Kim Quy

Kim Quy

Những gì bạn cần biết về virus corona gây ra

Những gì bạn cần biết về

Virus Corona gây ra

 

~~<>~~

Một bác sĩ nhìn vào CT scan phổi trong khi thực hiện tại một phường
trong khu cách ly ở Vũ Hán, tâm chấn của vụ dịch coronavirus
ở Trung cộng, vào ngày 3 tháng 2 năm 2020.
Một loại coronavirus SARS-CoV-2 mới được xác định (trước đây là 2019-nCoV) đã lan rộng ở Trung cộng và hiện đã đến nhiều quốc gia khác. Đây là những gì bạn cần biết về virus và căn bệnh mà nó gây ra, được gọi là COVID-19.
 
Các hành khách của Haiti đã bị mắc kẹt trên một tàu du lịch ngoài khơi Nhật Bản trong gần hai tuần đã được sơ tán vào Chủ nhật (ngày 16 tháng 2) và 14 người Hoa Kỳ trong số những hành khách này đã thử nghiệm dương tính với COVID-19, mang tổng số số trường hợp Mỹ lên 29.
 
Giáo sư bệnh viện ở Vũ Hán đã chết vì COVID-19. Khoảng 1.716 nhân viên y tế có COVID-19 (1.502 trong số những trường hợp đó ở tỉnh Hồ Bắc), và sáu trong số những công nhân này đã chết, báo cáo của Times cho biết.
 
BM
 
Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh Trung cộng báo cáo COVID-19 nguy hiểm gấp 20 lần so với cúm, với tỷ lệ tử vong khoảng 2,3% (ở Mỹ, tỷ lệ tử vong do cúm theo mùa là khoảng 0,1%), theo Times.
 
Người đàn ông 61 tuổi ở Đài Loan có tiền sử mắc bệnh tiểu đường và viêm gan B đã chết vì coronavirus. Ông ta chưa từng du lịch đến Vũ Hán và có thể là do một tài xế taxi, tờ Times đưa tin.
 
Theo báo cáo của Johns Hopkins, có khoảng 75.282 trường hợp coronavirus (chủ yếu ở Trung cộng đại lục).
 
Tử vong trên toàn thế giới vượt quá những người từ SARS
 
BM
 
542 người trên tàu du lịch Diamond Princess Nhật Bản đã thử nghiệm dương tính với coronavirus. 3.700 hành khách và nhân viên trên tàu khi lần đầu tiên cập cảng Nhật Bản.
 
Hàng trăm người Mỹ trên tàu Diamond Princess đã được đưa về Hoa Kỳ vào Chủ nhật, tờ Times đưa tin. Úc, Canada và Hồng Kông đã nói rằng họ cũng sẽ sơ tán công dân của họ.
 
Cho đến nay, các trường hợp tử vong có liên quan đến virut bên ngoài Trung cộng đại lục, bao gồm cả Đài Loan, Philippines, Nhật Bản, Hồng Kông và Pháp.
 
Với sự chấp thuận của một số tổ chức quốc tế, WHO hiện đã thay thế tên tạm thời của căn bệnh này bằng một tên chính thức: Bệnh do virut Corona, viết tắt là COVID-19.
 
Ủy ban quốc tế về phân loại virus đã đặt tên cho virus là "hội chứng hô hấp cấp tính nặng coronavirus 2, hay SARS-CoV-2", do sự giống nhau về di truyền của nó với virus gây ra hội chứng hô hấp cấp tính nặng (SARS).
 
Tỷ lệ tử vong từ COVID-19 là bao nhiêu?
 
BM
 
Nghiên cứu lớn nhất về các trường hợp COVID-19 cho đến nay cung cấp chi tiết mới về mức độ nghiêm trọng của bệnh, bao gồm cả tỷ lệ tử vong và người dễ mắc bệnh nhất.

Các nhà nghiên cứu, từ Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh Trung cộng, đã phân tích thông tin từ 44.672 trường hợp được xác nhận COVID-19 tại Trung cộng được báo cáo từ ngày 31 tháng 12 năm 2019 đến ngày 11 tháng 2 năm 2020. Trong số những trường hợp này, có 1.023 trường hợp tử vong , dẫn đến tỷ lệ tử vong chung là 2,3%.

Cao hơn nhiều so với tỷ lệ tử vong của bệnh cúm, khoảng 0,1% ở Hoa Kỳ, theo tờ New York Times.
 
Tuy nhiên, nghiên cứu mới cho thấy tỷ lệ tử vong do COVID-19 thay đổi theo vị trí. Tại tỉnh Hồ Bắc, nơi dịch bệnh bắt đầu, tỷ lệ tử vong là 2,9%, so với chỉ 0,4% ở các tỉnh khác - chênh lệch 7 lần.
 
Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng người lớn tuổi đã bị ảnh hưởng nặng nề nhất bởi COVID-19. Trong số những người từ 80 tuổi trở lên, tỷ lệ tử vong là 14,8%, so với 8,0% ở những người 70 đến 79 tuổi; 3,6% cho những người từ 60 đến 69 tuổi; 1,3% cho những người từ 50 đến 59 tuổi; 0,4% cho những người từ 40 đến 49 tuổi và 0,2% cho những người từ 10 đến 39. Không có trường hợp tử vong nào được báo cáo ở trẻ em từ sơ sinh đến 9 tuổi.
 
Tuy nhiên, một số chuyên gia đã ước tính rằng số trường hợp COVID-19 có thể cao hơn nhiều so với những gì đã được theo dõi và báo cáo chính thức, theo BBC. Nếu đó là trường hợp, thì tỷ lệ tử vong có thể thấp hơn những gì được báo cáo trong nghiên cứu này.
 
Tại sao các trường hợp coronavirus tăng vọt?
 
BM
 
Vào ngày 12 tháng 2, tỉnh Hồ Bắc, nơi dịch bệnh bắt đầu ở Vũ Hán, các quan chức đã quyết định xem xét chẩn đoán "lâm sàng" cho coronavirus. Điều đó có nghĩa là những cá nhân này có thể đã thử nghiệm âm tính trong xét nghiệm chẩn đoán hiện tại (được gọi là xét nghiệm axit nucleic) nhưng cho thấy tất cả các triệu chứng coronavirus sẽ được phân loại là các trường hợp được xác nhận.
 
Theo cách đó, Ủy ban Y tế tỉnh Hồ Bắc cho biết, "bệnh nhân có thể được điều trị theo tiêu chuẩn các trường hợp được xác nhận càng sớm càng tốt để cải thiện hơn nữa tỷ lệ điều trị thành công".
 
Với tiêu chuẩn mới, tỉnh đã loan báo 14.840 ca coronavirus vào tổng số trong một ngày.
 
Coronavirus sẽ chết vào mùa hè?
 
BM
 
Chúng tôi chưa biết. Hầu hết các vi-rút đường hô hấp,
chẳng hạn như vi-rút cúm, là theo mùa.
 
Chúng tôi thường biết khi nào cao điểm của mùa cúm sẽ và hy vọng số ca mắc cúm sẽ giảm khi vào mùa xuân và mùa hè, Tiến sĩ Nancy Messonnier, giám đốc Trung tâm Miễn dịch và Bệnh Hô hấp của CDC cho biết. Hội nghị vào ngày 12 tháng 2, nhưng đối với virus corona, "tôi nghĩ rằng còn sớm để giả định điều đó", cô nói. Nếu vi-rút corona này hoạt động tương tự như vi-rút cúm, chúng ta có thể thấy ít nhiễm trùng hơn khi mùa xuân và mùa hè. "Nhưng đây là một căn bệnh mới, chúng tôi thậm chí đã trải qua sáu tuần kể từ đó ít hơn một năm", Messonnier nói.
 
Mặc dù hy vọng con số sẽ giảm khi thời tiết ấm áp trở lại, "những lây nhiễm mà chúng tôi đang nghiên cứu và tôi không nghĩ rằng chúng tôi có thể tin tưởng vào điều đó".
 
Vi rút coronavirus ở Mỹ?
 
BM
 
Tính đến ngày 18 tháng 2, có 29 trường hợp
được xác nhận nhiễm coronavirus mới ở Hoa Kỳ.
 
Những người này bao gồm 14 người bị mắc kẹt trên một con tàu du lịch ngoài khơi Nhật Bản và trở về Hoa Kỳ vào ngày 16 tháng 2 và 17 tháng 2. Hầu hết các hành khách bị nhiễm bệnh đã được đưa đến Trung tâm Y tế Đại học Nebraska ở Omaha. Phần còn lại của các hành khách sơ tán đang được kiểm dịch tại các căn cứ quân sự ở California và Texas.
 
Các trường hợp nhiễm coronavirus khác được xác định trước đó ở Hoa Kỳ bao gồm 8 trường hợp ở California, 2 trường hợp ở Illinois và một trường hợp ở Washington, Arizona, Massachusetts, Wisconsin và Texas.
 
CDC-CoV-2 lây lan từ người sang người ở Hoa Kỳ trong số những người tiếp xúc gần gũi với những người trở về từ Vũ Hán, nhưng virus này hiện không lan truyền trong cộng đồng ở Mỹ, theo CDC.
 
CDC mới xuất hiện như SARS-CoV-2 luôn là mối quan tâm của sức khỏe cộng đồng, theo CDC.
 
Không rõ tình hình với virus này ở Hoa Kỳ sẽ diễn tiến ra sao, cơ quan này nói. Một số người, chẳng hạn như nhân viên chăm sóc sức khỏe, có nguy cơ cao bị phơi nhiễm với SARS-CoV-2. Nhưng đối với công chúng Mỹ, nguy cơ sức khỏe từ virus là thấp vào thời điểm này, CDC nói.
 
Kiểm dịch coronavirus ở Vũ Hán
 
BM
 
Vũ Hán có kế hoạch bắt giữ những người bị nghi ngờ nhiễm virus để được cách ly, trong một số loại trại cách ly hàng loạt, tờ New York Times đưa tin. Phó Thủ tướng Trung cộng Sun Chunlan nói rằng các quan chức thành phố nên đến tận nhà để kiểm tra nhiệt độ của người dân và phỏng vấn những người tiếp xúc với các cá nhân bị nhiễm bệnh, tờ Times đưa tin.

"Thiết lập một hệ thống kiểm soát 24/24. Trong những điều kiện dịch bệnh, không để người bệnh chạy trốn, nếu không họ sẽ bị xấu hổ với lịch sử mãi mãi", Sun nói, theo Times.

The Times đang báo cáo sự thiếu hụt vật dụng y tế, dụng cụ xét nghiệm coronavirus và giường bệnh do phong tỏa trong thành phố và khu vực lân cận, dẫn đến những người đi bộ từ bệnh viện đến bệnh viện, bị từ chối.
 
Ai sẽ bị cách ly ở Mỹ?
 
BM
 
Chính quyền đã công bố vào thứ Sáu (31 tháng 1), Hoa Kỳ sẽ thực thi kiểm dịch đối với những công dân đã đi đến tỉnh Hồ Bắc (nơi bắt nguồn của dịch bệnh) trong 14 ngày. Nếu công dân Hoa Kỳ đã đến Trung cộng trong 14 ngày qua, họ sẽ bị giữ lại trong mười một sân bay (xem ở trên) trên toàn quốc để được kiểm tra coronavirus, theo Bộ An ninh Nội địa (DHS).
 
Nếu hành khách đã đi du lịch đến Trung cộng có các triệu chứng của vi-rút (bao gồm ho, khó thở hoặc sốt), họ sẽ phải bắt buộc chịu kiểm dịch. Nếu hành khách đã đi đến Trung cộng (bên ngoài tỉnh Hồ Bắc) không có triệu chứng nào sau khi được kiểm tra tại một trong 11 sân bay, họ sẽ được về nhà ở Mỹ và yêu cầu tự nguyện cách ly tại nhà.
 
Các du khách khác chưa từng đến Trung cộng nhưng bị phát hiện trên cùng chuyến bay của hành khách đã đến Trung cộng cũng có thể được đưa tới một trong 11 sân bay, theo báo cáo của DHS. Hơn nữa, nói chung "những người nước ngoài" đã đến Trung cộng trong 14 ngày qua sẽ không được phép vào Hoa Kỳ.
 
Hàng trăm công dân Hoa Kỳ đã được sơ tán khỏi Vũ Hán hiện đang bị bắt buộc cách ly tại một số căn cứ quân sự của Hoa Kỳ.
 
Liệu coronavirus có tên chính thức?
 
BM
  
Vào ngày 11 tháng 2, Tổng giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus đã công bố tên chính thức của căn bệnh mới gây ra bởi tiểu thuyết coronavirus: Bệnh do virut Corona, viết tắt là COVID-19. Ghebreyesus nói: "Có một cái tên quan trọng để ngăn chặn việc sử dụng các tên khác có thể không chính xác hoặc kỳ thị. Nó cũng cung cấp cho chúng tôi một định dạng chuẩn để sử dụng cho bất kỳ đợt bùng phát coronavirus nào trong tương lai".
 
WHO không khuyến khích đặt tên vi-rút mới theo vị trí địa lý, con người, loài hoặc nhóm động vật hoặc thực phẩm, theo Thực tiễn tốt nhất của tổ chức về Đặt tên các bệnh truyền nhiễm mới ở người.
 
Thay vào đó, WHO khuyến khích sử dụng các thuật ngữ mô tả của một bệnh, chẳng hạn như "bệnh hô hấp" và "hội chứng thần kinh", cũng như "nghiêm trọng" hoặc "tiến triển".
 
Tổ chức này cũng nói rằng nếu một mầm bệnh được biết đến, thì nó nên được sử dụng như một phần của tên bệnh.
 
Ủy ban quốc tế về phân loại vi-rút có nhiệm vụ đặt tên chính thức cho vi-rút. Vào ngày 11 tháng 2, ủy ban cho biết loại virus này sẽ được gọi là "hội chứng hô hấp cấp tính nặng coronavirus 2," hay SARS-CoV-2, do sự tương đồng về gen với virus gây ra hội chứng hô hấp cấp tính nặng (SARS), theo Tạp chí khoa học.
 
Coronavirus là gì?

BM
 
Theo báo cáo của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh (CDC), coronavirus là một họ virus lớn có thể gây ra các bệnh về đường hô hấp như cảm lạnh thông thường. Hầu hết mọi người bị nhiễm coronavirus tại một thời điểm trong đời, nhưng các triệu chứng thường nhẹ đến trung bình. Trong một số trường hợp, virus có thể gây ra các bệnh về đường hô hấp như viêm phổi và viêm phế quản.
 
Những loại virus này phổ biến giữa các loài động vật trên toàn thế giới, nhưng chỉ một số ít trong số chúng được biết là có ảnh hưởng đến con người. Hiếm khi, coronavirus có thể tiến hóa và lây lan từ động vật sang người.
 
Đây là những gì đã xảy ra với các coronavirus được gọi là hội chứng hô hấp Trung Đông coronavirus (MERS-CoV) và hội chứng hô hấp cấp tính nặng coronavirus (SARS-Cov), cả hai đều được biết là gây ra các triệu chứng nghiêm trọng hơn.
 
Coronavirus đến từ đâu?
 
BM
  
Kể từ khi virus xuất hiện lần đầu tiên ở Vũ Hán ở những người đã đến thăm chợ hải sản và động vật hoang dã (được gọi là chợ hải sản Huânan), các quan chức có thể nói rằng nó có khả năng nhảy từ động vật sang người.
 
Tuy nhiên, trong một nghiên cứu mới nhất, các nhà nghiên cứu đã so sánh trình tự di truyền SARS-CoV-2 (trước đây là 2019-nCoV) với các trình tự trong thư viện các trình tự virus và kết luận rằng các virus có liên quan chặt chẽ nhất là hai loại virus coronavirus có nguồn gốc từ dơi; cả hai loại coronavirus này đều biết 88% trình tự di truyền của chúng với SARS-CoV-2.
 
Dựa trên những kết quả này, các tác giả cho biết SARS-CoV-2 có khả năng bắt nguồn từ loài dơi. Tuy nhiên, không có con dơi nào được bán ở chợ hải sản Huânan, điều này cho thấy rằng một loài động vật chưa được xác định khác hoạt động như một tiếp nối của các loại để truyền virut cho người.
 
Một nghiên cứu trước đây đã giả thuyết về các con rắn, được bán tại chợ hải sản Huânan, như một nguồn virus mới. Tuy nhiên, một số chuyên gia đã chỉ trích nghiên cứu này, nói rằng không rõ liệu coronavirus có thể lây nhiễm do rắn hay không.
 
Cách nào để coronavirus lây lan giữa người và người?
 
BM
  
Các nhà nghiên cứu vẫn đang làm việc để hiểu chính xác mức độ lây lan của SARS-CoV-2.
 
Nhưng nói chung, cách phổ biến nhất của coronavirus là thông qua các giọt hô hấp được tạo ra từ ho và hắt hơi, theo CDC. Các xét nghiệm cũng đã tìm thấy virus có trong phân của bệnh nhân, cho thấy nó có thể lây lan qua ô nhiễm phân. Tuy nhiên, vẫn chưa rõ liệu mọi người có thể nhiễm virus hay không bằng cách chạm vào các bề mặt bị ô nhiễm, CDC nói.

Tử vong do coronavirus bên ngoài Trung cộng

Tính đến ngày 13 tháng 2, đã có ba trường hợp tử vong được báo cáo từ coronavirus bên ngoài Trung cộng. Một người đàn ông 44 tuổi ở Philippines, một người đàn ông 39 tuổi ở Hồng Kông và một phụ nữ ở độ tuổi 80 ở Nhật Bản.

Virus này có thể gây ra đại dịch hay không?
 
BM
  
Để virus dẫn đến một đại dịch ở người, nó cần phải thực hiện ba điều: lây nhiễm hiệu quả ở người, nhân lên ở người và sau đó lây lan dễ dàng ở người, Live Science trước đây đã báo cáo. Ngay bây giờ, không rõ virus lây lan từ người sang người dễ dàng như thế nào.
 
Để xác định mức độ lây lan của virus dễ dàng như thế nào, các nhà khoa học sẽ cần tính toán cái gọi là "số sinh sản cơ bản hay R0 (phát âm là R-naught.) Đây là ước tính số người trung bình nhiễm virus từ một người nhiễm bệnh. Một nghiên cứu được công bố ngày 29 tháng 1 trên Tạp chí Y học New England (NEJM) ước tính giá trị R0 của coronavirus là 2,2, nghĩa là mỗi người nhiễm bệnh đã lây lan virus sang trung bình 2,2 người. Điều này tương tự với các ước tính trước đây, đã đặt giá trị R0 trong khoảng từ 2 đến 3. (Để so sánh, SARS ban đầu có R0 khoảng 3, trước khi các biện pháp y tế công cộng đưa con số xuống dưới 1.)
 
Nói chung, một loại virus sẽ tiếp tục lây lan nếu nó có giá trị R lớn hơn 1, và vì vậy các biện pháp y tế công cộng để ngăn chặn sự bùng phát nên nhằm mục đích giảm R0 xuống dưới một, các tác giả của bài báo NEJM cho biết.
 
Vào ngày 30 tháng 1, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tuyên bố rằng dịch coronavirus là một trường hợp khẩn cấp về sức khỏe cộng đồng đang được quốc tế quan tâm. Lý do chính cho tuyên bố là lo ngại rằng virus có thể lây lan sang các quốc gia có hệ thống y tế yếu hơn, WHO cho biết.
 
Coronavirus so với SARS và MERS?
 
BM
  
Kể từ ngày 9 tháng 2, nhiều người đã chết vì coronavirus hơn là do SARS - đã giết chết 774 cá nhân trên toàn thế giới, theo The New York Times.
 
MERS và SARS đều được biết là gây ra các triệu chứng nghiêm trọng ở người. Không rõ coronavirus sẽ so sánh mức độ nghiêm trọng như thế nào, vì nó đã gây ra các triệu chứng nghiêm trọng và tử vong ở một số bệnh nhân trong khi chỉ gây ra bệnh nhẹ ở những người khác, theo CDC. Tất cả ba trong số các coronavirus có thể được truyền giữa người thông qua tiếp xúc gần gũi.
 
MERS, được truyền bệnh từ chạm vào lạc đà bị nhiễm bệnh hoặc tiêu thụ thịt hoặc sữa của chúng, được báo cáo lần đầu tiên vào năm 2012 tại Ả Rập Saudi và hầu hết được chứa ở Bán đảo Ả Rập, theo NPR. SARS được báo cáo lần đầu tiên vào năm 2002 ở miền nam Trung cộng (không có trường hợp mới nào được báo cáo kể từ năm 2004) và được cho là đã lây lan từ những con dơi bị nhiễm cầy hương. Các coronavirus có khả năng lây truyền từ việc chạm hoặc ăn một con vật bị nhiễm bệnh ở Vũ Hán.
 
Trong đợt dịch SARS, virus đã giết chết khoảng 1 trong 10 người bị nhiễm bệnh. Tỷ lệ tử vong từ COVID-19 chưa được biết đến. Khi bắt đầu bùng phát, những trường hợp ban đầu được xác định là "lệch đến mức nghiêm trọng", có thể khiến tỷ lệ tử vong dường như cao hơn, Alex Azar, thư ký của Bộ Y tế và An ninh Nội địa Hoa Kỳ (HHS), cho biết trong một cuộc họp báo vào thứ ba (28 tháng 1). Tỷ lệ tử vong có thể giảm khi các trường hợp nhẹ hơn được xác định, Azar nói.
 
Hiện nay, hầu hết các bệnh nhân đã chết vì nhiễm trùng đã hơn 60 tuổi và có các tình trạng từ trước.
 
Các triệu chứng của coronavirus và làm thế nào để bạn điều trị nó?
 
BM
  
Các triệu chứng của coronavirus bao gồm sốt, ho và khó thở, theo CDC. CDC cho biết các triệu chứng có thể xuất hiện ngay sau hai ngày hoặc chừng 14 ngày sau khi tiếp xúc, CDC cho biết.
 
Nghiên cứu NEJM được công bố vào ngày 29 tháng 1 ước tính rằng, trung bình, mọi người biểu hiện các triệu chứng khoảng năm ngày sau khi họ bị nhiễm bệnh.
 
Theo CDC, không có phương pháp điều trị cụ thể nào đối với nhiễm trùng coronavirus và hầu hết mọi người sẽ tự phục hồi. Vì vậy, điều trị bao gồm nghỉ ngơi và thuốc để giảm triệu chứng.
 
Máy tạo độ ẩm hoặc tắm nước nóng có thể giúp giảm đau họng và ho. Nếu bạn bị bệnh nhẹ, bạn nên uống nhiều nước và nghỉ ngơi nhưng nếu bạn lo lắng về các triệu chứng của mình, bạn nên đến gặp một nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe. (Đây là lời khuyên cho tất cả các coronavirus, không đặc biệt nhắm đến loại virus mới).
 
Không có vắc-xin cho coronavirus mới, nhưng các nhà nghiên cứu tại Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ xác nhận họ đang trong giai đoạn sơ bộ phát minh. Các quan chức có kế hoạch khởi động một thử nghiệm lâm sàng giai đoạn 1 về vắc-xin tiềm năng trong vòng ba tháng tới, Tiến sĩ Anthony Fauci, Giám đốc Viện Dị ứng và Bệnh Truyền nhiễm Quốc gia, cho biết trong một cuộc họp báo vào ngày 28 tháng 1.
 
Các nhà nghiên cứu cũng đang nghiên cứu thu thập các mẫu virus để thiết kế một liệu pháp sẽ đào tạo các tế bào miễn dịch của bệnh nhân để phát hiện và tiêu diệt virus, Facui nói.
 
Bảo vệ bản thân và những người khác?
 
BM
  
Cách tốt nhất để ngăn ngừa nhiễm trùng COVID-19 là tránh tiếp xúc với virus, theo CDC. Nói chung, CDC khuyến nghị những điều sau đây để ngăn chặn sự lây lan của virus đường hô hấp:
 
·        Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng và nước trong ít nhất 20 giây; tránh chạm vào mắt, mũi và miệng bằng tay chưa rửa sạch; Tránh tiếp xúc gần với người bị bệnh; ở nhà khi bạn bị ốm và dọn dẹp và khử trùng các vật và bề mặt thường xuyên chạm vào.
 
·        Những người đi du lịch đến Trung cộng và bị bệnh sốt, ho hoặc khó thở trong vòng hai tuần sau đó nên đi khám ngay và gọi điện thoại trước để thông báo cho nhân viên y tế về chuyến đi gần đây của bạn, CDC nói.
 
·        CDC không khuyên dùng mặt nạ cho những người khỏe mạnh và không có triệu chứng. Cơ quan này khuyên dùng mặt nạ cho những người có triệu chứng nhiễm virut và những người chăm sóc người bị nhiễm virut (bao gồm cả nhân viên chăm sóc sức khỏe).
 
---------------
  
Jeanna Bryner, Rachael Rettner, Yasemin Saplakoglu, Nicoletta Lanese
 
Kim Quy sưu tầm
 

Sài Gòn thời Nhật chiếm

Sài Gòn thời Nhật chiếm

☆☆☆

Viết về Sài Gòn xưa, không thể không nhắc đến khoảng thời gian ngắn khi Nhật chiếm đóng Đông Dương (10/1940 – 9/1945). Nhưng thật tiếc, ít có tài liệu nói đến sự ảnh hưởng lớn nào của người Nhật trong không gian của một đô thị từng chịu ảnh hưởng văn minh của người Pháp. Có chăng là những bài viết của miền Bắc lên án tội ác của lính Nhật trong tình hình dân chúng cả nước phải chịu ách một cổ hai tròng với các chính sách vơ vét của Pháp và Nhật dành cho nhu cầu chiến tranh.

Quân đội Nhật tiến vào Sài Gòn năm 1941 (Manhhaiflickr)   

Lúc sinh thời, má tôi thỉnh thoảng kể vài ba câu chuyện lính Nhật trong thời gian chiếm Nam Kỳ cho con cháu nghe cho biết. Nào là nạn đói xảy ra ở Bắc Kỳ năm Ất Dậu làm chết cả triệu người. Nào là lính Nhật ác hơn cả lính Pháp, người mang tội ăn cắp, bắt được không cần bỏ tù, xử ngay rút kiếm chặt tay tại chỗ, tóm được Việt Minh cột chân cột tay thả trôi sông.

Nào là cấm vận chuyển lương thực ra miền Bắc (theo thoả thuận Kato-Darlan ký tại thành phố Vichy tháng 7/1941 chia ra: miền Bắc do Pháp đảm trách về an ninh, quân sự và ở miền Nam thì do Nhật nắm. Ðây là lần đầu tiên Việt Nam bị chia cắt Nam – Bắc theo một thỏa thuận quốc tế ký kết tại châu Âu), ép nông dân bán rẻ lúa gạo, bắt bỏ ruộng lúa trồng đay để làm vải bố và các chính sách sưu cao thuế nặng khiến cuộc sống người nông dân nghèo khó càng thêm cùng cực.

Tất cả những việc làm của người Nhật trong thời gian chiếm đóng Ðông Dương đều được sử sách ghi lại và đem vào chương trình giảng dạy trong sách giáo khoa trung học. Tuy nhiên, thuở nhỏ khi nghe má tôi kể, tôi thấy những câu chuyện đó thật sống động.

Bởi bà là người tận mắt thấy những gì xảy ra nơi mình sống ở miền Nam, nghe những tin chấn động ở miền Bắc xa xôi qua báo chí. Bà ít học nhưng thích đọc báo, biết phân biệt được trắng đen, ác thiện và cũng như bao người dân khác, bà ghét thực dân Pháp lẫn phát xít Nhật chiếm đóng nước ta.

Lính Nhật thuộc sư đoàn 5 tại Sài Gòn chờ điều
quân sang Singapore (Nguồn: Manhhaiflickr)

Sau này ra đời đi làm, tôi có dịp quen biết với ông Ba Thiện khi gia đình tôi dọn về Gò Vấp. Thuở đó Gò Vấp còn vắng vẻ lắm, nhiều nơi còn là ruộng rẫy hoa màu. Nay ông Ba Thiện mất lâu rồi nhưng tôi vẫn nhớ nhiều câu chuyện ông kể về người Nhật trong khoảng thời gian ông làm tài xế riêng cho viên thiếu tá Nhật (tôi không còn nhớ tên), sĩ quan cố vấn văn hoá làm việc tại Hội Truyền bá Nhật ngữ Sài Gòn.

Công việc của ông Ba Thiện là đưa đón ông sĩ quan đi làm mỗi ngày, có khi theo ông chủ đi công tác các tỉnh hoặc đến các trường Nhật ngữ quanh Sài Gòn làm lễ khai giảng hay bế giảng các khoá học thông ngôn.

Căn nhà mặt tiền rộng lớn trên đường Quang Trung ngày nay gần Ngã Năm Chuồng Chó, nguyên là mảnh đất của viên thiếu tá tặng cho ông trước khi quân đồng minh Anh quốc vào Sài Gòn giải giáp quân Nhật.

Ông kể, khi đó người Nhật không xem Việt Nam là một chiến trường chủ yếu. Nhật đến Việt Nam chẳng qua là mượn đường đưa quân sang đánh Mã Lai, Singapore, hay Miến Ðiện… Mặc dù cái cớ là vậy, thực chất bên trong trên bàn cờ chính trị, đường lối chính sách thực thi phải có lợi cho kẻ mạnh hơn.

Bên cạnh đó, việc đầu tiên khi lính Nhật vào Sài Gòn là nhanh chóng mở các lớp Nhật ngữ kêu gọi thanh niên tham gia để đào tạo ra lớp thông ngôn, bất kể đó là người Pháp hay người Việt đều được ghi danh theo học. Mặt trận văn hoá này quan trọng không thua gì chính sách vơ vét kinh tế để nuôi guồng máy chiến tranh.

Chuyện làm tài xế cho viên thiếu tá phụ trách văn hoá Nhật Bản là một cơ may đến với ông trong buổi lễ tốt nghiệp khoá tiếng Nhật đầu tiên mở vào năm 1942 tại trường Des filles Françaises, trưng dụng làm trung tâm dạy Nhật ngữ.

Ông Ba Thiện khi đó là một thanh niên 20 tuổi đã học xong bằng Thành Chung biết khá tiếng Pháp, từ Rạch Giá lên Sài Gòn vào đầu năm 1940 theo học một trường dạy lái xe chở khách kiếm một cái nghề mưu sinh.

Thuở bấy giờ nghề tài xế xe đò kiếm được tiền khá lắm. Cũng vào năm này, người Nhật vào Ðông Dương qua ngõ Hải Phòng, rồi đến tháng 7 năm 1941, quân Nhật đã có mặt tại Nam Kỳ. Tình hình đời sống kinh tế Nam Kỳ nói chung, Sài Gòn nói riêng bỗng dưng chựng lại, dân chúng tiết kiệm không dám tiêu xài, công việc hãng xưởng giảm sút.

Lấy được giấy phép lái xe, Ba Thiện nán lại ở Sài Gòn ghi danh theo học miễn phí khoá tiếng Nhật 6 tháng. Có khiếu học ngoại ngữ, Ba Thiện tốt nghiệp loại giỏi. Trong buổi lễ phát chứng chỉ, viên thiếu tá hỏi han biết ông có bằng lái xe nên đề nghị ông về làm tài xế riêng cho mình.

Máy bay đồng minh ném bom các căn cứ quân sự Nhật
tại Sài Gòn tháng 8/1945 (Nguồn: Manhhaiflickr)

Việc truyền bá Nhật ngữ trong giai đoạn đầu khi Nhật đến Sài Gòn được ký giả Oya Kusio của Hãng Thông tấn Domei Tsushinsa (Ðồng Minh Thông tấn xã) ghi nhận: “Hoàn toàn không thấy ảnh hưởng của tiếng Nhật”.

Nhưng sang năm 1942, những thương nhân người Việt Nam và người Ấn Ðộ trên đường Catinat (nay là đường Ðồng Khởi), xuất phát từ nhu cầu giao tiếp trong buôn bán, đã nhận thức được sự cần thiết của việc học tiếng Nhật và họ đã bắt đầu học tiếng Nhật một cách tự phát”.

Theo tài liệu Hoạt động giáo dục tiếng Nhật tại Việt Nam thời kỳ Nhật – Pháp cộng trị của tác giả Võ Minh Vũ ghi nhận, ngày 22/5/1939, nghĩa là trước khi quân đội Nhật tiến vào Ðông Dương, Lãnh sự Nhật Bản tại Sài Gòn là Suzuki Rokuro (Linh Mộc Lục Lang) gửi điện báo cho Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Nhật Arita Hachiro (Hũu Ðiền Bát Lang) rằng:

“Theo chỗ tờ báo địa phương Trung Bắc Tân Văn đưa tin, gần đây có lệnh của Toàn quyền bắt các cơ quan hành chánh địa phương cử 1 thư ký người bản địa đến Hà Nội học tiếng Nhật. Những người có nguyện vọng học cần biết về chữ Hán, thời gian học là 3 tháng và học về hội thoại, đọc sách và những người này sẽ được chi trả thêm một phần trợ cấp nhất định”.

Như vậy, chính quyền thực dân Pháp cũng nhận thức được tầm quan trọng của việc học tiếng Nhật để trao đổi giao tiếp trong thế cờ quân Nhật lớn mạnh mở rộng chiến trường sang các nước Ðông Nam Á và tình hình suy yếu của quân đội Pháp trong Ðệ Nhị Thế chiến.

Việc học tiếng Nhật đầu tiên là do chính quyền thực dân Pháp chủ trương chứ không phải từ phía chính quyền Nhật Bản. Tuy nhiên, mãi đến tháng 3/1942, công tác phổ biến truyền bá Nhật ngữ mới được Ðại sứ quán Nhật Bản tại Nam Kỳ tổ chức bài bản và do người Nhật quản lý và điều hành.

Bộ phận Tuyên truyền Nhật ngữ khu vực Sài Gòn – Chợ Lớn ra đời. Số trường dạy tiếng Nhật bắt đầu tăng lên và số học sinh theo học càng đông. Tháng 4/1943, Hội Truyền Bá Nhật ngữ Nam Kỳ chính thức thành lập, đặt trụ sở tại Sài Gòn.

Hội này không trực tiếp điều hành các trường tiếng Nhật mà chủ yếu giữ vai trò liên lạc giữa các trường tiếng Nhật, biên soạn, phân phát các tài liệu cần thiết trong giảng dạy tiếng Nhật. Ðến thời điểm này, tài Sài Gòn – Chợ Lớn có 7 trung tâm dạy tiếng Nhật bao gồm luôn cả trường Lycée Chasseloup Laubat. Số học sinh theo học tiếng Nhật lên đến 1000 người.

Sĩ quan Nhật trao kiếm đầu hàng quân Anh vào
Sài Gòn giải giáp (Nguồn: Manhhaiflickr)

Bên cạnh truyền bá Nhật ngữ, nhiều hoạt động văn hoá truyền thống Nhật Bản như Ikebana, Trà đạo, lễ hội búp bê Hina, sinh hoạt thể dục thể thao được Hội Truyền bá Nhật ngữ lồng vào các chương trình sinh hoạt để thu hút người theo học. Các lễ tốt nghiệp khoá học được tổ chức rình rang khoa trương với mục đích khác là tuyên truyền về khu vực Thịnh vượng chung Ðại Ðông Á.

Cùng với việc truyền bá Nhật ngữ,và văn hóa đối với Ðông Dương của Nhật bắt đầu từ năm 1941, nguyên tắc cơ bản của nó là: Trao đổi giáo sư, trao đổi tạp chí, ấn phẩm, phát hành ấn phẩm dành riêng cho Ðông Dương, trao đổi hiện vật trưng bày, tổ chức triển lãm lưu động tại Ðông Dương, chiếu phim tuyên truyền thể hiện sức mạnh quân sự của Nhật. Tuy vậy, bộ phim “Hải chiến vịnh Hawaii và vịnh Malay”, tái hiện cuộc chiến Trân Châu Cảng lại không thu hút được công chúng Sài Gòn.

Như vậy, ở một khía cạnh nào đó, trong thời gian quân đội Nhật chiếm Ðông Dương cho đến khi Nhật đầu hàng đồng minh, chính quyền Nhật ở Sài Gòn không để lại một dấu ấn nào khác ngoài việc truyền bá tiếng Nhật và thu vét lúa gạo tại Nam kỳ phục vụ chiến tranh.

-----------

Tim Nguyễn 

(Fort Worth, TX)

Ngọc Lan sưu tầm

Những cái cũ và xưa nhất của Sài Gòn

Những cái cũ và xưa nhất của Sài Gòn

<><>❤️<><>

 

Bài viết sưu tầm về những công trình cổ xưa nhất của đất Sài Gòn sau hơn 300 năm được khai phá

Ngôi trường cổ nhất

 

Trường Lê Quý Đôn được xây dựng vào năm 1874, hoàn tất năm 1877 do người Pháp quản lý. Lúc đầu trường có tên Collège Indigène (Trung học bản xứ), rồi đổi thành Collège Chasseluop Laubat. Năm 1954, trường mang tên Jean Jacques Rousseau.

Năm 1967, trường được trả cho người Việt quản lý mang tên Trung tâm giáo dục Lê Quý Đôn. Từ năm 1975 đến nay đổi tên là trường Trung học phổ thông Lê Quý Đôn. Hơn một thế kỷ qua trường vẫn giữ được kiến trúc ban đầu.

Nhà máy điện xưa nhất

 

Nhà máy điện Chợ Quán xây dựng năm 1896, máy phát điện chạy bằng hơi nước có 5 lò hơi với 150m2, cung cấp dòng điện 3 pha, công suất chưa tới 120MW. Máy phát điện chính công suất 1000A/h. Hiện nay, nhà máy đã được trang bị hiện đại với 7 máy phát điện, hòa với lưới điện quốc gia cung ứng phần quan trọng cho lưới điện thành phố. Nhà máy toạ lạc tại số 8 Bến Hàm Tử (nay là đường Võ Văn Kiệt), quận 5.

Bệnh viện cổ nhất

Bệnh viện Chợ Quán xây dựng năm 1826 do một số nhà hảo tâm đóng góp, sau đó hiến cho nhà nước. Năm 1954-1957 giao cho Quân đội gọi là Viện bài lao Ngô Quyền. Năm 1974, đổi thành Trung tâm Y tế Hàn Việt có 522 giường. Tháng 9/1975, mang tên Bệnh viện Chợ Quán. Đến ngày 5/9/1989 chuyển thành Trung tâm Bệnh Nhiệt đới. Hiện nay có 610 Cán bộ-Công nhân viên và 550 giường bệnh.

 

Nhà hát cổ nhất

 

Nhà hát thành phố do kiến trúc sư người Pháp xây dựng hoàn tất vào ngày 17/1/1900. Các phù điêu bên trong được một họa sĩ tên tuổi ở Pháp vẽ giống như mẫu của các nhà hát ở Pháp cuối thế kỷ XIX. Nhà hát là nơi trình diễn ca nhạc kịch cho Pháp kiều xem.

Năm 1956, Nhà hát được dùng làm trụ sở Quốc hội, sau đó là Hạ nghị viện của VNCH. Đến tháng 5/1975 trở lại thành Nhà hát thành phố với 750 chỗ ngồi. Vào năm 1998, kỷ niệm 300 năm Sài Gòn, toàn bộ phần kiến trúc bên ngoài Nhà hát được phục chế lại như nguyên mẫu ban đầu.

Khách sạn cổ nhất

Khách sạn Continental tọa lạc tại 132-134 Tự Do (nay là Đồng Khởi), được xây dựng năm 1880 do Kiến trúc sư người Pháp thiết kế, tên khách sạn có ngay từ những ngày đầu. Sau 1975, khách sạn bị đổi tên thành Hải Âu. Đến năm 1989, khách sạn được nâng cấp, chỉnh trang và lấy lại tên cũ Continental có diện tích 3430m2, cao 3 tầng, nơi đây đã từng đón tiếp các vị tổng thống, thống đốc, nhà văn, người mẫu nổi tiếng. Ngày nay, khách sạn Continental là một trong những khách sạn đạt tiêu chuẩn quốc tế

Nhà Thờ cổ nhất

Nhà thờ Chợ Quán tọa lạc tại số 20 Trần Bình Trọng, P.2, Q.5 xây dựng từ năm 1674 và là nhà thờ cổ nhất ở miền Nam. Ngôi thánh đường nằm ở vị trí trung tâm, có kiến trúc kiểu phương Tây, lợp ngói đỏ, có thể chứa khoảng 1000 người.

Ngoài việc sinh hoạt tôn giáo, Họ đạo Chợ Quán tích cực tham gia công tác xã hội giúp đỡ người nghèo. Trải qua hơn 3 thế kỷ Nhà thờ Chợ Quán đã được trùng tu nhiều lần. Hiện nay, nơi đây có phòng khám và phát thuốc từ thiện dưới quyền quản lý của Hội Chữ thập đỏ Quận 5.

Ngôi đình cổ nhất

Một trong những ngôi đình cổ nhất của đất Gia Định xưa và xưa nhất Nam Bộ là đình Thông Tây Hội, xây dựng vào khoảng năm 1679, là chứng tích còn nguyên vẹn nhất của thời kỳ dân Ngũ Quảng kéo vào khai khẩn vùng Gò đất có nhiều cây Vắp (từ đó trở thành tên địa phương là Gò Vấp). Đình lúc đầu là của thôn Hạnh Thông – thôn khởi nguyên của Gò Vấp – sau đổi thành Thông Tây Hội (do sự sáp nhập của thôn Hạnh Thông Tây (thôn Mới) và thôn An Hội).

Đình Thông Tây Hội có vị Thành Hoàng rất độc đáo. Hai vị thần thờ ở đình là hai hoàng tử con vua Lý Thái Tổ, do tranh ngôi với thái tử Vũ Đức nên bị đày đi khai hoang ở vùng cực Nam tổ quốc và trở thành “Thủy tổ khai hoang” trong lịch sử Việt Nam; hai vị thần đó là: Đông Chinh Vương và Dục Thánh Vương. Ngôi đình còn giữ được khá nguyên vẹn về quy mô và kiến trúc, kết cấu, với những chạm khắc đặc trưng Nam bộ. Đình Thông Tây Hội thuộc P.11, Gò Vấp.

Nhà văn hóa cổ nhất

Cung Văn hóa Lao Động. Năm 1866, với tên gọi Cèrcle Spertif Saigonnais được xây dựng làm sân thể thao của quan chức người Pháp với những hồ bơi, sân quần vợt, phòng đấu kiếm và phòng nhảy đầm.

Thời VNCH, sân chơi được mở rộng hơn phục vụ cho cả giới quý tộc. Tháng 11/1975, Ủy ban Quân quản Sài Gòn–Gia Định trao toàn bộ cơ ngơi này cho Liên đoàn Lao động Thành phố để cải tạo xây dựng thành nơi tổ chức các hoạt động văn hóa thể thao và vui chơi giải trí cho công nhân lao động, lấy tên là Câu lạc bộ Lao Động, sau đổi thành Nhà văn hóa Lao Động, và rồi là Cung Văn hóa Lao Động. Diện tích 2,8ha, với 132 năm hình thành và phát triển, Cung Văn hóa Lao Động là Nhà văn hóa cổ và lớn nhất của Sài Gòn.

Công viên lâu đời nhất

Thảo Cầm Viên do người Pháp xây dựng năm 1864, nhà thực vật học nổi tiếng người Pháp Louis Pierre làm giám đốc đầu tiên. Mục đích xây dựng Thảo Cầm Viên để ươm cây giống trồng dọc các đại lộ Sài Gòn, đồng thời là nơi nuôi trồng những động thực vật vùng nhiệt đới mà các Thảo Cầm Viên của Pháp chưa có.

Năm 1865, chính phủ Nhật đã hỗ trợ khoảng 900 giống cây quý như: Chizgnamat, Goyamtz, Acamatz, Coramatz, Kayanoki, Kayamaki, Enoki, Maiki, Asoumaro, Sengni, Momi, Cashi, Kiaki, Inoki… Động vật của Thảo Cầm Viên khá phong phú như: gà lôi, sếu, cu gáy, hồng hoàng, công, hưu, nai, cọp, khỉ, chồn hương, tắc kè, rùa, cọp xám, đóm đen, gà lôi xanh, chim cú lợn…

Đến năm 1989, Thảo Cầm Viên được cải tạo, mở rộng và nhập thêm nhiều giống thú mới, trồng thêm cây quý. Hiện nay, có 600 đầu thú thuộc 120 loài, 1823 cây gỗ thuộc 260 loài và nhiều loại cây kiểng quý trên diện tích 21.352m2. Năm 1990, Thảo Cầm Viên là thành viên chính thức của Hiệp hội các vườn thú Đông Nam Á. Thảo Cầm Viên đã tròn 134 tuổi, số lượng động thực vật ngày càng tăng, nơi đây đã gắn bó với từng bước đi lên của thành phố và là một trong những công viên khoa học lớn nhất Đông Dương.

Ngôi nhà xưa nhất

Ngôi nhà có tuổi thọ lâu đời nhất còn hiện diện tại Sài Gòn nằm trong khuôn viên Toà Tổng Giám Mục Sài Gòn -180 Nguyễn Đình Chiểu, P.6, Q.3. Năm 1790, Vua Gia Long cho cất ngôi nhà này ở gần Rạch Thị Nghè làm nơi ở cho Linh Mục Bá Đa Lộc và làm nơi dạy học cho Hoàng tử Cảnh. Ngôi nhà được xây dựng bên bờ sông Thị Nghè trong địa phận Thảo Cầm Viên bây giờ.

Năm 1799, Bá Đa Lộc qua đời, ngôi nhà được giao cho linh mục khác. Từ năm 1811 đến năm 1864 ngôi nhà bị đóng cửa vì chính sách cấm đạo của triều đình Huế. Sau khi vua Tự Đức ký hòa ước với Pháp, ngôi nhà được trao lại cho Tòa Giám Mục và được di chuyển về vị trí đường Alexandre de Rhodes hiện nay. Sau đó năm 1900 Tòa Giám Mục được xây cất tại 180 đường Richaud (nay là đường Nguyễn Đình Chiểu) thì ngôi nhà gỗ lại được dời về đây làm nhà thờ của Tòa Giám Mục.

Ngôi nhà 3 gian 2 chái, lợp ngói âm dương, sườn, cột bằng gỗ, khung cửa và các khung thờ đều được chạm trỗ công phu hình hoa, lá, chim thú, hoa văn. Trong các di vật còn lại của ngôi nhà có một di vật có giá trị lịch sử lớn, đó là đôi liễn gỗ có tám chữ triện khảm xà cừ là tám chữ vua Gia Long ban tặng giám mục Đá Ba Lộc, một bên là “Tứ Kỳ Thịnh Hy”, một bên là “Thần Chi Cách Tư”.

Ngôi nhà được tu sửa vào năm 1980, cách tu sửa có tính chất vá víu, cốt giữ lại những gì có thể giữ được. Trải qua hai thế kỷ ngôi nhà không giữ được nguyên trạng nhưng đây là một di tích kiến trúc mang dấu ấn lịch sử, tôn giáo và văn hóa nghệ thuật. Đây là một tài sản có giá trị mà các bậc tiền nhân đã để lại cho chúng ta, không chỉ là truyền thống – bản sắc dân tộc mà còn là bộ mặt quá khứ mang tính văn hóa kiến trúc, một khía cạnh văn minh tại một vùng đất mới mọc lên từ đầm lầy, kênh rạch.

Ngôi Chùa cổ nhất

Ngôi chùa có cảnh trí đẹp nhưng nằm ở địa điểm không tiện đi lại nên được ít người biết đến là chùa Huê Nghiêm, tọa lạc ở 20/8 Đặng Văn Bi, Thủ Đức. Chùa được thành lập năm 1721 do Tổ Thiệt Thùy (Tánh Tường) khai sáng. Tên chùa lấy từ tên bộ kinh Hoa Nghiêm. Đây là chùa cổ xưa nhất trong các chùa ở Sài Gòn nên còn gọi là Huê Nghiêm Cổ Tự.

Những ngày đầu là một ngôi chùa nhỏ được xây cất trên vùng đất thấp cách địa thế chùa hiện nay khoảng 100m. Sau đó, Phật tử Nguyễn Thị Hiên – pháp danh Liễu Đạo hiến đất để xây lại ngôi chùa rộng rãi khang trang như hiện nay. Qua nhiều lần trùng tu vào các năm 1960, 1969, 1990 mặt tiền chùa ngày nay mang dáng vẻ kiến trúc của chùa hiện đại nhưng các gian phía trong vẫn giữ nguyên kiến trúc cổ truyền, mái gian mặt tiền được cấu trúc gồm 3 lớp, nhỏ dần về phía trên.

Các đường gờ mái chạy dài xuống cuối đầu đăng đều trang trí bằng hoa văn hình cánh sen đối xứng, giữa là hình bánh xe luân pháp, đặt trên hoa sen. Mái lợp ngói ống màu đỏ, đường viền mái ngói màu xanh. Vườn chùa có nhiều cây xanh bóng mát, có 9 ngôi tháp cổ với nhiều kiểu dáng khác nhau như những cánh sen vươn lên. Những hàng cột gỗ trong chùa được khắc nổi các câu đối bằng chữ Hán màu đen kết hợp với việc chạm khắc mô típ “long ẩn vân” dùng trang trí.

Chùa Huê Nghiêm là một di tích Phật giáo quan trọng, là nơi dừng chân, sống đạo và hành đạo của nhiều vị danh tăng uyên thâm Phật pháp, có đạo hạnh và có đạo đức. Chùa cũng là bằng chứng về trình độ kiến trúc và phong tục tập quán của người Việt trên vùng đất mới khai phá, mở ra nền văn minh trên vùng đất hoang sơ.

Đường sắt đầu tiên ở thành phố

Tuyến đường sắt đầu tiên ở nước ta là đoạn đừơng sắt Sài Gòn – Mỹ Tho dài 71km, xây dựng năm 1881. Ga chính trước chợ Bến Thành, văn phòng đường sắt là tòa nhà 2 tầng chiếm cả khu đất bao bọc bởi 3 đường Hàm Nghi–Huỳnh Thúc Kháng – Nam Kỳ Khởi Nghĩa, nay là Xí nghiệp Liên hợp đướng sắt khu vực 3. Xe lửa chạy bằng máy hơi nước phải dùng than củi đốt nồi súp-de nên xe chạy khá chậm.

Vì không cạnh tranh nổi với xe đò trong việc chuyên chở hàng hóa và hành khách, đường xe lửa Sài Gòn – Mỹ Tho ngưng hoạt động từ lâu. Sau năm 1975, Ga xe lửa Sài Gòn được dời về Ga Hoà Hưng. Trên nền Ga Sài Gòn cũ ngày 8/8/1998, khởi công xây dựng Trung Tâm Văn Hoá Thương Mại Sài Gòn.

Người Việt đầu tiên viết sử Việt Nam bằng tiếng Pháp

Ông Trương Vĩnh Ký (1837-1898). Năm 1859, Pháo hạm Pháp bắn vào cửa biển Đà Nẵng và thành cũ Gia Định, triều đình nhà Nguyễn bắt buộc chấp nhận mở cửa đất nước cho tư bản thực dân Pháp xâm nhập. Trong giai đoạn lịch sử mới, người Việt Nam từng bước tiếp xúc với ngôn ngữ và văn minh mới. Trương Vĩnh Ký là một trong những người sớm tiếp xúc và hấp thụ ngôn ngữ văn hoá phương Tây đã trở thành học giả có nhiều sáng tác nhất bằng cả tiếng Pháp và tiếng Hán–Việt.

Ông là người Việt Nam đầu tiên viết sử Việt Nam bằng tiếng Pháp. Cuốn “Giáo trình lịch sử An Nam” đã được xuất bản gồm hai tập dày 462 trang. Đây thực sự là một công trình bác học biên soạn công phu dưới ánh sáng của một phương pháp luận khoa học tiến bộ so với đương thời.

Tờ báo bằng chữ Quốc Ngữ đầu tiên

Tờ “Gia Định Báo” là tờ báo chữ Quốc ngữ đầu tiên ở nước ta ra đời tháng 4/1865. Tờ báo đăng những thông tin nghị định của nhà nước và những tin kinh tế xã hội, lời bàn về thời cuộc, luân lý, lịch sử. Báo ra hằng tháng. Sau 4 năm phát hành, chính quyền thuộc địa cho phép báo phát hành hàng tuần bằng quyết định số 51 ngày 18/3/1869.

Tờ báo đầu tiên của Phụ nữ Việt Nam

Ngày 1/2/1918 tờ báo chuyên về Phụ nữ đầu tiên ra đời là tờ “Nữ Giới Chung” nhằm nâng cao trí thức, khuyến khích công nông thương, đề cao người Phụ nữ trong xã hội, chú trọng đến việc dạy đức hạnh, nữ công, phê phán những ràng buộc đối với Phụ nữ, đánh đổ mê tính dị đoan, động viên Phụ nữ quan tâm đến việc “Nữ quyền”. Muốn có vị trí ngang hàng với nam giới ngoài việc tề gia nôi trợ phải am hiểu “tình trong thế ngoài”.

Chủ bút tờ báo là nữ sĩ Sương Nguyệt Anh, con gái nhà thơ yêu nước Nguyễn Đình Chiểu, vốn có lòng yêu nước, yêu thương đồng bào như thân phụ nên khi làm báo Bà có ý muốn làm diễn đàn để tỉnh thức lòng yêu nước trong dân chúng. Tuy chỉ tồn tại được hơn 6 tháng nhưng “Nữ Giới Chung” cũng đã gióng lên một hồi chuông nữ quyền còn vang mãi đến ngày nay.

Cuốn từ điển tiếng Việt đầu tiên

“Đại Nam Quốc Âm Tự Vị” là cuốn từ điển tiếng Việt quốc ngữ Latinh của Huỳnh Tịnh Của gồm hai tập: Tập I xuất bản năm 1895, tập II xuất bản 1896 tại Sài Gòn. Bộ từ điển chứa nhiều từ ngữ xưa, thành ngữ, tục ngữ, từ ngữ về thảo mộc, cầm thú của Việt Nam và của miền Nam. Bộ từ điển này trở thành Từ điển Bách khoa toàn thư đầu tiên về Nam Bộ.

Người kiến trúc sư Việt Nam đầu tiên

Ông Nguyễn Trường Tộ (1828-1871) người làng Bùi Chu, huyện Hưng Nguyên, tỉnh Nghệ An. Gia đình ông theo đạo Thiên Chúa, ông giỏi chữ Nho, thông hiểu Ngũ Kinh Tứ Thư, học chữ Quốc ngữ và chữ Pháp với các giáo sĩ. Ông được giám mục Gauthier đưa sang Paris năm 1858. Ông am hiểu chính trị, kinh tế, quân sự, ngoại giao, pháp luật.

Năm 1861 ông trở về nước, tàu ghé Sài Gòn thì nơi đây đã đổi chủ, ông buộc phải làm phiên dịch cho người Pháp. Trong lúc ở Sài Gòn, ông đã đứng ra xây cất tu viện dòng thánh Phao lô (số 4 Tôn Đức Thắng). Đây là công trình xây dựng theo kiến trúc Châu Âu do người Việt Nam thực hiện tại Sài Gòn.

Công trình được xây dựng từ tháng 9/1862 đến 18/7/1864 hoàn thành gồm nhà nguyện với ngọn tháp nổi bật trên cao xây theo kiểu Gôtic, một tu viện, một nhà nuôi trẻ mồ côi và một tháp chuông. Công trình xây dựng này là kết quả nghiên cứu kiến trúc châu Âu của Nguyễn Trường Tộ khi ông ở Hồng Kông. Qua nhiều lần sửa chữa trùng tu, ngày nay tu viện thánh Phao Lô vẫn giữ được đường nét kiến trúc xưa, chứng tỏ tài năng kiến trúc của Nguyễn Trường Tộ không thua gì các kiến trúc sư người Pháp.

Người Việt Nam đầu tiên vẽ bản đồ địa lý và đồ họa Sài Gòn theo phương pháp Phương Tây

Ông Trần Văn Học, sinh quán ở Bình Dương, giỏi Quốc ngữ, Latinh và tiếng Tây Dương, được giới thiệu làm thông ngôn cho Nguyễn Ánh. Ông phụ trách việc dịch sách kỹ thuật phương Tây, đồng thời kiêm việc chế tạo hỏa xa, địa lôi và các loại binh khí. Năm 1790, Nguyễn Ánh xây thành Bát Quái. Trần Văn Học phụ trách “phác họa đường xá và phân khu phố phường”.

Ông rất có tài vẽ địa đồ, họa đồ và kỹ thuật bản đồ như: tỉ lệ, trắc địa, và vẽ gần như chính xác các thành trì và công trình. Ông được coi người đầu tiên vẽ bản đồ Sài Gòn – Gia Định theo phương pháp phương Tây.

 

Nguồn: namrom64

Kim Quy sưu tầm

Theo dõi RSS này