Văn học nghệ thuật

Văn học nghệ thuật (1191)

Find out the latest local and worldwide news.

Children categories

Thơ

Thơ (23)

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Sed id auctor orci. Morbi gravida, nisl eu bibendum viverra, nunc lectus.

Xem bài viết...
Âm nhạc

Âm nhạc (122)

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Sed id auctor orci. Morbi gravida, nisl eu bibendum viverra, nunc lectus.

Xem bài viết...
Truyện

Truyện (216)

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Sed id auctor orci. Morbi gravida, nisl eu bibendum viverra, nunc lectus.

Xem bài viết...

Ta đi ta nhớ quê nhà - Thụy Vũ

Ta đi ta nhớ quê nhà

Thụy Vũ

Hình: Quang Nguyen Vinh/Pexels)

Nhiều người thường lên mạng hỏi: khi sang Mỹ được phép mang theo những gì trong hành lý mà không gặp trở ngại với hải quan ở sân bay.

Thế nhưng, dù nhiều người trả lời (cũng trên mạng) rằng chỉ cần đem… tiền chứ ở Mỹ không thiếu món gì, ở Việt Nam có gì là bên Mỹ có thứ đó, chỉ sợ không có tiền mà mua thôi nhưng họ vẫn liệt kê ra hàng tá thứ cần đem theo sang Mỹ như: mì gói, tương ớt, gia vị, thuốc men, vật dụng cá nhân, quần áo… nhưng chủ yếu là thực phẩm.

Ở đây không bàn đến chuyện có tiền hay không có tiền, những món đồ ăn uống gì được hay không được phép mang từ Việt Nam sang mà là nhìn cách họ hỏi, người đọc cảm nhận được họ như muốn đem theo cả… quê nhà khi ra nước ngoài sinh sống, làm việc, một tâm lý thường thấy của những người chuẩn bị rời xa quê hương đến một xứ sở xa lạ.

Không chỉ những người mới sang Mỹ định cư, học tập hay làm việc mà nhiều người sang Mỹ sống đã lâu vẫn cảm thấy thiếu thốn hương vị của quê nhà dù xung quanh khu vực nhà họ ở đầy rẫy các chợ bán đồ châu Á và các nhà hàng bán món ăn của người Việt. Cũng không phải cuộc sống của họ khó khăn, eo hẹp gì đến độ không thể mua thoải mái đồ ăn thức uống của Việt Nam ở các chợ trên đất Mỹ hay họ không thể tự nấu các món Việt ngon lành ở nhà mà phải lấp đầy bao tử bằng những món ăn của người bản xứ. Tuy nhiên, đi ăn món Việt ở đâu, cho dù quán ăn đắt tiền, được bày biện bắt mắt, nhà hàng đẹp đẽ, nhân viên phục vụ nhiệt tình cỡ nào mọi người vẫn thấy thiêu thiếu một thứ gì đó khiến món ăn bớt đi phần nào hương vị. Tôi nhận ra đó là do mọi người vẫn chưa quên được quê hương xứ sở của mình, nơi mình đã sinh ra và lớn lên. Nỗi nhớ ấy khiến mọi người hay so sánh về cách nấu, khẩu vị, thành phần, gia vị… của những món được ăn ở đây với lúc được ăn ở quê nhà.

Nói đâu xa, ngay cả khi mọi người tự nấu ở nhà chứ không phải đi ăn ở ngoài, thì vẫn với những tay nấu quen thuộc của nhà mình, vẫn cách nêm nếm cũ theo đúng khẩu vị của từng người trong nhà thì mọi người vẫn có lý do gì đó để so sánh (một cách vô tình chứ không cố ý). Họ cho rằng những món mình đang thưởng thức có cái gì đó không được như khi ăn ở quê nhà vào những ngày cũ như là thịt heo bên này nặng mùi hơn, rau củ (bầu bí, các loại cải, đậu) hay trái cây nhiệt đới (xoài, sầu riêng, chôm chôm, trái vải, thanh long, nhãn…) bên này ít ngọt ngào, đậm đà hơn hay bánh kem bên này thì quá ngọt, quá béo… Tôi thầm nghĩ, so sánh như vậy có phải là bảo thủ, là duy ý chí, thậm chí thiếu công bằng với nơi mình đang chọn là quê hương thứ hai của mình không?

Để cho khách quan và công bằng với nơi đang cưu mang mình, tôi hay tự AQ bằng cách đề cao ưu điểm của những thứ ngon lành ở đây như bò Mỹ thì siêu mềm, xà lách vừa tươi vừa nhiều chủng loại, rau củ tươi có thể để tủ lạnh hàng tuần không bị hư mà không sợ nhiễm độc vì các hoá chất bảo quản quá liều, các loại trái cây tốt cho sức khoẻ như blueberry, cranberry, cherry… có thể ăn thoải mái mà không lo ngại về giá hay chất bảo quản như khi mua ăn ở Việt Nam…

Món ăn Việt. (Hình minh họa: Quang Nguyen Vinh/Pexels)

Tâm lý của con người ta đôi khi thật khó lý giải và cũng không được phân minh cho lắm. Nó có thể khiến cho những cái sang cả trở nên tầm thường hay ngược lại, những điều bình thường trở nên đặc biệt , như cái câu:

“Anh đi anh nhớ quê nhà

Nhớ canh rau muống, nhớ cà dầm tương”

(Thơ của Trần Tuấn Khải)

“Canh rau muống, cà dầm tương” toàn những món ăn dân dã, thậm chí được cho là món của con nhà nghèo chứ có phải đặc sản hay sơn hào hải vị gì cho cam nhưng khi đã trở thành hoài niệm, hiện diện trong nỗi nhớ của những đứa con xa quê lại trở nên lung linh, hấp dẫn, gợi thèm khôn tả.

Chẳng qua chỉ là ai ở đâu lâu ngày thì quen nơi đó thôi, nhưng cái tâm lý “đồ ăn từ quê nhà bao giờ cũng ngon hơn” (như một kiểu xác thực hương vị “authentic”) khiến những người có dịp về thăm quê hương là lại tay xách nách mang lỉnh kỉnh đủ thứ khi trở về Mỹ. Có khi không phải mình về mà chỉ cần nghe người quen có ai đó về thăm quê là lại nhờ vả, gửi gắm món này món kia để họ giúp mang qua. Mà thực ra, những món thôi thúc họ đem qua thường lại là những món bình dân, mộc mạc như cá khô, mắm, dưa, cà muối, măng khô, bánh tráng… Công bằng hay khách quan mà nói, những món người ta thích mua hoặc nhờ đem từ Việt Nam qua, tôi ăn ở đây không thiếu món nào mà thấy hình thức, hương vị cũng đâu thua kém gì. Có chăng là thiếu hai tiếng “quê nhà” được gửi gắm trong đó, thiếu những tình cảm ruột thịt, thiết thân của bà con, họ hàng, bạn bè từ quê nhà gói ghém gửi qua cho những người con tha hương.

Ngẫm rồi thấy thương những ai trót mang nặng những tình cảm lưu luyến với quê nhà. Vì nếu chẳng còn chút luyến lưu dư âm dư vị gì từ quê nhà, họ cũng sẽ dễ dàng quên mất cái nơi mình đã sinh ra và lớn lên như có người gọi một cách gay gắt là “mất gốc”. Những đứa trẻ mang trong người dòng máu Việt Nam nhưng sinh ra và lớn lên ở nước ngoài đương nhiên sẽ không có được những day dứt hướng về cội nguồn của mình như thế hệ ông bà hoặc cha mẹ của chúng hay những đứa trẻ được sinh ra ở Việt Nam. Chúng được nuôi nấng và lớn lên chủ yếu nhờ fast food và những món ăn giàu đạm, thừa chất béo của bản địa nên có khi chẳng biết đến những món ăn thanh đạm nhưng hao cơm như “canh rau muống” hay “cà dầm tương” nếu cha mẹ, ông bà chúng không cố gắng duy trì những món ăn truyền thống trong nhà mình như một cách nhắc bọn trẻ nhớ về và gìn giữ cội nguồn dân tộc Việt.

Trẻ con Việt Nam sinh ra hay lớn lên ở nước ngoài khi trưởng thành có biết hay còn nhớ gì về quê cha đất tổ hay không không chỉ nhờ vào nỗ lực gìn giữ các món ăn truyền thống của cha mẹ, ông bà trong những bữa cơm gia đình mà còn phụ thuộc vào cách họ gìn giữ nếp nhà, cách sử dụng tiếng mẹ đẻ cũng như lối sống, văn hóa và cách giáo dục con cái trong sinh hoạt hàng ngày.

Thụy Vũ (SGN)

Ngọc Lan sưu tầm

Xem thêm...

Nam diễn viên điện ảnh Alain Delon qua đời (1935-2024)

Nam diễn viên điện ảnh Alain Delon

qua đời (1935-2024)

 
Poster vinh danh Alain Delon tại Cannes 2019

Alain Delon, nam diễn viên nổi tiếng từng đóng vai chính trong một loạt phim kinh điển như Plein Soleil, Le Samouraï và Rocco and His Brothers, đã qua đời ở tuổi 88, gia đình của ngôi sao này xác nhận với giới truyền thông Pháp: “Alain Fabien, Anouchka, Anthony cũng như chú chó Loubo vô cùng đau buồn khi thông báo về sự ra đi của cha mình.”

Ông qua đời thanh thản tại nhà riêng ở Douchy, được “bao bọc bởi ba đứa con và gia đình,” thông cáo riêng cho biết, và gia đình cũng yêu cầu sự riêng tư khi đưa tin về ngôi sao này.

Cùng với sự trỗi dậy của điện ảnh Pháp vào những năm 1960, Delon đã vào vai cảnh sát, sát thủ và những tay săn đuổi đầy mộng mơ, là niềm cảm hứng cho một số đạo diễn tên tuổi nhất nước Pháp, bao gồm Jean-Pierre Melville, René Clément và Jacques Deray. Ông cũng được mời vào phim của các đạo diễn lừng danh như Luchino Visconti, Louis Malle, Michelangelo Antonioni và Jean-Luc Godard – mặc dù trong sự nghiệp của ông, chưa bao giờ thành công trong nỗ lực đến Hollywood.

Sinh năm 1935 tại Sceaux ở ngoại ô Paris, cậu Delon có tính nghịch ngợm đã bị đuổi khỏi một số trường học trước khi rời hẳn nhà trường năm 14 tuổi để làm việc trong một cửa hàng bán thịt. Sau một thời gian phục vụ trong hải quân (trong thời gian đó ông có tham gia chiến tranh thuộc địa của Pháp ở Việt Nam), ông bị buộc giải ngũ vào năm 1956 và chuyển sang diễn xuất. Nhà sản xuất Hollywood David O Selznick phát hiện Alain Delon tại Cannes và ký hợp đồng, sau đó ông xuất hiện lần đầu với một vai nhỏ trong bộ phim kinh dị năm 1957 của Yves Allégret Send a Woman When the Devil Fails.

Alain Delon trong Les Samourai (Film D’aventure)

Vẻ ngoài điển trai thu hút mãnh liệt của Delon đã tạo ra tác động giới điện ảnh ngay lập tức và ông nhanh chóng nhận được các vai chính. Năm 1958, ông được chọn đóng cùng Romy Schneider trong Christine, vào vai một người lính và con gái của một nhạc sĩ yêu nhau. Ngoài đời, Delon và Schneider cũng bắt đầu một mối tình lãng mạn tốn nhiều giấy mực báo chí, điều này khẳng định danh tiếng ngày càng tăng của Delon như một biểu tượng hấp dẫn tình dục của thời đại đó.

Năm 1960, ông có hai bộ phim có tác động đáng kể trên trường quốc tế: bộ phim chuyển thể Plein Soleil (AKA Purple Noon) của Patricia Highsmith và Rocco and His Brothers. Phiên bản tiếng Pháp của The Talented Mr Ripley, đã biến Delon thành một ngôi sao lớn, trong khi Rocco – một câu chuyện kể về một gia đình nông dân miền nam nước Ý chuyển đến miền bắc thịnh vượng – đã đưa ông vào tầm nhìn của Visconti, một trong những đạo diễn hàng đầu châu Âu.

Một đạo diễn người Ý khác, Antonioni, đã chọn ông vào vai một nhà môi giới chứng khoán giỏi ăn nói trong L’Eclisse năm 1962. Delon có sự tái hợp với Visconti vào năm 1963 cho phim The Leopard (hay còn gọi là Il Gattopardo), một bộ sử thi quy mô lớn lấy bối cảnh ở Risorgimento Sicily, chuyển thể từ tiểu thuyết nổi tiếng Lampedusa.

Danh tiếng quốc tế mở rộng của Delon, đã đưa ông lấn sân sang lĩnh vực phim nói tiếng Anh, bắt đầu với một vai nhỏ trong tuyển tập phim hài The Yellow Rolls-Royce do Anthony Asquith đạo diễn. Nhưng sau vài phim nối tiếp, Delon nhận ra nơi đó có vẻ không phải là đất hứa của ông.

Năm 1967, ông tham gia thực hiện bộ phim kinh điển đình đám Le Samouraï với đạo diễn Jean-Pierre Melville, trong đó ông đóng vai một sát thủ. Thành công của bộ phim đó đã khởi đầu cho một loạt phim tội phạm ăn khách về sau, bao gồm The Sicilia Clan, The Red Circle…

(Film D’aventure)

Trong thời gian đình đám của sự nghiệp, Alain Delon cũng bị nghi ngờ có dính líu với giới băng đảng tội phạm Pháp, tuy nhiên sau nhiều lần đặt vấn đề của báo chí Pháp mà không có chứng cứ, sự kiện này cũng rơi vào quên lãng. Ba người con của Alain Delon đã bày tỏ sự bất bình chung trước giới truyền thông sau thông báo về sự ra đi của ông, bằng việc nhắc lại Alain Delon đã đối diện với hàng loạt lời lăng mạ, buộc tội, kiện tụng và ghi âm bí mật mà không có căn cứ.

Sự ra đi của Alain Delon, đánh dấu một kết thúc đáng trân trọng trong sự nghiệp điện ảnh Pháp. Ông là một biểu tượng quan trọng trong văn hóa Pháp, bất chấp người Pháp cũng có những quan điểm trái chiều về ông. Alain Delon ghi dấu bằng một sự nghiệp diễn xuất lừng lẫy, tham gia hơn 90 bộ phim và làm việc với nhiều đạo diễn nổi tiếng thế giới. Ông cũng đã nhận được nhiều giải thưởng, bao gồm lần cuối cùng là giải Cành Cọ Vàng danh dự tại Liên hoan phim Cannes năm 2019, vinh danh hơn 60 năm sự nghiệp của ông.

Hầu hết những ai đã sống qua ở miền Nam trước 1975, đều biết và nhớ về tài tử Alain Delon, người khuấy đảo màn bạc, và tạo một ấn tượng vô cùng đặc biệt trong làn sóng văn hóa điện ảnh phương Tây bước đầu du nhập vào Việt Nam.

********

ALAIN DELON: ĐẰNG SAU "SÁT THỦ ĐÀO HOA" LÀ TÂM HỒN CÔ ĐỘC

 
“Ở Alain Delon có vẻ đẹp có gì đó hoang dại, không nhạt nhòa như kiểu một số người mẫu. Không phải chỉ đẹp trai, mà từng nét đều đẹp. Ánh mắt của ông ấy như có nam châm. Ông ấy đầy quyến rũ” (diễn viên Véronique Jannot). “Điểm đặc biệt của Delon là vẻ đẹp trai của ông ấy quyến rũ người khác, cả đàn ông lẫn phụ nữ. Đó là một người vừa có nét rất nữ tính, kiểu tinh tế, khéo léo, lịch sự và bên cạnh là vẻ hoang dã” (nhà sản xuất Alain Terzian) (1).

Tài tử Alain Delon và nữ diễn viên Romy Schneider vào tháng 09/1968 khi quay phim La Piscine (Bể bơi). © AFP

Vẻ đẹp trai của tài tử điện ảnh có hơn 90 phim, “Con báo” duy nhất còn lại của thế hệ nổi tiếng thập niên 1960-1980, đến giờ vẫn không lỗi thời. Bên trong “Con báo” (biệt danh được lấy từ tên phim Le Guépard) mạnh mẽ, có phần bất trị đó, lại ẩn chứa nỗi cô độc bắt nguồn từ tuổi thơ thiếu hạnh phúc. “Đứa con của tình yêu” như “bị bỏ rơi”, vì cha mẹ ly hôn năm ông 4 tuổi và lập gia đình mới. Ông được giao cho một bảo mẫu và thường vào tù chơi, vì chồng của bà là quản ngục ở nhà tù Fresnes (ngoại ô Paris) :

“Đúng thế, tôi lớn lên trong sân của nhà tù Fresnes. Lúc đó tôi chỉ là một đứa trẻ và có những kí ức vẫn đọng mãi. Một hôm (ngày 15/10/1945), khi tôi đang chơi với các bạn của mình trong nhà tù, người ta tử hình ông Pierre Laval (chủ tịch Hội đồng dưới thời thống chế Philippe Pétain). Bởi vì khi người lớn nói thì lũ trẻ nghe lỏm. Họ nói “Bọn tôi phải xốc nách ông ấy kéo đi như này, sau đó trói ông ấy lại. Ông ấy đã chết rồi. Sau khi trói xong, bọn tôi bắn ông ấy”. Tôi ở đó. Tôi không chứng kiến, nhưng tôi nghe thấy tràng súng giết chết Laval”.

Trưởng thành nhờ đi lính ở Đông Dương

Lúc đó Alain Delon mới chỉ 10 tuổi. Ông lang thang giữa nhà mẹ và nhà bố, như “một đứa con thừa”. Ông làm thêm nay đây mai đó. Chán tuổi thơ bất hạnh, năm 17 tuổi, dù chưa đủ tuổi thành niên, ông gia nhập hải quân để thoát khỏi gia đình. Ngày 23/01/1953, ông lên đường đến Đông Dương, được giao nhiệm vụ canh kho vũ khí ở Sài Gòn. Nhiều lúc nhớ nhà, nhưng với Alain Delon, thời gian ở Sài Gòn là quãng đời hạnh phúc. Quân đội biến ông thành con người khác, có kỉ luật, giúp ông biết cách xây dựng mối quan hệ với mọi người, với cấp trên, kể cả với nỗi sợ.

Chưa hết hạn hợp đồng 5 năm, Alain Delon bị “trả về nhà”, một trong những “trường hợp hiếm” trục xuất khỏi quân đội vì làm “chuyện nhảm nhí”, bị giam đúng dịp sinh nhật 20 tuổi. Trở về Pháp năm 1956, chàng thanh niên lãng tử, có phần ngông ngông, sống nhờ nhà bạn ở khu phố bình dân Pigalle, ở Paris. Qua người bạn này, ông quen Zizi, từ đó ông quen những người phụ nữ khác, thường hơn ông 6-7 tuổi, bị mê hoặc trước vẻ đẹp trai hiếm có của Delon. Chính họ đã giúp ông bén duyên với điện ảnh. Nhờ Michèle Cordoue, vợ của đạo diễn Yves Allégret, Alain Delon có được vai diễn chính đầu tiên trong đời trong phim Quand la femme s’en mêle (tạm dịch : Khi phụ nữ dính vào, 1957).

Tài tử điện ảnh Pháp Alain Delon và với Nathalie và con trai Anthony 15 tháng tuổi, tại sân bay Piumicino, Roma, Ý, ngày 20/11/1965. ASSOCIATED PRESS - Anonymous

Không đóng vai mà sống cùng vai diễn

Chàng trai trẻ nhớ như in lời khuyên đầu tiên trong sự nghiệp từ chính Yves Allégret : “Đừng có đóng, tôi muốn anh phải sống với nhân vật. Hãy là chính mình. Hãy nhìn như anh đang nhìn. Di chuyển như anh di chuyển. Nói như anh nói, tôi muốn nhìn thấy chính anh, đừng có nhập vai”. Lời khuyên đó đi theo Alain Delon trong mọi vai diễn, trong suốt sự nghiệp.

Thành công liên tiếp đến với nghệ sĩ trẻ trong những năm sau đó. Nhưng chính phim Plein soleil (tựa tiếng Việt : Mặt trời rực rỡ hoặc Trưa Tím, 1960) và đạo diễn René Clément, người được ông coi là “bậc thầy tuyệt đối”, đã đưa Alain Delon lên hàng siêu sao ở tuổi 24. Cũng nhờ trực giác, Alain Delon từ chối vai thiện được giao ban đầu trong phim và đòi đóng vai kẻ sát nhân. Nghệ sĩ kể lại trong chương trình Qu’avez-vous fait de vos 20 ans (Bạn làm gì lúc 20 tuổi, 1991) :

“Tôi đã rất thành thật, thẳng thắn nên tôi không thấy quá đáng khi nói ra suy nghĩ của mình. Thế là tôi bị phản ứng dữ dội, kiểu “thằng đần, tại sao cậu lại dám ăn nói như vậy, tại sao cậu dám đòi như thế”… René Clément giận dữ, bảo là “cậu nên chấp nhận những gì người ta cho cậu”. Thế là tôi nghĩ : Coi như xong. Bỗng nhiên, ở phía cuối phòng, có một người phụ nữ lắng nghe toàn bộ câu chuyện nhưng không nói gì, bà mới nói vọng ra : “René, anh yêu, thằng bé có lý !”. Đó chính là vợ của đạo diễn René Clément. Thế là mọi chuyện ngã ngũ !”

Chỉ trong 5 năm, Delon đóng 10 phim. Những năm tiếp theo, ông ở trên đỉnh cao sự nghiệp, đóng vai chính trong nhiều kiệt tác với những đạo diễn tên tuổi nhất trong điện ảnh Pháp : Plein soleil (René Clément, 1960), l’Éclipse (Michelangelo Antonioni, 1962), Le Guépard (Luchino Visconti, 1963), Le Samouraï (của Jean-Pierre Melville, 1967), La Piscine (Bể bơi, Jacques Deray, 1968), Monsieur Klein (Joseph Losey, 1976)… Cái tôi, cùng với tính cách đặc biệt của một ngôi sao, khiến Alain Delon chỉ quen làm việc với một số đạo diễn nổi tiếng quen biết. Tính cách này được thể hiện phần nào qua câu trả lời năm 1985 của Alain Delon về tranh cãi với đạo diễn José Pinheiro, phim Parole de Flic :

“Tôi cần được ngưỡng mộ, tôi cần được tôn trọng. Tôi cần được làm việc và cảm thấy thoải mái với những đạo diễn thực thụ. Khi tôi làm việc với một đạo diễn có tay nghề, một đạo diễn lớn, nhưng lại rất hiếm, thì tôi trở thành con người ngoan ngoãn nhất, tử tế nhất, cảm thông nhất thế giới. Nhưng khi người ta làm việc với một kẻ ngốc, buộc người khác coi mình là đạo diễn vì lý do nào đó, hoặc tưởng mình là đạo diễn và khi tôi phản ứng thì mọi chuyện trở nên kinh khủng”.

Diễn viên điện ảnh Pháp Alain Delon khi tham gia đóng phim The Sicilians, tại Roma, Ý, ngày 27/03/1969. ASSOCIATED PRESS - JIM PRINGLE

Thế hệ đạo diễn cùng thời gác máy. Các vai diễn thưa dần kể từ thập niên 1980. Với Alain Delon, sự nghiệp điện ảnh chấm dứt sau phim Astérix aux Jeux Olypiques (Astérix ở Thế Vận Hội) năm 2008 trong vai Cesar. Trong buổi phỏng vấn với nhật báo Le Monde ngày 21/09/2018, có thể cảm nhận được chút cay đắng trong lời nói của ông : “(Đạo diễn) Luc Besson ? Ông ấy biết từ lâu là tôi muốn hợp tác với ông ấy, nhưng tôi được biết là ông ấy có chút e dè gì đó. Ông ấy sợ ư ? Tôi không biết. Polanski ? Ông ấy cũng không liên lạc với tôi (…) Tôi từng muốn trước khi chết, đóng một bộ phim do một phụ nữ làm đạo diễn. Chuyện đó chưa bao giờ đến với tôi” (2).

Vẻ đẹp trai phi thời gian

Vẻ ngoài điển trai của Delon mê hoặc phụ nữ khắp thế giới. Năm 1965, khi ông đến Achentina, cả sân bay Ezeiza chật cứng fan nữ. Ông đến Bắc Kinh năm 1989, gần 18.000 người chờ được gặp thần tượng. Ông trở thành chuẩn mực vẻ đẹp nam tính ở Sài Gòn trong thập niên 1970-1980 với câu cửa miệng “Đẹp trai như Alain Delon”.
 

Ông làm bạn với những tên tuổi nổi tiếng, yêu những phụ nữ đẹp nhất, nhưng cũng dễ bỏ họ để đến với những người đẹp khác (Romy Schneider, Nathalie Canovas - người duy nhất ông kết hôn, Mireille Darc, ba người phụ nữ quan trọng nhất đời ông). Thế nhưng, khi xế chiều, ông vẫn đơn thân. Người bạn đời thứ tư của ông, người mẫu Hà Lan Rosalie Van Bremen, bỏ đi với hai người con, sau đó kết hôn với nhà tạo mẫu kính Alain Affelou.

Ông thừa nhận không phải là một người bố tốt, rất hà khắc với hai con trai Anthony và Alain-Fabien, nhưng dành tình yêu vô điều kiện cho con gái Anouchka. Ông không nhận người “con rơi” Ari Boulogne (với ca sĩ Nico), dù được bà nội (mẹ của Alain Delon) nuôi nấng. Tháng 05/2023, nghệ sĩ nhiếp ảnh chết lúc 60 tuổi. Trong Alain Delon đầy mâu thuẫn, cô độc. Ông biết điều đó và không che giấu trong một buổi trả lời phỏng vấn lúc ông khoảng 50 tuổi :

“Một ngôi sao, trước tiên đó là một con người với những lo lắng, những nỗi cô đơn, sợ hãi, thái quá, những trái ngược trong lòng, nhưng đó là một con người. Đó là một con người rất khó sống chung và cũng là người khó sống với chính bản thân mình. Tôi vẫn thường tự nhủ là tôi đã sống với chính bản thân mình được 50 năm rồi. Và phải nói thật là không hề dễ chút nào ! Nếu đôi lúc người khác thấy khó ưa tôi, tôi xin lỗi vì với chính bản thân, tôi cũng không dễ dàng gì”.

Bộ năm tài tử (Jean-Paul Belmondo, Jean-Claude Brialy, Jean-Pierre Cassel, Jean-Louis Trintignant và Alain Delon) “như năm ngón tay trên một bàn tay” lần lượt giã từ cõi đời, bản thân Alain Delon rất yếu sau khi bị đột quỵ năm 2019. Trong chương trình Stupéfiant ! của đài truyền hình France 2 năm 2016, Alain Delon thú nhận là không (dám) xem lại những bộ phim với những bạn diễn đã qua đời, đặc biệt là Romy Schneider : “Để làm gì khi tôi thuộc hết lời thoại, tôi biết cảnh sau là gì ?”

“Alain có mọi tài năng, trừ tài năng đạt hạnh phúc trong cuộc sống gia đình”, theo lời một người bạn rất thân của ông. Ở tuổi gần đất xa trời, tài tử thấy chuyện “nhà Delon” bị đưa lên truyền thông, trong khi ông cố tránh bị giống “clan Hallyday” - chuyện thừa kế bị bàn tán rầm rộ sau khi ca sĩ qua đời. Ba người con Anthony, Alain-Fabien và Anouchka từng thể hiện đoàn kết trong vụ kiện một phụ nữ Nhật tự nhận là bạn đời của nghệ sĩ, giờ cũng bị “chia rẽ và đau đớn” về phân chia khối tài sản 300 triệu euro, về chuyện điều trị cho ông, cũng như nơi ông lưu trú tại Pháp hay Thụy Sĩ (có thể do liên quan đến thuế).

Diễn viên điện ảnh Pháp Alain Delon nhận Cành Cọ Vàng danh dự của Liên Hoan Cannes, Pháp, ngày 19/05/2019. Arthur Mola/Invision/AP - Arthur Mola

(1) Alain Delon, confidentiel, BFM TV, 27/07/2022.

(2) Alain Delon : « Tout ce que j’ai fait au cinéma, je l’ai vécu » (Những gì tôi đóng trên màn ảnh, tôi đều trải qua), Le Monde, 21/09/2018.
 

Thu Hằng
Theo: RFI Tiếng Việt
 
Kim Phượng sưu tầm & tổng hợp
 
 
 
 
Xem thêm...

MUỐN NỐI MỘT NHỊP CẦU - Yên Sơn

MUỐN NỐI MỘT NHỊP CẦU

Yên Sơn

ngày 18.08.24

Sau lớp tập cuối cùng trong ngày Thứ Sáu, Châu ngỏ lời mời vợ chồng Phong ra ngoài dùng cơm tối. Phong muốn thoái thác nhưng Châu nói nhân dịp sinh nhật của hắn; hơn nữa, hắn cũng muốn mượn cơ hội này để thảo luận với chàng về lời đề nghị mai mối mấy tuần trước. Phong nhận lời rồi chia tay với Châu sau khi hẹn nhau ở nhà hàng Texas Road Steakhouse lúc 8g30 tối. Phong gọi điện thoại cho vợ biết để sửa soạn trước. Ngọc Loan – vợ Phong – nói với chồng mời Châu về nhà ăn phở vì đã sẵn sàng, nhưng Phong nói là chú Châu mời sinh nhật.

Mới 7g30 chiều mà trời đã tối mịt, trăng 14 đã nằm cao trên đầu rặng thông trước mặt. Bầu trời có nhiều mây khiến trăng lúc mờ lúc tỏ. Mới đó đã trọng thu rồi. Cơn gió nhè nhẹ thổi ngang mang hơi lạnh làm Phong kéo cao cổ áo khi bước ra xe. Nhà hàng Mễ bên cạnh trường tối Thứ Sáu nào cũng đông khách. Có vài lần chàng đi ăn với học trò ở đây sau lớp tập nhưng thức ăn không hợp khẩu vị; chàng chỉ thích margarita ở đây được pha chế rất đặc biệt. Có lẽ chương trình Karaoke và thức uống giảm giá tối Thứ Sáu đã lôi cuốn khách hơn là thức ăn thường lệ.

Trên đường lái xe tới nhà hàng, Phong định gọi điện thoại thăm hỏi Phương Lan và tình hình học tập của bé Lan Huệ nhưng lại đổi ý. Thực lòng chàng cũng muốn giới hạn việc gọi điện thoại vì lẽ những lời an ủi, khuyến khích thường tình không làm đầy nỗi trống vắng của một phụ nữ goá chồng. Chàng cũng biết nàng dành cho chàng một cảm tình đặc biệt chỉ vì định mệnh đã an bài để chàng bất ngờ xuất hiện đúng lúc, cứu giúp gia đình nàng trước một viễn cảnh đen tối. Đối với nàng, Phong cũng dành nhiều cảm mến, xem nàng như một cô em dâu vừa ngoan hiền, thông minh và tháo vác nhưng kém may mắn. Việc chàng đặc biệt yêu mến con bé cũng chỉ vì nó kháu khỉnh, thông minh và lại là đứa bé mồ côi cha vốn là một học trò quý mến của chàng, cùng với tính yêu thích trẻ con và cũng đang hoài mong làm ông nội, ông ngoại ở độ tuổi xế chiều.

Dù chưa biết Phương Lan học lực tới đâu nhưng từ lúc quen biết nàng, sự tinh tế và thông minh vượt bực của nàng đã cho chàng biết con người đó không cần tới bằng cấp thường tình để chứng tỏ khả năng vươn lên với đời, vượt qua mọi trở lực bằng kiến thức trời ban với tấm lòng thuần hậu, lương thiện. Thầm nghĩ nếu chàng còn độc thân vui tính, có lẽ nàng đã là một chọn lựa hoàn hảo.

Phong vừa cho xe vào chỗ đậu đã thấy Ngọc Loan bước ra khỏi xe của nàng. Chàng nắm tay vợ cùng sánh vai đi vào nhà hàng. Vừa đến trước cửa đã thấy Châu, với nụ cười hiền hoà muôn thuở, đứng đợi. Ngọc Loan vui vẻ ngỏ lời chúc mừng sinh nhật và cám ơn Châu đã có lời mời.

Tối Thứ Sáu nhà hàng đông nghẹt khách, phải đợi hơn nửa tiếng đồng hồ họ mới được bồi bàn hướng dẫn vào chỗ ngồi. Vừa an tọa, một cô bồi bàn khác tới lấy order thức uống. Châu nói với vợ chồng Phong, “hôm trước tình cờ em đi nhà hàng với một anh Giám thị trong hãng tới đây. Anh ta giới thiệu với em một chai rượu đỏ ngon tuyệt. Anh chị dùng thử với em để xem sao há?” Được sự đồng ý của Phong, Châu gọi nguyên chai rượu vang với ba cái ly rồi cả ba người cắm cúi nhìn vào tờ thực đơn để tìm món ăn hợp khẩu vị. Châu nói, “đi nhà hàng chuyên môn beefsteak thì mình phải lựa món beefsteak ngon nhất.” Dù vậy, cũng có gần chục món beefsteaks khác nhau để chọn lựa cũng không phải là dễ. Món đắt giá nhất chưa chắc là món ngon nhất, còn tuỳ vào sở thích của mỗi người. Món ưa thích của mỗi người không giống nhau nên cuối cùng mỗi người chọn cho mình một món ăn hợp theo khẩu vị. Cô bồi bàn trở lại với chai rượu trên tay, giảng giải một chút về chai rượu và khui tại bàn cho nhắm thử trước. Châu nhường cho Phong thử rượu. Vị cabernet/sauvignon của chai Trinchero, sản phẩm của Napa Valley, California 2010 thật đậm đà, thật êm dịu. Mùi vị này chắc là đắt tiền lắm nhưng không biết bao nhiêu. Phong gật đầu và cô bồi bàn tuần tự, điệu nghệ rót ra ba chiếc ly. Cả ba nâng ly chúc mừng Châu sinh nhật vui vẻ. Đặt ly rượu xuống, Phong mở đầu câu chuyện:
– Anh đoán chai rượu này phải trên một trăm?
Châu ngần ngừ một lúc nhưng rồi chậm rãi nói:
– Giá ở tiệm bán rượu Spices chỉ có $120 nhưng ở đây họ lấy $180.
– Wow! Đâu cần đắt như vậy chú?
– Tiền bạc đâu có nghĩa gì khi mình muốn thưởng thức trong khả năng của mình hả anh.
– Chú nói cũng đúng. Cám ơn chú.
– Sinh nhật của em mà!
– Với số tuổi vừa qua nửa thế kỷ, chú có dự định gì trong tương lai không? Ngọc Loan hỏi.
– Nghe chị nói chữ “nửa thế kỷ” em liên tưởng tới một cụ ông lưng còng mắt mờ, tay run gối mỏi.
– Nhưng chú trông rất trẻ đó mà! Có lẽ sống độc thân là yếu tố chính phải không?
– Cám ơn chị quá khen, nhưng có lẽ em chỉ trẻ so với người già chị há?
Cả ba cùng cười xoà sau mấy câu đối đáp. Ngọc Loan lại lên tiếng:
– Vậy thì chú cần phải làm gì ngay để chạy kịp với thời gian. Chú có dự định lập gia đình lại hay chưa?
Hớp một ngụm rượu xong nhẹ nhàng đặt xuống bàn, Châu ôn tồn:
– Chị đã biết việc anh Phong muốn làm mai cho em một thiếu phụ đang ở VN chứ? Em đã suy nghĩ nhiều về lời đề nghị của anh Phong.
– Anh Phong có cho chị biết. Chị cũng rất thương mến mẹ con Phương Lan. Chị hoàn toàn tán đồng và hứa nói vô cho chú.
– Em chỉ sợ người ta từ chối thì quê một cục.
Phong xen vào:
– Vậy có nghĩa là Châu bằng lòng để anh tìm cách giới thiệu hai người với nhau há?
Châu chưa kịp trả lời thì thức ăn đã được dọn lên bàn. Mùi beeefsteak thơm sực nức làm bụng Phong đói rã.
– Mời anh chị dùng bữa kẻo nguội mất ngon!
– Chúc một bữa ăn ngon miệng. Ngọc Loan nói.
– Chúng ta cứ vừa ăn vừa tiếp tục câu chuyện nha. Anh hỏi lại Châu, “chú có bằng lòng việc anh muốn giới thiệu chú với Phương Lan không?”
Châu ngưng tay dao, tỏ vẻ nghiêm trang hỏi lại:
– Anh nghĩ em có cơ hội không?
– Chú dùng kẻo nguội. Không cần quá nghiêm trang đâu! Hoàn cảnh của cô ấy anh đã nói hết với chú rồi. Anh chỉ ngại một điều cho chú là cô ấy sẽ không đi đâu được cho đến khi bà cụ trăm tuổi.
– Em không quan tâm điều đó lắm vì em cũng đã quen với đời sống độc thân rồi; và nếu phải chờ đợi thêm vài ba năm nữa để gặp được một hồng nhan tri kỷ thì cũng xứng đáng anh à.
– Đâu có ai biết sẽ còn bao nhiêu năm nữa?
Châu thâm trầm:
– Em đã suy nghĩ rất nhiều về chỗ này, có lẽ không khó lắm đâu anh chị; em chỉ còn hai chị và các cháu bên Mỹ, nếu quả thật là duyên phận và cần phải hy sinh, em cũng có thể về sống luôn bên đó mà.
– Như vậy, theo anh nghĩ, đã bớt đi một rào cản vô cùng quan trọng, anh sẽ cố gắng phần anh.
– Chị cũng sẽ hết sức nói vô cho chú. – Ngọc Loan xen vào – Tuy nhiên, có một điều anh chị nói trước để không bị “tai nạn” sau này.
– Chị nói gì nghe ghê vậy? Châu cười thắc mắc.
– Chuyện giới thiệu là do anh chị tình nguyện nhưng được hay không là do hai người. Hai người phải tìm hiểu nhau cho kỹ và tự quyết định cho tương lại của mình mà anh chị không chịu bất cứ trách nhiệm nào hết.
– Vâng, em hiểu. Anh Phong cũng đã nói với em giống như chị rồi.
– Nâng ly cầu chúc điều tốt đẹp nhất. – Ngọc Loan cầm ly rượu lên nói với hai người.
Trực nhớ lại mẩu đối thoại với Phương Lan mấy tuần trước, Phong tiếp lời:
– Anh cũng muốn nói cho Châu biết là mấy tuần trước anh có thăm dò ý tứ của Phương Lan về việc cô ấy “bước thêm bước nữa”, nhưng có lẽ vì bận bịu với công việc mới nên có vẻ thờ ơ. Cô ấy đã được ông bà Thành, chủ tiệm thuốc tây, nhận làm con nuôi và quyết định cho cô ấy toàn quyền quản trị tiệm thuốc để ông bà nghỉ hưu đi thăm con cháu.
– Vậy thì đâu có nhiều hy vọng hả anh? Châu hỏi.
– Còn tuỳ thuộc vào duyên số của chú ra sao.
– Chưa có cơ hội làm quen nữa mà!
– Chú đã một thân một mình khá lâu, nếu có phải chờ đợi thêm một thời gian nữa chắc không sao phải không?
– Kiên nhẫn thì em có thừa chỉ sợ mặt hồ đang yên tĩnh bị khuấy động mà không tìm thấy cá.
– Chúng ta đang nói chuyện “take a chance” (thử thời vận) thôi mà. Ở đời có cái gì làm chắc nhưng muốn về tới mục tiêu thì cần phải bước tới, dù rất chậm.
– Em không có vấn đề. Em chấp nhận, được hay không cũng okay với em.
– Không còn “sợ mặt hồ bị khuấy động mà không có cá” nữa sao?
– Với sự thương mến của anh chị, em vui lòng take a chance.
Cả ba cùng cười, nâng ly làm một ngụm. Đặt ly xuống bàn, Phong tiếp:
– Anh có nói chuyện với Phương Lan, cô ấy nói tương lai của cháu Lan Huệ mới là quan trọng. Và đã khẳng định là trước sau gì cũng sẽ đưa con bé qua Mỹ.
– Nhưng… cho biết đến bao giờ?
– Dĩ nhiên không ai biết được, nhưng anh hy vọng sẽ có những thay đổi tốt đẹp hơn. Nếu là duyên số trời định, việc đến sẽ đến.
Câu chuyện bị gián đoạn vì cô bồi bàn trở lại để hỏi về thức tráng miệng nhưng không ai muốn.
– Chú nghĩ sao về đứa bé, con Phương Lan?
– Lan Huệ hả anh? Sự hiện diện của nó giúp em quyết định dễ dàng hơn vì em đã cầu mong có một đứa con từ lúc mới lập gia đình.
– Nhưng chú chưa từng thấy mặt cả hai mẹ con làm sao chú dám chắc là sẽ yêu thương họ thật lòng?
– Thì anh đã nói cả hai đều thông minh, xinh đẹp. Em tin anh. Hơn nữa cũng còn tuỳ thuộc vào duyên phận của mình nữa phải không anh. Dù sao đi nữa, việc có thành tựu hay không em cũng cam lòng.
Ngọc Loan chen vào:
– Chú yên tâm, anh Phong mà khen ai thì người đó phải là người đáng làm bạn. Anh chị rất thương bé Lan Huệ. Anh chị mong chú và Phương Lan hợp tính nhau để quyết định cùng nhau đi nốt con đường tình dang dở.
– Em cũng cầu mong vậy.
Châu cầm chai rượu lên dự định rót vào ly của Ngọc loan trước, nhưng nàng khoát tay:
– Chị không uống nữa đâu. Chị vốn không thích uống rượu nhưng vì vui sinh nhật của chú nên hôm nay đã uống khá nhiều rồi; đợi khi nào chú có tin vui, chị lại uống nữa.
Châu rót cuốc rượu cuối cùng vào hai ly, Phong nâng ly mời:
Việc gì tới sẽ tới, cám ơn chú đã cho anh thưởng thức rượu ngon hôm nay. Chúc chú sinh nhật và những ngày tháng tới đầy niềm vui và hạnh phúc.
Ngọc Loan xoay qua hỏi Phong:
– Anh có dự định bao giờ nói chuyện này với Phương Lan?
– Dù gì thì lúc này chưa phải là lúc, vì công việc hiện tại của cô ấy rất nặng nề.
– Vâng, chắc đợi thêm một thời gian ngắn cho mọi việc ổn định rồi sẽ nói. Em sẽ phụ anh giúp lời.
– Cám ơn anh chị, không cần gấp đâu. Nếu đề cập việc đó trong lúc này sẽ làm cô ấy khó chịu. Cứ để tuỳ duyên thôi.

***
aa2

Hai chữ “tuỳ duyên” đã là nguyên nhân chính cho sự im lặng gần 6 tháng dài cho tới khi cú điện thoại của Phương Lan gọi qua vào trưa Mồng Một Tết Nguyên Đán. Phong vừa bấm nút nhận đã nghe thấy giọng nói nửa Huế nửa Nam ở đầu bên kia:
– Chào anh chị, mẹ con em xin kính chúc đại gia đình anh chị và các cháu một năm mới an khang, hạnh phúc, và sức khoẻ dồi dào.
– Ô lâu quá không liên lạc vì anh biết Phương Lan rất bận rộn trong công việc quản trị nhà thuốc tây.
– Em nghĩ thời gian qua anh bận nhiều việc quan trọng nên không liên lạc với mẹ con em, hay anh có buồn em chuyện chi không?
– Anh đâu có buồn gì em, chỉ là anh biết em mới tiếp nhận một cái tiệm đông khách như vậy chắc chắn phải rất bận nên anh không muốn quấy rầy, để cho em dồn tâm lực vào công việc.
– Xin lỗi anh chị. Em vẫn nhớ nghĩ đến anh chị nhưng thật tình càng ngày càng bận bù đầu nơi.
– Chúc mừng em. Bé Lan Huệ ra sao rồi? Cụ ra sao rồi?
– Cháu vẫn học hành tốt, sức khoẻ mọi người khả quan. Tuy nhiên, Mạ em càng ngày càng yếu, em vẫn canh cánh trong lòng, chiếc lá vàng khô không biết lúc mô thì gió thổi lìa cành!
– Chuyện ngày mai không ai biết được. Chuyện sinh tử ai rồi cũng phải một lần. Cứ cầu mong điều tốt nhất và chuẩn bị tinh thần cho điều tệ hại nhất. Anh chị mừng nghe mọi người bình yên, và sức khoẻ tốt đẹp. Xin chúc thọ mừng tuổi Bác và cầu chúc em những điều tốt đẹp nhất trong năm mới; chúc Lan Huệ học hành thăng tiến, xinh đẹp, giỏi dang. Công việc buôn bán ra sao rồi em?
– Việc buôn bán vẫn hanh thông anh à. Em rất may mắn có chị Tần. Chị là một người em hoàn toàn tin cậy, được bà con quý mến với sự mát tay của chị. Chị vẫn luôn có nhiều bệnh nhân tìm đến và luôn giúp em cật lực những khi có thể được.
– Anh mừng cho em! Chắc không lâu em sẽ trở thành đại gia em há?
– Anh cứ chọc em hoài. Cuộc sống vật chất của chúng em tuy nay có phần ổn định nhưng em vẫn lo nghĩ đến tương lai của con bé.
– Em có tiền thì cứ gửi cháu vào những trường tư tốt nhất.
– Đâu có đơn giản vậy đâu anh. Vả lại, ở Quảng Ngãi cũng rất giới hạn mà gửi đi xa thì chẳng thà cho nó qua Mỹ.
– Đã không tính được thì bận tâm làm gì?
– Mẹ em ngày một già yếu! Rồi cũng phải tới lúc lá vàng lìa cội. Hiện tại em chẳng tính toán được gì ngoài công việc hàng ngày. Ba Mẹ nuôi của em cũng rất hài lòng về việc kinh doanh của nhà thuốc.
– Ông bà Thành có về trong dịp Tết không?
– Dạ có! Về hơn tháng rồi. Hôm qua Ba Mẹ có tới tiệm cúng tiễn ông bà.
– Ông bà Thành có nói chi về việc kinh doanh không?
– Dạ không, vì em vẫn báo cáo mọi sinh hoạt của tiệm rất chi tiết, rõ ràng cho Ba Mẹ mỗi tháng. Về đây cả tháng nhưng Ba Mẹ chỉ ghé qua hai lần rồi đi. Ba Mẹ có khuyên em tìm thêm người giúp việc.
– Em có muốn thêm một người tiếp tay em không?
Nghe đầu dây im bặt một lúc, rồi giọng nói như đang cười trong phone:
– Anh đừng noái “muốn giới thiệu người nào đó cho em” nghe?
– Nếu có người ở Mỹ lâu năm, rất thích nghi với hoàn cảnh mẹ con em, muốn tình nguyện về sống luôn bên đó với em thì sao?
– Em không nghĩ ai có thể làm một quyết định không sáng sủa như rứa.
– ???
– Theo tìm hiểu của em thì nước Mỹ so với Việt Nam đúng là một thiên đường!
– À anh hiểu em muốn nói gì rồi. Không ai dại gì bỏ thiên đường để tìm về đất khổ phải không? Nhưng em cũng nên nhớ con người ta vì tình yêu có thể hy sinh nhiều thứ.
– Hi hi… anh muốn noái “một mái nhà tranh hai quả tim dzàng” hả anh?
– Hahaha!
– Đã đành vì tình yêu người ta có thể hy sinh nhiều thứ, nhưng hoàn cảnh của em bi chừ không có chỗ trong những truyện thần tiên như rứa.
– Dù em chưa biết hắn nhưng anh đã nói rất rõ về tình trạng của em cho hắn rồi.
– Điều gì khiến anh tự tin dữ rứa? Chọn chồng cho em nữa! Người ta chứ đâu phải anh mà biết chắc là họ sẽ thích em và em sẽ thích họ?
– Hahaha! Anh tin là anh hiểu được tính cách của em. Anh rất hiểu hắn vì hắn là học trò của anh và qua giao tiếp thường xuyên bên này. Anh tin là hắn sẽ rất thích hợp với em.
– Em không muốn ai thương hại em, kể cả anh.
– Tại sao em nói thế?
– Tại vì anh thấy em mẹ goá con côi nên cứ muốn em lấy chồng.
– Cái đó thì đúng nhưng không có nghĩa là thương hại. Tại anh thấy bé Lan Huệ mỗi ngày một lớn, và nhu cầu cho nó cũng sẽ lớn theo trong khi Bác gái càng lúc càng già yếu. Em biết mà, chúng ta sống ở đời sống này giống như trong một cuộc chạy đua tiếp sức, không chuẩn bị thì làm sao có cơ hội giành chiến thắng; nếu chúng ta cứ bị bất ngờ hoài sẽ hỏng cả cuộc đời.
– Em biết em không còn trẻ nhưng tình cảnh của em bây giờ rất khó anh à!
– Anh rất hiểu, nhưng hôm nay ngày đầu năm, tiệm đóng cửa phải không? Em cho anh cơ hội nói với em về điều anh muốn nói, chỉ mong em kiên nhẫn lắng nghe rồi cho anh biết ý kiến sau, được không?
– Dạ anh cứ noái, em xin lắng nghe anh.
– Anh muốn nói với em về một người có tiêu chuẩn như em nói với anh lúc trước, một người tử tế hiếm hoi, rất hợp với tính tình của anh. Tên hắn là Châu, 50 tuổi, đang là học trò của anh. Châu ghi danh học đúng lúc Huệ mất đi. Kể từ đó đến nay vẫn tập tành siêng năng, đều đặn. Anh mất Huệ và liền có Châu nên rất lấy làm an ủi. Nhiều lúc anh cứ lộn Châu là Huệ. Hắn là một kỹ sư điện toán, đang làm việc cho hãng điện toán danh tiếng, Hewlett Packard, ở Houston; đã từng có vợ nhưng hai không thể có con dù họ rất mong ước. Đã không thể có con mà hai vợ chồng càng ngày càng có lối sống khác biệt, nếu không nói là trái ngược nhau. Vì thế, một ngày đẹp trời trong quá khứ, hai người đồng ý ly dị theo lời đề nghị của Thanh Loan, vợ Châu. Hắn cho Loan hầu hết tài sản hiện có, chỉ giữ lại căn nhà, một số tiền mặt và chương trình hưu bổng của hãng. Đời sống của hắn bây giờ an bình như một thầy tu: đi làm, đi tập, làm vườn, đọc sách, nghe nhạc ở nhà… Không còn cha mẹ, cả hai chị đã có gia đình riêng, rất thành đạt, hiện ở California.

Phong ngưng một lúc nhưng không thấy Phương Lan lên tiếng.
– Em còn đó không?
– Dạ em đang lắng nghe anh.
– À! Anh đã kể cho Châu nghe hoàn cảnh của em. Châu đã xin thời gian suy nghĩ chín chắn rồi mới trả lời anh. Khoảng 6 tháng trước, nhân dịp sinh nhật 50 tuổi, hắn mời anh chị đi ăn ngoài và cho biết là đồng ý để anh chị thăm dò ý tứ của em. Hắn còn nói, tình cảnh của em như anh nói thì đang quá bận rộn, hãy để thư thả tuỳ duyên, không cần phải hỏi ngay, hắn có thừa kiên nhẫn… Nghe hắn nói vậy và nghĩ tới công việc của em, vừa tiếp nhận tiệm thuốc, biết bao nhiêu việc phải lo nên chưa vội thổ lộ với em cho đến hôm nay… ngày lành tháng tốt!
– Anh noái xong chưa ạ?
– Còn một điều quan trọng nữa. Và đó là mấu chốt của vấn đề. Hắn nói hắn có đời sống độc lập, hoàn toàn không bị ràng buộc vào đâu, lệ thuộc vào ai; nếu cần, hắn có thể về sống ở Việt Nam.
– …
– Phương Lan, em còn đó chứ?
– Dạ, em còn đây… nhưng…
Tôi kiên nhẫn không hỏi gì thêm trong khi Phương Lan có vẻ bối rối, ngập ngừng… mãi một lúc sau:
– Anh cho em trả lời anh sau hí, chừ thì đầu óc em mông lung lắm, không biết noái răng mô.
– Anh đâu có bắt em chịu liền đâu chứ? Chỉ nói cho em những gì anh cần nói thôi. Anh không thể quả quyết về quan niệm sống của Châu nhưng qua giao tiếp, anh nghĩ, nếu em yêu Huệ thì em sẽ chấp nhận được Châu. Dù gì, hai người cũng sẽ tự mình tìm hiểu nhau, anh chị chỉ tạo cơ hội mà hoàn toàn không chịu trách nhiệm trong tương lai của hai người. Quả bóng đang ở chân em, cứ quan sát thật kỹ rồi giao banh cho trung vệ hay đá thẳng vào gôn cũng được mà.
Cả hai người cùng cười sau câu diễu của Phong.
– Một lần nữa, cho anh kính lời chúc Tết Cụ, nhờ em thơm con bé, chúc nó ăn nhiều, chóng lớn, ngoan ngoãn và học hành thăng tiến.
– Anh còn giờ noái chuyện với con một chút không? Hắn dặn em cho hắn noái chuyện với Ba nuôi của hắn mỗi lần em noái chuyện với anh. Hắn đang ngồi chờ đằng tê tề.
– Ồ, vậy thì tốt quá!
– Con kính chào Ba nuôi. Con kính chúc Tết Ba nuôi. Chúc Ba sức khoẻ dồi dào, con nghe người ta chúc như ri, chúc Ba trong năm mới “tiền vô như nước sông Trà, tiền ra nhỏ giọt như cà phê phin”, hí hí!
– Hahaha! Chào con gái ngoan. Ba cũng chúc con chóng lớn, xinh đẹp và học hành tiến bộ.
– Con cám ơn Ba. Con vẫn học tốt, nhưng nhớ Ba nhiều lắm lắm luôn. Bao giờ Ba về thăm con?
– Ba cũng rất nhớ con nhưng chưa về được. Thế nào rồi mình cũng sẽ gặp nhau con à. Ba nhờ Mẹ con lì xì Tết cho con giùm Ba nghen.
– Dạ con cám ơn Ba nhiều lắm, con không cần tiền mô, con cần Ba thôi. Mạ con đã lo cho con không thiếu bất cứ thứ chi từ ăn mặc, sách vở, và luôn tiền quà bánh hàng ngày nữa. Con noái nhỏ Ba nghe nghe, con chỉ tiêu một ít thôi, để dành được nhiều tiền lắm rồi Ba nờ.
– Con ngoan. Con cố gắng học hành. Một điều chắc chắn là sớm muộn gì con và mẹ con cũng sẽ qua sống bên Mỹ, Ba và con sẽ có nhiều cơ hội gặp nhau.
– Nhưng biết bao chừ mới tới lúc nớ. Ba tìm cách về bên ni thăm con đi Ba?
– Ba không hứa nhưng sẽ cố gắng.
– Ba cần biết là con nhớ Ba lắm. Thôi Ba noái chuyện tiếp với mạ con nghe.
– Con cũng cần biết là Ba nhớ con nhiều hơn con nhớ Ba, chỉ vì chưa có điều kiện thuận tiện để gặp nhau mà thôi. Tạm biệt con. Chúc con có một cái Tết vui thật là vui.
– Tạm biệt Ba!
Có lẽ con bé trao điện thoại cho mẹ nó nên nghe tiếng Phương Lan bên đầu dây:
– Dạ em đây. Ba con to nhỏ cái chi mà mặt mày hắn có vẻ vui lắm?
– Không có gì. Anh nói sẽ nhờ em lì xì Tết cho nó ít tiền quà mà nó chỉ cám ơn nhưng không chịu nhận. Em lì xì cho nó một trăm giùm anh, anh sẽ chuyển ngân cho em vài hôm nữa. Em không được từ chối, hôm nay là Mồng Một Tết, lì xì là tục lệ và là nghĩa cử cần thiết đối với con cháu mà thôi.
– Dạ anh đã noái rứa thì em còn noái chi được nữa. Nhưng anh chỉ nên cho một ít tượng trưng thôi. Con không thiếu thốn bất cứ thứ chi. Độ này em làm cũng được nhiều tiền lắm. Dù tiền của là huyết mạch của cuộc sống nhưng hạnh phúc của em bi chừ là sức khoẻ và sự yên bình của Mạ em và con bé. Còn niềm vui của em là công việc ở tiệm thuốc và biết còn có một người anh đang ở xa thật xa vẫn lo lắng cho sự an nguy của mạ con em.
– Anh hiểu. Chúc em một năm mới đầy hứa hẹn và sung túc.
– Cho em nói chuyện và chúc Tết chị Ngọc Loan đi anh?
– Chị đã qua nhà bà chị ở gần đây chơi với nhau rồi. Để anh nhắn lại.
– Rứa thì em chào tạm biệt anh. Mà anh nhớ là gọi em ngày mô cũng được sau 10g tối bên ni.
– Anh nhớ rồi. Tạm biệt!

Gác điện thoại xong, Phong thở phào như mới vừa để một gánh nặng xuống. Thật ra mấy tháng nay Phong rất ray rứt, lưỡng nan vì biết Phương Lan rất bận, nhất là không biết nàng sẽ phản ứng ra sao khi nghe chuyện về Châu. Mỗi lần gặp nhau ở trường võ, dù không ai nói gì khác ngoài chuyện tập luyện võ thuật, nhưng Phong cũng biết là Châu đang kiên tâm chờ đợi… chỉ vì tính tình hắn điềm đạm, có thừa kiên nhẫn, lại ít nói và đặt hết niềm tin vào Phong, biết là Phong nhất định sẽ cho Châu biết ngay nếu có tin tức gì về chuyện mai mối.

Chàng tính gọi báo tin vui cho Ngọc Loan nhưng nghĩ lại chờ khi nàng về rồi cùng gọi báo cho Châu biết. Nhưng Phong lại nghĩ, “thôi để lúc nào thuận tiện sớm nhất, có thời gian tốt nhất, không gian thoải mái, cùng với Ngọc Loan ngồi xuống thảo luận trực tiếp với Châu thì tốt hơn.” Phong mỉm cười hài lòng với chính mình, bước tới bàn Phật đốt thêm vài nén nhang và thành kính lâm râm cầu nguyện.

Hương xuân thoang thoảng từ trong tâm thức khi Phong nhìn lên bàn thờ nghi ngút khói hương với mâm ngũ quả và cành đào lấm tấm những hoa và lộc của người bạn biếu tuần trước. Nhớ lại những mùa xuân xưa với mai vàng, pháo đỏ, lộc non… lòng bồi hồi nhớ tiếc. Không biết đến bao giờ chàng mới có thể nhìn ngắm lại mùa xuân trên quê hương yêu dấu. Nhìn theo những tia nắng vàng xuyên qua khung cửa sổ, bên ngoài hàng thông đong đưa, bóng mát ôm gần kín khu sân rộng trước ngõ, nơi có mấy cụm hoa cúc nở vàng cùng với mấy bụi Azelea đua chen sắc màu rực rỡ. Lòng cảm nhận một mùa vui dường như đang trở dậy đâu đây, nhưng tai không nghe được trời xuân cất cao tiếng hát…

 

Kingwood, Mùa Xuân 2016

 

 
Xem thêm...

VÔ THẦN - NGUYỄN GIỤ HÙNG

THƯ GỬI BẠN
VÔ THẦN
NGUYỄN GIỤ HÙNG
 
       Nhân đọc bức thư của một người bạn gửi cho tôi than thở, trong đó có nhắc tới chữ “atheist”, tôi chẳng hiểu mô tê gì về cái nghĩa của chữ này nên đành phải tra tự điển để hiểu rõ những điều người bạn tôi muốn nói. Cứ theo tự điển Anh-Việt thì nghĩa của chữ "atheist" là "vô thần".
      “Thần” là từ ngữ thuộc về ý niệm nửa như trừu tượng, nửa như cụ thể, nửa như là đức tin thuần khiết, nửa như dị đoan, nửa như đơn sơ, nửa như phức tạp... đã từng tạo nên nhiều cuộc tranh cãi và gây ra biết bao hệ lụy cho con người. Kẻ tin điều này, kẻ không tin điều kia, thật rối bời như một mối bòng bong. Đôi khi sự tranh luận, cãi cọ nhau về “Thần” nằm trong những thái cực của cực đoan để tạo nên những chuyện nực cười không lối thoát, không có kết luận, đầu voi đuôi chuột, đánh nhau bể đầu, vô bổ, chỉ vì muốn lấy cái hiểu biết hữu hạn của con người mà bàn tới cái vô hạn của Trời Đất.
      Biết cái khó khăn như thế nên tôi chỉ xin mạn bàn về “vô thần” theo chiều hướng tào lao thường lệ, nghe qua rồi bỏ. Trước hết phải hiểu "vô thần” theo cái định nghĩa nào đã chứ, vì một từ ngữ luôn có thể có nhiều định nghĩa với cách hiểu khác nhau tùy theo tình huống sử dụng nó.
       Này nhé, cứ hiểu một cách đơn giản: "vô" là không có, "thần" là những ông Thần được thờ phượng (hay thờ phụng). Có người cảm thấy sợ hãi hay bực mình nếu có ai nói mình là “vô thần”. "Vô thần" có nghĩa là không có ông thần nào để thờ phượng cả, như ngay cả thần Tài cũng không có. Không có thần Tài, có nghĩa là ta không được giàu hay không muốn giàu, mà không được hay không muốn giàu thì có chi phải sợ nhỉ. Hay có cô nào đó, ngay cả thần Vệ Nữ (thần Ái Tình) cũng không có. Không có thần Ái Tình, nghĩa là cô ấy chẳng yêu ai hoặc không ai yêu cô ấy. Không yêu ai hay không ai yêu thì cũng đâu có chi mà phải sợ hay bực mình, có sợ chăng là sợ cái cảnh "chổng mông mà gào". Ngược lại, chẳng may mà cô ấy lại có thần Bạch Mi (trong Truyện Kiều) chiếu mệnh thì thật khổ một đời.
       Cũng có thể hiểu “vô thần” theo cái định nghĩa là chẳng thờ ông thần nào cả. Theo cái suy nghĩ lẩm cẩm, ngụy biện và tào lao của tôi thì "vô thần" chẳng có liên quan gì tới vấn đề tâm linh cao cả của con người cả. Thần có thể là người, động vật, thực vật hoặc một vật thể nào đó được người đời tôn vinh. Thần được tôn kính bởi đức độ hoặc quyền lực hoặc cả hai, hoặc vì một hay nhiều lý do linh thiêng nào khác nữa mà chỉ có ông thần mới biết. Và cũng có khi chính ông thần này cũng chẳng biết lý do tại sao ông lại được thờ phượng mà chỉ có những người thờ phượng ông mới biết rõ mà thôi. Có những vị thần được hỏi tại sao người ta lậy ông, ông chẳng biết, hỏi người ta xin ông điều gì, ông cũng chẳng hay, ông chỉ biết ngồi trên cao cười cười ăn oản chẳng khác chi những ông nghị gật. Đơn giản thế thôi. Cứ nghe vị hảo hán nào đó tả một cụ già:
 
      Ban ngày cụ cứ như thần,
      Ban đêm cụ cứ tần mần như ma.
 
Theo hai câu thơ ấy thì thần rất gần gũi với ta, nhưng có điều thần thì không biết "tần mần" như người và ma.
      Nói về thần thì số lượng thần trên trái đất này nhiều vô kể. Mỗi nơi có một ý niệm khác nhau về thần nên thần cần được cấu tạo sao cho phù hợp với văn hóa, tập quán, ...sinh hoạt đức tin của người dân nơi ấy. Mỗi địa phương có một phong cách thờ phượng riêng cho mỗi vị thần của họ.
      Thần là sản phẩm của con người, do đó thần chỉ có thể thể hiện được tính chất đặc thù của mình nằm trong giới hạn trí tưởng tượng của con người chứ thần không thể vượt lên cao hơn hay xa hơn được cái trí tưởng tượng ấy.
Và cũng vì thần là sản phẩm của con người nên thần cũng có sinh tồn, nay còn mai mất như con người vậy. Thần cũng lên voi xuống chó, như khi còn được thờ phượng thì là thần, không còn được thờ phượng thì lại trở thành ma. Thần cũng nổi trôi để “làm thần đất ta làm ma đất người” (ca dao). Tuổi thọ của thần cũng phụ thuộc vào sự phát triển, tiến hóa của xã hội loài người, có những vị thần “chết” đi và cũng có những vị thần mới được “sinh ra” sau này. Muốn tăng tuổi thọ, thần cần phải biết uyển chuyển theo sự thay đổi, tiến hóa ấy cho kịp thời, kịp hoàn cảnh mới. Có những vị thần chỉ được phát triển trong một khu vực nhỏ, có những vị thần được phát triển trong khu vực rộng lớn hơn và có ảnh hưởng sâu xa hơn để có khi trở thành tôn giáo như Nho giáo chẳng hạn, mà đức Khổng Tử đã trở thành giáo chủ.
       Thần được thể hiện dưới nhiều hình thức khác nhau và tên gọi cũng có thể khác nhau. Thí dụ, cứ như ở Việt Nam ta, thần ở trong làng xã thì gọi là Thành Hoàng hay Thần Hoàng, đất có Thổ Địa, sông có Hà Bá, núi có Sơn Thần, rừng có Chúa Ngàn… Thần có thể là cái cây (Linh Mộc), cục đá (Bà Đá), bình vôi, thần Lửa... hay sinh vật như chó (đền Cẩu Nhi), chim (Tiên), cá, rồng, rùa (Kim Quy), ngựa (Bạch Mã) ...và cũng có thể là những người hèn mọn như lão ăn mày hay người mõ làng... khi chết được hiển linh. Thần có thể là đàn ông, đàn bà hay trẻ con. Thần cũng có thể là những vị vua, hay những vị đại danh kiệt, hay những bậc danh thần có công lớn với dân với nước, hay đến từ huyền thoại, tổ nghiệp hay cũng có khi chỉ là những nhân vật rất ư là "tầm phào" mang tính dã sử như những vị thần được kể sau đây làm thí dụ:
      - Bố của vua Đinh Tiên Hoàng là con rái cá. Mẹ của vua Đinh Tiên Hoàng tức vợ của sứ quân Đinh Công Trứ, ra suối tắm thì bị con rái cá hiếp mà mang thai, đẻ ra Đinh Bộ Lĩnh bơi lội rất giỏi. Sau này, Đinh Bộ Lĩnh thống nhất sơn hà lên ngôi Thiên tử lấy tên hiệu là Đinh Tiên Hoàng Đế, tự sánh mình ngang hàng với các vua đại Hán, đại Đường, đại Tống bên Tầu, mở nền tự chủ đầu tiên cho đất nước ta (theo Nam Hải Dị Nhân)
      - Bố của ngài Mạc Đỉnh Chi (lưỡng quốc trạng nguyên) là con khỉ lớn. Khi mẹ của ngài Mạc Đỉnh Chi vào rừng kiếm củi thì bị con khỉ lớn hiếp mà mang thai, sau sinh ra ngài (theo Nam Hải Dị Nhân).
Con rái cá, con khỉ ấy cũng được dân làng thờ để trở thành thần.
Nếu ta đi sâu thêm vào chi tiết của những vị thần trên toàn đất nước thì kể sao cho hết. Cứ chỉ kể trong cái phạm vi nhỏ hẹp của thành phố Hà Nội không thôi, cũng có thể có cả trăm vị thần rồi (Bách thần Hà Nội).
      Tôi xin mở dấu ngoặc ở đây, trong ca dao, ta cũng có những câu liên hệ đến thần, nhiều lắm, nhưng chỉ xin đơn cử vài câu:
 
      Ở cho phải phải, phân phân,
      Cây đa cậy thần, thần cậy cây đa.
 
      Chanh chua anh để giặt quần
      Người chua anh để làm thần gốc đa.
      Ăn trái nhớ kẻ trồng cây
      Ăn cơm nhớ Thần Nông cày ruộng.
 
       Trên trời có ông sao Thần
      Bốn mùa chỉ lối cho dân ăn làm
      Sang xuân thần cúi lom khom
      Là mùa trồng đậu dân làng biết chăng?
      Bước sang tháng chín rõ ràng
      Lưng thần hơi đứng là đang gặt mùa.
 
      Con ông thánh cháu ông thần
     Không tiền cũng hóa ra thân ăn mày.
 
     Chùa làng hai mõ bốn chuông
     Có ba tượng Bụt, có ông thần già.
 
     Có thiêng mới gọi là thần
     Đường ngang ngõ tắt chẳng cần hỏi ai.
 
     Ăn ở thiện, có thiện thần biết,
     Ăn ở ác, có ác thần hay.
 
     Bị rách nhưng lại có vàng
     Tuy rằng miếu đổ Thành Hoàng còn thiêng.
 
    Bên cạnh ca dao còn có những tục ngữ cũng liên hệ đến thần như: Đức trọng quỷ thần kinh, Ỷ thế ỷ thần, Buôn thần bán thánh, Cửa miệng có thần, Chước quỷ mưu thần, Xuất quỷ nhập thần, v.v… và còn nhiều lắm.
XIN BẤM VÀO ĐÂY ĐỂ XEM TRỌN BÀI
 
      Nay, nếu lan rộng thêm ra xa tới cả nhân loại thì ôi thôi khỏi nói, xin miễn bàn về cái số lượng ấy. Tôi xin tạm kể cho các bạn nghe, có lần tôi đi du lịch nước Ai Cập, người Ai Cập cổ xưa, cách đây cả năm nghìn năm, họ đã thờ rất nhiều vị thần rồi. Trước khi Ai Cập trở thành vương quốc, mỗi vùng có một gia đình thần riêng, được biết có tới 42 gia đình thần gồm có 126 vị thần gồm cha, mẹ và con. Ba hệ thần chủ yếu là hệ thần Mặt Trời, hệ thần Horus và hệ thần Osiris. Ngoài ba hệ thần chính này nguời Ai Cập còn sáng tạo ra nhiều vị thần khác như Bast nữ thần mèo, Bes thần mèo, Hathor nữ thần bò, Khnoum-Re thần thân người đầu cừu đực, Mout nữ thần diều hâu, Oupoaout thần chó, Sekhmet nữ thần sư tử cái, Sobek thần cá sấu...
       Cũng vì lòng tin vào những vị thần ấy mà tới bây giờ, trên đất nước Ai Cập, chúng ta mới có cơ hội được chiêm ngưỡng những công trình kiến trúc xây dựng những quần thể đền đài to lớn biết là bao, to lớn đến độ chúng ta ngày nay không thể tưởng tượng nổi làm sao người Ai Cập thời cổ đại đó có thể xây dựng nên được.
      Ảnh hưởng hỗ tương của những vị thần ấy đã lan rộng ra cả một vùng thuộc nền văn minh Tây Á như Lưỡng Hà (giữa hai con sông Tiger và Euphrate), Babylone, Ba Tư, Palestine, Assyries... và còn lan tràn chút ít sang cả đến Ấn Độ nữa. Vào vài thế kỷ trước công nguyên (hơn 300BC), những vị thần Ai Cập cũng ảnh hưởng một phần sang tới cả nền văn minh Hy Lạp, rồi kế tiếp tới văn minh La Mã trong thời kỳ họ chiếm đóng Ai Cập. Những ảnh hưởng đó được thể hiện rõ nét nhất là ở thành phố Alexandria do vua Alexander Đại đế (Alexander the Great) của Hy Lạp xây dựng trên bờ biển Điạ Trung Hải (Mediterranean) thuộc phần đất phía bắc của Ai Cập. Và sau đó người La Mã, đã góp phần phát triển thành phố này lên tầm vóc quốc tế thời xưa, là một trong bốn trung tâm giao lưu văn hóa lẫn kinh tế, chính trị, tôn giáo của đế quốc La Mã và để ngày nay Alexandria trở thành một thành phố lớn thứ nhì của Ai Cập sau Cairo. Rồi cũng từ nơi đó, qua sự bành trướng thế lực của người La Mã, những ảnh hưởng của thần Ai Cập lại có cơ hội lan tỏa tới Âu Châu. Tất nhiên là đi tới đâu thì những vị thần đều được biến cải, thay hình đổi dạng, tên tuổi cho phù hợp với văn hóa "bản địa" theo đúng tinh thần "nhập gia tùy tục" và cũng vì thế đôi khi ta không nhận diện ra được cái nét nguyên thủy của những vị thần ấy nữa. Như những vị thần được thờ phượng trên núi Olympic của Hy Lạp được đổi tên để thờ phượng dưới thời La Mã: Zeus thành Jupiter, Heka (thần hôn nhân) thành Junon, Poseidon (thần biển) thành Neptune, Aphhrodite (thần ái tình) thành Venus, Hermette (thần buôn bán) thành Mercure.
      Nếu tiếp tục nói thêm về những vị thần của những vùng đất tôi đã có dịp đi qua như nền văn minh cổ của Trung Hoa, Nhật Bản, Nam Dương, Thái Lan ở Á Châu; như nền văn minh Maya, Azetec ở Trung Mỹ; như nền văn minh Andes ở Nam Mỹ v.v... thì tất hẳn còn nhiều điều lý thú. Nói tới những phần đất này tôi sực nhớ tới những vị thần đã được thờ phượng một cách hết sức khác nhau tùy theo từng địa phương. Như khi tôi đi thăm đảo Bali của Nam Dương, người ta thờ thần bằng hoa, không có một thứ gì khác ngoài hoa. Ngược lại khi tôi đi thăm một số đền đài ở Mexico hay Trung Mỹ, Nam Mỹ thì được biết có nơi, ngày xưa, hàng năm người ta giết trẻ con hay trinh nữ xinh đẹp để cúng dâng thần, thật là dã man kinh khiếp.
      Nay quay trở lại đất nước ta, nếu ghé thăm Đà Nẵng để xem “bảo tàng viện” văn hóa của người Chiêm Thành xưa (hay Chămpa, gọi tắt là Chăm, hay Chàm), ta sẽ thấy người Chiêm Thành cũng đã thờ nhiều thần lắm như thần Brahma (thần sáng tạo), thần Visnu (thần bảo tồn), thần Siva (thần hủy diệt), thể hiện ba ngôi của thần Brahma của đạo Bà La Môn trong kinh Vệ Đà. Nhưng thần nổi bật hơn cả vẫn là thần Linga (thờ bộ phận sinh dục của đàn ông) và thần Yoni (thờ bộ phận sinh dục của đàn bà) và cả những hình tượng khi ghép chúng khớp lại với nhau. Ngay cả kiến trúc đền đài của người Chiêm Thành cũng đều mang hình dạng của thần Linga ấy.
      Không phải chỉ có dân tộc Chiêm chịu ảnh hưởng Ấn Độ mới thờ thần Linga, mà ngay cả người Việt Nam ta cũng thờ nó dưới hình thức khác được gọi là tín ngưỡng phồn thực (phồn là nhiều, thực là nẩy nở), cầu mong sự sinh sôi nẩy nở nhiều người vì nước ta thuộc xứ nông nghiệp cần nhiều lao động nên trong dân gian ta mới có câu mong sao được đông con nhiều cháu như "sinh năm đẻ bẩy". Theo cuốn "Tìm Về Bản Sắc Văn Hóa Dân Tộc" của tác giả Trần Ngọc Thêm, trong nhiều vùng thuộc Phú Thọ, Hà Đông, Bắc Ninh, Sơn Tây, Hòa Bình trước đây, vào dịp hội làng, người ta rước tới 18 bộ sinh thực khí của đàn ông, và khi đám rước kết thúc, mọi người tranh nhau cướp những vật này về vì tin rằng nó sẽ đem lại may mắn cho cả năm. Trong dân gian ta có câu: “Ba mươi sáu cái nõ nường, Cái để đầu giường, cái để gối tay” là do những tục lệ phồn thực này chăng? Và ngư phủ ở Sở Đầm Hòn Đỏ, tỉnh Khánh Hòa, có tục thờ một kẽ nứt lớn trên một tảng đá mà dân gian gọi là “Lỗ Lường” (Lường do gọi trẹo từ tiếng chỉ bộ sinh dục của phái nữ), vị nữ thần phù hộ cho ngư dân được gọi là bà Lường, được thờ từ 200 năm nay cho tới bây giờ, ngày đêm khói nhang nghi ngút.
      Trong ca dao của dân ta, loại thần này cũng được thể hiện qua những câu như sau:
 
      -Văn chương chữ nghĩa bề bề
      Thần "Đồ" ám ảnh cũng mê mẩn đời
 
(người miền Bắc Việt Nam gọi “đồ” là bộ phận sinh dục của đàn bà)
Văn chương chữ nghĩa bề bề,
Thần L… ám ảnh cũng mê mẩn nguời
Xót lòng mẹ góa con côi
Kiếm ăn lần hồi, l... lớn bằng mo.
 
       Lại thêm nữa, có một lần tôi đi thăm Nhật Bản, gặp một lễ hội, không biết tên là lễ hội gì. Dẫn đầu đoàn rước là những cô gái Nhật trẻ đẹp nõn nà, hớn ha hớn hở vác cái "của quý" của phái nam to lớn trên đường phố hướng tới một ngôi đền thờ. Khi họ tiến vào đền thờ thì hàng trăm cô gái xinh đẹp xì xụp khấn vái cầu xin, họ cầu xin điều gì thì chỉ có Thần "của quý" ấy mới biết. Lễ hội này cũng to lắm, chẳng thua kém gì “hội làng Lim" ở tỉnh Bắc Ninh của ta đâu.
      Tin vào thần là tin vào những sản phẩm của con người dựng nên, nên có người cho rằng tin cũng được mà không tin cũng không sao. Người xưa có câu dành cho một hạng lái buôn gọi là "buôn Thần bán Thánh". Phải chăng, mua hay không mua là tùy ở mình, vắng mợ thì chợ vẫn đông?
      Thôi thì, nói đi thì cũng phải nói lại cho toại lòng nhau. Thờ phượng những vị thần trên quê hương ta là những nét đẹp văn hóa có tự nghìn xưa. Những vị thần trên quê hương ta còn thì dân tộc ta còn, tôi không nói ngoa. Này nhé, ông cha ta khi xưa cũng đã biết được giá trị và ý nghĩa sâu sắc của việc thờ phượng những vị thần. Ngay khi ta chỉ nói về những vị Thần Hoàng trong làng xã không thôi.
Vào năm 1572, vua Lê Anh Tông cũng đã phải giao cho ông Nguyễn Bính (nguyên là Hàn lâm viện Đại học sĩ) sưu tầm và soạn ra thần tích của những vị Thần Hoàng trong các làng xã để nhà vua ban sắc phong cho những vị thần ấy, và thần được chia ra làm 3 hạng: Thượng đẳng thần, Trung đẳng thần và Hạ đẳng thần. Đó là chưa kể đến những vị thần ở tầm mức có ảnh hưởng cao rộng hơn như bà Chúa Liễu Hạnh chẳng hạn.
      Chúa Liễu Hạnh là cô gái quê, quê quán ở xã Vân Cát, Nam Định, tương truyền là con Trời, ba lần từ bỏ Thiên đình xin vua cha cho xuống trần gian để sống một cuộc đời bình dị với khát vọng về tự do, hạnh phúc. Bà được nhân gian tôn kính là Thánh Mẫu, là bà Chúa Liễu, là Mẹ (Tháng tám giỗ Cha, tháng ba giỗ Mẹ) (ca dao) (Cha đây là đức Trần Hưng Đạo). Đền thờ bà được thờ rải rác khắp nơi từ bắc chí nam. Ảnh hưởng của bà lớn đến nỗi vua Đồng Khánh phải tự nguyện xin làm đệ tử thứ bảy tại điện Hòn Chén (Huế).
       Những vị thần có tầm cỡ lớn như thế trên đất nước ta thì có nhiều lắm, kể ra cũng không xuể hết được. Tôi cũng xin nói thêm ở đây, trong văn hóa nước ta có đặc điểm rất độc đáo: đó là truyền thuyếtngười thực việc thực lại rất gần nhau; gần đến nỗi đôi khi người ta thấy chúng hòa lẫn vào nhau, như truyền thuyết về Chúa Liễu Hạnh đã nói ở trên lại trở nên rất hiện thực. Tương truyền, bà Chúa Liễu Hạnh là tiên nữ đã từng cùng trạng Bùng tức trạng nguyên Phùng Khắc Khoan và tú tài Ngô xướng họa văn thơ trên lầu thơ, mà nơi ấy ngày nay là Phủ Tây Hồ, đền thờ Chúa Liễu Hạnh bên bờ Hồ Tây, khói hương nghi ngút quanh năm.
      Trong dân gian ta có câu “Con cóc là cậu ông Trời”. Chỉ một câu đó không thôi ta thấy cũng đủ nói lên cái tinh thần bình đẳng giữa người với người, giữa người dân với vua quan, giữa người với trời và giữa người với thiên nhiên của dân ta. Sự bình đẳng ấy cũng thể hiện rất rõ nét giữa người và thần. Thần mà lôi thôi, người cũng sẽ phạt thần và đuổi thần đi. Như ta có câu chuyện dân gian kể rằng, khi vua Lý Thái Tổ còn là chú tiểu bé sống trong chùa, chú hay lên chính điện ăn vụng oản bằng cách moi ruột oản ra ăn, vỏ ngoài còn nguyên. Thần báo mộng mách cho sư, sư quở mắng chú. Chú tức giận viết bốn chữ “lưu tam thiên lý” sau lưng thần để đuổi thần đi. Thần lại báo mộng để từ giã sư. Sáng dậy, sư lên chính điện lấy nước rửa xóa bốn chữ ấy đi nhưng không làm sao rửa đi được cho tới khi chú tiểu nhổ nước miếng chùi đi thì mới hết. Đối với người thiểu số ở miền cao nguyên Trung Phần, sự ràng buộc được xác định rất rõ ràng, minh bạch về quyền lợi và trách nhiệm của thần đối với buôn bản.
      Ấy đấy, mọi chuyện trên đời nó cứ rối bời lên như thế đó vì cái tính tào lao của mọi sự việc xẩy ra chung quanh ta, trong đó có việc “vô thần”, “hữu thần”, “đa thần”, “độc thần”. Tôi nói chuyện tào lao với các anh nên các anh đừng bận tâm suy nghĩ hay tranh cãi với tôi, vì tôi đã xác định ngay từ đầu lá thư rằng đây chỉ là chuyện tào lao, đọc qua rồi bỏ.
      Tôi xin kết thúc bức thư này bằng câu mà người bạn Mỹ của người bạn tôi nói với anh ta: "No, I'm not an atheist, I'm a non-believer!" Ai hiểu sao thì hiểu. Mỹ khôn thật.
 
NGUYỄN GIỤ HÙNG
 
Sách tham khảo:
- Nam Hải Dị Nhân Liệt Truyện (Phan Kế Bính-NXB Sồng Mới)
- Tìm Về Bản Sắc Văn Hoá Dân Tộc (Trần Ngọc Thêm-NXB Tp.HCM-2001)

 

Xem thêm...
Theo dõi RSS này