Hai Sắc Hoa Ti Gôn và Nhà Thơ TTKH

 Hai Sắc Hoa Ti Gôn và Nhà Thơ TTKH

 

 

 

Vào khoảng giữa năm 1937, trên tạp chí "Tiểu thuyết thứ bảy" xuất bản ở Hà Nội có đăng một truyện ngắn "Hoa Ti- gôn" của ký giả Thanh Châu. Đây là một truyện khá bi đát, trong đó mô tả truyện tình của một họa sĩ trẻ vừa ra trường tên Lê Chất. Trong một lần đạp xe đi tìm phong cảnh để vẻ ở một làng quê ven Hà Nội, ngẩu nhiên khi đi qua một căn biệt thự cổ Lê Chất nhìn thấy một cô gái rất đẹp, mặc aó ngắn tay bằng lụa đang đứng trên chiếc ghế cao niú lấy một cành hoa ti gôn màu đỏ.

Sắc đẹp của người thiếu nữ nổi trội lên giữa giàn hoa ti gôn đỏ đã làm cho người họa sĩ mẫn mê đứng nhìn... Rồi từ hôm đó, ngày nào anh ta cũng tìm cách quanh quẩn gần căn biệt thự để được nhìn cô gái và ngược laị cô gái cũng thấy anh ta. Nhưng chỉ được vài lần, rồi không biết lý do gì người con gái không còn xuất hiện nữa.

Thời gian qua đi, mang thành công và danh vọng đến cho người họa sĩ, nhưng anh ta vẫn không bao gìơ quên hình bóng người con gái đẹp dưới giàn hoa tigôn màu đỏ mà anh ta đã gặp gỡ ngày còn nghèo khổ xa xưa.

Rồi ngẩu nhiên,̣ năm sau,trong lần đi tìm đề tài sáng tác ở miền Nam ......, anh ta được mời tham dự buổi dạ vũ trong tòa lãnh sự Pháp tại Vân Nam Lê Chất gặp lại cô con gái ngày xưa, nhưng trong nhiều oái ăm, muộn màng.C hồng của cô gái là một viên chức cao cấp của tòa lãnh sự, người chồng mà cô không hề yêu thương. Trong lần tái ngộ đó, họ khiêu vũ, tâm sự với nhau, và mối tình của họ được tiếp nối trong vụng trộm. Đến một lần, họ dự tính bỏ lại đằng sau tất cả để tìm cách trốn đi Nhật sinh sống với nhau.

Nhưng đến giây phút cuối, người thiếu phụ gửi cho chàng họa sĩ một lá thư, kèm một chùm hoa tigôn màu đỏ máu, nàng từ chối ra đi vì không đủ can đảm từ bỏ danh dự và tai tiếng của gia đình cũng như sự khinh bỉ của gia đình chồng .

Buồn đau vì ý định không thành, người họa sĩ vẫn ra đi Nhật một mình trước khi trở về Hà nội. Rồi, ngẫu nhiên, bốn năm sau, anh ta nhận được lá thư từ người chồng của cô gái báo tin nàng đã mất! Lê Chất sang Vân nam viếng mộ người xưa với một chùm dây hoa tigôn, loại hoa kỷ niệm mối tình của họ. Cũng từ đó cho đến suốt cuộc đời, cứ vào mùa hoa tigôn nở, Lê Chất không bao gìơ quên mua những chùm hoa tigôn để trang hoàng trong phòng làm việc như để tưởng nhớ đến người yêu xa xưa vắn số cũa mình.

Mấy ngày sau khi câu truyện ngắn trữ tình đó xuất hiện trên báo, có một thiếu phụ khoảng 20 tuổi, dáng dấp nhỏ bé, thùy mị, nét mặt u buồn mang đến tòa báo, đưa tận tay người chủ bút một phong thư dán kín. Trong đó có một bài thơ rất hay với đề tựa " Hai sắc hoa tigôn" được ký tên là T.T.Kh.

Bài thơ não lòng, lột tả được tất cả cái đau xót của người con gái đã phải xa người mình yêu, người đã cùng mình gắn bó thề ước dưới giàn hoa tigôn để đi lấy chồng, người mà mình không hề yêu.

 

 

Hai sắc hoa Ti- gôn

 

 

Một mùa thu trước mỗi hoàng hôn
Nhặt cánh hoa rơi cảm thấy buồn
Nhuộm ánh nắng tà qua mái tóc
Tôi chờ người đến với yêu đương

Người ấy thường hay ngắm lạnh lùng
Dải đường xa vút bóng chiều phong,
Và phương trời thẳm mờ sương, cát
Tay vít dây hoa trắng chạnh lòng

Người ấy thuờng hay vuốt tóc tôi
Thở dài trong lúc thấy tôi vui
Bảo rằng: "Hoa, dáng như tim vỡ
Anh sợ tình ta cũng thế thôi!"

Thuở ấy nào tôi đã hiểu gì
Cánh hoa tan tác của sinh ly
Cho nên cười đáp: "Màu hoa trắng,
Là chút lòng trong chẳng biến suy!"

Đâu biết một đi một lỡ làng,
Dưới trời đau khổ chết yêu đương
Người xa xăm quá! Tồi buồn lắm,
Trong một ngày vui pháo nhuộm đường...

Từ đấy, thu rồi, thu lại thụ..
Lòng tôi còn giá đến bao giờ
Chồng tôi vẫn biết tôi thương nhớ
Người ấy, cho nên vẫn hững hờ

Tôi vẫn đi bên cạnh cuộc đời
Ái ân lạt lẽo của chồng tôi,
Mà từng thu chết, từng thu chết
Vẫn giấu trong tim bóng một người

Buồn quá! Hôm nay xem tiểu thuyết
Thấy ai cũng ví cánh hoa xưa
Nhưng hồng tựa trái tim tan vỡ
Và đỏ như màu máu thắm pha!

Tôi nhớ lời người đã bảo tôi
Một muà thu trước rất xa xôi..
Đến nay tôi hiểu thì tôi đã
Làm lỡ tình duyên cũ mất rồi!

Tôi sợ chiều thu nhạt nắng mờ
Chiều thu hoa đỏ rụng. Chiều thu
Gió về lạnh lẽo chân mây vắng
Người ấy sang sông đứng ngó đò

Nếu biết rằng tôi đã lấy chồng
Trời ơi! Người ấy có buồn không
Có thầm nghĩ tới loài hoa vỡ
Tựa trái tim phai, tựa máu hồng

 

Khi bài thơ "Hai sắc hoa tigôn" vừa cho lên mặt báo đã gây xôn xao trong giới yêu văn chương. Nhiều nhà phê bình đã không ngần ngại cho rằng đây là một kiệt tác. Trong không khí sôi động đó, tòa báo lại nhận thêm được một bài thơ khác cùng tác giả, qua đường bưu điện với đề tựa "Bài thơ thứ nhất. Bài thơ này cũng với những câu thơ buồn đau đầy nước mắt, giải thích, mô tả kỹ lưỡng hơn về mối tình dang dở của cặp tình nhân gặp nhau rồi yêu nhau và cuối cùng không biết vì lý do nào đó người đàn ông rời xa, người đàn bà ở lại yêu kỷ niệm cho đến ngày lấy chồng:

 

 

Bài Thơ Thứ Nhất

 

Thuở trước hồn tôi phơi phới quá,
Lòng thơ nguyên vẹn một làn hương...
Nhưng nhà nghệ sĩ từ đâu lại,
Êm ái trao tôi một vết thương.

Tai ác ngờ đâu gió lạ qua,
Làm kinh giấc mộng những ngày hoa,
Thổi tan âm điệu du dương trước
Và tiễn Người đi bến cát xa.

Ở lại vườn Thanh có một mình,
Tôi yêu gió rụng lúc tàn canh;
Yêu trăng lặng lẽ rơi trên áo,
Yêu bóng chim xa, nắng lướt mành.

Và một ngày kia tôi phải yêu
Cả chồng tôi nữa lúc đi theo
Những cô áo đỏ sang nhà khác,
  Gió hỡi! Làm sao lạnh rất nhiều?

Từ đấy không mong, không dám hẹn
Một lần gặp nữa dưới trăng nghiêm,
Nhưng tôi vẫn chắc nơi trời lạ,
Người ấy ghi lòng: "Vẫn nhớ em!"

Đang lúc lòng tôi muốn tạm yên,
Bỗng ai mang lại cánh hoa tim
Cho tôi ép nốt dòng dư lệ
Nhỏ xuống thành thơ khóc chút duyên?

Đẹp gì một mảnh lòng tan vỡ
Đã bọc hoa tàn dấu xác xơ!
Tóc úa giết dần đời thiếu phụ...
Thì ai trông ngóng, chả nên chờ!

Viết đoạn thơ đầu lo ngại quá
Vì tôi còn nhớ hẹn nhau xưa:
  "Cố quên đi nhé, câm mà nín
Đừng thở than bằng những giọng thơ!"

Tôi run sợ viết; lặng im nghe
Tiếng lá thu khô siết mặt hè
Như tiếng chân người len lén đến.
Song đời nào dám gặp ai về!

Tuy thế, tôi tin vẫn có người
Thiết tha theo đuổi nữa, than ôi
Biết đâu tôi một tâm hồn héo,
Bên cạnh chồng nghiêm luống tuổi rồi!

 

Khi bài thơ thứ nhất được đưa lên báo, có người thắc mắc tại sao bài thơ Hai sắc hoa Tigôn lại được gửi đăng báo trước bài thơ thứ nhất?

Người ta cho rằng, tác giả đã làm bài thơ thứ nhất, than khóc cho mối tình lỡ dỡ của mình tờ lâu nhưng vì một lý do nào đó không gửi đăng báo. Nhưng sau đó, ngẫu nhiên đọc câu truyện ngắn Hoa Tigôn của ký giả Thanh Châu, cảm động với câu truyện và nhất là tìm thấy nhiều dử kiện tương đồng với mối tình ngang trái của chính mình, tác gỉa đã làm bài thơ Hai sắc hoa Tigôn rồi gửi ngay tòa báo. Chính vì thế bài thơ thứ nhất được phổ biến sau bài Hai sắc hoa tigôn.

Sau khi bài thơ thứ nhất được đăng trên báo Tiểu thuyết hứ bảy, giới văn nghệ càng bàn tán nhiều hơn nữa. Bao nhiêu những tưởng tượng, thêu dệt với những tình tiết lâm ly về hình dạng, thân thế và cả mối tình buồn đau lãng mạn của tác gỉa được đưa ra báo chí.

Vẫn trong cái không khí xao động, bàn tán lung tung vì hai bài thơ vừa đăng báo đó, tạp chí "Phụ nữ thời đàm" ở Hà nội lại nhận được bài thơ "Đan aó cho chồng" của cùng tác gỉa qua bưu điện. Bài thơ này cũng vẫn với giọng điệu buồn đau, nhưng có vẻ than van ,oán trách thân phận mình nhiều hơn. Nàng mô tả như bị tù tội trong cuộc sống với người chồng không yêu nhưng vẫn mong đợi bóng dáng người xưa:

 

Đan áo cho chồng

 

Chị ơi ! Nếu chị đã yêu
Đã từng lỡ hái ít nhiều đau thương,
Đã xa hẳn quãng đường hương,
Đã đem lòng gửi gió sương mịt mùng.

Biết chăng chị mỗi chiều đông
Đáng thương những kẻ có chồng như em,
Vẫn còn giá lạnh trong tim
Đan đi đan lại áo len cho chồng

Con chim ai nhốt trong lồng,
Hạt mưa nó rụng bên song bơ thờ.
Lưng trời nổi tiếng tiêu sơ,
Hay đâu gió đã sang bờ ly tan...

Tháng ngày miễn cưỡng em đan,
Kéo dài một chiếc áo lam cho chồng.
Như con chim nhốt trong lồng,
Tháng ngày than tiếc ánh hồng nơi nao !

Ngoài trời hoa nắng xôn xao,
Ai đem khóa chết chim vào lồng nghiêm ?
Ai đem lễ giáo giam em ?
Sống hờ trọn kiếp trong duyên trái đời ...

Lòng em khổ lắm chị ơi !
Trong bao nờ vực với lời mỉa mai
Quang cảnh lạ, tháng năm dài,
Đêm đêm nằm tuởng ngày mai giật mình !"

 

Bài thơ đan áo cho chồng vừa ra mắt thì tòa báo Tiểu thuyết thứ bảy lại qua đường bưu điện nhận được bài thơ thứ tư với đề tựa: Bài thơ cuối cùng. Đúng như đề tựa của nó, sau bài thơ này, làng thơ không bao giờ còn nhận được thêm bài nào nữa, TTKh hoàn toàn biến mất trên thi đàn. Cũng từ đó trong lịch sử văn thơ tiền chiến phải nhận lấy sự bí mật về một tác gỉa chỉ có vỏn vẹn 4 bài thơ nhưng đã tạo được chỗ đứng rất vững chãi trong nền văn học VN.

 

Bài thơ cuối cùng

Anh hỡi tháng ngày xa quá nhỉ?
Một mùa thu cũ, một lòng đau..
Ba năm ví biết anh còn nhớ,
Em đã câm lời, có nói đâu!

Đã lỡ, thôi rồi! chuyện biệt ly,
Càng khơi càng thấy lụy từng khi
Trách ai mang cánh "TiGôn" ấy,
Mà viết tình em, được ích gì?

Chỉ có ba người đã đọc riêng,
Bài thơ "đan áo" của chồng em.
Bài thơ "đan áo" nay rao bán,
Cho khắp người đời thóc mách xem...

Là giết đời nhau đấy, biết không?
Dưới giàn hoa máu tiếng mưa rung,
Giận anh, em viết dòng dư lệ,
Là chút dư hương: điệu cuối cùng

Từ đây, anh hãy bán thơ anh,
Còn để yên tôi với một mình,
Những cánh hoa lòng, hừ đã ghét
Thì đem mà đổi lấy hư vinh.

Ngang trái đời hoa đã úa rồi,
Từng mùa gió lạnh sắc hương rơi
Buồng nghiêm thờ thẩn hồn eo hẹp,
Đi nhớ người không muốn nhớ lời

Tôi oán hờn anh, mỗi phút giây,
Tôi run sợ viết, bởi rồi đây
Nếu không yên được thì tôi chết
Đêm hỡi, Làm sao tối thế này?

Năm lại năm qua cứ muốn yên
Mà phương ngoài gió chẳng làm quên
Và người vỡ lỡ duyên thầm kín,
Lại chính là anh, anh của em

Tôi biết làm sao được hỡi trời
Giận anh không nỡ, nhớ không thôi
Mưa buồn, mưa hắt, trong lòng ướt
Sợ quá đi, anh... có một người!...

 

Bài thơ cuối cùng xuất hiện vào giữa năm 1938, trong giới văn chương vẫn không giảm sút những lời bàn tán, thêu dệt về thân thế và cuộc tình buồn bã của tác giả, đã thấy nhiều nhà báo, nhà thơ có tên tuổi đương thời đã đưa ra những chưńg cớ để cố nhận người thi sĩ tài năng đầy bí ẩn đó là người yêu của mình.

 


Kim Kỳ Sưu Tầm

back to top