Văn học

Văn học (185)

Nhàm chán Lỗi của chính chúng ta

Nhàm chán
Lỗi của chính chúng ta

Bieke Vandekerckhove

Năm 2011, quyển sách của tác giả trẻ Bieke Vandekerckhove, đã giành giải Sách Thiêng liêng của Năm ở Bỉ. Với tựa đề, Vị của Thinh lặng [Taste of Silence], quyển sách ghi lại cuộc đấu tranh của cô sau khi bị chẩn đoán mắc bệnh ALS, hay thường gọi là bệnh Lou Gehrig, tình trạng suy thoái thần kinh luôn dẫn đến kết cục là suy nhược cơ thể trầm trọng và sẽ chết không lâu sau đó. Thật là một chẩn đoán không dễ chấp nhận với một phụ nữ trẻ đầy sinh lực.
Nhưng không lâu sau khi trầm cảm nội tâm sâu sắc, cô tìm thấy ý nghĩa cuộc đời thông qua suy niệm, thinh lặng, văn học, nghệ thuật, thi ca, và không kém phần quan trọng, là một mối quan hệ cuối cùng đã kết trái thành hôn nhân. Và thật không ngờ, bệnh tình của cô thuyên giảm, và cô sống thêm hai mươi năm nữa. Trong nhiều thấu suốt phong phú đã chia sẻ với chúng ta, Bieke có đưa ra một suy tư đáng chú ý về sự nhàm chán.
Bàn về sự nhàm chán đang thịnh hành trong thời nay, cô nêu bật một nghịch lý, cụ thể là sự nhàm chán đang tăng mạnh giữa chúng ta cho dù mỗi ngày chúng ta đều sản xuất ra đủ loại cải tiến để tránh chuyện đó. Ngày nay, khi có trong tay những thiết bị công nghệ nối kết chúng ta với mọi thứ, từ tin tức thế giới cho đến ảnh chụp của những người thân yêu đang chơi với con cái họ, chẳng phải chúng ta đã được cách ly khỏi sự nhàm chán hay sao? Nghịch lý thay, ngược lại thế mới đúng. Mọi cải tiến công nghệ không xoa dịu nỗi nhàm chán của chúng ta. Tại sao lại không? Chúng ta vẫn vật lộn với sự nhàm chán bởi mọi kích thích trong thế giới không hẳn đã có ý nghĩa. Theo Bieke, ý nghĩa và hạnh phúc không hệ tại nhiều ở chuyện gặp gỡ những người thú vị và khám phá những điều thú vị, mà đúng hơn là hệ tại ở việc hứng thú sâu sắc về những con người và sự vật.
Từ thú vị phát xuất từ gốc La Tinh, với hai từ là inter (bên trong) và esse (hiện hữu) và khi kết hợp lại, nghĩa là hiện hữu bên trong sự gì đó. Mọi sự thú vị với chúng ta khi chúng ta chú tâm đến chúng đủ để thật sự đi vào trong chúng. Và hứng thú của chúng ta không nhất thiết phải tùy vào khả năng kích thích tự nhiên của sự đó, dù ta vẫn thừa nhận rằng có những sự kiện và cảm nghiệm mạnh mẽ hơn cái khác. Điều này giải thích sự hứng thú mạnh của ta với những sự kiện thế giới, các giải thể thao lớn, các lễ trao giải, cũng như sự ám ảnh vốn kém lành mạnh hơn với đời sống của những người nổi tiếng. Có những người, sự vật và sự kiện, tự nhiên thu hút chúng ta hơn và chúng ta muốn ở “bên trong” những cuộc sống và sự kiện đó.
 
Nhưng hầu hết các tin tức thế giới, sự kiện thể thao lớn, các buổi trao giải và đời sống riêng tư của những người nổi tiếng, không phải là chế độ bình thường của ta, không phải là bữa ăn gia đình, nơi làm việc, những buổi đi nhà thờ, những buổi bán hàng từ thiện, lịch sống thường nhật hay những món ta ăn hằng ngày. Và đây chính là điểm thường khiến ta chịu lấy sự nhàm chán, bởi ta không ở sâu trong hiện thực của những con người và sự kiện đó. Chính vì thế mà chúng ta thường cảm thấy cuộc sống đều đều, ù lỳ, và thông lệ. Nhưng nếu như thế, xét cho cùng, chúng ta đấu tranh với sự nhàm chán, không phải bởi gia đình, nơi làm việc, hàng xóm, giáo xứ, và bạn bè mình không thú vị. Chúng ta nhàm chán bởi quá bần cùng nội tâm, quá phân tâm hay quá quy ngã, để có thể thật sự hứng thú với những sự đó. Cảm nghiệm không phải là những gì xảy đến với chúng ta, mà là những gì chúng ta làm với những gì xảy đến với mình. Enstein đã nói thế đấy.
Và Bieke Vandekerckhove cũng nêu bật một nghịch lý khác: Thật nghịch lý khi ta có xu hướng đấu tranh với nhàm chán và trì trệ trong khi ta đang đầy triển nở trong đời, đang khỏe mạnh và làm việc, còn những người như Bieke Vandekerckhove thì mất sức khỏe và chuẩn bị đối diện với cái chết nhưng lại thường thấy sự hồ hởi vui tươi nơi những cảm nghiệm bình thường nhất.
Những thấu suốt của Bieke Vandekerckhove rất giống với cảm nghiệm của Rainer Maria Rilke trong quyển Những lá thư gởi Thi sĩ Trẻ [Letters to a Young Poet.] Như Bieke, ông cũng gợi ý rằng nhàm chán là lỗi của chúng ta, lỗi của một con mắt hờ hững. Trong những lá thư giữa ông với một thi sĩ trẻ, chàng thi sĩ đã than phiền rằng mình không được tiếp cận đủ với những cảm nghiệm thúc đẩy thi ca, bởi anh sống trong một thị trấn nhỏ nơi hầu như chẳng có chuyện gì thú vị. Và chàng thi sĩ ghen tị với Rilke, vì ông chu du gần khắp châu Âu và đã gặp đủ mọi kiểu người thú vị. Với anh, những thấu suốt thi ca của Rilke phần nhiều dựa vào việc được đến những thành phố lớn, gặp những người thú vị, và được những kích thích mà một chàng trai ở thị trấn nhỏ chẳng bao giờ có được.
Câu trả lời của Rilke với chàng trai trẻ này đã trở thành câu trả lời kinh điển về vấn đề nhàm chán: “Nếu cuộc sống thường nhật của anh có vẻ nghèo nàn, thì đừng đổ lỗi cho nó, mà hãy bảo rằng mình không đủ thi vị để khơi lên sự phong phú của nó, bởi với người sáng tạo, thì không có sự nghèo nàn và không có không gian nghèo nàn.”
Tìm được hứng thú trong đời không hệ tại ở việc chúng ta là ai và gặp ai, nhưng là ở khả năng nhìn sâu vào mọi sự. Cuộc sống khắp nơi đủ phong phú để cho ta thú vị, nhưng về phần mình ta phải hứng thú trước đã.
 
J.B. Thái Hòa chuyển dịch
phanxicovn
 
Kim Kỳ st▬▬▬▬▬
Xem thêm...

Trùng tu Bia Quốc Học

Image result for Bia Quốc Học photos

Trùng tu Bia Quốc Học: “Vì ai gây dựng cho nên nỗi này” ?

                  “…Trải qua một cuộc bể dâu, những điều trong thấy mà đau đớn lòng

Trong 3 tháng vừa qua Bia Quốc Học ở Huế đã được trùng tu và dự kiến sẽ khánh thành trong dịp tết Đinh Dậu sắp đến. Kết quả của công trình trùng tu này là một “dấu hỏi to tướng” trên phương diện mỹ thuật cũng như sự tôn trọng nguyên tác (văn hóa & lịch sử).
Theo họa sĩ Trần Khánh Chương – Chủ tịch Hội Mỹ thuật Việt Nam, nguyên tắc của việc trùng tu là phải giữ lại những gì còn có thể giữ lại được. “Đập đi để xây mới hay thay lại hoàn toàn nước sơn, họa tiết trên các bức tường Bia Quốc học Huế đã làm mất hết giá trị lịch sử của công trình này…  Với các công trình cổ, việc giữ nguyên thực trạng là điều rất quan trọng. Việc làm mới Bia Quốc học Huế khiến cho công trình này trở nên lạc lõng với cả quần thể di tích lịch sử Cố Đô Huế“.
Lý giải về thực trạng trùng tu di tích lịch sử đang gây nhiều tranh cãi, họa sĩ Trần Khánh Chương cho rằng, có hai nguyên nhân:

  • Một là trình độ và kiến thức của các nhà “trùng tu học” đang bị hạn chế.
  • Thứ hai là việc làm đơn giá quyết toán tài chính đối với công tác trùng tu khá phức tạp cho nên “nhà quản lý” luôn muốn “làm mới, xây mới” để được quyết toán đơn giản hơn. Điều này xuất phát từ thái độ xem nhẹ vai trò của các công trình mỹ thuật, lịch sử.
    Công tác trùng tu cẩn thận rất công phu và khó có thể xác định được hết bao nhiêu tiền. “Ví dụ, xây một con Nghê mới sẽ dễ dàng hơn việc sửa một con Nghê cũ. Sửa lại từng mét vuông bức tường người ta có thể tính ra hết bao nhiêu tiền, còn việc sửa một viên gạch cho đúng như nguyên bản ban đầu thì rất khó. Người sửa nó sẽ phải cất công tìm kiếm, có khi in ra 10 viên gạch mới tìm được 1 viên ưng ý. Như thế là đã mất mấy ngày công. Cấp trên đánh giá: “thay một viên gạch mà hết nhiều tiến thế?”, thế là phải làm báo cáo, giải trình, rất mệt !

Những hoa văn cũ, mang đậm giá trí văn hóa cổ xưa trên tấm bia trước kia, giờ đây đã bị cạo gần hết. Mà thay vào đó là những hoa tiết hoa văn hoàn toàn mới. và toàn bộ công trình được phủ bằng một màu sơn vàng chói !
Để lí giải về máu sắc mới của Bia Quốc học, Ông Lê Văn Quảng, Phó giám đốc Phân viện Khoa học Công nghệ Miền Trung, đơn vị tư vấn thiết kế công trình bia Quốc học chia sẻ “Sau khi nghiên cứu cẩn thận kiến trúc gốc của công trình thì phát hiện nét gốc tổng thể của công trình Bia Quốc học có màu vàng. Đơn vị chỉ tái tạo tu bổ đúng nguyên gốc, giữ lại tất cả những họa tiết trang trí của công trình.  Mùa mưa khác, nắng khác và còn đòi hỏi có thời gian, chứ bây giờ tu bổ lại không thể đòi hỏi phải cũ kĩ được. khẳng định việc trùng tu tiến hành theo đúng cấu trúc và kiểu hoa văn gốc. Riêng việc công trình có màu vàng chủ đạo như hiện nay là do mưa, sơn chưa khô. Khi có nắng thì sơn sẽ chuyển sang màu phù hợp
Theo đó, ông Quảng cũng khẳng định, việc trùng tu này không thể đúng 100% nguyên gốc, nhưng đã tôn trọng tối đa yếu tố gốc. Toàn bộ hoa văn trang trí, màu sắc của công trình đều trùng tu theo đúng nguyên gốc, vẫn còn lưu lại trên công trình”.

Như vậy thì người dân Huế hay khách du lịch nên cố gắng chờ đợi… sau khoảng 100 năm thì Bia Quốc Học sẽ có lại được màu sắc và hình dạng như cũ ?

Sau đây là một số hình chụp Bia Quốc Học trước và sau khi “trùng tu”:

Related image

Image result for Bia Quốc Học photos

 

Lan Chi ST

 

Xem thêm...

Tam Đa Phúc Lộc Thọ

Truyền Thuyết Về Tam Đa Phúc Lộc Thọ

Tam Đa Phúc Lộc Thọ - Tiêu biểu cho hạnh phúc lớn nhất của con người

Phúc Lộc Thọ hay Phước Lộc Thọ là thuật ngữ thường được sử dụng trong văn hóa Trung Hoa và những văn hóa chịu ảnh hưởng từ nó, để nói về ba điều cơ bản của một cuộc sống tốt đẹp là: những điều lành (Phúc), sự thịnh vượng (Lộc), và tuổi thọ (Thọ). Mỗi điều tượng trưng cho một vị thần, ba vị này thường gọi chung là ba ông Phúc-Lộc-Thọ hay Tam Đa, và thường không được tách rời.

su-tich-tam-da-phuc-loc-tho-18

Tam Đa Phúc Lộc Thọ

I. Sự Tích 1

Truyền thuyết kể rằng: Đời thượng cổ ở Trung Quốc, tương truyền vua Nghiêu, vị Hoàng đế hiền minh thời thịnh trị, thái bình, nhân dịp tiết xuân đi thưởng ngoạn cảnh xuân và thị sát vùng đất Hoa Phong để hiểu thêm nhân tình thế thái. Nhân dân đã chúc tụng nhà vua ba điều:

Một là, kính chúc nhà vua trường thọ, vua Nghiêu không nhận.

Nhân dân lại nói điều hai: Xin cầu chúc nhà vua thật phú quý nhiều lộc, nhà vua cũng từ chối và nói tránh đi.

Nhân dân lại chúc tiếp điều thứ ba: Chúc nhà vua sinh nhiều con trai, tỏa phúc ấm cho cả Hoàng tộc. Vua Nghiêu vẫn không chấp nhận mà thay mặt triều đình ban những lời chúc tụng đó thành ba điều chúc: “Đa phúc, đa lộc, đa thọ” gọi là “Tam đa” cho cả trăm họ.

Từ đó, Tam đa trở thành lời chúc nhau trong những ngày tết đến, xuân sang. Và ôngng từ đó có tượng ba ông “Tam đa”.

II. Sự tích 2

Có một sự tích khác đầy ấn tượng kể về 3 nhân vật này. Chuyện xưa bên Tàu, hình tượng Phúc Lộc Thọ xuất phát từ ba con người có thật ở ba triều đại phong kiến Trung Quốc.

su-tich-tam-da-phuc-loc-tho-14

Phúc Lộc Thọ

Theo truyền thuyết của người Hoa Hạ, ông Lộc là một quan tham chuyên ăn đút lót. Ông Thọ lại là vị quan thực dụng, ưa xu nịnh vua để được ban thưởng, trong dinh của ông cung nữ nhiều chẳng kém ở cung vua. Chỉ có ông Phúc là quan thanh liêm, ngay thẳng, con cháu đề huề.
 
1. ÔNG PHÚC
 
Ông Phúc tên thật là Quách Tử Nghi. Thừa tướng đời nhà Đường. ông xuất thân vốn là quý tộc, đồng ruộng bát ngát hàng trăm mẫu, nhưng suốt cuộc đời tham gia triều chính, ông sống rất liêm khiết, thẳng ngay. Không vì vinh hoa, phú quý mà làm mất nhân cách con người.
 
su-tich-tam-da-phuc-loc-tho-16
 
Ông Phúc bồng trên tay đứa bé ngũ đại
 
Cụ bà và Cụ ông bằng tuổi nhau. Người Việt ta có câu: “cùng tuổi nằm duỗi mà ăn”. Còn theo người Hoa Hạ ở Trung Nguyên thì vợ chồng cùng tuổi là rất tốt. Họ có thể điều hòa sinh khí âm, khí dương cho nhau. Vì vậy, có thể bớt đi những bệnh tật hiểm nguy. Lại cùng tuổi nên dễ hiểu nhau, dễ thông cảm cho nhau, nên hai ông rất tâm đầu, ý hợp. Hai cụ 83 tuổi đã có cháu ngũ đại. Lẽ dĩ nhiên phải là nam tử rồi. ông Phúc thường bế đứa trẻ trên tay là như vậy.
 
Theo phong tục người Hoa cổ đại, sống đến lúc có cháu ngũ đại giữ ấm chân nhang của tổ tiên là sung sướng lắm lắm! Phúc to, phúc dày lắm lắm! Bởi thế ông mới bế thằng bé, cháu ngũ đại, đứng giữa đời, giữa trời, nói:
 
- Nhờ giời, nhờ phúc ấm tổ tiên, ta được thế này, còn mong gì hơn nữa. Rồi ông cuời một hơi mà thác. Được thác như ông mới thực sự được về cõi tiên cảnh nhàn du.
ông bà ra ôm lấy thi thể cụ ông và chít nội than rằng:
 
- Tôi cùng tuổi với chồng tôi. Phúc cũng đủ đầy, dày sâu, sao trời chẳng cho đi cùng…
 
Ai có thể ngờ, nói dứt lời cụ bà cũng đi luôn về nơi chín suối. Hai cụ được con cháu hợp táng. Vậy là sống bên nhau, có nhau, chết cùng ở bên nhau, có nhau. Hỏi còn phúc nào bằng. Và ông được người đời đặt tên là Phúc.
 

2. Ông Lộc

Ông Lộc tên thật là Đậu Từ Quân, làm quan đến chức Thừa tướng nhà Tấn. Nhưng ông Đậu Từ Quân là một quan tham. Tham lắm. ông hưởng không biết bao nhiêu vàng bạc, châu báu, là của đút lót ônga những kẻ nịnh thần, mua quan, bán tước, chạy tội cho chính mình, cho con, cho cháu, cho thân tộc.
 
su-tich-tam-da-phuc-loc-tho-13
 
Ông Lộc (Thần Tài) với hình ảnh giàu sang phú quý
 
Trong nhà ông, của cải chất cao như núi. Tưởng ông Đậu Từ Quân được như thế đã là giàu sang, vinh quang đến tột đỉnh. ông chỉ hiềm một nỗi, năm ông tám mươi tuổi vẫn chưa có đích tôn. Do vậy ông lo nghĩ buồn rầu sinh bệnh mà chết. ông ốm lâu lắm. Lâu như kiểu bị tai biến mạch máu não bây giờ. ông nằm đến nát thịt, nát da, mùi hôi thối đến mức con cái ông không dám đến gần. Đến khi chết, ông ôngng không nhắm được mắt. ông than rằng:
- Lộc ta để cho ai đây? Ai giữ ấm chân nhang cho tổ tiên, cho bản thân ta?
 
3. Ông Thọ
 
 
Ông Thọ tên là Đông Phương Sóc, làm Thừa tướng đời Hán. Triết lý làm quan của ông 
 
su-tich-tam-da-phuc-loc-tho-17
 
 
 
Đông Phương Sóc là quan thì phải lấy lộc. Không lấy lộc thì làm quan để làm gì. ông coi buôn chính trị là buôn khó nhất, lãi to nhất. Nhưng ông Đông Phương Sóc vẫn là quan liêm. Bởi ông nhất định không nhận đút lót. ông chỉ thích lộc của vua ban thưởng. 
 
Ông Thọ sống đến 125 tuổi
 
Được bao nhiêu tiền thưởng, ông lại đem mua gái đẹp, gái trinh về làm thê thiếp. Người đương thời đồn rằng, trong dinh ông, gái đẹp nhiều đến mức chẳng kém gì cung nữ ở cung vua. Ông thọ đến 125 tuổi. Nên người đời mới gọi ông là ông Thọ. Trước khi về chốn vĩnh hằng, ông Thọ còn cưới một cô thôn nữ xinh đẹp mới mười bảy tuổi. ông Đông Phương Sóc bảo, ông được thọ như vậy là nhờ ông biết lấy-âm-để-dưỡng-dương.
 
Do ông Đông Phương Sóc muốn có nhiều tiền để mua gái trẻ làm liều thuốc dưỡng dương, cho nên suốt cuộc đời cũa ông, ông chỉ tìm lời nói thật đẹp, thật hay để lấy lòng vua. Có người bạn thân khuyên ông:
 
- Ông làm quan đầu triều mà không biết tìm lời phải, ý hay can gián nhà vua. Ông chỉ biết nịnh vua để lấy thưởng thì làm quan để làm gì.
ông Đông Phương Sóc vuốt chòm râu bạc, cười khà khà bảo:
 
- Làm quan không lấy thưởng thì tội gì mà làm quan. Can gián vua, nhỡ ra vua phật ý, tức giận, chém đầu cả ba họ thì sao?
 
ông Đông Phương Sóc 125 tuổi mới chịu từ giã cõi đời. Khi ông chết thì con không còn, cháu cũng đã hết cơm hết gạo mà chắt đích phải làm ma, phải thay cha, thay ông, chở ông nội. Vậy làm quan như ông, Thọ như ông phỏng có ích gì?
 
Qua ba bức tượng Phúc, Lộc, Thọ người đời thấy, người Hoa Hạ thật là tài giỏi. Họ đã khéo xếp ba vị thừa tướng, ba tính cách khác nhau ở ba triều đại khác nhau để răn đời.
 
Trong ba điều ước Phúc, Lộc, Thọ ấy chỉ có thể được một mà thôi.

Ba vị đó được người Trung Quốc dựng lên ba hình tượng, không phải để thờ mà để người đời nhìn gương đó mà lựa chọn cách sống cho phù hợp. Phúc Lộc Thọ có lối sống khác nhau. Phúc thì tử tế, còn cầu theo Lộc Thọ là cầu cái vô phúc, liệu có ai muốn không?

Thực ra khi thờ 3 ông này người ta đã khôn khóe xắp xếp để chúng ta có được cả 3 cái mà người đời ai cũng mong, chứ ko phải muốn chúng ta học tính cách ông này ông kia.

 

6. Ý NGHĨA PHONG THỦY CỦA BỘ BA TAM ĐA PHÚC LỘC THỌ

Ông Phúc

Ông Phúc tượng trưng cho sự may mắn, tốt lành. Tương truyền, Ông Phúc là một quan thanh liêm của triều đình. Theo quan niệm xưa, nhà đông con là nhà có phúc nên đôi khi còn thấy có một đứa trẻ đang nắm lấy áo Ông Phúc, hoặc nhiều đứa trẻ vây quanh ông hay là có hình ảnh con dơi bay xuống ông (dơi phát âm giống "phúc").

Ông Lộc 

Ông Lộc hay Thần Tài tượng trưng cho sự giàu có, thịnh vượng. Theo truyền thuyết, Ông Lộc được sinh tại Giang Tây, sống trong thời Thục Hán ônga Trung Quốc, ông còn là một quan lớn của triều đình, có nhiều tiền của. Ông thường mặc áo màu xanh lục vì trong tiếng Hoa, "lộc" phát âm gần với lục", tay cầm "cái như ý" hoặc thường có một con hươu đứng bên cạnh (hươu ôngng được phát âm giống "lộc").

Ông Thọ 

Ông Thọ tượng trưng cho sự sống lâu với hình ảnh là một ông già râu tóc bạc trắng, trán hói và dô cao, tay cầm quả đào, bên cạnh thường có thêm có con hạc.

su-tich-tam-da-phuc-loc-tho-15

Tam đa Phúc Lộc Thọ

Ba Tiên ông Phúc Tinh, Lộc Tinh, Thọ Tinh tiêu biểu cho 3 hạnh phúc lớn nhất của con người là Phúc là con cháu đầy đủ ngoan hiền. Lộc là tài lộc dồi dào và Thọ là sống lâu không bệnh tật.

Bộ Tam Tiên Phúc Lộc Thọ mang nguyên khí của sao Lục, Bạch, Kim Tinh có tác dụng rất lớn trong vận 8. Cát khí đem lại cho chủ nhà nhiều phúc lộc và công danh, tiền tài tăng tiến, thường dùng gia tăng cát khí cho sao Lục Bạch, Nhất Bạch chủ về phúc lộc, công danh, học hành hoặc gia tăng tuổi thọ, sức khoẻ và cầu sinh thêm con cái...

 

Thúy Ái Sưu tầm

Xem thêm...

GIỮ GÌN TÊN GỌI CHỮ ''CÁI'' TIẾNG VIỆT!!!

GIỮ GÌN TÊN GỌI CHỮ ''CÁI'' TIẾNG VIỆT!!!

Phan Văn Phước

Thư gởi đồng nghiệp:

Kính thưa quý Lương Sư Thụ Nhân,

Thể theo nguyện vọng của Việt Bào khắp nơi là ''giữ gìn tiếng Việt'', tôi chân thành viết bài có nội dung ấy.

 
Tôi lập luận khách quan, theo ngữ học và ngữ âm học, chứ không nêu đích danh ai. Làm hư (bôi bác) Quốc Ngữ cũng là nỗi nhục Quốc Thể!!!

Chúng ta không thể vô cảm và vô ơn đối với Đại Ân Nhân của Việt Nam là Linh Mục tuyệt vời Đắc-Lộ (Quý Danh Việt do Ngài tự gọi mình), Vị có công quá lớn, Cha Đẻ của Quốc Ngữ mà tôi đang sử dụng để viết bài bên dưới.

Kính chúc quý Thầy-Cô Lễ Giáng Sinh an lành.

Phan văn Phước
 
GIỮ GÌN TÊN GỌI CHỮ ''CÁI'' TIẾNG VIỆT!!!

Tôi xin tuần tự trình bày cách gọi SAI TÊN của chữ CÁI Quốc Ngữ và cách PHÁT ÂM chính xác mỗi mẫu tự ấy và xin mạo muội nêu lên thiển ý của mình.

I- Cách phát âm sai

Cách các cháu ở Việt Nam gọi TÊN hầu hết các mẫu tự CÁI tiếng Việt như thế này: ''bờ, cờ, dờ, đờ, gờ, hờ, mờ, nờ, lờ, pờ, cu, rờ, sờ, tờ, vờ, xờ, i'' là SAI hoàn toàn vì những lý do sau đây:

1- Khái niệm ''chữ CÁI'' có nghĩa là từng mẫu tự (lettre, letter) RIÊNG LẺ! Các mẫu tự ''b, c, d, đ, g, h, m, n, p, q, r, s, t, v, x'' KHÔNG kết hợp với NGUYÊN ÂM nào cả thì CHẲNG tạo âm thanh ''bờ, cờ, dờ, đờ, gờ, hờ, mờ, nờ, lờ, pờ, cu, rờ, sờ, tờ, vờ, xờ''.

2- Kết hợp mẫu tự T, t /te/ (tê) với nguyên âm (vowel) ''a'' thì tôi có thanh âm (sound) /t/ + thanh âm (sound) /a/---> /ta/ là cách phát âm (pronunciation) chữ (word, mot) ''TA, ta'', chứ KHÔNG phải ''tờ'', ''a'' ---> /ta/ bởi vì thanh âm /t/ chẳng tạo ra thanh âm /ə/ (ơ) như nhiều người lầm tưởng!!!

3- Giáo sĩ Đắc-Lộ lấy TÊN gọi mẫu tự cái Latinh-Pháp để đặt cho mẫu tự CÁI tiếng Việt, chẳng hạn: B,b có tên gọi là /be/ (bê); T,t có tên gọi là /te/ (tê), chứ KHÔNG phải là // (bờ), // (tờ). Mẫu tự ''s'' trong Quốc Ngữ cũng có tên gọi như trong Pháp Ngữ là /ɛs/, chứ không phải ''sờ''!

4- Mẫu tự ''g'' có TÊN là /ʒe/ như cách người Pháp gọi nó. Chữ ''gmail'' được phát âm theo người Pháp là /ʒemaj/ như trong ''émail'' hay ''travail'', và theo người Anh thì /'dʒi:meɪl/, chứ KHÔNG phải ''gờ-mêu'' như nhiều người đọc cho nhau NGHE địa chỉ điện thư!!!

5- Các cháu Mẫu Giáo ở bên nhà đọc ''I,i'' và ''Y,y'' giống nhau. Thật ra, ''Y,y'' tiếng Việt cũng có tên là Y grec! (Ngày trước, tôi được dạy: Y cờ-rét.) Người Anh, Pháp không nói ''i ngắn, y dài'' bao giờ.

6- Có rất nhiều người giỏi văn phạm tiếng Pháp và nói tiếng ấy ''như gió'', nhưng lại ''phiên âm'' từ ''baptême'' sang tiếng Việt là ''báp-têm''! Thật ra, các người ấy ''gọi đúng TÊN'' (spell) các mẫu tự (letters) trong chữ ''baptême'' là: be, a, pe, te, ə (accent circonflexe), ɛm, ə. Nhưng họ không ngờ rằng mẫu tự ''p'' (trong ''baptême'') là CÂM. Cách phát âm /batɛm/ (ba-tem) mới là chính xác. Mẫu tự ''e'' (ơ) cuối trong ''baptême'' cũng CÂM. Ví dụ khác: Chữ ''Genève'' cũng được đọc là /ʒənɛv/ hay /ʒnɛv/, chứ không phải Giơnevơ!

B- Người ngoại quốc đọc chữ CÁI tiếng Việt!

Bằng chứng đọc sai nhiều TÊN chữ cái: Pronouncing the Vietnamese Alphabet 

Nhận xét:

1- Chỉ gọi đúng TÊN của các mẫu tự ''a, ă, â, e, ê, i, o, ô, ơ, u, ư'' và ''y'' (ở lần thứ hai: y grec), còn những mẫu tự khác thì gọi SAI TÊN, nhất là các mẫu tự ''c, k, q'' cũng ''bị'' gọi là CỜ!!!

2- Xin lấy ví dụ khác: TPP là cách viết tắt nhóm từ ''Trans-Pacific Partnership Agreement'', cho nên ''nó'' được đọc theo TÊN gọi bằng chữ CÁI tiếng Anh là /ti:pi:pi:/ hay theo tiếng Việt là /tepepe/ (têpêpê), nhưng theo cách này ''tờ, pờ, pờ'' là SAI một trăm phần trăm!!!

3- Năm xưa, ở ''Lớp Vỡ Lòng'', các Dì Phước dạy tôi cách ĐÁNH VẦN (ráp âm) thế nầy: ''bờ, a---> ba'' thay vì /b/ + /a/ ---> /ba/ có lẽ do các Dì ấy không biết ký hiệu PHIÊN ÂM quốc tế. Trong khi đó, các Dì vẫn chia lớp ra từng nhóm A, B, C (a,bê, xê), chứ không phát âm là: a, bờ, cờ!!!

4- Tác giả Trần Tiếu ra bài Toán Tiểu Học: ''Một chiếc xe khởi hành từ A đến B ()... Chiếc kia từ B () đến A... '' Các Dì Phước Tiểu Học cũng không phát âm: ''A, BỜ, CỜ'' bao giờ!!!

5- Lên Trung Học, chúng tôi được ra bài tập: ''Cho tam giác ABC...'' (Soit un triangle ABC), chứ chẳng hề nghe ''tam giác a, bờ, cờ''!!! Học sinh chọn Ban A, B, C, D (A, BÊ, XÊ, ĐÊ) chứ không hề phát âm: Ban A, BỜ, CỜ, DỜ!!!

6- Theo ngữ học (linguistique) và ngữ âm học (phonologie), khi đọc hay viết cho người ta biết họ của mình là Phan, tôi phải ''xướng'' lên TÊN từng chữ CÁI như sau:/pe/, /aʃ/, /a/, /ɛn/. (pê, hát, a, en) Nhưng tôi ghi cách phiên âm /fan/ nếu người ta muốn đọc đúng từ (chữ) ấy.

7- Vào khoảng năm 1983 hay 1984, Thầy-Cô cả nước ''phải'' bắt học trò Tiểu Học viết chữ CÁI giống ký hiệu phiên âm quốc tế, trông thật kỳ cục, không có ''chân phương'' đẹp mắt như các Cụ thường dạy: ''Nét chữ, nết người!''

8- Xin chia sẻ cùng Bà Con phương pháp dạy đánh vần từng ngày mà tôi áp dụng cho các cháu nhỏ:

a- Viết và đọc mẫu tự ''a'', rồi ráp (nhưng không cần gọi TÊN) mẫu tự ''b'' TRƯỚC ''a'', tôi ĐỌC: ba, rồi hỏi: Ai là ''ba'' của con? ''Ba'' má có hai hay ''ba'' đứa con? Gái út của ''ba'' má là đứa con thứ ''ba'' hay thứ hai?

b- Tôi hỏi: '''' đâu rồi? ''Ba'' kêu '''' nội của con là '''' hay ''mạ''? Tôi chỉ cho con chiếc áo ''bà ba'' và hát: Chiếc áo ''bà ba'' trên dòng sông thăm thẳm.

c- Dần dà, tôi ráp các chữ CÁI ''d, đ, h, l, n, r, s, t, v, x'' (nhưng không cần gọi TÊN chúng) TRƯỚC mẫu tự ''a'', chẳng hạn tôi hỏi: Con thích '''' xanh hay '''' vàng rơi ''lả tả''? Con thích mang ''tả'' không? Con thích ăn canh '''' nấu với '''' chua không? Con thích ''ca'' sĩ nào? Con ưa nghe ra-đi-ô không? Con đừng quên trả lời với người lớn: ''Dạ'' có! ''Dạ'' không! ''Ba'' thích uống '''' phê ''đá''.

d- Tôi lần lượt dạy cháu từng THANH ÂM: ''ác, ạc, át, ạt; ai, ái, ài, ại; ắc, ắt, ặp, ắp, ấp, ập, ật'', chứ không bắt đánh vần như bé ở Việt Nam: ''á, CỜ, ác'' bởi vì, như đã nêu, âm /k/ cũng không tạo ra âm thanh /ə/ (ơ), vì chẳng muốn cháu lầm tưởng rằng ''CỜ'' là TÊN gọi chữ cái C,c!!!

e- Tôi cho các cháu ĐỌC mỗi ngày TỪNG thanh âm ''oi, ói, òi, ỏi, õi, ọi, ôi, ối, ổi, ỗi, ơi, ới, ời, ởi, ỡi, ợi, ua, ùa, úa, ủa, ụa, ui, úi, ùi, ủi, ụi, ửi, uôi, uối, uổi, uỗi, uội, ươi, ưới, ười, ượi, ước, ược, ưu, ứu, ừu, ựu...'' trước khi chọn thanh âm phù hợp để ghép với thanh âm ''ph, th, nh, ng'' tùy nghĩa của từng từ. Khi các cháu đã thạo cách vừa nêu, tôi bắt đầu dạy thanh âm: u+y: uy; ê+n: ên; uy+ên: uyên; ng+uyên: nguyên. Từ đó, tôi có thể thêm dấu sắc, huyền, ngã. Nếu dùng dấu hỏi thì tôi viết: tuyển. Các chữ ''quá, quà, quả, quýt, thúy, túy, giặc, giặt gỵa (giặt giũ) thì tôi dạy sau. (Chữ ''gỵa'' có dấu nặng dưới ''y'', chứ không phải ''gịa'' như Từ Điển Tiếng Việt ghi không đúng với ngữ âm học! Giáo Sư Lâm Toại ở Trường Providence bảo viết ''gỵa'', Lm Nguyễn Văn Thích, Lm Jean Oxarango dạy phonologie ở Đại Học Văn Khoa Huế cũng đồng ý với Gs Lâm Toại bởi vì viết ''gịa, giạ, ghịa, dịa'' thì không ổn!)

II- Kết luận

Người Anh gọi TÊN của chứ CÁI ''Z,z'' là /zed/, người Mỹ gọi Z,z là /zi:/, người Pháp thì /zɛd/. Nhưng, khi phát âm từ ''zone'', thì cả Anh-Mỹ-Pháp cho người nghe /z/thay vì /zed/, /zi:/, /zɛd/. Chúng ta không có mẫu tự Z,z thì, trong ''Phép giảng tám ngày'', Lm Đắc-Lộ đã bày cho người Việt âm /gi/ độc đáo trong chữ ''giảng''. Ngài ấy cũng chỉ cho cách viết ''ph'' thay vì ''f''. Vậy thì tôi chẳng rõ lý do nào khiến chúng ta ''vô tình'' bắt các cháu Mẫu Giáo đọc SAI TÊN của chữ CÁI tiếng Việt và tập đánh vần cũng SAI luôn như đã tình bày trong phần I!!! Theo tôi, chúng ta chớ vội cho các cháu Mẫu Giáo ĐỌC bảng chữ CÁI theo cách phản sư phạm. Xin mời xem và nghe: Dạy bé Tập Đọc Bảng Chữ Cái ! Cách dạy: ''a, quả na; ă, ăng ten...; dờ, diều sáo; â, ấm nước'' chẳng những SAI TÊN gọi từng chữ CÁI, mà còn khiến các bé càng bối rối bởi cách viết các TỪ vừa nêu!

Kính mời Việt Bào xem cách ''thiên hạ'' gọi TÊN chữ CÁI (của nước họ) có nhiều điểm giống ''Quốc Ngữ'':

A- Tiếng Pháp: La chanson de l'alphabet - Comptine – YouTube

B- Tiếng Đức: German Alphabet Song - Learn German easily - Nursery rhymes ...

C- Tiếng Latinh: The Latin Alphabet Song – YouTube

D- Tiếng Anh (British English): Gọi tên của Z: ABC Song | British Zed Version

E- Tiếng Anh-Mỹ (American English): ABC Song | Alphabet Song

 

Phan văn Phước

Xem thêm...
Theo dõi RSS này