bang khác.
Một cách bất ngờ, một công ty từng từ chối xác nhận họ có bao nhiêu nhân viên ở trụ sở Seattle giờ lại không ngừng nói về việc họ đang tạo ra bao nhiêu việc làm. Công ty hiện có 542.000 nhân viên sau khi xây dựng một loạt kho bãi trên khắp đất nước.
 
Một nhà kho của Amazon tại bang Illinois, Mỹ. Ảnh: Getty.
 
Dù vậy, trong lúc ông Bezos và Amazon nói về việc tạo ra việc làm, họ phải đối mặt với những cáo buộc ngược rằng đế chế này thực sự là một kẻ bắt nạt khiến nhiều người mất việc.
Làn sóng đóng cửa cửa hàng của những nhà bán lẻ truyền thống như Barnes & Noble hay Macy's càng làm gia tăng những lời chỉ trích. "Amazon phải bị chặn lại" là tiêu đề một bài viết trên New Republic vào năm 2014 về thị trường ngày càng tăng trưởng của đế chế mà ông Bezos lập ra.
Cuộc chiến giữa Amazon với nhà xuất bản Hachette cùng năm đó hay bài báo của New York Times về văn hóa doanh nghiệp của đế chế này vào năm sau càng khiến uy tín của Amazon bị đe dọa. Đến lúc này, Bezos mới bắt đầu tập trung hơn vào các vấn đề về danh tiếng của tập đoàn.
 
Những người quen biết ông Bezos lâu năm nói rằng họ thấy sự nỗ lực của ông cũng như Amazon trong việc thể hiện tính cách của vị lãnh đạo nhiều hơn.
Ông trở nên tích cực hơn trên Twitter từ cuối năm 2015 khi đăng tấm hình chụp ông mang bốt cao bồi và đoạn video quay lại cảnh ông đứng trên một turbine gió ở Texas. Tại một sự kiện ở Los Angeles hồi tháng 11 năm ngoái với sự tham gia của lãnh đạo nhiều doanh nghiệp trong lĩnh vực giải trí, chăm sóc sức khỏe, ông nói công việc mơ ước của ông là bartender (pha chế đồ uống), chủ yếu là vì ông thích trò chuyện với mọi người.
 
Nếu cần một hình ảnh giúp hình dung ông Bezos ở hiện tại, đó là tấm ảnh chụp ông với cơ tay trước lộ ra khỏi chiếc áo polo tại một hội thảo kinh doanh ở Idaho hồi tháng 7. "Bezos xôi thịt" lập tức trở thành một hiện tượng "chế" ảnh trên mạng. Một người dùng Twitter đăng những tấm hình chụp ông Bezos hồi cuối thập niên 1990 với vẻ ngoài như một gã khờ, đi cùng chú thích "Tôi bán sách", đặt cạnh tấm hình chụp ông trong dáng vẻ lực lưỡng của năm 2017 với chú thích "Tôi bán mọi thứ tôi muốn".
 
 
Ông Bezos vào năm 1997 (ảnh trái) và tại hội nghị Sun Valley do hãng đầu tư Allen & Company tổ chức hồi tháng 7/2017 tại Idaho, Mỹ. Ảnh: Getty.
 
Những câu chuyện mà người ta muốn bàn tán với nhau bao gồm hoạt động một ngày của "cha đẻ" Amazon. Phần lớn các ngày, ông rời căn biệt thự có hồ phía trước ở thành phố Medina, bang Washington, để đến tòa nhà văn phòng 37 tầng mới tinh ở Seattle, nơi ông điều hành Amazon.
Vào những ngày thứ tư, ông đi về phía nam đến một khu văn phòng công nghiệp nằm ở vùng ngoại ô thành phố Kent, nơi tập trung các tên lửa của Blue Origin, một start-up của Bezos trong lĩnh vực hàng không vũ trụ.
 
Hai tuần một lần, ông họp qua điện thoại với đội ngũ lãnh đạo báo Washington Post, tờ báo ông mua lại vào năm 2013 với giá 250 triệu USD, và họ đến gặp ông tại nhà riêng hai lần trong năm. Ông liên lạc với những người đứng đầu tờ báo qua một nhóm trên email được đặt tên là "Nhóm Bánh kếp". Ông từng chiêu đãi các thành viên của nhóm này món bánh kếp ông tự làm theo công thức yêu thích từ chương trình "Joy of Cooking" trong lần đầu tiên họ ghé nhà ông.
 
"Chẳng giống như chúng tôi đã đến nhà của tỷ phú nào đó và người giúp việc còn đông hơn cả khách khứa", Shailesh Prakash, trưởng phòng thông tin của tờ báo, cho hay.
Một số người quen biết Bezos nói diện mạo mới của ông trước công chúng đơn thuần là để phục vụ cho mục đích kinh doanh. Những người khác tin rằng đó là kết quả từ sự trưởng thành cá nhân.
Song tất cả họ đều nói rằng điều rõ ràng là ông Bezos và Amazon đang cố chỉ cho thế giới thấy những khía cạnh khác của ông, ngoài những thứ liên quan đến công nghệ.
 

 Cuộc đời Jeff Bezos- ông chủ hệ thống bán hàng trực tuyến Amazon 

Jeff Bezos, nhà sáng lập kiêm giám đốc điều hành (CEO) của Amazon hiện là một trong những tượng đài thành công nhất trong lĩnh vực công nghệ, cùng với gia tài khổng lồ ước tính lên tới 57 tỉ đô la Mỹ. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về cuộc đời của vị doanh nhân nổi tiếng này.

Để đạt tới thành công như ngày nay, Jeff Bezos - ông chủ của dịch vụ bán hàng trực tuyến lớn nhất thế giới đã trải qua không ít khó khăn, vất vả. Tuy nhiên bằng sự nhạy bén với thị trường, cùng tài lãnh đạo thiên bẩm, Jeff giờ đây là một trong những tượng đài thành công nhất trong lĩnh vực công nghệ.
 
Jeff Bezos cùng gia đình đã gặp phải sóng gió ngay khi ông vừa mới chào đời. Mẹ của Jeff là Jackie sinh ông khi mới chỉ là cô gái "tuổi teen" 17 tuổi. Khi Jeff lên 4, bà ly dị chồng cũ và kết hôn với Mike Bezos, một người nhập cư người Cuba, và ông này đã nuôi dưỡng Jeff từ những ngày tấm bé. Jeff Bezos sau khi lên 10 mới được mẹ kể rằng Mike không phải là cha đẻ của ông. Đây thực sự là một cú shock lớn với cậu bé chỉ đang học lớp 5.
 
Bất chấp một tuổi thơ khá "dữ dội" so với lũ trẻ cùng lớp, Jeff Bezos đã sớm bộc lộ sự thông minh và tài năng thiên bẩm của mình. Khi chỉ mới 4 tuổi, Jeff đã tự tìm lối thoát cho mình ra khỏi cũi em bé bằng một chiếc tuốc nơ vít chỉ vì ông muốn được ngủ trên giường cùng mẹ.
 
Thời niên thiếu, Jeff Bezos sống cùng ông bà ngoại tại trang trại ở ngoại ô Texas và làm các công việc đồng áng như sửa chữa cối xay gió, thiến bò đực,.. cho tới năm lên 16. Dù cuộc sống vất vả, nhưng Jeff ngày càng bộc lộ sự thông minh, cũng như các tố chất hơn người. Ông ngoại của Jeff nhanh chóng nhận ra điều này và đã khéo léo giúp đỡ để cháu mình phát huy được những khả năng vốn có. Sau này khi đã thành danh,  Jeff luôn ca ngợi người ông ngoại giống như nguồn cảm hứng giúp khơi dậy niềm đam mê trong ông.
Ông chủ Amazon là một fans trung thành của tựa phim giả tưởng Star Trek, đến nỗi ông từng có ý tưởng đặt tên website Amazon ngày nay là MakeItSo.com, phỏng theo một câu nói của nhân vật Captain Jean-Luc Picard trong phim.
 
Thời còn đi học, Jeff Bezos cũng giống như nhiều cậu bé khác, mơ mộng về tương lai trở thành một nhà du hành vũ trụ. Ông thậm chí đã đứng lên nói với cả lớp rằng: "Tương lai của nhân loại không nằm trên hành tinh này". Câu nói này giờ đây được vị CEO của Amazon cụ thể hóa thông qua việc sở hữu một công ty thám hiểm vũ trụ mang tên Blue Origin.
 
Jeff Bezos tốt nghiệp 2 trường đại học, là Dream Institute và Princeton đều là khoa công nghệ máy tính. Sau khi ra trường, ông từ chối lời mời từ Intel và Bell Labs để làm cho một dự án khởi nghiệp mang tên Fitel.
Sau đó, Jeff Bezos suýt nữa kết thúc sự nghiệp của mình như là một nhân viên đánh máy fax tại công ty văn phòng nếu không được nhận vào quỹ đầu tư D.E.Shaw. Ông nhanh chóng trở thành phó chủ tịch cấp cao chỉ sau vỏn vẹn 4 năm làm việc.
                 
Ông chủ Amazon cưới bà MacKenzie Tuttle, cũng là đồng nghiệp của ông tại D.E.Shaw vào năm 1993. Sau này, bà chuyển sang làm nghề viết tiểu thuyết.
Vào năm 1994, Jeff Bezos đọc được thông tin rằng website cùng các dịch vụ trực tuyến đã tăng trưởng tới hơn 2300% chỉ trong vòng có 1 năm. Con số này thực sự làm Jeff phải kinh ngạc, và ông quyết định rằng đã đến lúc phải làm một điều gì đó nhằm tận dụng lợi thế từ sự phát triển của Internet. Sau khi liệt kê hơn 20 sản phẩm được mua bán trực tuyến nhiều nhất thời bấy giờ, ông chủ của Amazon đã lựa chọn sách, truyện là mục tiêu trọng yếu.
 
Jeff Bezos từng chia sẻ rằng việc rời D.E.Shaw là một trong những bước ngoặt lớn nhất của cuộc đời ông, và cũng là điều đến giờ ông vẫn chưa thể tự lý giải được. Trong một buổi phỏng vấn, Jeff Bezos cho biết: "Ngay cả khi tôi 80 tuổi, có lẽ tôi vẫn không lý giải được tại sao tôi đã từ bỏ một vị trí cao, trong một trong những công ty quyền lực bậc nhất tại phố Wall thời bấy giờ, vào thời điểm giữa năm - vốn là thời gian tệ nhất để bạn nghỉ việc."
Tổng giám đốc của D.E.Shaw là ông David E. Shaw là đã dùng mọi cách để thuyết phục Jeff ở lại công ty, nhưng vị CEO tương lai của Amazon vẫn không thay đổi trong quyết định thành lập một công ty khởi nghiệp của riêng mình với tư tưởng "thà thất bại còn hơn không thử". Và thế là công ty mang tên miền Amazon.com đã chính thức ra đời.
 
Mới đầu, Jeff cùng vợ đặt trụ sở của Amazon tại một garage xe cũ, chỉ đủ diện tích cho một khu làm việc và một khu bếp. Ông cũng đã tổ chức hầu hết các cuộc họp tại khu phố Barnes & Noble.
Tháng đầu tiên sau khi được thành lập, Amazon đã bán sách được cho hàng nghìn độc giả từ hơn 50 bang của Mỹ, và hơn 45 quốc gia khác nhau. Amazon chính thức bước chân lên sàn chứng khoán vào năm 1997.
 
Không lâu sau đó, năm 2000 được biết điến với sự kiện "bong bóng Dotcom" khiến cho gần 1 nghìn tỷ USD của trị giá thị trường chứng khoán bốc hơi trong vòng chưa đầy một tháng. Rất nhiều doanh nghiệp đã mất từ 10 triệu đến 30 triệu USD trong chỉ một quý, dẫn đến sự kết thúc của nhiều trang thương mại điện tử nổi tiếng thời bấy giờ. Amazon là một trong số ít các startup vượt qua được thời kỳ khủng hoảng này.
Sau đó bên cạnh sách, truyện, Amazon dần mở rộng thị trường sản phẩm ra nhiều hơn. Cho đến nay, Amazon có hầu như mọi thứ bạn có thể tưởng tượng như quần áo, trang sức, đồ điện tử, và thậm chí là cả ứng dụng, dịch vụ.
 
Jeff Bezos ngày càng chứng minh được tải năng thiên bẩm là nhà lãnh đạo của mình, khi liên tiếp đưa Amazon từ thành công này tới thành công khác. Ông cũng được biết đến với nhiều cách quản lý khác lạ, thí dụ như việc cấm thuyết trình bằng Powerpoint tại công ty. Thay vào đó, Jeff Bezos yêu cầu nhân viên, bộ máy quản lý phải rút gọn vài trang giấy thuyết trình bằng những gạch đầu dòng đơn giản, súc tích mà vẫn bao quát  được vấn đề. Ông cũng nổi tiếng trong việc tạo ra môi trường làm việc "tiết kiệm", khi tuyệt nhiên không có các ưu đãi như đồ ăn miễn phí, các công cụ giải trí đắt tiền, hay dịch vụ massages mà nhiều công ty lớn khác vẫn áp dụng.
                 
Như đã đề cập, ông chủ của Amazon rất muốn đầu tư vào lĩnh vực thám hiểm vũ trụ, và công ty Blue Origin của ông cũng gặt hái được nhiều thành công. Tiêu biểu trong số đó là sự kiện trở thành công ty thương mại đầu tiên khởi động thành công một tên lửa tái sử dụng vào năm 2015.
                  
Trong quá khử, Jeff Bezos từng suýt thiệt mạng trong một tai nạn rớt máy bay trực thăng vào năm 2003, khi ông đang đi khảo sát ở vùng ngoại ô Texas.
 
Sau những thành công trong lĩnh vực thương mại điện tử của Amazon, Jeff quyết định mở rộng sang sản xuất, nghiên cứu phần cứng. Công ty đã xuất xưởng một thiết bị streaming TV, và nhiều dòng máy tính bảng, smartphone trong thời gian qua. Dù rằng trong lĩnh vực smartphone và máy tính bảng, Amazon không thực sự thành công, đặc biệt là đối với Fire Phone có thể coi như một thất bại, nhưng Jeff cho biết điều này không ảnh hưởng nhiều tới tốc độ phát triển phần cứng của công ty. Fire TV, Fire TV Stick vẫn là những điểm sáng mà họ đang khá thành công. 
 
Với những thành công của mình, Jeff Bezos vẫn đang là tấm gương sáng cho các công ty khởi nghiệp, đặc biệt là giới trẻ noi theo. Với ông, thực nghiệm lầ yếu tố cốt lõi để tạo nên thành công. Trong một cuộc phỏng vấn gần đây, ông chủ Amazon cho biết: "Điều quan trọng nhất đó là bạn có dám thử hay không. Dù là một công ty lớn nhưng nếu họ không dám thử nghiệm, họ sợ đối mặt với thất bại, thì dù sớm hay muộn họ cũng bị vượt mặt bởi các đối thủ cạnh tranh, và chẳng còn ai biết tới sự tồn tại của họ."
 
Theo BussinessInsider

 Đường đến ngôi vị 'người giàu nhất lịch sử' của ông chủ Amazon 

Với thành tích toàn điểm A và được nhận vào Đại học Princeton danh giá, "cha đẻ" Amazon từng nghĩ ông sẽ trở thành một nhà vật lý học, nhưng cuối cùng ông đã rẽ sang lối khác.
Với khối tài sản trị giá hơn 105 tỷ USD Jeff Bezos trở thành người giàu nhất mọi thời đại theo tuyên bố của nhiều tờ báo Mỹ và thế giới. Tài sản của ông Bezos được củng cố một cách mạnh mẽ khi giá cổ phiếu của Amazon, tập đoàn bán lẻ qua mạng lớn nhất thế giới, tăng vọt sau mùa mua sắm cuối năm.
Con số đó quả thực ấn tượng nếu nhìn lại quá trình vươn đến thành công của ông Bezos, CBNC bình luận. Mẹ Bezos sinh ông khi bà là một cô gái 16 tuổi, nhưng sau đó nhanh chóng ly hôn rồi tái hôn. Bezos đã trải qua thời tuổi trẻ đầy biến động với đam mê khám phá nhưng không hề mơ ước trở thành CEO của một tập đoàn khổng lồ.
 
Duong den ngoi vi 'nguoi giau nhat lich su' cua ong chu Amazon hinh anh 1
Jeff Bezos là người sáng lập tập đoàn bán lẻ qua mạng Amazon. Ảnh: Getty.

'Tôi đã trúng số khi có mẹ'

Jeff Bezos sinh ngày 12/1/1964 với tên đầy đủ là Jeffrey Preston Jorgensen. Cha của ông, Ted Jorgensen, đã gặp và hẹn hò với mẹ ông, Jacklyn Gise, khi cả hai đang học trung học. Jorgensen mới 18 tuổi còn Gise tròn 16 tuổi khi bà mang thai. Họ bay sang Mexico với số tiền bố mẹ cho khi kết hôn.
Ông Jorgensen là thành viên của một gánh xiếc, đồng thời làm việc tại một cửa hàng bán lẻ với mức lương 1,25 USD một giờ. Ông cũng "uống rượu rất nhiều", theo cuốn sách "The Everything Store: Jeff Bezos và Age of Amazon" của nhà báo và nhà viết tiểu sử Brad Stone. Khi Jeff Bezos 17 tháng tuổi, cha mẹ ông ly hôn.
Năm 1968, bà Gise kết hôn với Miguel Bezos, một người Cuba đến Miami vào năm 1962, chỉ biết một từ tiếng Anh duy nhất là "hamburger". Ông Jorgensen đồng ý để Bezos nhận nuôi con trai mình và Jeffrey Preston Jorgensen trở thành Jeffrey Preston Bezos năm lên 4.
Trong một tweet hồi tháng 5/2017, Bezos từng viết: "Tôi đã trúng số khi có mẹ. Cảm ơn Mẹ vì tất cả". Điều này cho thấy gia đình và tuổi thơ dường như đã ảnh hưởng rất lớn đến con đường lập nghiệp của ông sau này.
Tác giả Stone cũng nói rằng thời thơ ấu của Bezos có thể là lý do khiến "cha đẻ Amazon" bị ám ảnh bởi sự thành công.
"Dĩ nhiên không thể biết rằng liệu việc sinh ra trong hoàn cảnh không bình thường như bao người có phải đã giúp tạo nên một con người có máu khởi nghiệp vừa thông minh vừa đầy tham vọng và luôn khát khao chứng minh bản thân như thế không", Stone viết. "Hai biểu tượng khác trong lĩnh vực công nghệ, Steve Jobs và Larry Ellison, cũng được nhận nuôi và một số người cho rằng việc đó đã cho họ một động lực mạnh mẽ để thành công".
 
Duong den ngoi vi 'nguoi giau nhat lich su' cua ong chu Amazon hinh anh 2
Người mẹ và tuổi thơ được cho là đã ảnh hưởng lớn đến sự nghiệp của Bezos. Ảnh chụp màn hình/Twitter.
 
Thời niên thiếu, Bezos thường trải qua mùa hè với ông bà mình tại một trang trại ở Texas. "Tôi tham gia sửa chữa các cối xay gió, chích ngừa cho gia súc và làm các việc vặt khác", ông Bezos kể lại trong bài phát biểu tốt nghiệp tại Đại học Princeton vào năm 2010.
Ông thỉnh thoảng cũng cùng ông bà rong ruổi trên những chuyến hành trình bằng ôtô.
"Ông bà tôi là thành viên Câu lạc bộ Caravan, một nhóm gồm những người sở hữu xe moóc của hãng Airstream. Họ thường xuyên đi du lịch cùng nhau khắp nước Mỹ và Canada. Cứ cách vài mùa hè, chúng tôi lại gia nhập đoàn xe", ông Bezos nói trong bài phát biểu ở Princeton.

Từ suy nghĩ trở thành nhà vật lý...

Với thành tích toàn điểm A tại trường trung học, ông được chọn để đọc diễn văn tốt nghiệp và được nhận thẳng vào trường Princeton, một trong những đại học danh giá nhất nước Mỹ. Thời sinh viên, ông từng nghĩ ông sẽ trở thành một nhà vật lý học lý thuyết.
Tuy nhiên, vài năm sau khi đang làm việc trong lĩnh vực tài chính ở New York, ông nảy sinh ý tưởng thành lập Amazon.
"Tôi nhận ra thực tế rằng việc sử dụng web tăng trưởng 2.300% mỗi năm. Tôi chưa bao giờ nhìn thấy hay nghe thấy bất cứ thứ gì phát triển nhanh như vậy và ý tưởng thành lập một cửa hàng sách online với hàng triệu đầu sách ra đời. Đây đơn giản là một chuyện không thể làm được trong đời thực nhưng ý tưởng đó đã trở nên hấp dẫn tôi", ông Bezos từng chia sẻ.
Khi đó, ông chỉ mới 30 tuổi và vừa kết hôn được một năm. "Tôi nói với vợ tôi MacKenzie rằng tôi muốn bỏ việc và đi làm chuyện điên rồ kia, một việc có thể sẽ không thành công vì phần lớn start-up thất bại, và tôi không chắc chắn về những gì sẽ xảy ra sau đó", ông kể lại.
Vợ ông nói ông hãy làm điều đó.
Duong den ngoi vi 'nguoi giau nhat lich su' cua ong chu Amazon hinh anh 3

Ông Bezos và người vợ MacKenzie. Ảnh: Getty.

"Khi còn nhỏ, tôi từng chui vào garage mày mò thứ này thứ kia. Tôi đã phát minh ra một thiết bị đóng cổng tự động làm từ lốp xe chứa xi măng, một cái bếp dùng năng lượng mặt trời từ một cái dù và một còi báo hình chảo nướng bánh bằng thiếc để đánh lừa các anh chị em", ông nói. "Tôi đã luôn muốn trở thành một nhà phát minh và vợ tôi muốn tôi theo đuổi niềm đam mê đó".
Song không phải ai cũng ủng hộ Bezos. Sếp của ông rủ ông đi bộ xuyên Công viên Trung tâm ở New York và nói với ông rằng đó có vẻ là một "ý tưởng thực sự hay", nhưng "sẽ là ý tưởng hay hơn nữa với những người vốn đang không có một công việc tốt".
"Lý lẽ đó khiến tôi phân vân và ông ấy thuyết phục tôi nghĩ lại trong vòng 48 tiếng trước khi đưa ra quyết định cuối cùng", Bezos nói. "Đó thực sự là một lựa chọn khó khăn nhưng cuối cùng tôi đã quyết định thử thách. Tôi đã không nghĩ tôi sẽ hối tiếc vì thử làm và thất bại. Và tôi nghi ngờ tôi sẽ luôn bị ám ảnh nếu quyết định không thử sức".
"Sau nhiều đắn đo, tôi lựa chọn con đường ít an toàn hơn là đi theo đam mê của mình và tôi tự hào vì lựa chọn đó".

... đến đế chế 'bán mọi thứ bạn muốn'

Khi mới được thành lập, Amazon chỉ bán sách. Bezos tự mình chuyển hàng đã đóng gói đến bưu điện bằng chiếc Chevy Blazer của ông. "Tôi nghĩ một ngày nào đó chúng tôi sẽ có thể mua được một chiếc xe nâng hạ", ông nói trong một cuộc phỏng vấn năm 2016. "Hồi đó rất, rất, rất khác so với hiện nay".
Sau sách, những mặt hàng tiếp theo xuất hiện trên Amazon là nhạc và video. Sau đó, ông hỏi khách hàng xem họ muốn mua thứ gì khác từ nhà bán lẻ trên mạng.
Duong den ngoi vi 'nguoi giau nhat lich su' cua ong chu Amazon hinh anh 4

Một nhà kho của Amazon tại Mỹ. Ảnh: Getty.

"Tôi gửi email đến các khách hàng, thực tế là 1.000 khách hàng được lựa chọn ngẫu nhiên, và tôi nói ngoài sách, nhạc, video, các bạn muốn thấy chúng tôi bán thứ gì nữa. Và danh sách đó dài một cách kinh ngạc", Bezos kể.
"Về cơ bản đó là bất cứ thứ gì mà người ta có thể nghĩ ra vào lúc đó", người sáng lập Amazon nói, và điều đó đã khiến ông nảy ra một ý tưởng.
"Một khách hàng nói 'Tôi muốn bạn bán gạt nước kính chắn gió vì tôi cần nó cho xe của tôi'. Một luồng ánh sáng đại khái đã soi rọi đầu óc tôi. Bạn biết đấy, người ta sẽ muốn sử dụng trang mua bán trực tuyến kiểu mới này để mua mọi thứ", ông nói.
"Người ta luôn hướng đến sự tiện lợi", Bezos cho biết. "Vì vậy, điều đó thực sự đã khởi đầu cho sự mở rộng ra tất cả các mặt hàng, điện tử tiêu dùng, rồi thì quần áo, vân vân".
Ngày nay, Amazon bán gần như mọi thứ: từ giấy vệ sinh đến hàng tạp hóa đến đồ điện tử đến thời trang cho đồ gia dụng. Khi nhập một loại sản phẩm mới, Bezos không lo sợ chuyện thiếu chuyên môn.
"Tôi không bao giờ thất vọng khi chúng tôi không giỏi về điều gì đó bởi vì tôi nghĩ nó sẽ tốt đến thế nào nữa nếu chúng ta đã giỏi làm chuyện đó rồi", Bezos nói. "Và quần áo là mặt hàng như vậy. Có rất nhiều cơ hội. Không ai thực sự biết làm thế nào để làm một công việc tuyệt vời là bán quần áo trực tuyến. Và chúng tôi có hàng tấn sáng kiến và ý tưởng, và thử nghiệm điều đó theo cách của chúng tôi".
Một niềm tin mà ông đã và giờ đây vẫn đang theo đuổi là hãy làm những gì tốt nhất cho khách hàng.
"Niềm tin, ý tưởng, triết lý và nguyên tắc số một của chúng tôi là sự ám ảnh của khách hàng, trái ngược với nỗi ám ảnh của đối thủ cạnh tranh. Vì vậy chúng tôi luôn tập trung vào khách hàng và đứng sau làm theo nhu cầu của khách hàng, phát triển các kỹ năng mới trong nội bộ để chúng tôi có thể làm thỏa mãn những gì mà chúng tôi nhận thấy là nhu cầu của khách hàng trong tương lai", Bezos nói.
 
Duong den ngoi vi 'nguoi giau nhat lich su' cua ong chu Amazon hinh anh 5
Ông Bezos (ngoài cùng bên phải) trong một cuộc họp với Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Nhà Trắng. Ảnh: Getty.

Tìm lại giấc mơ thời thơ ấu

Đế chế Bezos giờ đây trải rộng khắp nơi. Amazon, hiện có thị trường trên 500 tỷ USD , đã mua Whole Foods vào tháng 8 và cũng sở hữu các công ty như Zappos và Twitch. Thông qua Bezos Expeditions, ông cũng đã đầu tư vào các công ty như Twitter và Basecamp, cùng nhiều nơi khác.
Ngoài ra, Bezos cũng là chủ sở hữu của một tờ báo. Thông qua công ty Nash Holdings LLC của mình, ông đã mua tờ Washington Post vào năm 2013 với giá 250 triệu USD .
Bezos cho biết: "Tôi mua nó vì nó rất quan trọng. Tôi không bao giờ mua một công ty kinh doanh thức ăn vặt có lợi nhuận về mặt tài chính. Bạn biết đấy, điều đó không có ý nghĩa gì đối với tôi, nhưng Washington Post rất quan trọng", Bezos nói.
Dù buôn bán đồ dùng vệ sinh cá nhân hay sách đã làm Bezos giàu có, niềm đam mê của ông là vũ trụ.
"Đây là giấc mơ thời thơ ấu", Bezos nói. "Tôi đã mê đắm những câu chuyện về vũ trụ, khám phá không gian... từ khi lên năm. Tôi đã xem Neil Armstrong đặt chân lên Mặt Trăng. Bạn không chọn niềm đam mê, mà là niềm đam mê chọn bạn. Tôi đã không ngừng nghĩ về vũ trụ từ khi đó".
Bezos đã sáng lập Blue Origin, công ty hướng đến mục tiêu giúp nhiều người có thể du lịch vũ trụ.
 
Duong den ngoi vi 'nguoi giau nhat lich su' cua ong chu Amazon hinh anh 6

Blue Origin là start-up của Bezos trong lĩnh vực không gian. Ảnh: New York Times.

"Về cơ bản những gì tôi đang làm bây giờ là lấy tiền của Amazon đem đi đầu tư. Mỗi lần bạn nhìn thấy tôi bán cổ phiếu trên Amazon, là một lần tiền được rót thêm vào Blue Origin", ông nói.
Ngoài mong muốn mang lại cơ hội khám phá không gian cho nhiều người, Bezos nói ông đang xây dựng cơ sở hạ tầng cho thế hệ tiếp theo của các doanh nhân đầu tư vào lĩnh vực không gian.
"Nếu năm 80 tuổi, nhìn lại cuộc đời mình và thấy điều duy nhất tôi đã làm được là tạo ra thứ dẫn đến sự bùng nổ mãnh liệt của khởi nghiệp trong lĩnh vực không gian ở thế hệ tiếp theo", Bezos nói, "thì tôi sẽ là một người hạnh phúc".
 
Image result for Cha đẻ" của Amazon thực hiện nghi thức đập chai champagne trong lễ khánh thành một nhà máy phong điện ở bang Texas, Mỹ, hồi tháng 10/2017 phots
Jeff Bezos đập chai champagne khánh thành nhà máy điện gió "Cha đẻ" của Amazon thực hiện nghi thức đập chai champagne trong lễ khánh thành một nhà máy phong điện ở bang Texas, Mỹ, hồi tháng 10/2017.
Với thành tích toàn điểm A và được nhận vào Đại học Princeton danh giá, "cha đẻ" Amazon từng nghĩ ông sẽ trở thành một nhà vật lý học, nhưng cuối cùng ông đã rẽ sang lối khác.
Với khối tài sản trị giá hơn  105 tỷ USD , Jeff Bezos trở thành người giàu nhất mọi thời đại theo tuyên bố của nhiều tờ báo Mỹ và thế giới. Tài sản của ông Bezos được củng cố một cách mạnh mẽ khi giá cổ phiếu của Amazon, tập đoàn bán lẻ qua mạng lớn nhất thế giới, tăng vọt sau mùa mua sắm cuối năm.
Con số đó quả thực ấn tượng nếu nhìn lại quá trình vươn đến thành công của ông Bezos, CBNC bình luận. Mẹ Bezos sinh ông khi bà là một cô gái 16 tuổi, nhưng sau đó nhanh chóng ly hôn rồi tái hôn. Bezos đã trải qua thời tuổi trẻ đầy biến động với đam mê khám phá nhưng không hề mơ ước trở thành CEO của một tập đoàn khổng lồ.

'Tôi đã trúng số khi có mẹ'

Jeff Bezos sinh ngày 12/1/1964 với tên đầy đủ là Jeffrey Preston Jorgensen. Cha của ông, Ted Jorgensen, đã gặp và hẹn hò với mẹ ông, Jacklyn Gise, khi cả hai đang học trung học. Jorgensen mới 18 tuổi còn Gise tròn 16 tuổi khi bà mang thai. Họ bay sang Mexico với số tiền bố mẹ cho khi kết hôn.
Ông Jorgensen là thành viên của một gánh xiếc, đồng thời làm việc tại một cửa hàng bán lẻ với mức lương  1,25 USD  một giờ. Ông cũng "uống rượu rất nhiều", theo cuốn sách "The Everything Store: Jeff Bezos và Age of Amazon" của nhà báo và nhà viết tiểu sử Brad Stone. Khi Jeff Bezos 17 tháng tuổi, cha mẹ ông ly hôn.
Năm 1968, bà Gise kết hôn với Miguel Bezos, một người Cuba đến Miami vào năm 1962, chỉ biết một từ tiếng Anh duy nhất là "hamburger". Ông Jorgensen đồng ý để Bezos nhận nuôi con trai mình và Jeffrey Preston Jorgensen trở thành Jeffrey Preston Bezos năm lên 4.
Trong một tweet hồi tháng 5/2017, Bezos từng viết: "Tôi đã trúng số khi có mẹ. Cảm ơn Mẹ vì tất cả". Điều này cho thấy gia đình và tuổi thơ dường như đã ảnh hưởng rất lớn đến con đường lập nghiệp của ông sau này.
Tác giả Stone cũng nói rằng thời thơ ấu của Bezos có thể là lý do khiến "cha đẻ Amazon" bị ám ảnh bởi sự thành công.
"Dĩ nhiên không thể biết rằng liệu việc sinh ra trong hoàn cảnh không bình thường như bao người có phải đã giúp tạo nên một con người có máu khởi nghiệp vừa thông minh vừa đầy tham vọng và luôn khát khao chứng minh bản thân như thế không", Stone viết. "Hai biểu tượng khác trong lĩnh vực công nghệ, Steve Jobs và Larry Ellison, cũng được nhận nuôi và một số người cho rằng việc đó đã cho họ một động lực mạnh mẽ để thành công".
 
Related image
Duong den ngoi vi 'nguoi giau nhat lich su' cua ong chu Amazon hinh anh 2

The rise of Jeff Bezos, who built Amazon into a $1 trillion company and became the richest person in modern history

Jeff Bezos 
Amazon founder and CEO Jeff Bezos. David Ryder/Get
It's been an eventful few months of Jeff Bezos, founder and CEO of Amazon.
In July, Bezos reached a new milestone: his net worth hit $150 billion, making him, as Bloomberg put it, the richest person in modern history.
And then on Tuesday, Bezos and Amazon hit another milestone: Amazon briefly became the second US company to achieve a valuation of more than $1 trillion — though its market cap sunk just under the threshhold thereafter.
That success hasn't come overnight, however. Bezos began his career in the hedge fund world in the 90s, then left a cushy job to launch his own startup.
Here's how Bezos got his start, and built one of the largest tech companies in the world.
Jillian D'Onfro and Eugene Kim contributed earlier versions of this story.

Jeff Bezos' mom, Jackie, was a teenager when she had him in January 1964. She had recently married Cuban immigrant Mike Bezos, who adopted Jeff. Jeff didn't learn that Mike wasn't his real father until he was 10, but says he was more fazed about learning he needed to get glasses than he was about the news.

Jeff Bezos' mom, Jackie, was a teenager when she had him in January 1964. She had recently married Cuban immigrant Mike Bezos, who adopted Jeff. Jeff didn't learn that Mike wasn't his real father until he was 10, but says he was more fazed about learning he needed to get glasses than he was about the news. 
Source: Wired

When Bezos was 4, his mother told his biological father, who previously had worked as a circus performer, to stay out of their lives. When Brad Stone interviewed Bezos' biological father for Stone's book "The Everything Store," Bezos' dad had no idea who his son had become.

When Bezos was 4, his mother told his biological father, who previously had worked as a circus performer, to stay out of their lives. When Brad Stone interviewed Bezos'  biological father for Stone's book  
Not Jeff Bezos' father. Reuters/Eric Gaillard

Bezos showed signs of brilliance from an early age. When he was a toddler, he took apart his crib with a screwdriver because he wanted to sleep in a real bed.

Bezos showed signs of brilliance from an early age. When he was a toddler, he took apart his crib with a screwdriver because he wanted to sleep in a real bed.

From ages 4 to 16, Bezos spent summers on his grandparents' ranch in Texas, doing things like repairing windmills and castrating bulls

From ages 4 to 16, Bezos spent summers on his grandparents' ranch in Texas, doing things like repairing windmills and castrating bulls. 

His grandfather, Preston Gise, was a huge inspiration for Bezos and helped kindle his passion for intellectual pursuits. At a commencement address in 2010, Bezos said Gise taught him "it's harder to be kind than clever."

His grandfather, Preston Gise, was a huge inspiration for Bezos and helped kindle his passion for intellectual pursuits. At a commencement address in 2010, Bezos said Gise taught him  
Jeff Bezos AP Images

Bezos fell in love with reruns of the original "Star Trek" and became a fan of later versions too. Early on, he considered naming Amazon MakeItSo.com, a reference to a line from Captain Jean-Luc Picard.

Bezos fell in love with reruns of the original  
 In school, Bezos told teachers "the future of mankind is not on this planet." As a kid, he wanted to be a space entrepreneur. Now he owns a space-exploration company called Blue Origin.
 
In school, Bezos told teachers  
Source: Wired

After spending a miserable summer working at McDonald's as a teen, Bezos, together with his girlfriend, started the Dream Institute, a 10-day summer camp for kids. They charged $600 a kid and managed to sign up six students. The "Lord of the Rings" series made the required reading list.

After spending a miserable summer working at McDonald's as a teen, Bezos, together with his girlfriend, started the Dream Institute, a 10-day summer camp for kids. They charged $600 a kid and managed to sign up six students. The  
Source: Wired 

Bezos eventually went to college at Princeton and majored in computer science. Upon graduation, he turned down job offers from Intel and Bell Labs to join a startup called Fitel.

Bezos eventually went to college at Princeton and majored in computer science. Upon graduation, he turned down job offers from Intel and Bell Labs to join a startup called Fitel. 
A young Bezos at an early computer. Screenshot / Bio

After he quit Fitel, Bezos considered partnering with Halsey Minor — who would later found CNET — to launch a startup that would deliver news by fax.

After he quit Fitel, Bezos considered partnering with Halsey Minor — who would later found CNET — to launch a startup that would deliver news by fax. 
Source: Wired

Instead, he got a job at the hedge fund D.E. Shaw. He became a senior vice president after only four years.

Instead, he got a job at the hedge fund D.E. Shaw. He became a senior vice president after only four years. 
Reuters/Arko Datta

Meanwhile, Bezos was taking ballroom dancing classes as part of a scheme to increase his "women flow." Just as Wall Streeters have a process for increasing their "deal flow," Bezos thought analytically about meeting women.

Meanwhile, Bezos was taking ballroom dancing classes as part of a scheme to increase his  

He married MacKenzie Tuttle, a D.E. Shaw research associate, in 1993. She's now a novelist. The couple has four kids together.

He married MacKenzie Tuttle, a D.E. Shaw research associate, in 1993. She's now a novelist. The couple has four kids together. 
AP

In 1994, Bezos read that the web had grown 2,300% in one year. This number astounded him, and he decided he needed to find some way to take advantage of its rapid growth. He made a list of 20 possible products to sell online and decided books were the best option.

In 1994, Bezos read that the web had grown 2,300% in one year. This number astounded him, and he decided he needed to find some way to take advantage of its rapid growth. He made a list of 20 possible products to sell online and decided books were the best option. 

Bezos decided to leave D.E. Shaw even though he had a great job.

Bezos decided to leave D.E. Shaw even though he had a great job. 
"When you are in the thick of things, you can get confused by small stuff," he said later. "I knew when I was 80 that I would never, for example, think about why I walked away from my 1994 Wall Street bonus right in the middle of the year at the worst possible time. That kind of thing just isn't something you worry about when you're 80 years old. At the same time, I knew that I might sincerely regret not having participated in this thing called the Internet that I thought was going to be a revolutionizing event. When I thought about it that way … it was incredibly easy to make the decision."

His boss at the firm, David E. Shaw, tried to persuade Bezos to stay. But Bezos was already determined to start his own company. He felt he'd rather try and fail at a startup than never try at all.

His boss at the firm, David E. Shaw, tried to persuade Bezos to stay. But Bezos was already determined to start his own company. He felt he'd rather try and fail at a startup than never try at all. 
REUTERS/Jason Redmond
Source: Wired

And so Amazon was born. MacKenzie and Jeff flew to Texas to borrow a car from his father, and then they drove to Seattle. Bezos was making revenue projections in the passenger seat the whole way, though the couple did stop to watch the sunrise at the Grand Canyon.

And so Amazon was born. MacKenzie and Jeff flew to Texas to borrow a car from his father, and then they drove to Seattle. Bezos was making revenue projections in the passenger seat the whole way, though the couple did stop to watch the sunrise at the Grand Canyon. 

Bezos started Amazon.com in a garage with a potbelly stove. He held most of his meetings at the neighborhood Barnes & Noble.

Bezos started Amazon.com in a garage with a potbelly stove. He held most of his meetings at the neighborhood Barnes & Noble. 
Source: Wired

In the early days, a bell would ring in the office every time someone made a purchase, and everyone would gather around to see whether anyone knew the customer. It took only a few weeks before it was ringing so often they had to make it stop.

In the early days, a bell would ring in the office every time someone made a purchase, and everyone would gather around to see whether anyone knew the customer. It took only a few weeks before it was ringing so often they had to make it stop. 
Learn more about some of Amazon's early employees here.

In the first month of its launch, Amazon sold books to people in all 50 states and in 45 different countries. And it continued to grow. Amazon went public on May 15, 1997.

In the first month of its launch, Amazon sold books to people in all 50 states and in 45 different countries. And it continued to grow. Amazon went public on May 15, 1997. 

When the dot-com crash came, analysts called the company "Amazon.bomb." But it weathered the storm and ended up being one of the few startups that wasn't wiped out by the dot-com bust.

When the dot-com crash came, analysts called the company  
Mario Tama/Getty Images

Amazon shares have continued to go up since the crash (until the recent market correction). It has now gone beyond selling books to offering almost everything you can imagine, including appliances, clothing and even cloud computing services.

Amazon shares have continued to go up since the crash (until the recent market correction). It has now gone beyond selling books to offering almost everything you can imagine, including appliances, clothing and even cloud computing services. 
An Amazon warehouse. Shutterstock

In the early days, Bezos was a demanding boss and could explode at employees. Rumor has it he hired a leadership coach to help him tone it down.

In the early days, Bezos was a demanding boss and could explode at employees. Rumor has it he hired a leadership coach to help him tone it down.
 Reuters
Here are some of the strategies Bezos used in building his Amazon empire.

Bezos is known for banning PowerPoint presentations at Amazon. Instead, he requires his staff to turn in papers of a specific length on their proposals to encourage critical thinking over simplistic bullet points.

Bezos is known for banning PowerPoint presentations at Amazon. Instead, he requires his staff to turn in papers of a specific length on their proposals to encourage critical thinking over simplistic bullet points. 
Thomson Reuters

Bezos is also known for creating a frugal company culture that doesn't offer perks like free food or massages.

Bezos is also known for creating a frugal company culture that doesn't offer perks like free food or massages. 
An Amazon office. Business Insider

In 1998, Bezos became an early investor in Google. He invested $250,000, which was worth about 3.3 million shares when the company went public in 2004. Those would be worth billions today (Bezos hasn't said whether he kept any of his stock after the initial public offering).

In 1998, Bezos became an early investor in Google. He invested $250,000, which was worth about 3.3 million shares when the company went public in 2004. Those would be worth billions today (Bezos hasn't said whether he kept any of his stock after the initial public offering). 
Source: All Things D

What does Bezos do with all his money? In 2012, he donated $2.5 million to defend gay marriage in Washington.

What does Bezos do with all his money? In 2012, he donated $2.5 million to defend gay marriage in Washington.  
Jeff Bezos REUTERS/Abhishek N. Chinnappa

Bezos has also donated $42 million and part of his land in Texas to the construction of The Clock Of The Long Now, an underground timepiece designed to work for 10,000 years.

Bezos has also donated $42 million and part of his land in Texas to the construction of The Clock Of The Long Now, an underground timepiece designed to work for 10,000 years. 

In August 2013, Bezos bought The Washington Post for $250 million.

In August 2013, Bezos bought The Washington Post for $250 million. 

His space company Blue Origin made history in 2015 when it became one of the first commercial companies to successfully launch a reusable rocket.

His space company Blue Origin made history in 2015 when it became one of the first commercial companies to successfully launch a reusable rocket. 

Bezos' interest in flying has gotten him into trouble in the past. In 2003, Bezos almost died in a helicopter crash in Texas while scouting a site for a test-launch facility for Blue Origin.

Bezos' interest in flying has gotten him into trouble in the past. In 2003, Bezos almost died in a helicopter crash in Texas while scouting a site for a test-launch facility for Blue Origin. 
This isn't Bezos' helicopter. NTSB
Source: CNN

But in early 2016, he flew his personal jet to Germany to pick up and bring home the Washington Post reporter who had been detained by Iran.

But in early 2016, he flew his personal jet to Germany to pick up and bring home the Washington Post reporter who had been detained by Iran. 
Photo by Drew Angerer/Getty Images

Bezos is said to own a 5.35-acre estate on Seattle's Lake Washington that includes 200 yards of shoreline.

Bezos is said to own a 5.35-acre estate on Seattle's Lake Washington that includes 200 yards of shoreline. 
An Amazon-branded Boeing 767 freighter, nicknamed Amazon One, flies over Lake Washington. Stephen Brashear/Getty

He also bought a seven-bedroom, $24.5 million mansion in Beverly Hills in 2007. There's a greenhouse, tennis court, pool, and guest house on the property, and it neighbors Tom Cruise's estate.

He also bought a seven-bedroom, $24.5 million mansion in Beverly Hills in 2007. There's a greenhouse, tennis court, pool, and guest house on the property, and it neighbors Tom Cruise's estate. 
Bezos' house in Beverly Hills. Dream Homes Magazine
Source: Forbes

In January 2017, Bezos bought the Textile Museum, a pair of mansions in Washington, D.C.'s Kalorama neighborhood. The property sold for $23 million and is the largest in Washington. He's currently spending $12 million to renovate the place.

In January 2017, Bezos bought the Textile Museum, a pair of mansions in Washington, D.C.'s Kalorama neighborhood. The property sold for $23 million and is the largest in Washington. He's currently spending $12 million to renovate the place. 

Here's another look at the mansions in Georgetown Washington DC.

Here's another look at the mansions. 
Harrison Jacobs/Business Insider

Bezos also owns three linked apartments totaling 10,000 square feet in New York City's Century Tower.

Bezos also owns three linked apartments totaling 10,000 square feet in New York City's Century Tower.
 iStock
Source: Forbes

Now, more than 20 years after going public, Amazon has a market cap of over $900 billion. Barclays predicted Amazon could be the first trillion-dollar company.

Now, more than 20 years after going public, Amazon has a market cap of over $900 billion. Barclays predicted Amazon could be the first trillion-dollar company. 
Alex Wong/Getty Images

In July 2017, Bezos became the world's richest person for the first time, surpassing Microsoft founder Bill Gates. At the time, his net worth was more than $90 billion. While Gates reclaimed his top spot shortly after, Bezos became No. 1 again after Amazon released its Q3 2017 earnings in late October. Now, he's holding steady as the richest person in modern history.

In July 2017, Bezos became the world's richest person for the first time, surpassing Microsoft founder Bill Gates. At the time, his net worth was more than $90 billion. While Gates reclaimed his top spot shortly after, Bezos became No. 1 again after Amazon released its Q3 2017 earnings in late October. Now, he's holding steady as the richest person in modern history. 
Getty Images

Despite his high net worth, Bezos doesn't actually take home a high salary, comparatively speaking. His annual salary comes out to $81,840, according to Bloomberg.

Despite his high net worth, Bezos doesn't actually take home a high salary, comparatively speaking. His annual salary comes out to $81,840, according to Bloomberg. 
Drew Angerer/Getty Images
Much of Bezos' wealth comes not from his salary but from the Amazon shares he owns. Bezos currently holds 78,893,033 shares in Amazon, accounting for a 16.3% ownership stake.
Source: Bloomberg

In August, Amazon became the second US company after Apple to reach a $1 trillion valuation after its stock gained 2% to hit the magic number of $2,050.27 per share. However, it quickly dipped below that magic threshold in intraday trading.

In August, Amazon became the second US company after Apple to reach a $1 trillion valuation after its stock gained 2% to hit the magic number of $2,050.27 per share. However, it quickly dipped below that magic threshold in intraday trading. 
Reuters/Lindsey Wasson
Source: Business Insider 

 YouTube Video: First look inside the Amazon Spheres 

 


 
  11 nghị sĩ giàu nhất nước Mỹ  
 
Tài sản trung bình của các thượng nghị sĩ Mỹ là hơn 14 triệu USD, các hạ nghị sĩ là gần 6 triệu USD. Với tổng tài sản lên tới 290,5 triệu USD, Nghị sĩ Michael McCaul của bang Texas trở thành người giàu nhất Quốc hội Mỹ.
 
Image result for don beyer virginia photos
- Dân Biểu Don Beyer ở bang Virginia xếp thứ 11. Với tổng tài sản 36,9 triệu USD. Tập đoàn Ô tô Beyer Virginia, doanh nghiệp mở rộng đến chín đại lý, bao gồm các thương hiệu Volvo, Land Rover, Kia, Volkswagen và Subaru.
- Jim Renacci, nghị sĩ bang Ohio, là triệu phú và người sáng lập công ty quản lý dịch vụ LTC. Renacci xếp thứ 10 với tổng tài sản trị giá 36,7 triệu USD.
Dianne Feinstein, nghị sĩ bang California, có chồng là nhà đầu tư ngân hàng Richard Blum. Bà xếp thứ 9 với số tài sản trị giá 47,2 triệu USD. 
- Frank Lautenberg, nghị sĩ bang New Jersey, là nhà đầu tư trước khi trở Thượng Nghị sĩ. Ông cũng có cổ phần ở trang mua bán trực tuyến Amazon.com. Với tổng tài sản 56,9 triệu USD, Frank là nghị sĩ giàu thứ 8 trong Quốc hội Mỹ. 
- Richard Blumenthal, nghị sĩ bang Connecticut xếp thứ 7 với tài sản trị giá 80,1 triệu USD. Ông Blumenthal kết hôn với bà Cynthia Malkin, con gái của trùm bất động sản Peter Malkin. Cặp đôi này hiện nắm giữ nhiều cổ phần trong công ty Malkin Holding. 
- Jay Rockefeller, nghị sĩ bang Tây Virginia có tổng tài sản trị giá 83,1 triệu USD và xếp thứ 6. Rockefeller là chắt trai của  John D. Rockefeller, một trong những người giàu nhất trong lịch sử nước Mỹ.
 
Image result for senator  Mark Warner 2018  Virginia photos
- Mark Warner, Nghị sĩ bang Virginia, xếp thứ 5 với tổng tài sản trị giá 85,9+ triệu USD. Trước khi vào Quốc hội, Warner kiếm nhiều tiền nhờ làm nhà môi giới các hợp đồng viễn thông trong thập kỷ 80.

Image result for senator  Mark Warner 2018  Virginia photos
 
 
 
Photo: Nguyễn Ngọc Quang and Senator Mark Warner and Fred Pang United States Assistant Secretary of the Navy (Manpower and Reserve Affairs) 
 
- Jared Polis, nghị sĩ bang Colorado, có tổng tài sản trị giá 91,1 triệu USD, xếp thứ 4. Polis là  một nhà đầu tư vào nhiều lĩnh vực và có cổ phần ở nhiều công ty công nghệ cao.
- Darrell Issa, nghị sĩ bang California, có tổng tài sản trị giá 140,6 triệu USD, xếp thứ 3. Issa kiếm được nhiều tiền nhờ công ty Directed Electronics (hãng sản xuất hệ thống báo động xe hơi lớn nhất nước Mỹ) do chính ông sáng lập.
- John Kerry, nghị sĩ bang Massachusetts, xếp thứ 2 với tổng tài sản trị giá 198,8 triệu USD. Tài sản của ông Kerry tăng thêm 5 triệu USD trong năm nay. Hầu hết số tiền của ông Kerry đến từ bà vợ Theresa, người thừa kế gia tài khổng lồ của cha mình là chủ của tập đoàn Heinz Ketchup.
- Michael McCaul, nghị sĩ bang Texas, là người giàu nhất Quốc hội Mỹ với tổng tài sản trị giá 290,5 triệu USD. Bố vợ của McCaul là người sáng lập hãng truyền thông Clear Channel Communications.
 

         What they're saying         

The good:
  • - Senator. Tim Kaine (D-Va.): "I’m thrilled that our skilled workforce helped persuade Amazon to bring a major new headquarters and its tens of thousands of jobs to Virginia."
  • - Senator. Mark Warner (D-Va.): "As a former Governor, now Senator, but also as a former technology executive, I'm really excited about the potential Amazon offers not only to Northern Virginia but the whole capital region and the entire Commonwealth. We've seen that major investments like these can bring not only thousands of direct jobs but also lead to job growth in other industries."
  • - Rep. Don Beyer (D-Va.), which includes Arlington County: "Based on my conversations with Amazon and state officials, I am excited to welcome Amazon to Virginia’s 8th — already one of the nation's most iconic and most educated congressional districts. ... The infusion of jobs, the diversification of our tax base, the Commonwealth's dramatic expansion of computer science training in Virginia colleges and universities, starting with a new Virginia Tech graduate campus in Alexandria: these are some of the tangible gains of this victory. I am also eager to learn more and to work together as a state and region to confront the challenges this will inevitably bring to affordable housing and transportation."
 
db43c148          Sưu tầm tổng hợp by Nguyễn Ngọc Quang    db43c148     

Âm nhạc là ngôn ngữ quốc tế

   Ngôn ngữ và âm nhạc   

Âm nhạc là một hiện tượng toàn cầu. Tất cả các dân tộc trên trái đất đều chơi nhạc. Và mọi nền văn hóa đều hiểu âm nhạc. Một nghiên cứu khoa học đã chứng minh điều này. Trong nghiên cứu đó, người ta mở âm nhạc phương Tây cho một bộ tộc người biệt lập. Bộ lạc châu Phi này chưa từng tiếp xúc với thế giới hiện đại. Tuy nhiên, họ biết đâu là nhạc vui, đâu là nhạc buồn Lý do của điều này vẫn chưa được nghiên cứu. Nhưng âm nhạc dường như là một ngôn ngữ không biên giới. Và bằng cách nào đó chúng ta đều biết cách hiểu nó một cách chính xác. Tuy nhiên, âm nhạc không có lợi thế tiến hóa. Chúng ta có thể hiểu được nó ngay, dù sao cũng là vì có liên quan đến ngôn ngữ của chúng ta. Bởi vì âm nhạc và ngôn ngữ thuộc về nhau. Chúng được xử lý như nhau trong não. Họ cũng có chức năng tương tự nhau. Cả hai đều kết hợp âm điệu và âm thanh theo các quy luật nhất định. Ngay cả trẻ cũng hiểu âm nhạc, chúng học được điều đó từ khi còn trong bụng mẹ. Ở trong đó, chúng nghe giai điệu ngôn ngữ của người mẹ. Vì vậy khi ra đời, chúng có thể hiểu được âm nhạc. Có thể nói rằng âm nhạc bắt chước giai điệu của ngôn ngữ. Cảm xúc cũng được thể hiện qua tốc độ ở cả ngôn ngữ và âm nhạc. Vì vậy nhờ kiến thức ngôn ngữ của chúng ta, chúng ta hiểu được những cảm xúc trong âm nhạc. Ngược lại, người biết nhạc thường học ngôn ngữ dễ dàng hơn. Nhiều nhạc sĩ ghi nhớ ngôn ngữ như giai điệu. Bằng cách đó, họ có thể nhớ ngôn ngữ tốt hơn. Một điều thú vị là các bài hát ru trên thế giới đều có vẻ rất giống nhau. Điều này chứng tỏ tính quốc tế của âm nhạc. Và có lẽ nó cũng là ngôn ngữ đẹp nhất.

 Welcome to the Melody Magic Music. 
 
Music is a universal language.
 
YOUTUBE Below: 
 

  Âm nhạc là ngôn ngữ quốc tế  

Âm nhạc là một thành phần quan trọng trong sự phát triển của trẻ và phải là một phần của chương trình giảng dạy của trường giống như bất kỳ lớp học Toán hoặc tiếng Anh nào. Tất nhiên, điều đó có nghĩa là một số sinh viên sẽ nổi trội ở đó trong khi những người khác sẽ không thích nó chút nào, nhưng điều đó chỉ là tự nhiên. Một số người HATE toán học. Họ không giỏi lắm, và ước gì nó không tồn tại, nhưng chúng ta không thể hoạt động trong xã hội chúng ta mà không có một số khái niệm cơ bản. Và cũng giống như toán học, chúng tôi CẦN nhạc trong cuộc sống hàng ngày của chúng tôi để có được bằng. Âm nhạc có khả năng chuyển sang bất kỳ khóa học nào khác mà bạn có thể học ở trường. Học cách đọc nhạc giúp bạn học ngôn ngữ tốt hơn, lý thuyết âm nhạc giúp với trình độ toán học, và học một công cụ có thể giúp tăng trí nhớ của bạn. Tuy nhiên, âm nhạc cũng dạy các bài học về cuộc sống mà không có hoạt động hoặc sở thích nào khác có thể dạy bạn. Tôi đã học được nhiều bài học khó về sự chuẩn bị, trung thực và tình bạn mà tôi áp dụng mỗi ngày. Tôi đã có cơ hội trở thành một nhà lãnh đạo trong số các đồng nghiệp của mình và nhận được sự tôn trọng rằng tôi sẽ không thể làm được mà không tham gia quá nhiều vào âm nhạc.

Nhưng cũng có một vẻ đẹp phổ quát để học nhạc. Âm nhạc có nghĩa là tạo ra một hiệu ứng cảm xúc, bất kể bạn đang ở đâu trên thế giới. Đó là một ngôn ngữ quốc tế có thể thể hiện tình yêu, nỗi buồn, niềm vui hay nỗi đau, nhưng nó có thể khác biệt cùng một lúc. Đối với một số nền văn hóa âm nhạc cổ truyền truyện ngụ ngôn hay thần thoại kể những câu chuyện về quá khứ hoặc dạy những bài học cho tương lai. Các nền văn hóa khác sử dụng âm nhạc như một điệu nhảy để tạo ra một liên kết trong một bộ tộc hoặc một nhóm người. Trong khi một số sử dụng âm nhạc để thể hiện bản thân và cá tính của họ. Bất kể bạn đi đâu, âm nhạc rất quan trọng đối với xã hội đó. Nếu không có một sự hiểu biết cơ bản về âm nhạc, làm thế nào chúng ta có thể thực sự đánh giá cao ngôn ngữ quốc tế này? 

 
 

  Tình Vẫn Còn Đây  

-Thơ: Quách Như Nguyệt

-Nhạc: Nguyễn Văn Thơ

-Trình bày: Giáng Hương

   SÀI GÒN TRONG NỖI NHỚ   

-Nhạc và lời: Nguyễn Thanh Cảnh

- Ca sĩ: Mai Thiên Vân

   GỞI LẠI TRƯỜNG XƯA   

 

   MÃI LÀM BÓNG NGƯỜI THÔI   

- Sáng tác: Nguyễn Thanh Cảnh

-Ca sĩ: Hương Giang

QUÀ GỞI TỪ QUÊ HƯƠNG 

 
 
 
Kính mời quý thân hữu cùng các bạn thưởng thức Nhac nhẹ với Video do Keßeler thực hiện
 
 
  ÂM NHẠC THẦN DƯỢC CỦA TÂM HỒN VÀ SỨC KHỎE  
Theo kết quả nghiên cứu mới đây của nhiều nhà khoa học trên khắp thế giới, âm nhạc chính là một loại thần dược của tâm hồn và sức khỏe con người.
Tác động kích thích đối với não bộ
Âm nhạc có tác dụng kích thích sóng não rất tốt đối với con người. Những bản nhạc có giai điệu và tiết tấu nhanh thường giúp cho đầu óc con người tỉnh táo hơn, năng động và nhạy bén hơn khi xử lý các tình huống diễn ra trong cuộc sống.
Khi nghe một bản nhạc sôi động, yêu thích, não bộ trở nên hưng phấn khiến cho con người có thể làm việc đạt hiệu quả cao hơn hẳn bình thường.
Mặt khác,những bản nhạc có tiết tấu chậm, nhẹ nhàng lại có tác dụng trấn tĩnh tinh thần,giúp đầu óc thư giãn hiệu quả. Từ đó cũng giúp toàn bộ cơ thể con người được thư giãn, giảm căng thẳng và stress – vốn là những nguyên nhân khiến con người bị tăng nguy cơ mắc nhiều chứng bệnh liên quan đến huyết áp và tim mạch.
Liệu pháp âm nhạc giúp phòng và trị bệnh hiệu quả
Theo các nhà khoa học Mỹ, âm nhạc còn giúp con người giảm được đáng kể nguy cơ mắc nhiều bệnh tật khác bởi âm nhạc làm giảm trạng thái lo lắng, áp lực dẫn tới suy nhược , một trong những nguyên nhân làm hao tổn năng lượng, dẫn tới suy giảm khả năng miễn dịch trong cơ thể con người.
Ngày nay, âm nhạc đã được sử dụng như một liệu pháp giúp bệnh nhân thư giãn và lấy lại trạng thái tinh thần sau những tổn thương về thần kinh hoặc những cú sốc về tình cảm.Tại nhiều bệnh viện lớn trên thế giới, liệu pháp âm nhạc đã mang lại khá nhiều thành công trong việc giúp đẩy nhanh tiến trình hồi phục bệnh của các bệnh nhân.
Liệu pháp của tâm hồn hay bí quyết
chống lại sự lão hóa
Đối với những bệnh nhân gặp phải các vấn đề rắc rối khác, chẳng hạn như bị trầm cảm, u sầu...thì âm nhạc chính là một trong những biện pháp giúp con người trở nên vui vẻ, hoạt bát hơn.
Những người thường xuyên chơi nhạc và có cảm hứng với âm nhạc thường là những người sống rất lạc quan, yêu đời. Đây cũng chính là bí quyết giúp cho tâm hồn con người trở nên tươi trẻ, trạng thái tinh thần hưng phấn... nhờ đó làm giảm đáng kể quá trình lão hóa của hệ thần kinh và cơ thể.
Đối với chị em, thư giãn bằng âm nhạc còn là một bí quyết giúp giữ gìn nhan sắc, sự trẻ trung.
Âm nhạc giúp ích cho hệ tiêu hóa
Nghe có vẻ khó tin, song sự thật đã được các nhà khoa học chứng minh rằng: nghe một vài bản nhạc nhẹ trong bữa ăn sẽ giúp quá trình tiêu hoá thức ăn diễn ra tốt hơn.
Giải thích cho hiện tượng này, các nhà khoa học Mỹ cho biết: đó là vì khi nghe nhạc, nồng độ cortisol (hormon gây căng thẳng và stress) trong máu được giảm xuống.
Nhờ đó, cơ thể được thư giãn thoải mái và có thể hấp thụ được nhiều dinh dưỡng hơn từ lượng thức ăn mà chúng ta ăn vào. Quá trình này cũng kích thích cảm giác ăn được ngon miệng hơn.
Âm nhạc, phương pháp tuyệt vời mang lại giấc ngủ ngon
Đôi khi sự mệt mỏi, căng thẳng, stress... sau một ngày làm việc có thể chính là nguyên nhân khiến cho giấc ngủ không diễn ra như ý muốn của mỗi người.
Để giảm tải những áp lực và sự căng thẳng đó, âm nhạc chính là một biện pháp tuyệt vời hơn bất kì một loại thuốc ngủ nào. Những bản nhạc du dương, nhẹ nhàng sẽ giúp trấn tĩnh những căng thẳng và mệt mỏi trong đầu óc chúng ta và đưa chúng ta đi vào giấc ngủ ngon lành.
Thưởng thức âm nhạc
nhằm mang lại hiệu quả tốt nhất
Không phải cứ nghe nhạc liên tục, suốt ngày là có thể mang lại hiệu quả tốt cho con người. Thưởng thức âm nhạc cũng cần phải có những thời điểm thích hợp và một không gian phù hợp.
Một vài bản nhạc sôi động vào buổi sáng chính là liều thuốc tăng lực rất đáng kể đối với hệ thần kinh và toàn bộ cơ thể con người. Nghe nhạc vào buổi sáng có thể tạo hưng phấn cho não, giải toả mọi lo âu, căng thẳng và giúp con người sẵn sàng đối đầu với những khó khăn, vất vả của một ngày làm việc bận rộn.
Khi làm việc căng thẳng, một chút nhạc nhẹ sẽ có tác động giúp đầu óc trở nên tập trung hơn, nhờ đó công việc trở nên dễ dàng và hiệu quả hơn. Tất nhiên, điều này còn phụ thuộc vào loại nhạc sở trường của mỗi người.
  15 LỢI ÍCH TUYỆT VỜI KHI NGHE NHẠC  
 
 
Nếu bạn yêu thích âm nhạc, chứng tỏ bạn đang có một "người đồng hành" cực tốt đó. Charles Darwin từng có lần nói rằng: "Nếu tôi có cơ hội được sống thêm lần nữa, tôi sẽ đưa ra một quy tắc đọc thơ và nghe nhạc ít nhất một tuần một lần". Hay như Albert Einstein tuyên bố: "Nếu tôi không phải là một nhà vật lý, tôi sẽ là một nhạc sĩ". Còn Jimi Hendrix lại coi khái niệm âm nhạc như là "tôn giáo" của mình.
 
Tôi luôn cảm thấy ngạc nhiên và thán phục những người có thể vừa hát, vừa đàn ghita. Khi còn là một đứa trẻ, tôi thường ở phòng hàng giờ liền để nghe nhạc của ca sĩ - nhạc sĩ mà tôi thần tượng. Đến khi lớn lên, tôi luôn bật rock 'n' roll mỗi khi làm việc nhà và xem đó là một điều tuyệt vời - giờ thì tôi đã biết được lý do tại sao lại như vậy. 
 
Nghiên cứu gần đây cho thấy rằng việc nghe nhạc giúp chúng ta luôn cảm thấy hạnh phúc và cải thiện sức khỏe thể chất một cách đáng kinh ngạc. Nếu được học hoặc đào tạo về âm nhạc không chỉ giúp nâng cao chỉ số IQ mà nó còn mang lại nhiều lợi ích khi chúng ta về già nữa. Dưới đây là 15 lợi ích tuyệt vời đã được khoa học chứng minh của việc nghe nhạc có thể bạn chưa biết.
 
1. Âm nhạc làm bạn cảm thấy hạnh phúc hơn 
"Tôi không hát bởi vì tôi hạnh phúc; tôi hạnh phúc bởi vì tôi hát." - William James
 
Nghiên cứu đã chứng minh rằng khi bạn nghe bài hát yêu thích, não của bạn sẽ giải phóng dopamine, một dạng dẫn truyền thần kinh. Valorie Salimpoor, một nhà thần kinh học tại trường Đại học McGill, đã tiến hành thử nghiệm trên 8 người yêu thích âm nhạc bằng cách tiêm một chất phóng xạ vào cơ thể họ, sau đó cho nghe bản nhạc mà họ yêu thích. Một máy PET dùng để quét các phản xạ thần kinh cho thấy rằng một lượng lớn dopamine đã được phóng ra, điều này cho thấy rằng họ có những cảm xúc hạnh phúc, thích thú và vui vẻ.
 
Vì vậy, nếu muốn cải thiện tâm trạng, hãy nghe bản nhạc mà bạn yêu thích trong vòng 15 phút nhé. Đó là tất cả những gì bạn cần để có được tâm trạng thoải mái.
 
2. Âm nhạc giúp bạn có thêm nhiều động lực
"Nếu nghe nhạc của tôi mọi người sẽ thấy rằng nó là một nguồn động lực lớn dành cho họ, dù có bất cứ chuyện gì xảy ra, hãy tiếp tục bước về phía trước và đừng lùi bước." – Eminem
 
Marcelo Bigliassi cùng đồng nghiệp của ông đã nhận ra rằng các vận động viên khi nghe thể loại nhạc có tiết tấu nhanh hoặc chậm sẽ hoàn thành chặng đường 800m nhanh hơn so với các vận động viên nghe nhạc có tiết tấu bình thường hoặc không nghe nhạc. Nếu bạn muốn tham gia vào các hoạt động yêu cầu vận động mạnh thì hãy nghe nhạc để chúng truyền cảm hứng cho bạn nhé!
 
3. Âm nhạc làm giảm căng thẳng và cải thiện sức khỏe 
"Tôi nghĩ âm nhạc cũng chính là một phương thuốc chữa bệnh. Nó được xem như một sự bùng nổ của nhân loại. Nó là một thứ gì đó có thể khiến tất cả chúng ta đều xúc động. Không còn rào cản về văn hóa." - Billy Joel
 
Khi nghe những bài hát mà bạn yêu thích có thể làm giảm đi các hoóc-môn gây căng thẳng trong cơ thể, giúp cơ thể chống lại các triệu chứng gây căng thẳng kéo dài. Đây là một phần phát hiện quan trọng bởi căng thẳng chiếm 60% nguyên nhân gây ra tất cả các bệnh. Một nghiên cứu cho thấy rằng nếu mọi người tham gia sáng tác bằng các nhạc cụ hay ngồi hát cùng nhau, hệ thống miễn dịch của họ được thúc đẩy mạnh hơn so với việc chỉ ngồi yên lắng nghe.
 
Để luôn giữ bình tĩnh và giải tỏa căng thẳng sau một ngày làm việc vất vả, hãy bật radio lên, hát theo và rung chân theo từng điệu nhạc để loại bỏ tối đa những bệnh có thể mắc phải.
 
4. Âm nhạc giúp bạn ngủ ngon hơn
"Âm nhạc gột rửa tất cả bụi bẩn của cuộc sống hàng ngày." - Berthold Auerbach
 
Hơn 30% người Mỹ thường bị mất ngủ. Một nghiên cứu cho thấy những sinh viên nghe nhạc cổ điển thư giãn trong 45 phút trước khi đi ngủ thường sẽ ngủ ngon hơn so với những người nghe audiobook hoặc không nghe gì cả. Nếu cảm thấy khó ngủ, hãy thử nghe một chút nhạc Bach hoặc nhạc Mozart trước khi đi ngủ nhé!
 
5. Âm nhạc giúp giảm nguy cơ mắc bệnh trầm cảm
"Âm nhạc là nơi nương náu tâm hồn của tôi. Khi cảm thấy cô đơn, một mình tôi có thể đắm chìm trong đó." - Maya Angelou
 
Hơn 350 triệu người trên thế giới mắc bệnh trầm cảm, 90% trong số đó thường bị mất ngủ. Nghiên cứu về giấc ngủ ở trên cho thấy các triệu chứng của bệnh trầm cảm giảm đi đáng kể so với nhóm người thường nghe nhạc cổ điển trước khi đi ngủ, không bao gồm hai nhóm còn lại. Một nghiên cứu khác do Hans Joachim Trappe ở Đức cũng đã chứng minh rằng âm nhạc có lợi đối với những bệnh nhân bị trầm cảm, nhưng còn phụ thuộc vào từng loại nhạc. Nhạc nhẹ và nhạc cổ điển giúp nâng cao tinh thần hơn, còn những loại nhạc kỹ thuật số, nhạc mạnh thường làm giảm tinh thần nhiều hơn.
 
Thời gian tới, nếu bạn cảm thấy tinh thần đi xuống, hãy thử nghe nhạc cổ điển hoặc ngồi thiền để cải thiện tinh thần.
 
6. Âm nhạc giúp bạn ăn ít hơn
"Có một mối quan hệ thân thiết giữa ăn uống và âm nhạc." - Thomas Hardy
 
Nghiên cứu tại trường Đại học Công nghệ Georgia cho thấy một không gian có ánh sáng nhẹ cùng âm nhạc trong khi ăn sẽ giúp cho mọi người cảm thấy thoải mái, tiêu thụ ít calo hơn và họ sẽ chú ý vào bữa ăn của mình nhiều hơn. Còn nếu bạn đang tìm cách kiềm chế sự thèm ăn của mình, hãy thử giảm ánh sáng đi và nghe một bản nhạc nhẹ cho bữa ăn của mình xem sao.
 
7. Âm nhạc giúp bạn tỉnh táo khi lái xe
"Tôi thích ngồi một mình trong xe nghe nhạc lúc trời mưa. Hát những bài hát mà tôi yêu thích." - Alison Krauss
 
Một nghiên cứu ở Hà Lan cho rằng nghe nhạc khi lái xe có ảnh hưởng tích cực đến tâm trạng của bạn, nó giúp bạn cảm thấy an toàn hơn khi không nghe nhạc. Lần sau, nếu bạn cảm thấy lo lắng khi tham gia giao thông, hãy bật vài giai điệu lên để cải thiện tình hình nhé. Nghe nhạc sẽ không làm ảnh hưởng đến quá trình lái xe của bạn mà còn giúp bạn lái xe an toàn hơn đấy.
 
8. Âm nhạc giúp tăng khả năng học tập và ghi nhớ
"Âm nhạc là ngôn ngữ của trí nhớ." - Jodi Picoult
 
Các nhà nghiên cứu cho thấy âm nhạc giúp bạn học tập và nhớ thông tin tốt hơn, nhưng còn phụ thuộc vào việc bạn đam mê âm nhạc đến mức độ nào hoặc bạn có phải là một nhạc sĩ hay không. Việc ghi nhớ các nhân vật Nhật Bản trong khi nghe nhạc dường như có ảnh hưởng tích cực hoặc vừa phải. Kết quả cho thấy những người tham gia nghiên cứu là những nhạc sĩ học tốt hơn với các thể loại nhạc bình thường và kết quả thử nghiệm tốt hơn khi bạn được nghe thể loại mà mình yêu thích. Bên cạnh đó, với những người không phải là nhạc sĩ, họ thường học tốt hơn khi nghe âm nhạc.
 
Hãy ghi nhớ những kết quả này nhé! Bây giờ, bạn đã có một chiến lược học tập hiệu quả hơn để làm tốt các bài kiểm tra tiếp theo rồi đó.
 
9. Âm nhạc giúp bệnh nhân thư giãn trước/sau phẫu thuật 
"Hát để tai họa sợ hãi mà tránh xa mình." - Miguel de Cervantes
 
Các nhà khoa học đã nhận ra rằng việc nghe nhạc trước khi phẫu thuật giúp bệnh nhân giảm lo lắng. Thực tế, nó thậm chí còn hiệu quả hơn việc uống Midazolam, một loại thuốc an thần được tiêm cho bệnh nhân trước khi phẫu thuật, nhưng thuốc này lại có tác dụng phụ như ho và buồn nôn. Các nghiên cứu khác cũng cho thấy việc nghe nhạc nhẹ trong thời gian nằm nghỉ ngơi trên giường sau khi phẫu thuật tim giúp tăng thư giãn cho bệnh nhân.
 
Trên thế giới, có 234 triệu ca phẫu thuật lớn được thực hiện mỗi năm. Nếu bạn hoặc ai đó bạn biết chuẩn bị phải làm phẫu thuật, hãy thử nghe một giai điệu nhạc nhẹ giúp họ bớt lo lắng. Nó sẽ có tác dụng tốt hơn và chắc chắn không có tác dụng phụ như các loại thuốc an thần.
 
10. Âm nhạc làm giảm đau
"Một điều rất hay về âm nhạc đó là khi gặp sự cố, nó có thể làm giảm bớt đau đớn" - Bob Marely
 
Một nghiên cứu tại trường Đại học Drexel ở Philadelphia cho thấy rằng các liệu pháp chữa trị bằng âm nhạc có tác dụng tốt hơn các biện pháp thông thường với các bệnh nhân ung thư. Bên cạnh đó, các nghiên cứu khác cũng cho thấy âm nhạc như một "liều thuốc giảm đau" với các bệnh nhân hồi sức cấp cứu và bệnh nhân lớn tuổi, nhưng cũng tùy vào loại nhạc mà họ nghe như nhạc nhẹ, nhạc cổ điển hay các bản nhạc mà bệnh nhân thích chẳng hạn.
 
Bob Marely đã đúng về điều này - nghe nhạc mà bạn thích có thể giúp giảm đau hiệu quả.
 
11. Âm nhạc giúp cải thiện trí nhớ của các bệnh nhân Alzheimer
"Không có cách nào có thể khôi phục được quá khứ đã bị lãng quên. Nhưng âm nhạc có thể tìm lại được cảm giác đó." - Oliver Sacks
 
Một tổ chức phi lợi nhuận có tên gọi Music & Memory đã giúp những người bị mắc bệnh Alzheimer và bệnh Dementias (sa sút trí nhớ), những bệnh liên quan đến tuổi già, nhớ lại bằng cách cho họ nghe các bài hát mà họ yêu thích. Việc nhớ lại quá khứ thường gây xúc động mạnh. Ví dụ như sau khi Henry nghe được thể loại nhạc từ thời của ông, ông ngồi trên xe lăn và mất toàn bộ trí nhớ chỉ có thể nói được tên bài hát là Cab Colorway và hồi tưởng lại cuộc sống hạnh phúc của mình.
 
Tiến sĩ Laura Mosqueda, Giám đốc của Geriatrics tại trường Đại học California, Trường Y khoa Irvine đã giải thích rằng âm nhạc ảnh hưởng đến rất nhiều khu vực của não bộ, nó gây kích thích kéo dài mà vẫn giúp cơ thể khỏe mạnh.
 
Để kết nối được với những người mắc phải bệnh mất trí nhớ có liên quan đến bệnh tuổi già, bạn nên cho họ nghe các bài hát mà họ yêu thích.
 
12. Âm nhạc giúp các bệnh nhân đột quỵ hồi phục
"Tôi biết tại sao những con chim trong lồng lại hát." - Maya Angelou
 
Nghiên cứu tại trường Đại học Helsinki cho thấy bệnh nhân đột quỵ khi nghe những thể loại nhạc mà họ yêu thích trong hai giờ một ngày sẽ cải thiện đáng kể sự phục hồi chức năng nhận thức so với những người chỉ nghe đọc sách hoặc không nghe gì cả. Hầu hết các bản nhạc chứa lời bài hát, trong đó cho thấy nó là sự kết hợp của âm nhạc và tiếng nói, củng cố khả năng thính giác và lời nói của bệnh nhân.
 
Đột quỵ đứng thứ 5 trong các nguyên nhân gây tử vong ở Mỹ. Nếu bạn biết ai đó đã bị một cơn đột quỵ thì hãy cho họ nghe những bài hát mà họ yêu thích càng sớm càng tốt để có thể tăng đáng kể khả năng phục hồi sức khoẻ của họ.
 
13. Âm nhạc làm tăng tính sáng tạo trong lời nói
"Âm nhạc là linh hồn của ngôn từ trong tâm trí." - Modest Mouse
 
Sau một tháng học nhạc (theo nhịp điệu, giai điệu và giọng nói), một nghiên cứu tại trường Đại học York cho thấy rằng 90% trẻ em trong độ tuổi từ 4 đến 6 có một sự gia tăng đáng kể về sự sáng tạo trong cách nói chuyện. Nhà nghiên cứu Sylvain Moreno cho rằng việc đào tạo âm nhạc đã có một "hiệu ứng chuyển giao" đó là việc tăng cường khả năng của trẻ để chúng hiểu được lời nói và giải thích ý nghĩa của lời nói đó. Một nghiên cứu khác cho thấy phụ nữ trưởng thành và trẻ em được đào tạo âm nhạc có khả năng vượt trội hơn so với những người không được đào tạo âm nhạc qua các bài kiểm tra trí nhớ.
 
Vấn đề không phải bạn là người lớn hay trẻ em, nếu muốn thúc đẩy kỹ năng nói của mình, hãy thử các bài học âm nhạc nhé!
 
14. Âm nhạc giúp tăng chỉ số IQ và khả năng diễn xuất
"Âm nhạc có thể làm thay đổi thế giới bởi nó có thể làm thay đổi con người." – Bono
 
Nghiên cứu cho thấy rằng các bài học âm nhạc sẽ giúp kết quả học tập có thành tích cao và tăng chỉ số IQ ở trẻ nhỏ. Trong một nghiên cứu tiến hành, với nhóm nhỏ trẻ em từ 6 tuổi, gồm có một nhóm đánh máy và một nhóm hát trong 36 tuần đã có sự gia tăng đáng kể chỉ số IQ và kết quả kiểm tra tiêu chuẩn hóa giáo dục thì chỉ quên một trong hai bài học kịch hoặc không còn bài để học. Kết quả cho thấy nhóm hát đã làm tốt hơn nhóm đánh máy.
 
Để giúp con bạn có thể đạt được thành tích học tập xuất sắc, hãy khuyến khích chúng hát hoặc học chơi một loại nhạc cụ nào đó.
 
15. Âm nhạc giúp não bộ khỏe mạnh dù đã lớn tuổi
"Âm nhạc thực sự là hơi thở của cuộc sống. Chúng tôi ăn để không bị chết đói. Chúng ta hát để có thể biết mình vẫn sống." - Yasmina Khadra
 
Một nghiên cứu tiến hành với nhóm người lớn tuổi khỏe mạnh cho thấy rằng những người có hơn 10 năm hoặc nhiều năm kinh nghiệm về âm nhạc đạt điểm cao hơn trong một bài kiểm tra nhận thức so với nhạc sĩ có 1 năm hoặc 9 năm kinh nghiệm nghiên cứu âm nhạc. Còn những người không phải là nhạc sĩ đạt điểm số rất thấp. "Khi nghiên cứu một nhạc cụ đòi hỏi nhiều năm thực hành và học tập, nó có thể tạo ra các kết nối thay thế trong não mà có thể bù đắp cho sự suy giảm nhận thức khi chúng ta già đi," nhà nghiên cứu Brenda Hanna - Pladdy nói.
 
Ông trùm kinh doanh Warren Buffet vẫn minh mẫn ở độ tuổi 84 bằng cách chơi Ukulele. Không bao giờ là quá muộn để chơi một nhạc cụ để giữ não bộ của bạn khỏe mạnh.
 
Plato đã đúng khi nói: "Âm nhạc và nhịp điệu tìm đường vào nơi bí mật của tâm hồn. Không cần biết bạn còn trẻ hay đã già, khỏe mạnh hay đau ốm, vui hay buồn, âm nhạc đều có thể cải thiện chất lượng cuộc sống của bạn bằng nhiều cách. Nó làm giảm căng thẳng, lo lắng, giải tỏa tâm trạng, tăng cường sức khỏe, giúp bạn ngủ ngon hơn, làm giảm bớt nỗi đau của bạn và thậm chí còn làm cho bạn thông minh hơn".
 
Nghiên cứu mới đây cho thấy rằng: "Âm nhạc có thể truyền đạt cảm xúc của con người, cơ bản nó không phân biệt nền văn hóa và dân tộc của người nghe". Chúng tôi chỉ mới bắt đầu tìm hiểu về tất cả những gì mà loại "ngôn ngữ" này thể hiện trên thế giới. Thay vì cắt kinh phí cho các chương trình âm nhạc và nghệ thuật trong các trường học, tại sao chúng ta không đầu tư vào việc khám phá tất cả những nơi bí mật mà âm nhạc có thể chạm đến để có thể tiếp tục gặt hái những lợi ích tuyệt vời của nó?
  
 
 
 Âm nhạc là một phần của cuộc sống.
 
Âm nhạc không chỉ để giải trí mà còn có tác dụng chữa bệnh. 
 
Âm nhạc là một phần của cuộc sống. Âm nhạc không chỉ để giải trí mà còn có tác dụng chữa bệnh. Càng ngày các nhà khoa học càng phát hiện ra những lợi ích tiềm tàng của âm nhạc đối với cơ thể...
 
Khả năng chữa bệnh
 
Là thuốc giảm đau hiệu quả
 
Âm nhạc có thể khiến chúng ta đương đầu với cơn đau một cách dễ dàng hơn. Nghe nhạc có thể làm giảm đến 21% cơn đau mạn tính gây ra bởi rất nhiều bệnh, bao gồm viêm khớp, các vấn đề về đĩa đệm và viêm khớp dạng thấp và làm giảm mức độ trầm cảm đến 25%.
 
Liệu pháp âm nhạc ngày càng được sử dụng phổ biến trong các bệnh viện để làm giảm nhu cầu dùng thuốc khi sinh nở, làm giảm cơn đau hậu phẫu và hỗ trợ thuốc tê trong quá trình phẫu thuật.
 
Một số giả thiết về khả năng giảm đau của âm nhạc bao gồm: Âm nhạc đóng vai trò làm sao lãng, có thể khiến bệnh nhân có cảm giác kiểm soát được cơn đau, khiến cơ thể sản sinh endorphins để chống lại cơn đau. Nhạc chậm giúp cơ thể thư giãn bằng cách làm chậm nhịp tim và nhịp thở.
 
Âm nhạc có thể giúp giảm trầm cảm ở trẻ.
 
Hạ huyết áp
 
Bằng cách nghe các bản nhạc thư giãn mỗi sáng và tối, những người bị tăng huyết áp có thể hạ huyết áp của mình và giữ nó ở mức an toàn. Theo một báo cáo nghiên cứu trong hội nghị Hiệp hội cao huyết áp Hoa Kỳ ở New Orleans, 30 phút nghe nhạc cổ điển, Celtic hoặc raga mỗi ngày có thể làm hạ huyết áp đáng kể.
 
Tốt cho tim mạch
 
Âm nhạc còn tốt cho tim mạch. Các nghiên cứu đã cho thấy lợi ích này đến từ nhịp điệu của nhạc chứ không phải thể loại nhạc. Các nhà khoa học Anh và Ý đã tiến hành thí nghiệm trên một số người trẻ tuổi, một nửa trong số họ là nhạc sĩ chuyên nghiệp. Các tình nguyện viên có nhịp tim và nhịp thở nhanh hơn khi họ nghe các bản nhạc sống động. Khi nhạc chậm lại, nhịp tim và nhịp thở của họ cũng chậm lại. Trong thời gian dừng nhạc, nhịp tim và nhịp thở trở lại bình thường hoặc cải thiện lên mức độ tối ưu hơn.
 
Đẩy nhanh tốc độ hồi phục sau đột quỵ
 
Theo một nghiên cứu mới đây, nghe loại nhạc pop, cổ điển hay jazz ưa thích mỗi ngày có thể giúp đẩy nhanh tốc độ hồi phục sau các cơn đột quỵ nguy hiểm. Theo nghiên cứu, các bệnh nhân đột quỵ ở Phần Lan được nghe nhạc khoảng 2 giờ mỗi ngày có khả năng cải thiện ngôn ngữ và sự tập trung đáng kể so với những bệnh nhân không được kích thích bằng âm nhạc hoặc chỉ được nghe đọc truyện.
 
Chữa đau đầu mãn tính và đau nửa đầu
 
Âm nhạc có thể giúp người mắc bệnh đau đầu mạn tính hoặc đau nửa đầu giảm cường độ của cơn đau đầu, cũng như khoảng thời gian và số lần gặp phải cơn đau đầu.
 
Tăng cường khả năng miễn dịch
 
Một trong những tác dụng tuyệt với của âm nhạc có thể giúp tăng cường hoạt động của hệ miễn dịch. Các nhà khoa học giải thích, sở dĩ xảy ra hiện tượng này là do một loại nhạc nhất định có thể tạo nên trải nghiệm cảm xúc mạnh mẽ và tích cực, dẫn tới sự tiết ra của các hormon tăng cường hệ miễn dịch. Điều này góp phần làm giảm các yếu tố gây bệnh. Nghe nhạc hoặc hát còn có thể làm giảm hàm lượng hormon gây căng thẳng cortisol trong cơ thể. Lượng cortisol cao có thể khiến phản ứng của hệ miễn dịch kém đi.
 
Tác động tới não bộ
 
Tăng cường trí thông minh và khả năng học tập
 
Các nghiên cứu khẳng định, học nhạc hoặc chơi nhạc có thể giúp bạn học tập tốt hơn. Âm nhạc có khả năng làm tăng cường một số chức năng cao cấp của não như: khả năng đọc viết, khả năng suy luận không gian - thời gian, khả năng làm toán (dù là một đứa trẻ mất tập trung hoặc mắc chứng tăng động giảm chú ý cũng làm tốt hơn trong các bài kiểm tra toán nếu được nghe nhạc trước khi làm bài) và trí thông minh cảm xúc...
 
Tăng cường trí nhớ
 
Nhạc của Mozart và nhạc ba-rốc, với nhịp điệu 60 nhịp/phút, kích hoạt não trái và não phải. Các hoạt động đồng thời của não trái và não phải tối đa hóa khả năng học tập và thu thập thông tin. Các thông tin được xử lý kích hoạt não trái, trong khi giai điệu nhạc kích hoạt não phải. Các hoạt động cần sự phối hợp của cả hai bán cầu não cùng một lúc như chơi nhạc cụ hay hát cũng khiến bộ não xử lý thông tin tốt hơn. Nghe nhạc giúp gợi nhớ thông tin dễ dàng hơn. Các nhà nghiên cứu đã chỉ ra rằng, một số loại nhạc là “chìa khóa” xuất sắc để gợi lại thông tin
 
Cải thiện khả năng chú ý và tập trung
 
Những bản nhạc không lời dễ nghe và nhạc cổ điển thư giãn cải thiện cường độ và thời gian tập trung ở mọi lứa tuổi và trình độ. Dù chưa thể rút ra kết luận loại nhạc nào tốt hơn, hay cấu trúc nhạc nào là cần thiết để đạt được hiệu quả như vậy, song rất nhiều nghiên cứu đã cho thấy hai loại nhạc này có ảnh hưởng quan trọng tới khả năng tập trung và chú ý.
 
 
 
 NGHE NHẠC CÓ LỢI ÍCH GÌ ? 
 
 
Trong cuộc sống đầy lo toan, mưu sinh và tất bật với công việc, con người dễ dàng đối diện với tình trạng căng thẳng, tinh thần mệt mỏi..từ đó gây ảnh hưởng đến sức khỏe của mỗi người. Có nhiều cách để giải tỏa căng thẳng nhưng có lẽ cách đơn giản nhất là nghe nhạc. Theo Beethoven: “ Âm nhạc là nhà hòa giải giữa cuộc sống thể xác và đời sống tinh thần” những tưởng rằng, nghe nhạc chỉ mang lại sự giải tỏa nhất thời, nhưng không chỉ có thế, nghe nhạc còn mang đến nhiều lợi ích khác cho sức khỏe con người. Sau đây xin được giới thiệu một số lợi ích của việc nghe nhạc:
 
1.Kích thích tế bào não:
Khi chúng ta nghe nhạc, âm nhạc sẽ kích thích đến nhiều phần não bộ khác nhau, thùy não trước và thùy thái dương sẽ bị tác động, nhiều tế bào thần kinh tham gia vào quá trình này đảm nhận những chức năng khác nhau như ( cảm thụ giai điệu, tần suất, cường độ..). Sau đó những phần liên quan đến trí nhớ, tưởng tượng cũng bị tác động. Ví dụ điển hình nhất là đôi khi bạn lại thấy mình thường hay nhẩm đi nhẩm lại một giai điệu đã từng nghe qua dù chỉ một lần và rồi bất chợt thốt lên tại sao mình cứ hát mãi câu này? Giải thích điều này, bài hát đó đã đánh thức phần não bộ trí nhớ và ngôn ngữ của bạn khiến bạn có hành động kì lạ như vậy.
 
2. Tăng cường sự lạc quan:
Nghe những bản nhạc có tiết tấu tươi vui, nhẹ nhàng sẽ giúp bạn cảm thấy lạc quan hơn, yêu cuộc sống hơn vì chính những giai điệu đó sẽ tác động đến não bộ của bạn tạo tâm trạng hưng phấn tươi vui
 
3. Giảm căng thẳng ( Stress ):
Nghiên cứu chỉ ra rằng, những nhịp phách, tiết tấu trong âm nhạc sẽ kích thích sóng não gây ra sự cộng hưởng trong đồng bộ nhịp đập, thúc đẩy tạo nên trạng thái. Những nhịp đập mạnh nhanh sẽ tác động đến sự tập trung, phấn khích. Những nhịp đập nhẹ, chậm giúp não trở về trạng thái bình tĩnh, cân bằng hơn. Vì vậy khi bạn rơi vào trạng thái căng thẳng hãy nghe những bản nhạc nhẹ nhàng để xoa dịu nhé.
 
4. Giảm đau:
Âm nhạc là liệu pháp giảm đau tự nhiên. Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng âm nhạc sẽ kích thích làm giảm vùng trung tâm đau, vì khi nghe nhạc bộ não sẽ tập trung vào việc cảm nhận âm nhạc nên làm “nhiễu” dẫn truyền cảm giác đau.
Âm nhạc như là một vị bác sĩ giỏi có thể giúp giảm đau, giảm căng thẳng cho các bệnh nhân mắc ung thư, tim mạch, nhất là các bệnh nhân đang điều trị bệnh mạch vành.
 
5. Âm nhạc làm tăng hiệu suất luyện tập thể dục:
Nghe nhạc trong quá trình luyện tập thể dục làm chệch hướng sự chú ý của bạn vào các bài tập thể dục lặp đi lặp lại. Vì thế nó giúp bạn xua tan đi cảm giác mệt mỏi, chán nản trong quá trình tập làm tăng hiệu suất luyện tập của bạn lên nhiều lần.
 
6. Mang lại cảm giác ngủ ngon
Nghe nhạc với giai điệu nhẹ nhàng và  âm lượng tương đối sẽ giúp bạn dễ chìm sâu vào giấc ngủ hơn. Tránh nghe những bản nhạc có tiết tấu mạnh, dồn dập vì sẽ kích thích sự hưng phấn từ bộ não gây tình trạng chưa muốn ngủ.
 
7. Kết nối cộng đồng với nhau:
Âm nhạc là cầu nối giúp các mối quan hệ cộng đồng trở nên khăng khít hơn. Người ta dễ dàng nhìn thấy những nụ cười, những câu hỏi xã giao, sự nhún nhảy ở các buổi tiệc, buổi gặp mặt khi âm nhạc vang lên dù đa số khách mời đều không biết hết nhau.
 
Âm nhạc là ngôn ngữ của tâm hồn con người với nhiều cảm xúc cung bậc khác nhau nên chúng ta thường tiếp cận với âm nhạc qua việc nghe nhạc. Tuy nhiên để đạt được hiểu quả tốt nhất và không gây ảnh hưởng đến sức khỏe, chúng ta nên nghe nhạc với âm lượng và thời gian phù hợp. Tránh nghe nhạc quá lâu với âm lượng lớn, vì điều này sẽ gây ảnh hưởng đến khả năng thính giác của chúng ta.
 
 
 
    Sưu tầm by Nguyễn Ngọc Quang    db43c148
Theo dõi RSS này