Kim Quy

Kim Quy

Người muôn năm cũ

Người muôn năm cũ

Trương Văn Dân

Mùa Đông lạnh lẽo đang qua, nắng ấm mùa Xuân sắp đến, lòng chúng ta ai cũng đang nao nức đón chờ và hy vọng những điều tốt đẹp nhất sẽ đến trong năm mới. Người nghệ sĩ, vốn dĩ mang tâm hồn nhạy cảm chính là những người đầu tiên nhận biết được những tín hiệu của đất trời : văn thi nhạc hoạ tha hồ nắm bắt cảm xúc của mình, từ tiếng kêu ríu ít của cánh én dặt dìu, đến bóng chiều rớt trên giàn thiên lý, từ cánh hoa mai vàng đang ướm nụ hoặc chồi đào sắp nở... Và cùng với nụ hoa đào tươi thắm, ông đồ đã trở thành biểu tượng của mùa xuân.

Vì mỗi khi nhìn sắc thắm hoa đào giữa nắng xuân, chúng ta không thể không nhắc đến bài thơ Ông đồ của nhà thơ Vũ Đình Liên. Ở Việt Nam, nhắc đến Tết, có lẽ không có bài thơ nào được phổ biến rộng rãi như bài thơ "Ông đồ". Lời thơ mộc mạc và giản dị là sự hoà quyện của hai nguồn cảm hứng: “Lòng thương người và tình hoài cổ” (Hoài Thanh).

Mỗi dịp Tết, trước thời khắc chuyển giao thiêng liêng giữa năm cũ đang tàn và năm mới sắp đến người Việt xưa thường “xin chữ” viết trên giấy hồng điều, dán trước cửa để gửi gắm những mong ước, khát vọng của gia đình mình trong năm mới.

Chữ đó là chữ Nho, thứ chữ tượng hình rất giàu ý nghĩa. Người có hoa tay, có thể viết mà tưởng như đang vẽ tranh.

Đầu thế kỷ XX, trên các đường phố Hà Nội thường có những cụ đồ cặm cụi vẽ từng nét chữ trên giấy điều để bán cho dân Hà Thành vào những ngày trước Tết. Hình ảnh ông đồ già trong chiếc áo the, khăn xếp và guốc mộc cũ kỹ từ đó đã in sâu vào tâm trí và trở thành biểu tượng cho những mùa xuân cổ điển. Vũ Đình Liên đã nắm bắt hình ảnh nên thơ ấy và viết nên bức tranh thơ sinh động:          

Trên một góc phố, dưới cánh hoa đào đang phơ phất trong gió xuân vẫn còn se lạnh, có một ông đồ với mái tóc bạc phơ đang bày mực đen và giấy đỏ. Rồi khi khách đến mua, người xem kinh ngạc nhìn thấy ông thầy đồ đang hoá thân thành một nghệ nhân đang vung bút. Tiếng trầm trồ thán phục. Trên giấy đỏ hiện lên những con chữ mà không hẳn là chữ, vì đó là một bức hoạ thần kỳ, đường nét như phượng múa rồng bay.

Nhưng ông đồ đang trải lên giấy chữ nghĩa của thánh hiền, hay đang trải lòng mình nỗi ngậm ngùi của kẻ sĩ đang nhìn thời cuộc đổi thay?

Câu hỏi ấy nhắc chúng ta nhớ lại thời kỳ đất nước Việt Nam trải qua những cơn biến động, xã hội đảo lộn, và hệ quả có liên quan đến số phận của ông: sự tàn tạ của nền nho học. Khoa thi cuối cùng của triều Nguyễn đã khép, làm tiêu tan giấc mộng vinh quy của các đệ tử cửa Khổng sân Trình. Biến động ấy dẫn đến sự thất thế của một lớp người mà có thời chúng ta coi như biểu tượng của văn hoá truyền thống.

Người người đổ xô đi học tiếng Tây. Ông đồ cũng đành từ giã mái trường, từ giã những buổi bình văn, để chấp nhận cách mưu sinh buồn tủi là ngồi viết thuê dăm ba câu đối. Xưa nay ông quan niệm chữ nho là thứ chữ thánh hiền và việc học không phải để kiếm sống mà là để làm người quân tử, để phò vua, giữ nước ... thế nhưng trong thời buổi suy tàn, ông phải đi bán chữ. Chữ nghĩa cao quý ngày nào giờ trở thành một món hàng đem ra chưng trên vỉa hè đường phố … làm sao lòng ông không khỏi xót xa cho ánh hào quang rực rỡ một thời.

Trong nỗi xót xa của người buộc phải làm điều bất đắc dĩ, những tấm tắc ngợi khen của khách qua đường âu cũng an ủi được phần nào nỗi niềm của kẻ sinh bất phùng thời.

Nhưng rồi chút an ủi nhỏ nhoi ấy cũng không còn. Ông đồ cảm nhận số khách hàng mỗi năm mỗi vắng. Không còn ai cần, không còn ai hay là  ông vẫn ngồi đấy cô đơn, lạc lõng giữa vệ đường. Màu sắc cũng phôi pha. Giấy cũng không còn thắm, bẻn lẽn nằm bên đĩa mực đã khô với những xác lá vàng.

Hình bóng lẻ loi, cô độc của ông đồ giống như một nỗ lực cuối cùng, đang cô đơn chống chọi trong vô vọng... cố níu giữ một thời vàng son trên nét bút giữa dòng đời hối hả. “Lá vàng rơi trên giấy” gợi trong lòng khách yêu thơ một không gian thấm đượm nỗi buồn, đang quấn lấy số phận hẩm hiu của ông đồ trước khi tàn tạ. Tiếng gõ nhịp thời gian càng khắc khoải với câu hỏi :“Người thuê viết nay đâu?” Hờ hững rồi lãng quên. Xung quanh ông chỉ là khoảng trống...

Xuôi dòng thời gian, mọi thứ lui vào dĩ vãng và để lại cho chúng ta bao nỗi niềm tiếc nuối. Trong số đó có hình ảnh ông đồ một thời vang bóng. Và bài thơ của Vũ Đình Liên là một hoài niệm day dứt, thương cảm cho một giá trị tinh thần sắp tàn, man mác nỗi lòng hoài cổ.

Mỗi độ xuân sang, đọc lại bài thơ, chúng ta không khỏi cảm thấy như trước mắt mình vẫn còn có bàn tay của ông đồ đang  phóng bút. Cánh tay ông đưa đẩy, cổ tay ông cầm chiếc bút lông uốn lượn,  rồi từng nét chữ còn tươi màu mực dần dần hiện ra mềm mại như “rồng, phượng” trên tờ giấy hồng điều đỏ thắm. Dường như trong phút xuất thần ấy ông đồ đang bặm môi, gửi gắm tất cả lý tưởng và khát vọng của mình lên từng nét chữ và nỗi niềm đã và đang làm con chữ sống dậy. Bài thơ của Vũ Đình Liên như muốn níu kéo thời gian lùi lại, đưa chúng ta trở về không gian cổ, để cùng tưởng nhớ thời vàng son của những đệ tử “cửa Khổng sân Trình”. 
 

    


 
Ông đồ 
 
Mỗi năm hoa đào nở 
Lại thấy ông đồ già 
Bày mực tàu giấy đỏ 
Bên phố đông người qua.

Bao nhiêu người thuê viết 
Tấm tắc ngợi khen tài 
“Hoa tay thảo những nét 
Như phượng múa rồng bay”.
 
Nhưng mỗi năm mỗi vắng 
Người thuê viết nay đâu? 
Giấy đỏ buồn không thắm; 
Mực đọng trong nghiên sầu... 

Ông đồ vẫn ngồi đấy, 
Qua đường không ai hay. 
Lá vàng rơi trên giấy; 
Ngoài giời mưa bụi bay. 

Năm nay đào lại nở, 
Không thấy ông đồ xưa. 
Những người muôn năm cũ 
Hồn ở đâu bây giờ ?
 

Vũ Đình Liên

 

Kim Quy st

Truyện ngắn: Ấm Nắng Giêng Non

  • Đăng tại Truyện

Ấm Nắng Giêng Non 

Huỳnh Duy Lộc

Theo bà ngoại của Tân nói lại, lúc anh còn nằm trong bụng mẹ thì tình cảm giữa cha mẹ Tân đã có sự rạn nứt. Khi sinh xong mẹ Tân đã giao anh cho bà ngoại, rời bỏ quê nhà, một huyện lỵ nhỏ bé để lên Sài Gòn. Tuổi thơ Tân èo ọt, thiếu vắng đôi bầu sữa mẹ. Ngoại Tân nuôi anh bằng nước cơm chắt pha đường. Khi Tân khóc bà cho chiếc núm vú bằng cao su vào miệng.

Tình cảm đầu đời của anh được hình thành từ lòng yêu mến cái bình, gương mặt hiền hậu của ngoại, hơi ấm bàn tay và giọng ru à... ơi trăn trở theo nhịp võng đưa: “Trời mưa bong bóng phập phồng. Mẹ đi lấy chồng con ở với ai”. Hình ảnh tình yêu thương của cha mẹ luôn là nỗi khát khao theo Tân suốt những ngày tháng lớn dần lên và luôn là một ẩn số mà suốt đời anh luôn tìm hiểu vẫn chưa đi đến được tận cùng.

Nhà đơn chiếc một bà một cháu nên Tân thường chạy sang nhà dì Năm cùng với Liên, con gái dì đùa giỡn, chơi nhà chòi, bắt ốc... Tình cảm thân thiện ngày càng lớn dần lên theo tuổi tác hai đứa. Tân và Liên vui đùa quấn quýt bên nhau cùng cắp sách đến trường. Ở lớp Tân luôn bênh vực Liên mỗi khi bị mấy đứa con trai nghịch ngợm, hay giúp Liên làm thủ công, bắt bướm, chích phoóc- môn, hái cây dương xỉ ép... Hai đứa rất mê những mẫu chuyện cổ tích mà bà ngoại Tân thường kể, những đêm trăng rằm, ngồi nhai bánh tráng giòn rụm mê say theo giọng bà trầm ấm, lúc vút cao lên theo từng chi tiết của câu chuyện.

Từ khi bỏ quê nhà ra đi, mẹ Tân không trở về. Thỉnh thoảng bà gởi cho ngoại chút tiền. Bà nói với Tân mẹ anh đã lập gia đình và đi làm ăn ở tận miền Trung. Ngày Tân thi đậu đại học, dì Ba sang rước ngoại về bên nhà dì để chăm sóc. Nhà dì cũng gần đó cách nhau mấy bờ đất. Những năm tháng lên Sài Gòn ăn học, lòng anh lúc nào cũng đao đáo nhớ về quê nhà có bến nước, chiếc cầu tre, có ánh mắt trông đợi của Liên và những đêm trăng sáng ngồi nghe bà kể chuyện. Mới thoáng mà đã hơn mười năm. Dù đã trưởng thành nhưng anh cứ ngỡ mình còn nhỏ bé, anh vẫn khao khát được ngồi bên bà nghe kể chuyện và vui đùa bên Liên. Lần này về thăm, tuổi ngoại đã gần bước vào lục tuần, nhưng mắt bà vẫn còn sáng đầy nghị lực. Bà vẫn luôn tỏ ra cho con cháu thấy bà vẫn còn một niềm tin mạnh mẽ, lạc quan vào thế hệ mai sau. Nhưng đôi lúc Tân cũng bắt gặp nỗi lo trong ánh mắt bà, mỗi trưa khi mấy đứa nhỏ chào dì Ba đi học. Tân ngồi cạnh bà, ánh mắt gần như tạ lỗi:

- Con lên Sài Gòn ăn học, đi làm, ít có dịp về thăm bà. Giờ về lại đòi bà kể chuyện, nướng bánh.
Bà anh nhìn nhân hậu, cười nói:

- Con biết suy nghĩ như vậy cũng an ủi lòng bà. Bà chỉ mong con làm việc gì cũng vậy, phải sống thật lòng, luôn quan tâm đến mọi người.
Ngoại Tân ngưng giọng, với tay cầm tách trà đưa lên môi. Anh nhìn hai ánh mắt bà hoe đỏ, lòng anh đầy những lo lắng. Đang lúc bối rối chưa biết hỏi ngoại điều gì thì bà kéo vạt áo bà ba lên lau vệt trầu trên môi:

- Ngoại nuôi con từ nhỏ cũng như nuôi mẹ con vậy. Mưa trên trời mưa xuống, có bao giờ từ dưới mưa lên đâu con. Nếu bà đốt phá rừng thì mẹ con không có gỗ. Còn mẹ con đốt rừng, hủy hoại thiên nhiên thì con phải vất vả thiên tai.
Như chợt nhớ ra điều gì, bà ngưng giọng ngập ngừng.

- Nhưng mà mẹ con...
- Mẹ con sao hả ngoại? - Tân hỏi.
Trầm giọng, ngoại anh nói tiếp:

- Nhưng mà thôi, sau này con lập gia đình, sẽ thấu hiểu điều đó.
Bà lấy lá trầu, phết chút vôi, cho vào miếng cau, những ngón tay gầy guộc của bà cuốn miếng trầu lại cho vào ống. Tay bà ngoáy liên tục, khi chất trầu, cau, vôi đã mềm hòa quyện vào nhau, bà cho vào miệng nhai ngon lành như thể thời bà còn son trẻ nhai miếng thịt vịt xào gừng. Mắt bà hướng về phía xa xa, nghĩ ngợi... Một lát sau bà với tay lấy chiếc ống nhổ lên, nhả bã trầu. Tân nhanh tay xé cho bà miếng thuốc, bà cầm lên nhìn Tân trìu mến. Lòng Tân rượi buồn khi biết bà anh đang khóc. Bà cầm lấy tay Tân, kéo anh xích lại gần, nói trong giọng nghẹn ngào:

- Sao đến tuổi này rồi mà con chưa... lập gia đình?
Tân bối rối, ấp úng trả lời ngoại:

- Dạ con... con cũng tính... nhưng khi tốt nghiệp xong phải đi làm, lo cho tương lai trước đã rồi mới tìm người bạn trăm năm.
Tân xoa bóp hai bờ vai ngoại, nói nịnh:

- Đàn ông mà ngoại, bốn mươi chưa có sự nghiệp thì coi như cuộc đời hư... Có công danh rồi cưới vợ muộn gì ngoại.
Bà giả như giọng hờn trách:

- Bây nói vậy! Cha già con muộn, lúc đó ngồi than.
Bà cười méo xệch bờ môi, xoa đầu Tân như thể anh còn thơ dại:

- Thôi đi, đừng có giấu bà, chắc bây chưa quên được con Liên phải không? Mấy lần gởi thơ về bây luôn nhắc, hỏi thăm nó. Để bà kể chuyện này cho con nghe. Tội nghiệp con nhỏ sống không có hạnh phúc, vợ chồng cự cãi cắng đắng nhau suốt. Chồng nó là thằng rượu chè be bét, đá gà suốt ngày không phụ tiếp vợ con gì cả. Đất vườn cha mẹ để lại cứ bán hết miếng này sang miếng khác. Nó chết vì chứng bệnh xơ gan cổ trướng. Giờ con Liên sống với nhỏ Hoài con gái nó. Cũng lâu rồi có nhiều người thấy nó hiền, siêng năng, giỏi nên thương, gạ mai mối nhưng lòng nó nào ưng chịu. Thôi chút bây qua thăm, nó cũng sang đây chăm sóc bà và nhắc bây hoài.

Tân rót tách trà, cầm hai tay đưa cho bà, nhỏ nhẻ:

- Thôi ngoại nằm nghỉ, con ra sau vườn.
 
Đỡ ngoại nằm xuống, Tân bước vội ra sau, đi vòng qua mấy bờ đất rồi anh đi thẳng ra trước sân nhà bên. Anh đứng lặng nơi bờ sông, chiếc cầu dừa nằm chuồi vào lòng nước ngày xưa, thuở anh và Liên thường bơi nghịch nước khi có ngoại ngồi giặt quần áo, giờ đã trở thành chiếc cầu bằng xi măng. Gió se sẻ chút hơi lạnh, sóng nhẹ va bờ, nước ập vào mấy lỗ hang cua tạo ra những âm thanh bùm bụp quen thuộc. Mắt Tân rượi buồn nhìn những mảng đất ven bờ bị trôi đi do tác động của sóng từ những chiếc đò máy xuôi ngược không ngừng. Bờ mỗi ngày một lở thêm. Thế mà Tân có cảm giác sông giờ sao nhỏ bé không rộng lớn mênh mang như thời thơ ấu mình từng thấy. Sông vẫn chung thủy một màu phù sa, thỉnh thoảng một vài giề lục bình hay thân chuối bập bềnh trôi qua. Mắt Tân rực sáng một niềm vui khi anh tìm lại được màu tím của những cánh hoa lục bình mà ngày xưa anh và Liên thường chơi trò chơi đám cưới. Tân hít thật sâu, căng lồng ngực, nuốt từng ngụm không khí ngây ngất mùi hương mà bấy lâu anh không còn được cảm giác lâng say ấy. Hương sông rất lạ khó mà diễn tả cho được. Hương của sông hòa chút mùi cỏ, rạ, lục bình, trái bần chín, chút phù sa lẫn mùi tanh tanh của cá, gió và nắng. Ai đã từng ngụp lặn, đắm mình trong sông rồi cắt lòng rời xa thì mới thấu được sự giày vò thèm khát nhớ mong nó đến chừng nào. Tân say sưa trôi vào giấc mơ thơ ấu với những âm thanh “chốc” “chốc” của bầy cá lòng tong đua nhau đớp mồi. Anh mường tượng hình ảnh người phụ nữ nào đó đang ngồi rửa chén trên chiếc cầu nơi bến sông phía trên dòng nước, Tân muốn chạy vụt vào nhà gọi “Liên ơi... Liên ơi...” rồi hai đứa dắt tay nhau hồn nhiên, cầm cần câu xuống bến. Anh sẽ giựt thật nhiều cá cho Liên tha hồ ngồi gỡ câu và móc mồi. Tân làm sao quên được ngày Liên áp má vào vai anh mặc cho những giọt nước mắt lăn chảy. Anh nhớ ngày Liên tức tưởi chạy sang nhà báo tin mẹ buộc cô phải lập gia đình với một người mà cô chưa hề để lòng thương nhớ. Chỉ vì lời hứa cho nên khi lâm bệnh nặng biết không qua khỏi, bà muốn được yên lòng khi Liên đã có nơi có chốn. Liên bảo anh toàn quyền quyết định tương lai hạnh phúc hai đứa. Anh phải làm thế nào? Bao câu hỏi dồn dập rối bời. Nếu kêu ngoại sang hỏi cưới Liên cho mình, chưa chắc má cô ưng gả. Dắt đi thật xa! Má Liên thì sao? Bà đang bệnh, Liên là chị gái lớn trong gia đình. Ngày cưới Liên cũng là lúc Tân thi đậu đại học.

Mặt trời bên kia sông dần lên cao, khứu giác Tân cảm nhận một mùi hương hoa ngâu. Anh nghe tiếng bước chân nhẹ nhẹ phía sau lưng. Tân quay người thật nhanh cũng vừa lúc Liên đứng tựa vai vào thân cây dừa. Dù trải qua bao giông bão, Liên vẫn luôn giữ mái tóc đen dài, có điều trên vầng trán cô loáng thoáng những nếp thời gian và đôi mắt như đọng chứa những lo âu, khắc khoải xa vời. Tân bước tới cầm bàn tay trái Liên, bàn tay đã từng ấp ủ nương che, những ngón tay mà có lần anh run run bối rối lần tìm ngón áp út để đeo vào đó chiếc nhẫn được làm bằng hột nhãn. Giờ những ngón tay ấy không còn mềm mại nhưng hơi ấm từ những ngón tay ấy lan tỏa thắm dần, thắm dần vào bàn tay anh như của những ngày nào. Mắt Liên nhìn ra phía bờ sông nghĩ ngợi, bàn tay cô bất động trong bàn tay Tân. Bỗng cô giật thót người thu bàn tay về giấu sau lưng. Tân bối rối nói như hơi thở:

- Em vẫn còn giận anh sao?
Không nhìn Tân, những sợi tóc dài khẽ lay động, Liên nói như lời thì thầm hối tiếc pha lẫn hờn trách:

- Bây giờ anh về nhưng... Liên vội quay người dợm bước, Tân vịn chặt hai bờ vai Liên:

- Anh đã hiểu tất cả. Hãy cho anh cơ hội chuộc lại lỗi lầm của mình. Bé Hoài con gái em,... cần có sự chăm sóc yêu thương dạy dỗ.
Liên oằn người thoát khỏi đôi bàn tay Tân, cùng lúc đó bé Hoài và nhóc Tuấn con của anh Tư người hàng xóm cũng vừa ì ạch kéo lê hai thân chuối xuống cầu. Bé Hoài đặt cây chuối xuống chạy vội đến bên Liên, níu đùi mẹ:

- Mẹ ơi, tụi con tập bơi nghe mẹ.
Liên vuốt tóc con, mỉm nụ cười, rồi dặn dò:

- Đừng ra xa nghe con, bơi cặp theo bờ thôi.
Hai đứa đẩy hai thân chuối xuống nước rồi phóng ùm, mỗi đứa một thân, hai chân đập chùm chũm.
Nhìn theo hai đứa nhỏ bơi, lòng Liên dâng lên một niềm, quay sang Tân:

- Bé Hoài nhỏ giống hệt em, thích bơi và chơi nhà chòi, nhìn hai đứa nó khắng khít, quấn quýt nhau cũng như...
Không đợi Liên nói hết câu, Tân cười hòa theo và nói tiếp lời đồng cảm:

- Giống như em và anh ngày xưa.
Những ngày nghỉ phép năm không như Tân đã nghĩ, nó sẽ kéo dài và dằn vặt anh với những nỗi nhớ mong công việc. Giờ anh cảm thấy nó trôi qua vùn vụt không đủ cho anh cùng bé Hoài rong ruổi bước chân ngoài đồng tìm bắt ốc, hái bông so đũa, hái lá dừa dạy thắt chong chóng hay cắt giấy xếp xuồng hoặc những chiếc thúng, thắp đèn cầy thả trôi theo dòng nước. Mải suy nghĩ đến khi nghe Liên gọi vào ăn cơm Tân mới hay sắp hết một ngày. Ngồi bên Liên và bé Hoài với bữa cơm đạm bạc, nhưng lòng Tân nghe ấm áp hạnh phúc lạ thường. Tân thoáng ngậm ngùi hối tiếc khi gắp những đóa hoa so đũa.
Chỉ còn đêm nay nữa là đã hết năm. Anh phải quay về Sài Gòn với những công việc bộn bề.

 
 
Hoài mang bánh mứt đặt lên bàn thờ. Tân cũng vừa đun sôi ấm nước, anh cho trà vào bình, không quên cho vào đó những đóa hoa ngâu còn đọng sương, anh rót ra tách mang lên. Liên thắp mấy nén nhang, kim đồng hồ cũng vừa chỉ không giờ. Bé Hoài đã thay xong bộ quần áo mới mà Tân đã mua cho. Cô bé hồn nhiên lễ phép chạy ra khoanh tay trước mặt Tân, anh xoa đầu bé Hoài và móc trong túi ra bao giấy đỏ, bé ngoan ngoãn chúc Tết mừng tuổi Tân:
 
- Năm mới đã đến, cháu xin chúc chú dồi dào sức khỏe, công việc thành công, gia đình hạnh phúc.
Tân cúi xuống ôm bé Hoài vào lòng, anh đặt lên trán cô bé một nụ hôn:

- Chú cám ơn, chúc con mau lớn, học giỏi, nghe lời và thương yêu mẹ Hoài.
Hai mắt Liên đỏ hoe, những giọt nước mắt hạnh phúc đang nồng cay mi mắt. Cô bước đến bên Tân, ngồi xuống ôm bé Hoài vào lòng:

- Bé Hoài của mẹ ngoan, khuya rồi đi ngủ.
Bé Hoài câu cổ Liên, hôn lên trán cô rồi ngoan ngoãn vào buồng. Liên đứng dậy, vai cô khẽ chạm vai Tân, cô nói như thì thầm:

- Hoa ngâu nở thơm quá kìa anh, mình ra vườn đi.
Tân cầm lấy bàn tay Liên, hai người sánh bước bên nhau. Sương đêm lành lạnh, Liên nép vào người Tân:

- Thoáng đó mà mau quá phải không anh? Bé Hoài đã tròn mười tuổi.
Tân im lặng choàng tay qua vai Liên. Trời không có trăng nhưng vì sao lấp lánh, những búp ngâu nở rộ trắng xóa, hương tỏa thơm dịu dàng. Liên áp má vào ngực Tân, hai mi mắt cô khẽ khép, Tân luồn những ngón tay gầy guộc mân mê từng sợi tóc cô, giọng anh trầm ấm:

- Anh tin chắc ngày mai trời sẽ nắng ấm. Anh sẽ trở về, hứng lấy những giọt nắng đong đầy hay bàn tay này để sưởi ấm tay em. Bé Hoài sẽ như bao đứa trẻ khác cùng lớp được cha đưa rước mỗi ngày.
 
 
 
Kim Kỳ st

Những loại cây độc nhất thế giới

Những loại cây độc nhất thế giới

Con người cũng gặp phải nguy hiểm từ một số loài thực vật. Nếu như bạn cho rằng cây nắp ấm quá nhỏ để nuốt chửng mình thì bạn đúng, nhưng mặt khác độc của nó sẽ làm bạn rơi vào trạng thái hôn mê. Đừng nghĩ rằng cây to mới nguy hiểm cho bạn. Thực tế là thực vật có độc nguy hiểm hơn nhiều. Sau đây là những loại cây độc thực sự có khả năng giết chết bạn và chúng còn là những loại cây rất đỗi bình thường mà ta có thể bắt gặp ở bất cứ đâu.

Manchineel

Đây là một loài thực vật cực độc, chỉ cần đứng gần thôi chứ chưa cần chạm vào bạn đã có nguy cơ bị nhiễm độc rồi. Loài cây này mọc trên khắp Florida, Trung Mỹ và vùng Caribe. Nếu hít phải mùn cưa hoặc khói của cây này trong phạm vi 9,1m có thể dẫn đến một loạt biểu hiện khó chịu như viêm thanh quản, ho, viêm phế quản. Một báo cáo chỉ ra rằng chỉ đơn giản là bị hứng nước mưa từ cây cũng có thể dẫn đến phát ban và ngứa. Tệ hại hơn nữa, độc của cây còn có thể làm tổn hại đến xe của bạn vì nhựa cây có thể làm hỏng lớp sơn của xe.

Tiếp xúc với loại cây này thật sự là một thảm họa. Nhựa từ những cành gẫy sẽ gây đau đớn cho da và mắt. Nếu nuốt phải quả của nó thì miệng bạn sẽ bị phồng rộp, họng vị sưng lên và sau đó là các vấn đề tiêu hóa nghiêm trọng, dẫn đến một cái chết đau đớn. Độc tố gây hại là hippormane A và B, chúng có mặt trong tất cả các phần của cây

Manchineel đôi khi mọc ở gần các bãi biển. Chúng có tên theo tiếngTây Ban Nha là “manzanilla de la muert”, có nghĩa là “quả táo nhỏ của thần chết”. Tất cả các cây Manchineel đều được đánh dấu X màu đỏ to đùng trên thân cây để giúp người dân địa phương tránh được nguy hiểm.

Jimsonweed

Jimsonweed là cây cà độc với những chiếc lá nhọn và quả cũng có gai nhọn. Những chiếc lá của chúng có mùi rất khó chịu và các cành cây có màu đỏ tím. Cây cao từ 0,9 đến 1,2 mét. Quả của cây này đặc biệt độc, chúng màu xanh lá, dài khoảng 5cm, có gai nhọn. Ngay cả cánh hoa và mật hoa cũng có chất độc. Loại độc trong cây này là atropine và scopolamine.

Con người nhanh chóng phát hiện ra đặc tính của Jimsonweed vì chúng phát triển trên khắp Canada, Mỹ và Caribe. Loài cây này rất phát triển ở Jamestown, nơi mà một số người dân thuộc địa đã sai lầm khi cho chúng vào thực đơn ăn tối năm 1607. Họ đã gặp phải những điều tệ hại, giãn đồng tử, nhịp tim tăng vọt, ảo giác, mê sảng, hành vi hung hăng và có thể hôn mê hoặc co giật.

Loại cây này còn liên quan mật thiết đến nghệ thuật hắc ám, những phù thủy làm phép bởi thuộc tính gây mê sảng của nó. Đối với hầu hết mọi người thì đây là một loài cây độc hại và nên tránh xa.

Cây phụ tử (Aconitum napellus)

Cây phụ tử (Aconitum napellus) còn được gọi là cây Thầy Tu vì đầu của hoa giống như đầu nhà tu hành. Hẳn những fan của Harry Potter sẽ nhớ đến chi tiết giáo sư Snape hỏi Harry về hai cái tên này. Loài cây này chứa độc tố aconitine gây nguy hiểm cho những ai ăn phải thậm chí là chạm vào nó. Ai bị ngộ độc thường có triệu trứng tiết nhiều nước bọt, nôn mửa, tiêu chảy, cảm giác ngứa ran trong da, huyết áp và tim bất thường, hôn mê và đôi khi tử vong.

Nó còn được đặt cho những cái tên dữ dằn khác như "bả sói", "mũ quỷ" hay "nữ hoàng độc dược".

Loại cây này cao từ 0,6 đến 1,8 mét, có những chùm hoa màu xanh hoặc trắng ở ngọn. Tất cả các phần của cây đều chứa độc aconitine. Cả rễ và lá cây ấu tàu đều chứa độc tố thần kinh có thể hấp thụ qua da. Trong quá khứ, cây phụ tử đã từng được sử dụng để đầu độc người và đầu độc vật. Các nhà khoa học của Đức Quốc xã đã dùng loại cây này như một loại vũ khí sinh học. Các mục đồng thời Hy Lạp cổ đại tẩm độc cây vào mũi tên để săn sói.

 White Snakeroot

Có nhiều loại cây chữa rắn cắn khác nhau, trong bài này nó là một thành viên thuộc họ cúc ở Bắc Mỹ, có hoa màu trắng rất đẹp, với các bộ phận (đặc biệt là phần cành và lá) đều chứa chất tremetol - một loại ancol không bão hòa, công thức hóa học C16H22O3 - có thể gây ngộ độc nghiêm trọng ở người và gia súc. Khi các con vật ăn phải White Snakeroot (Eupatorium rugosum), độc tố trong cây sẽ được tích tụ dần trong thịt và sữa của chúng; và khi thịt, sữa đã nhiễm độc này được đưa vào cơ thể người qua đường tiêu hóa, độc tố cũng theo đó được chuyển sang cơ thể người gây ngộ độc tremetol (thường được gọi là milk sickness) với các triệu chứng buồn nôn, nôn mửa.

Mặc dù rất hiếm gặp ngày nay nhưng trúng độc tremetol đã cướp đi sinh mạng của hàng nghìn nạn nhân vào những năm đầu thế kỷ 19, trong đó phải kể đến cái chết khi mới ở độ tuổi 34 của bà Nancy Hanks Lincoln, tức mẹ của Abraham Lincoln - tổng thống Hoa Kỳ.

Thủy tùng English Yew (Taxus baccata)

Thủy tùng English Yew (Taxus baccata) có độc tính rất mạnh, nó là loại cây thường được trồng ở các nghĩa địa, nhà thờ ở Anh. Một số học giả tin rằng truyền thống này bắt đầu khi những người theo đạo Kitô đầu tiên kết hợp một số loại cây vào lễ giáo tâm linh của họ. Ngày nay loài cây này không những là biểu tượng của cái chết mà còn là sự bất tử của linh hồn.

Thủy tùng thường cao 18,3 đến 21,3 mét, tuy sống nhiều nhất ở Anh nhưng ở miền nam Hoa Kỳ cũng xuất hiện loại cây này. Thành phần độc trong cây là alkaloids taxine, nó có ở tất cả mọi bộ phận trừ lớp vỏ ngoài của hạt. Độc có thể dẫn đến những triệu chứng nghiêm trọng như chóng mặt, khô miệng, giãn đồng tử, suy nhược, nhịp tim bất thường và dẫn đến tử vong.

Mặc dù là loài cực độc có hại nhưng thủy tùng được sử dụng cho nhiều mục đích sản xuất. Gỗ của nó rất có giá trị và dùng để sản xuất làm cung tên vào thời kì đồ đá mới. Sau đó, thế kỉ 10, người Anglo-Sanxons đã dùng quả thủy tùng là một nguyên liệu để điều trị “bệnh nước elf” (sởi hoặc thủy đậu). Gần đây các nhà nghiên cứu đã dùng thủy tùng cho các chất kháng u mạnh. Ngoài ra cây còn để chiết xuất sản xuất ra thuốc paclitaxol và Taxol - những loại thuốc làm chậm sự phát triển của ung thư buồng trứng, vú, phổi.

Ngò tây khổng lồ (Heracleum mantegazzianum)

Ngò tây khổng lồ gây độc cho các loài động vật theo hình thức quang độc tính. Hóa chất do cây tiết ra khi tiếp xúc với da và phản ứng với ánh sáng mặt trời sẽ gây bỏng.

Về mặt lý thuyết, các cây sinh ra độc tố để tự vệ, chống lại côn trùng và các vi sinh vật cũng gây hại. Một số loài cây "thân thiện" như cà rốt, cần tây và chanh cũng có thể làm rộp da trong những điều kiện nhất định.

Hoa và lá cây thầu dầu (Ricinus communis)

Một trong những loài cây không nên nếm thử là cây thầu dầu (tên khoa học là Ricinus communis). Đây là loài cây bụi được ưa trồng làm cảnh trong vườn bởi lá cây có nhiều màu từ xanh đến tím, hình thù giống lá cọ và hạt có đầu nhọn trông rất khác biệt.

Hột thầu dầu

Dầu thầu dầu, thường được dùng để rửa ruột khẩn cấp, được chiết xuất từ loại hạt này. Tuy nhiên, trong hạt có chứa chất ricin rất độc.

Sau khi chiết xuất phần dầu có dược tính nhuận tràng, phần bã còn lại của hạt thầu dầu chứa một hỗn hợp chất độc cực mạnh.

Chất ricin gây chết người bởi nó can thiệp vào quá trình trao đổi chất của tế bào cần thiết để duy trì sự sống. Chu trình sản sinh các protein cần thiết bị cản trở khiến tế bào bị chết đi. Nạn nhân có thể nôn mửa, tiêu chảy và co giật một tuần trước khi chết vì suy tạng.

Tuy nhiên, chúng ta vẫn có thể trồng thầu dầu trong vườn mà không lo bị ngộ độc. Vỏ ngoài của hạt thầu dầu khá cứng. Nếu chẳng may nuốt nguyên cả hạt, nó sẽ đi qua hệ tiêu hóa mà không gây nguy hiểm gì. Người lớn phải nhai và nuốt 5 hạt thầu dầu mới đủ liều gây tử vong, nhưng với trẻ em thì một hạt là đủ. Chất ricin nguy hiểm nhất khi ở dạng tinh chất và bị tiêm vào người.

 

Hồng Anh st

Theo dõi RSS này